حال زمان آن فرا رسیده است که مشخص شود کدامیک ازمعادلات ۴-۴۸ یا ۴-۴۹ باید بکار روند. برای این کار مقادیر و رادر معادلات تعیین می کنیم. آن ضریبی که با تغییر ابعاد سیلندر کمترین تغییر را بنماید ضریب مناسب تری است.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

با ترکیب معادلات ۴-۴۶ و ۴-۴۸ داریم:
=
(۴-۵۹)
به همین ترتیب باترکیب معادلات ۴-۴۶ و ۴-۴۹:
=
(۴-۶۰)
مقادیر و را می توان با استفاده ازاعداد جدول ۴-۱ بدست آورد. این مقادیر در جدول ۴-۲ آورده شده اند. خواهیم دید که برای مقادیر داده شده k و s تغییرات در هنگامی که طول سیلندر تغییر می کند بیشتر از است. به عنوان مثال برای ۷۰۱/۰k= ،۲۵/۰l= و ۰۱/۱=s مقادیر و هنگامی که تغییر می کند، به ترتیب عبارتند از ۱۸/۷ و ۷۲/۱٫ با افزایش آن به ۵۰۱/۰ مقادیر و جدید ۷۷/۴ و ۵۷۳/۰ خواهند شد. این بدین معنی است که ضرایب برا به ترتیب با نسبت های ۵/۱ و ۳ تغییر کرده اند. یعنی تغییرات در خیلی بیشتر از تغییرات در بوده است. این امر نشان می دهد که معادله ۴-۴۸ نسبت به معادله ۴-۴۹ مناسب تر است. از این پس ضریب برا را از معادله ۴-۴۸ و فقط با نشان می دهیم. یعنی معادله مربوط به نیروی برا سیلندر به صورت زیر دوباره نویسی می شود:
=
(۴-۶۱)
بادر نظر گرفتن گروه های بی بعد ضریب برا تابعی از و a و k خواهد بود.
(۴-۶۲)
= (k, a,)
از آنجایی که در زمان آزاد شدن سیلندر وبوجود آمدن ماکرولیفت به a و k وابسته است لذا می توان ضریب برا را فقط تابعی از a و k در نظرگرفت.
(۴-۶۳)
= (k, a)
ازداده های جدول ۴-۱ و ۴-۲ برای پیدا کردن تابع معادله ۴-۶۲ بهره گرفته می شود. با سعی وخطا و همچنین ترسیم ضریب برا نسبت به می توان به خط مستقیمی رسید که معادله آن:
(۴-۶۴)
=
و نمای آن درشکل ۴-۱۷ ترسیم شده است. پراکندگی زیاد داده ها در شکل ۴-۱۷ نسبت به خط رسم شده به دلیل حساسیت ضریب برا به دقت داده ها درتعیین سرعت های و است. از آنجایی که ضریب برا با مربع متناسب است و از آنجایی که سرعت سیلندر حدودا ۱۰% بیش از سرعت سیال است، لذا خطای کوچکی دراندازه گیری سرعت های سیال و سیلندر می تواند سبب پدید آمدن خطاهای بزرگی در ضریب برا شود. منبع دیگر خطا مشکلاتی است که برای تعیین زمان ماکرولیفت وجود دارد. اگر بتوان زمان جدایش رادقیقا تعیین کرد، ضریب برا فقط به k و aبستگی دارد و این درمعادله های ۴-۶۱ و یا ۴-۶۲ نشان داده شده است. ازطرفی می دانیم که ضریب برا به چگالی سیلندر نیز بستگی دارد و مقادیر جدول ۴-۱ و ۴-۲ نیز این امور را به خوبی نشان می دهند که همان قدر که ضریب برا به a و k بستگی دارد به s نیز وابسته است. حال اگر ضریب برا را نسبت به مانند شکل ۴-۱۸ ترسیم کنیم. داده ها به صورت خط راستی میان یابی می شوند که پراکندگی آنها نسبت به شکل ۴-۱۷ کمتر است. می توان معادله این خط را تقریبا به صورت زیر نوشت:
=
(۴-۶۵)
جدول ۴-۲ داده های تجربی برای تعیین برا سیلندر درلوله و ضرایب برا

عوامل اجتماعی و فرهنگی همچون تمایل به خرید اجناس خارجی

۳٫۴۰

عوامل فناورانه همچون تغییرات شدید و مستمر فناوری

۳٫۳۳

* ۱= کاملاً مخالف ۲، = مخالف، ۳= قابل‌قبول، ۴= کاملاً موافق و ۵= کاملاً موافق
۳-۳-۳٫ روش گردآوری داده‌ها
گردآوری داده ­ها عبارت است از فراهم ساختن اطلاعاتی که مبنای تحلیل را فراهم می­ کند. معمولاً گردآوری داده‌ها را می­توان به دو دسته تقسیم کرد: اطلاعات آرشیوی (مطالعات کتابخانه‏ای) و اطلاعات میدانی. در این تحقیق از روش مطالعات کتابخانه‏ای (کتب، مقالات، وب‌سایت‌ها و …) برای بررسی ادبیات تحقیق و از روش مطالعات میدانی برای تبیین مدل تحقیق استفاده شد. در مطالعات میدانی از روش‌های گوناگونی استفاده می­ شود که در این تحقیق از دو ابزار عمده؛ یعنی مصاحبه و پرسش‌نامه استفاده شد.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

۴-۳-۳٫ ابزار گردآوری داده‌ها
چنانکه اشاره شد، در این تحقیق از دو ابزار مصاحبه و پرسش‌نامه استفاده گردید. در ابتدا برای تکمیل مرور ادبیات موضوع و در تعیین عوامل مؤثر بر فن‏بازارهای دفاعی و نیز بررسی موفقیت فن‏بازارهای گذشتۀ بخش دفاع از ابزار مصاحبه استفاده شد. بدین منظور با ۱۴ نفر از خبرگان و دست‌اندرکاران فن‏بازارهای دفاعی گذشته مصاحبه عمیق به عمل آمد؛ سپس، این مصاحبه‌ها مکتوب شد و با بهره گرفتن از تکنیک تحلیل محتوا و به شیوه‌ای که قبلاً اشاره شد تحلیل گردید.
در ادامه از ابزار پرسش‌نامه استفاده شد. در واقع، ابزار اصلی گرداوری داده ­ها در این تحقیق پرسش‌نامه بود. پرسش‌نامه‌ها معمولاً از ۲ بخش اصلی تشکیل می‌‌شوند. بخش اول شامل سؤال‌های جمعیت شناختی و بخش دوم شامل سؤال‌های نگرشی می‌‌‌باشد. سؤال‌های جمعیت شناختی به خصوصیات کلی پاسخ‌دهندگان می‌‌‌پردازد و سؤال‌های نگرشی با هدف کشف دیدگاه‏ها، نظرات و ادراک پاسخ‌دهندگان نسبت به ابعاد و مؤلفه‌های مدل مفهومی تنظیم‌شده است. برای اندازه‌گیری نگرش پاسخ‌دهندگان، مقیاس لیکرت در نظر گرفته شد. مقیاس لیکرت از جمله رایج‌ترین مقیاس‌های اندازه‌گیری نگرش است که از مجموعه ­ای منظم از گویه‌ها (عبارات) که به ترتیب خاصی تدوین شده است، ساخته می‌‌‌شود. این گویه‌ها حالات خاصی از پدیده‌ها یا متغیرهای مورد اندازه‌گیری را به صورتی که از لحاظ ارزش اندازه‌گیری دارای فاصله­ مساوی باشند، مشخص می‌‌‌کند (سرمد و همکاران، ۱۳۸۵). در پرسش‌نامه این تحقیق از طیف پنج گزینه­ای لیکرت استفاده شد. بخش اول پرسش‌نامه به مشخصات پاسخ‌دهنده (سؤال‌های جمعیت شناختی) اختصاص یافت و در بخش دوم پرسش‌نامه به سؤال‌های نگرشی پرداخته شد. در این بخش بر اساس ابعاد مؤثر بر موفقیت فن‌بازار دفاعی ۴ دسته سؤال طراحی شده است. یک دسته سؤال برای سنجش موفقیت فن‌بازار و یک دسته سؤال نیز برای آزمون مستقیم مدل به پرسش‌نامه افزوده شده است. پیوست شماره (۱)، پرسش‌نامه تحقیق را نشان می‌‌‌دهد.
۵-۳-۳٫ پایایی و روایی ابزار سنجش
در بخش‏های قبلی، پایایی و روایی تحلیل محتوای مصاحبه‌های انجام شده مورد بحث و بررسی قرار گرفت. در این بخش به پایایی و روایی پیمایش پرسش‌نامه‌ای پرداخته می‌‌شود.
مفهوم روایی به این سؤال پاسخ می‌‌دهد که ابزار سنجش تا چه حد خصیصه مورد نظر را می‌‌‌سنجد. بدون آگاهی از روایی ابزار سنجش نمی‌توان به‌دقت داده‌های حاصل از آن اطمینان داشت. ابزار سنجش ممکن است برای اندازه‌گیری یک خصیصه ویژه دارای اعتبار باشد، در حالی که برای سنجش همان خصیصه بر روی جامعه دیگری از هیچ‌گونه اعتباری برخوردار نباشد. در ادبیات موضوع برای تعیین روایی ابزار سنجش به روش‌های متعددی از قبیل روش روایی محتوا، روش روایی ملاکی و روش روایی سازه اشاره‌شده است. در این تحقیق برای تعیین روایی پرسش‌نامه از روش‌ روایی ظاهری (مؤمنی، ۱۳۸۶) و روش روایی محتوا استفاده شد.
روایی محتوایی پرسش‌نامه، نوعی از روایی است که به‌طور معمول برای بررسی اجزای تشکیل‌دهنده یک پرسش‌نامه بکار برده می‌شود؛ در واقع این نوع روایی به سؤال‌های تشکیل‌دهنده پرسش‌نامه بستگی دارد. اگر سال‌ها معرف ویژگی‌هایی باشند که محقق قصد اندازه‌گیری آن‌ها را دارد، آزمون دارای روایی محتوا است. این روایی به‌طور معمول توسط افراد متخصص در موضوع مورد مطالعه تعیین می‌شود.
در تحقیق حاضر، برای بررسی روایی محتوایی پرسش‌نامه از نظرات ۵ نفر از اساتید و متخصصان مدیریت که با مفهوم فن‌بازار آشنا بودند استفاده شد. برای این منظور جلساتی با این افراد تشکیل شد و روایی محتوایی پرسش‌نامه مورد بررسی قرار گرفت. در نتیجه این مباحث، تغییراتی در جهت اصلاح و اعتباربخشی به پرسش‌نامه صورت گرفت.
برای تعیین روایی ظاهری پرسش‌نامه نیز از نظرات شش نفر از خبرگان استفاده شد و سؤالات به‌گونه‌ای اصلاح و تدوین شدند که به‌طور دقیق همان مفهوم مورد نظر محقق را مورد سؤال قرار دهند. شایان ذکر است که برای بررسی روایی پرسش‌نامه تحقیق، پرسش‌نامه‌ای نیز طراحی شد ولی با توجه با پایین بودن تعداد پاسخ‌دهندگان بالقوه از توزیع آن خودداری شد.
بعد از بررسی روایی محتوایی و ظاهری پرسش‌نامه، برای آنکه ابهامات و اشکالات احتمالی برطرف گردد، پرسش‌نامه برای تکمیل در اختیار یک گروه پنج‌نفره از جامعه هدف قرار گرفت و پرسش‌نامه بر اساس نتایج و نظرات این گروه جهت توزیع نهایی شد.
پایایی یا قابلیت اعتماد که یکی از ویژگی‌های فنی ابزار سنجش است عبارت است از احتمال اینکه اطلاعات جمع‏آوری شده در یک بررسی آماری را بتوان در صورت تکرار بررسی در زمان دیگر دوباره به دست آورد. به بیان دیگر یک ابزار سنجش (پرسش‌نامه) زمانی اعتمادپذیر است که با تکرار آزمون، نتایج مشابهی به دست دهد.
در واقع، پایایی بیانگر این مفهوم است که پرسش‌نامه در شرایط یکسان تا چه اندازه نتایج یکسانی را به دست می‌دهد. برای سنجش پایایی ابزار سنجش از روش‌های مختلفی همچون روش آلفای کرونباخ، روش بازآزمایی، روش آزمون‏های همتا، روش کودر-ریچاردسون و روش دو نیم کردن استفاده می‌شود. در این تحقیق از روش آلفای کرونباخ استفاده شد.
روش آلفای کرونباخ برای محاسبه هماهنگی درونی ابزارهای سنجش از قبیل پرسش‌نامه‌ها یا آزمون‌هایی که خصیصه‌های مختلفی را اندازه‌گیری می‌کنند به کار می‌رود. برای محاسبه ضریب آلفای کرونباخ ابتدا باید واریانس نمره‌های هر زیرمجموعه از سؤال‌های پرسش‌نامه و همچنین واریانس کل را محاسبه نمود. سپس با بهره گرفتن از فرمول زیر مقدار ضریب آلفا را محاسبه کرد.
در این فرمول:
: تعداد زیرمجموعه سؤال‌های پرسش‌نامه یا آزمون
: واریانس زیر آزمون ام
: واریانس کل آزمون
دامنه ضریب آلفای کرونباخ از صفر (عدم ارتباط) تا ۱+ (ارتباط کامل) است. در صورتی‌که آلفای کرونباخ محاسبه شده بالاتر از ۷/۰ باشد آزمون از پایایی قابل قبولی برخوردار است.
بر این اساس، پایایی پرسش‌نامه با بهره گرفتن از نرم‌افزار SPSS بررسی شد. جدول (۴ـ۳) آلفای کرونباخ را برای هر گروه از سوال‌ها نشان می‌‌دهد. نتایج به دست آمده حاکی از آن است که برای همۀ گروه‌ها آلفا بیشتر از ۷/. است یعنی از پایایی بالایی بر خوردارند. تنها استثنا، گروه عوامل طرف تقاضا است که آلفای آن ۶۹۲/. بوده که آن هم در حد قابل قبول می‌‌باشد.
جدول (۴-۳). بررسی پایایی پرسش‌نامه به تفکیک هر زیرمجموعه

مفهوم

بعد

سوالات

تعداد سؤال

تعداد داده

آلفای کرونباخ

موفقیت فن‌بازار

کمیت مبادلات

Q1-Q2

۲

۱۴۲

۸۳۲/.

- درآمد سرانه: نسبت بین درآمد ملی بر تعداد جمعیت یک کشور را درآمد سرانه نامند.
- برابری قدرت خرید: چه مقدار درآمد به قیمت کشور الف قدرت خریدی به اندازه همان مقدار در دیگر کشورها دارد و در واقع همه کشورها قدرت درآمد را با قدرت خرید مقایسه می‌کنند.
- درآمد پایدار: داشتن درآمد ثابت در طول سال.
- تولید ناخالص ملی: ارزش پولی کلیه‌ی کالاها و خدمات نهایی که اعضای یک ملت در طول یک سال تولید کرده است
- تولید ناخالص داخلی: در برگیرنده ارزش مجموع کالاها و خدماتی است که طی یک دوران معین، معمولاً یک سال، در یک کشور تولید می‌شود.
- حفظ ارزش پولی: این شاخص ناظر به این امر است که ارزش پول کشور چقدر در برابر نرخ ارز پایدار می‌ماند.
- میزان درآمدهای غیر نفتی: به چه میزان درآمدهای کشور خارج از حوزه نفت است. وابستگی کمتر به نفت اقدام مثبت در جهت توسعه اقتصادی است.
- نسبت صادرات به واردات: نسبت صادرات مواد و کالا به کشورهای دیگر و واردات آن به داخل، هر چه این نسبت بیشتر باشد به توسعه نزدیک‌تریم.
سرعت اینترنت: هر چه سرعت اینترنت بیشتر باشد توسعه بیشتر تحقق می‌یابد.
- کنترل تورم: جلوگیری از افزایش عمومی و مداوم سطح قیمت‌ها .
- انجام عملیات عمرانی: ناظر به انجام فعالیت‌هایی چون سد سازی، احداث جاده‌ها و غیره است.
- میزان سرمایه گذاری خارجی: چه مقدار سرمایه گذاران خارجی حاضر به سرمایه گذاری در کشور هستند.
- گسترش زیر ساخت‌های تکنولوژیکی: ایجاد ساختار برای استفاده از فناوری‌های روز مثل استفاده از تکنولوژی روز در صنعت خودرو سازی یا گسترش پهنای باند اینترنت.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

3. 3. تعریف نظری توسعه سیاسی: این بعد از توسعه عبارت است از  افزایش ظرفیت نظام در پاسخگویی به نیازها و خواسته های مردم، تنوع ساختاری، تخصصی شدن ساختارها و همچنین افزایش مشارکت سیاسی می‌داند.

تعریف عملیاتی توسعه سیاسی: در پایان نامه حاضر برای توسعه سیاسی شاخص‌هایی بدین قرار در نظر گرفته شده است:
- مشارکت سیاسی شهروندان: فعالیت شهروندان در امور سیاسی مثل شرکت در انتخابات –
- عدالت اجتماعی: عدالت اجتماعی یعنی طراحی و اجرای نظام حقوقی به گونه‌ای که هر کس به حق عقلانی‌اش برسد و در مقابل آن حقوق، وظایفی را انجام دهد یا مسئولیت و عواقب تخلف از آن را بپذیرد.
- آزادی بیان: آزادی بیان حق طبیعی است که همه افراد آدمی به مقتضای انسان بودن خود، به طور یکسانی از آن برخوردار و به موجب آن در بیان اندیشه و فکر خود، تا جایی که موجب نقض حقوق دیگران و اصول ارزشی مورد احترام جامعه نشود، مجازند.
ثبات و تعادل سیاسی: انسجام نظام سیاسی یک کشور که در مقابل آن بی ثباتی و فروپاشی نظام قرار دارد.
- وحدت ملی: متحد بودن اعضای یک کشور علیرغم تفاوت‌ها قومی، مذهبی و غیره.
- استقرار جامعه مدنی: جامعه مدنی بستری از کردارهای مشترک غیر تحمیلی، حول منافع، اهداف و ارزش‌های مشترک گفته می‌شود که قالب‌های نهادینه آن با دولت، خانواده و بازار متفاوت هستند .
انتخابات آزاد و سالم، تکثر احزاب، مطبوعات آزاد و متکثر، حقوق بشر، استقلال قوای سه‌گانه، نیروهای نظامی بی طرف، عدم دخالت دولت‌های خارجی در امور کشور، تکثر احزاب، مشارکت زنان در سیاست از دیگر شاخص‌های ای حوزه هستند.

3. 3. تعریف نظری توسعه اجتماعی:  توسعه اجتماعی به صورت گسترده تر در پی ایجاد بهبود در وضعیت اجتماعی افراد جامعه است. از جمله بالا بردن سطح زندگی – فراهم آوردن بهداشت، مسکن، تغذیه، اشتغال و … (ازکیا و غفاری،۱۳۸۴، ۴۷).

تعریف عملیاتی توسعه اجتماعی: این بعد از توسعه دارای شاخص‌هایی بدین قرار است : نرخ باسوادی، میزان شهر نشینی، میزان مرگ و میر اطفال، دسترسی به تغذیه سالم، نرخ بیکاری یا میزان اشتغال، افزایش سطح بهداشت، کیفیت آموزش و پرورش، رفع تبعیض جنسیتی، کنترل جمعیت و تنظیم خانواده، میزان تحرک اجتماعی

4. 4. تعریف نظری توسعه فرهنگی:عبارت است از  توسعه و پیشرفت زندگی فرهنگی یک جامعه با هدف تحقق ارزش‌های فرهنگی، به صورتی که با وضعیت کلی توسعه اقتصادی و اجتماعی هماهنگ شده باشد.

تعریف عملیاتی توسعه فرهنگی : شاخص‌های برای توسعه فرهنگی وجود دارد که عبارت است از : میزان بودجه فرهنگی، میزان اهمیت به میراث فرهنگی، میزان گردشگر خارجی، میزان تولید و مصرف رسانه ای (کتاب، موسیقی، فیلم‌های سینمایی و …)، میزان استفاده از تکنولوژی‌های نوین ارتباطی، تقویت فرهنگ ملی، توجه به فرهنگ مذهبی، میزان ساخت مراکز فرهنگی (کتابخانه، فرهنگسرا، سالن‌های سینما و…)

• • تعلق جناحی: جناح^[۴۲] مجموع گروه یا گروه‌هایی که با اهداف و دیدگاه های مشترک در کوتاه مدت و یا بلند مدت به منظور رقابت و کسب قدرت سیاسی، در داخل یک حکومت یا حزب گرد هم می‌آیند، بدون این که دارای ماهیت رسمی و شخصیت حقوقی باشند (جمال زاده، ۱۳۸۲: ۳۸).

۱- جناح اصلاح طلب: اصلاح‌طلبان یک جناح و جریان سیاسی داخل حکومت ایران هستند که مدتی پس از واقعه دوم خرداد به این اسم خود را نمایاندند. اصلاح طلبان با پیروزی در انتخابات هفتمین دورۀ ریاست جمهوری سال ۱۳۷۶ و با به قدرت رسیدن سید محمد خاتمی به عنوان رییس قوه مجریه جمهوری اسلامی ایران با بیش از ۲۰ میلیون رأی، توانستند وارد عرصه حاکمیت بشوند و پس از آن، اکثریت مجلس ششم و نخستین شورای شهر تهران را نیز به دست آوردند. این جریان به جبهه دوم خرداد منسوب گشت و هشت سال کنترل دولت و همچنین چهار سال اکثریت نمایندگان مجلس ششم را در اختیار داشت. به گفته محمد خاتمی، رسیدن به یک جامعه مدنی و قانون‌مدار، دستیابی به مردم‌سالاری دینی و توجه ویژه به مشکلات جوانان هدف اصلاحات این جریان است.
۲- جناح اصولگرا: یکی از دو جناح قدرت سیاسی در جمهوری اسلامی ایران است که در نتیجه تحولات سیاسی بعد از انقلاب اسلامی ایران، شکل گرفت. این جناح از دوره مجلس هفتم و ریاست جمهوری احمدی‌نژاد، به شاخص اصلی محافظه‌کاران مذهبی ایران تبدیل شدند. غالباً این جناح در برابر جناح اصلاح‌طلبان ایران مطرح می‌شود.

• • تعریف نظری نوع اشاره به توسعه: این مقوله مربوط به این است که سرمقاله ای مورد بررسی اشاره مستقیم با غیر مستقیم به توسعه داشته است. در واقع اگر سرمقاله ای به صورت مستقیم و واضح به موضوع توسعه پرداخته باشد اشاره مستقیم و در غیر این صورت اشاره غیر مستقیم داشته است.

• • تعریف عملیاتی نوع اشاره به توسعه:

رویکرد به توسعه: این مقوله ناظر به این امر است که سرمقاله مورد بررسی از نظر عملی چه فرایندی برای توسعه در نظر گرفته است در این پژوهش چهار رویکرد در مورد توسعه در نظر گرفته شده است: ۱- توسعه درونزا که ناظر به این امر است که توسعه از توسعه درون زا نوعی از توسعه است که در آن از رشدی که نتیجه عملکرد داخلی نظام اجتماعی است صحبت می‌شود. بر عکس، توسعه برون زا، الگویی تقلیدی است که بر اساس آن کشورهای توسعه نیافته باید از همان الگوهای توسعه کشورهای توسعه یافته استفاده کنند. این الگوی رشد جهت گیری بیرونی و خارجی دارد.
۲-توسعه متوازن نوعی از توسعه است که در آن هیچ کدام از بخش‌های چهارگانه (اقتصادی، اجتماعی، سیاسی، فرهنگی) زیربنا یا روبنا به شمار نمی‌آیند که در نتیجه یکی از دیگری مهم‌تر جلوه کند. اما توسعه نامتوازن توسعه‌ای است که در سه سطح خُرد، میانه و کلان فاقد تعادل باشد.
۳- توسعه عمودی یا توسعه از بالا بر این امر تأکید دارند که نخبگان عامل تغییر در جوامع‌اند و با دردست گرفتن قدرت قادرند از نخبگانی که قدرت ندارند استفاده کنند. بر عکس، توسعه افقی یا توسعه از پایین به انقلاب معتقد است و مشارکت توده مردم و همگان از اصول نخستین آن است.
۴- توسعه مادی بیشتر وجه اقتصادی و شکلی توسعه استوار است در صورتی که توسعه معنوی بیشتر مسائلی خارج مسائل اقتصادی مانند مسائل فرهنگی و ارزشی تأکید دارد.

• • مسئله اصلی مورد بحث: این مقوله عبارت است از اینکه موضوع و محور اصلی سرمقاله به کدام حوزه مربوط است.

• • تعریف نظری سبک نگارش سرمقاله: سرمقاله موضع گیری رسانه درباره یک موضوع ویژه را نشان می‌دهد هدف از انتشار آن استدلال درباره یک موضوع یک رویداد یک مسئله یا صرفاً عقیده و نظر درباره رویداد خاص است (قندی، ۱۳۸۶: ۵۹). در این پایان نامه. سرمقاله‌ها از نظر سبک به سه دسته تقسیم بندی شده است:

• • تعریف عملیاتی سبک نگارش سرمقاله:

۱- سبک تحلیلی: سرمقاله های تشریحی به چرا و چگونگی موضوع خود می‌پردازند در واقع نویسنده می‌کوشد علل و موجبات رویداد یا موضوع مورد نظر را ریشه یابی و تحلیل کند.
۲- سبک انتقادی: سرمقاله انتقادی، سرمقاله ای است که به ارزیابی و قضاوت درباره نکات مثبت و منفی موضوع و رویداد مورد نظر می‌پردازد.

پنجم- اکثر تحقیقات انجام شده درمودر کیفیت زندگی کاری به صورت موردی صورت گرفته است.
(سیفی، ۱۳۸۵)
۲-۱-۱۷- آینده برنامه‌های کیفیت زندگی کاری:
آیا برنامه‌های کیفیت زندگی کاری پاسخگوی نیاز مدیریت به بهبود کیفیت خواهند بود؟
بسیاری از متخصصان معتقدند که اگرچه پیش بینی دقیق وصحیح دراین مورد دشوار است، اما گرایشات زیر نشان می‌دهد که برنامه‌های کیفیت زندگی کاری مبانی این امر را برای مدیریت فراهم می‌آورد.

( اینجا فقط تکه ای از متن پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

۱٫ افزایش تنوع سیستم‌های پرداخت بر اساس مسئولیت وعملکرد شغلی. سیستم‌هایی که برای ایجاد وتقویت همکاری گروهی واستمرار کوشش‌ها وکار تیمی طراحی شده‌اند.
۲٫ تبدیل سیستم دستمزد ساعتی به برنامه‌های پرداخت سالیانه برای رفع تفاوت طبقات شغلی. کاهش تفاوت تناوبی درپرداخت وتامین اقتصادی کارکنان
۳٫ بازنگری دربرنامه های بازنشستگی درجهت تشویق کارکنان به کار طولانی تر.
۴٫ بسط پوشش بیمه بهداشتی وشامل کردن خدمات روان شناختی، دندانپزشکی، خدمات ومعاینانت مربوط به بینایی وسایر خدمات جامع از جمله برنامه‌های مقابله با استرس، اعتیاد، طلاق و مشکلات ومسایل مربوط به فرزندان.
۵٫ به رسمیت شناختن خدمات وعملکرد گذشته فرد درراستای امنیت شغلی.
۶٫ تاکید برتغییر کار ووظیفه افراد، از طریق جابجایی آن‌ها دردرون سازمان وانتقال به واحدهای دیگر سازمان.
۷٫ اعلام قبلی واطلاع رسانی کافی وبه موقع درهنگامی که به لحاظ کاهش سود، سازمان ناچار به کاهش حقوق ومزایای افراد است، تا از اخراج و برکناری آن‌ها از کار جلوگیری شود.
۸٫ تاکید براوقات کاری منعطف، ساعت کار متناوب واستخدام پاره وقت.
۹٫ افزایش مشارکت درتصمیم گیری.
۱۰٫ تاکید بر دموکراسی صنعتی که درآن کارکنان سهم ونفوذ بیشتری درتدوین اهداف و برنامه‌های سازمان داشته باشند. (زیلاجی،۱۹۹۰)
به‌طوری کلی می‌توان گفت که برنامه‌های بهبود کیفیت زندگی کاری توسعه خواهند یافت، منتهی این امر فرآیندی زمان بر خواهد بود. طولانی شدن وکند بودن توسعه برنامه‌های کیفیت زندگی کاری ناشی از آن است که برنامه‌های بهبود کیفیت زندگی کاری به روشنی بیان وتشریح نشده‌اند ودر مورد آن‌ها اتفاق نظروجود ندارد.
روی هم رفته باگذشت زمان نیروی کار بیشتر از گذشته علاقمند به بهبود کیفیت زندگی کاری خویش شده وخواستار آن خواهد بودکه:

• • شغلی جالب تر، چالش انگیزتر وهمراه با مسئولیت داشته باشد

• • درازاء تلاش وخدمات خویش برای سازمان علاوه بر حقوق و مزایای مناسب، منصفانه ومکفی، درتصمیم گیری‌های مربوطه نیز شرکت کند وکار وتلاش او مورد قدردانی وتقدیر قرار گیرد.

• • محل کاری تمیزتر، ایمن تر، ساکت تر، روشن تر و به‌طورکلی بهتر داشته باشد.

• • سرپرستی ونظارت بر او کمتر باشد ولی درعین حال مدیریت سرپرستی در دسترس اوباشد.

• • روابطش با سایر اعضا سازمان وهمکاران صمیمی و دوستانه باشد.

• • سازمان برای کارکنان خدمات رفاهی، بهداشتی، و پزشکی مناسب ولازم ارائه دهد (سرتو، ۱۹۹۷)

شاید سؤال اکثر مدیران، سازمان‌ها پس از آشنایی با مفهوم کیفیت زندگی کاری و برنامه‌ها و فعالیت‌های آن چنین باشد که چگونه کیفیت زندگی کاری کارکنان را ارتقاء بخشیم؟
اولین پاسخ آن است که مدیریت سازمان بایستی همواره به دنبال برقراری تناسب وسازگاری بین جنبه‌های فنی و جنبه‌های انسانی سازمان باشد. به کارگیری فنّاوری جدید حداکثر بهره برداری را داشته باشیم، لازم است که درکاربرد آن، ماهیت افراد ونیازهای آن‌ها رادرنظرآوریم. زیرا بخشی سازمان مستلزم آن است که سیستم‌های فنی و سیستم‌های اجتماعی آن هماهنگ وسازگار با یکدیگر باشد.
دومین پاسخ این است که سازمان‌ها بایستی به نحوی طراحی شوند که حداکثر سازگاری را با شرایط متغیر داشته باشند وانگیزش کارکنان خودرا برای عملکرد بهتر و بیشتر به حداکثر برسانند. راه دستیابی به سازگاری سازمان وانگیزش کارکنان استفاده از گروه‌های کاری مستقل و خود گردان است. تشکیل چنین گروه‌هایی، انگیزش اعضا را موجب می‌شود وتسهیل می‌کند.
زیرا آن‌ها احساس آزادی ودرعین حال احساس مسئولیت می‌کنند وبه همین لحاظ وظایف و کارهای متنوع و چالش انگیز را متقبل می‌شوند وانجام می‌دهند وهمین امر موجب بالندگی و انگیزش بیشتر آن‌ها می‌شود.
سومین پاسخ آن است که هرگونه رویکرد وبرنامه ای در جهت بهبود کیفیت زندگی کاری بایستی به این واقعیت توجه داشته باشد که میزان اثر بخشی هر سازمانی وابسته است به میزان تعهد دست اندرکاران آن سازمان نسبت به اهداف مقرر. دستیابی به تعهد مورد نظر ومطلوب، مستلزم ارتباطات باز، دوطرفه وآسان ومشارکت تمامی کارکنان درفرایند تصمیم گیری است. (فلدمن، ۱۹۸۶)
درهرحال اجرای برنامه‌های مربوط به بهبود کیفیت زندگی کاری واثر بخشی آن‌ها مستلزم آن است که مدیریت نقش ونگرش جدیدی نسبت به کارکنان اتخاذ کند. زیرا همان طوری که در تعاریف ارائه شده ملاحظه گردید، کیفیت زندگی کاری فلسفه ای از مدیریت تلقی می‌شود که شأن و منزلت کارکنان را نگه می‌دارد وارتقاء می‌بخشد، فرصت‌هایی را جهت رشد وبالندگی آن‌ها فراهم می‌کند وفرهنگ‌سازمانی را بدین منظور تغییرمیدهد واصلاح می‌کند. بنابراین کیفیت زندگی کاری مطلوب وبالا درجو عدم اعتماد وروابط خصمانه شکل نمی‌گیرد. کیفیت زندگی بالا مستلزم آن است که مدیریت، کارکنان را رکن اساسی و سرمایه بسیار ارزشمند سازمان تلقی کند که قادر ومایل به همکاری و تلاش درجهت تحقق اهداف سازمان، هستند بدین منظور مدیریت بایستی کمتر به صورت ناظر و کنترل کننده عمل کند وبیشتر همچون یک مربی وکمک کننده باشد که به کارکنان درمواقع لزوم و درصورت تقاضای کارکنان، کمک نماید، حمایت وهدایت خودرا در اختیار آنان قراردهد. (اعتباریان، ۱۳۸۷)
۲-۲- بخش دوم - تعهد سازمانی
۲-۲-۱-مفهوم و تعریف تعهد
واژه «تعهد»^[۷]، منحصر به جامعه‏شناسان نیست، بلکه متفکران حوزه‏هاى دیگر از جمله: سیاست، فلسفه، مدیریت، اقتصاد و اخلاق نیز آن را به‏کار گرفته‏اند. این واژه برگرفته از یک لغت لاتین است و در حوزه‏هاى زیر، معانى ویژه‏اى دارد.

1. 1. در حوزه اخلاق، به معناى تعهدات ارزشى و علایق مشترک در فهم روابط بین ذهنى، مابین تعداد زیادى از کنشگران، عمدتاً با پشتوانه تعاملات گفتمانى نسبتاً گرم، استوار است.

1. 1. در حوزه سیاست، به معناى تعهدات مشترک به اهداف جمعى و علایق مشترک در ایجاد نظم اجتماعى محیط، مابین تعداد کنشگر، عمدتاً با پشتوانه تعاملات اقتدارى جاذب، استوار است.

1. 1. در حوزه اقتصاد یا اجتماع بازار، بر تعهدات مشترک بر کنترل منابع اقتصادى و علایق مشترک در بده‏بستان، مابین تعداد کنشگر، با پشتوانه روابط مبادله‏اى، مبتنى است.

1. 1. در حوزه فلسفه، واژه تعهد به معناى وجدان انسانى است. یعنى وجدان پهناور و عمیقى که تمام خوشى‏ها و ناملایمات انسان‏ها را در خود درک مى‏کند (جعفرى، ۱۳۴۵)

علاوه بر چهار دیدگاه مذکور، مى‏توان در سطح جامعه اجتماع تلفیقى و ترکیبى را نیز برشمرد که پارسونز آن را اجتماع جامعه‏اى یا اجتماع عام مى‏نامد (چلبى ۱۳۷۵)
به بیان ساده، اجتماع جامعه‏اى، اجتماع تعمیم‏یافته‏اى است، که درنتیجه نفوذ متقابل چهار مورد فوق‏الذکر در سطح کلان به‏وجود مى‏آید، که البته حضور دو عنصر اساسى تعهد و علقه اجتماعى در آن ضرورى است.
واژه تعهد، کاربردهاى گسترده‏اى در رشته‏هاى مختلف علوم انسانى دارد، که در پژوهش حاضر، کاربرد آن تنها در حوزه مدیریت بررسى مى‏شود.
در حوزه مدیریت، تعهد سازمانى، هنگامى واقعیت مى‏یابد که فرد به جامعه و سازمان خود، (در عمل) احساس مسئولیت و وابستگى کند. احساس تعلق عاطفى و همذات‏پندارى اعضاى سازمان، همانند رویکرد جامعه‏شناختى یکى از مهم‏ترین عوامل به‏منظور ایجاد تعهد کارى در علم مدیریت است. از منظر این رهیافت (مدیریت)، نقشِ وابستگىِ عاطفى در سازمان ضرورت مى‏یابد، چرا که پایه نظم هنجارى سازمان عاطفه است؛ بدین معنا که احساس تعلق به جمع، اعتقاد اجتماعى متقابل بین اعضاى سازمان و دوستى متقابل (که از مشخصه‏هاى اصلى همبستگى اجتماعى‏اند)، همگى ریشه در وابستگى عاطفى دارند. (سیفی، ۱۳۸۵)
مراد از تعهد سازمانى که موضوع بحث پژوهش حاضر است، همذات‏پندارى با سازمان کار و وفادارى به ارزش‏ها، انتظارها و هدف‏هاى آن سازمان است. تعهد سازمانى، به فرهنگ سازمانى و وفاق سازمانى در سازمان کار وابسته است و انسجام سازمانى و وفاق سازمانى هر دو در تقویت سازمان نقش موءثرى دارند.
تعبیر شهروند سازمانى، مفهومى است که اخیراً به‌منظور تقویت تعهد سازمانى (به شکل مشروط) عرضه شده است. این تعبیر به تبعیت از سه موج عرضه شده از سوى مارشال، به‏مثابه موج چهارم تلقى مى‏شود. این چهار موج عبارت‌اند از:

در رابطه با تاب آوری” شاته” جمله‌ای دارد با این عنوان که ” این سبک تفکر است که تعیین کننده سطح تاب آوری افراد است، بیش از وراثت، هوش و هر عامل دیگر” (کوردیچ- هال و پیرسون،۲۰۰۳).
سبک‌های تفکر تاب آورانه باعث می‌شوند فرد به عقاید نادرست خویش در رابطه با دنیا و راهبردهای نامناسب حل مسأله وابسته شود این مسأله منجر به هدر رفتن انرژی‌های روانی و منابع با ارزش تاب آوری می‌شود ( رویچ و شاته^[۴۵]،۲۰۰۲). سبک تفکر می‌تواند توانایی افراد در پاسخ دهی تاب آورانه به دست اندازها و ضربه‌های اجتناب ناپذیر را در مسیر زندگی تسهیل کند و مانعی دربرابر آنها قلمداد شود. نیاز به این مسأله احساس می‌شود که به افراد مهارت‌هایی را بیاموزیم که هنگام مواجهه با مشکلات و موقعیت‌های استرس زا به شیوۀ تاب آورانه تری تفکر و سپس عمل کنند. بنابراین مداخله‌هایی که هدفشان تحت تأثیر قرار دادن فرایندهای فکری است می‌تواند گامی مهم در ایجاد مهارت‌ها و توانایی‌های مربوط به تاب آوری باشد (کوردیچ- هال و پیرسون،۲۰۰۳).

( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

کالیل^[۴۶](۲۰۰۳) بیان می‌کند که تاب آوری افراد با کاهش عوامل خطرآفرین، کاهش قرار گرفتن افراد در معرض این عوامل و افزایش ظرفیت سازگاری و کنارآمدن افراد با استرس، در عین حال تقویت فرایندهای خانوادگی حمایت کننده و تقویت عزت نفس و خودکارآمدی آنها بیشتر می‌شود.
افرادی که سخت رویی بالایی دارند، دارای ویژگی‌های شخصیتی هستند که سلامت روان آنها را افزایش می‌دهد، از جمله مهارت‌های اجتماعی بالا، توانایی حل مسأله ، خود گردانی، احساس هدفمندی و امید به آینده (وولف^[۴۷]،۱۹۹۵). در توجیه تأثیر مثبت سخت رویی بر زندگی و این که سخت رویی باعث کاهش ارزیابی تهدید ( افکار منفی) و افزایش انتظارات موفقیت فرد از موقعیت می‌شود (توگاد و فردریکسون^[۴۸]،۲۰۰۴).
۴-۲ مؤلفه‌های تاب آوری
هریک از برنامه‌های افزایش تاب آوری بسته به مخاطبان خود بر مهارت‌ها و موارد خاصی، تأکید داشته اند که از جمله آنها می‌توان به مواردی مانند مداخله‌های شناختی- رفتاری و عقلانی- هیجانی، حمایت اجتماعی، آموزش مهات‌های بین فردی، کنار آمدن و حل مسأله، آشنایی با تاب آوری، افزایش اعتماد بنفس، خودکارآمدی و خودارزشی، افزایش اعتماد بنفس، افزایش خوش بینی و نگرش مثبت، امید، شادکامی و دلگرم سازی، مدیریت و آگاهی هیجانی و کنترل تکانه‌ها، همدلی و علاقه اجتماعی، معنادرمانی و معنا دادن به مشکلات و گرفتاریها، معنویت، مذهب و توکل، منبع کنترل درونی و احساس کنترل بر موقعیت‌ها و استفاده از شوخی و طنز در واکنش به دشواری ها و مداخله‌هایی در زمینه سبک دلبستگی و غیره اشاره کرد ( مدی^[۴۹]، ۱۹۸۷).
۱-۴-۲ مهارت حل مسأله
مهارت حل مسأله فرایند شناختی- رفتاری است که افراد به واسطه ی آن استراتژی های مؤثر برای مقابله با موقعیت های مشکل یا مسأله زا در زندگی را شناسایی و کشف می‌کنند (احمدی، عبدیان و سلیمی،۱۳۸۹(. در واقع حل مسأله یک مهارت حیاتی برای زندگی در عصر حاضر است. حل مسأله مستلزم راهبردهای ویژه و هدفمندی است که فرد به وسیله ی آنها مشکلات را تعریف می‌کند، تصمیم به اتخاذ راه حل می‌گیرد، راهبردهای حل مسأله را انجام داده و بر آن نظارت می‌کند (الیوت، شوچک و ریچارد^[۵۰]،۱۹۹۹). پژوهش بال^[۵۱](۲۰۰۵) نشان داد که راهبردهای مقابله ای ضعیف و شیوه های حل مسأله نامناسب و غیر سازنده پیش بینی کننده رفتارهای پرخطر می‌باشد.
افرادی که به توانایی های خود در مقابله با مشکلات اعتماد دارند، فعالانه روش هایی برای حل مشکلات خود جستجو می‌کنند و کمتر احتمال دارد که در پاسخ به شرایط استرس زا و دشوار به رفتارهای پرخطر رو آورند. افرادی که به رفتارهای پرخطر رو می‌آورند به جای مقابله رودررو با مشکلات و برنامه ریزی برای حل آنها و در نظر گرفتن راه حل های متنوع برای حل مشکلات به رفتارهای خطرسازی رو می‌آورند که گاه آسیب‌ها و مشکلات بیشتری را برایشان ایجاد می‌کند. (بهزادپور، مطهری، گودرزی، ۱۳۹۲). تحقیقات مربوط به تاب آوری حل مسأله مؤثر را از ویژگی‌های افراد تاب آور ذکر نموده اند. )ایساکسون^[۵۲]،۲۰۰۲).
۱-۱-۴ -۲ نظریه‌های حل مسأله
الف- حل مسأله و نظریۀ یادگیری شناختی
در رویکردهای شناختی در مورد نحوۀ یادگیری انسان به جای تکیه بر پاسخ‌های بیرونی بیش تر بر فرایندهای ذهنی تأکید می‌شود. به عبارت دیگر، واکنش انسان نسبت به محیط واکنشی انفعالی نیست بلکه فرد می‌کوشد تا اطلاعات دریافت شده از محیط را پردازش کند و مورد تعبیر و تفسیر قرار دهد.(احمدی، ۱۳۸۰).
در نظریۀ گشتالت، یادگیری همواره به نوعی با حل مسأله ارتباط دارد. به نحوی که یادگیرنده هنگام برخورد با یک موقعیت مسأله‌ای از نظر سازمان فکری در یک حالت” عدم تعادل ” قرار می‌گیرد. کوشش ذهنی فرد برای حل مسأله یعنی دست یافتن به یک هیأت و شکل مطلوب که همان یافتن راه حل مسأله است، مجدداً یادگیرنده را به وضعیت” تعادل^[۵۳]” باز می‌گرداند. پیاژه نیز در نظریۀ خود یادگیری را نتیجه فرایند تعادل یابی می‌داند. به زعم وی هنگامی که یادگیرنده نتواند بر اساس ساخت‌های شناختی موجود به موقعیت‌های ویژه و مسائلی که با آنها رو به رو می‌شود؛ پاسخ دهد، به نوعی عدم تعادل دچار می‌شود و برای رسیدن به تعادل مجدد تلاش می‌کند. این فرایند که بر اساس دو مکانیزم ” جذب” و ” انطباق” پیش می‌رود، به کسب ساخت‌های شناختی تازه‌ای منجر می‌شود که پیاژه آن را یادگیری می‌نامد. (جینز برگ، ترجمه حقیقی و شریفی،۱۳۷۱).
ب- حل مسأله و نظریۀ پردازش اطلاعات
در نظریۀ پردازش اطلاعات به فرایندهای ذهنی که یادگیرنده آنها را در جریان حل مسأله به کار می‌گیرد، توجه می‌شود. به نظر این گروه، مهم ترین جنبۀ حل مسأله بازنمایی آن است که در جریان آن فرد باید چهار مرحلۀ اساسی زیر را طی کند:
وضعیت نخستین: شرایطی است که فرد پس از تشخیص دادن مسأله خود را در آن می‌بیند.
وضعیت مطلوب یا هدف: چیزی است که حل کننده مسأله در جست و جوی آن است. مسلماً درک هدف برای دست یافتن به آن اهمیت بسیار دارد.
شناخت فعالیت ها: شناخت فعالیت‌هایی که می‌تواند برای حل مسأله انجام دهد.
درک محدودیت ها: درک محدودیت‌های موجود بای حل هر مسأله.(گلاور و بروئینگ ۱۹۹۰، به نقل از احمدی ۱۳۸۰).
ج- حل مسأله و نظریۀ فراشناخت^[۵۴]
“فلاول"برای نخستین بار در سال ۱۹۶۷ رویکرد تازه‌ای را با عنوان ” فراشناخت” در مورد یادگیری مطرح کرد که مبنای آن شناخت گرایی بود. از نظر فلاول فراشناخت به آگاهی فرد از فرایند شناخت خود و محصولات شناختی خود و هرچیز دیگری که به آن مربوط است برمی گردد.این آگاهی و شناخت بر نحوۀ تفکر و کیفیت یادگیری افراد تأثیر می‌گذارد. فلاول مؤلفۀ اساسی برای این آگاهی و شناخت بر نحوۀ تفکر و کیفیت یادگیری افراد تأثیر می‌گذارد. طرفداران نظریۀ فراشناخت بر این باورند که فرایندهای فراشناختی بر عملیات اجرای مرکزی در سیستم شناختی، طراحی عملکرد، بازبینی و تنظیم رفتارهای مربوط به حل مسأله دخالت دارند..(مرزانو و دیگران۱۹۸۸ به نقل از احمدی،۱۳۸۰)
فلاول کارکردهای نظارتی فراشناخت را در فرایند حل مسأله در هشت مقوله دسته بندی کرده است:
فرمول بندی مسأله و در نظر گرفتن راه حل‌های احتمالی آن
آگاهی از فرایندهای شناختی لازم
به کار انداختن قواعد و راهبردهای شناختی
انعطاف پذیری فزاینده در جست و جوی راه‌های صحیح برای حل مسأله
جلوگیری از اضطراب و حواس پرتی در زمان حل مسأله
نظارت بر فرایند حل مسأله
اعتقاد به اندیشیدن در حل مسأله
به دنبال راه حل مؤثر بودن به نحوی که بهترین و مؤثرترین راه حل‌ها گزینش شود.(همان منبع)
د- حل مسأله و نظریۀ ساختارگرایی^[۵۵]
در نظریۀ ساختارگرایی که می‌توان گفت تکامل یافته دیدگاه‌های شناختی و فراشناختی است، حل مسأله جایگاه ویژه‌ای دارد. از این دیدگاه، یادگیری فرایندی شخصی و منحصر به فرد است که بر مبنای دوباره سازی و سازمان دهی مجدد ساختارهای ذهنی صورت می‌گیرد. به تعبیر دیگر، یادگیری صرفاً نتیجۀ دریافت مستقیم و ثبت اطلاعات در ذهن نیست بلکه حاصل بازسازی و تغییر اطلاعات کسب شده از محیط است. در این نوع یادگیری، یادگیرنده بر نحوۀ یادگیری خود آگاهی و کنترل دارد. او قادر است مطالب جدید را با ساخت شناختی یا زمینه‌های معلوماتی موجود در ذهن خود ارتباط دهد و از این طریق به نوعی یادگیری معنادار دست یابد. پیازه در این مورد معتقد است که موجودات انسانی دانش خود را با ساختن آن در درون ذهن خویش کسب می‌کنند. به نظر وی، هشیاری به نوعی آگاهی شخصی فرد از فرایندهای تفکر خویش و توضیح کلامی آن اشاره داردو بر این اساس، یک فرد هشیار نه تنها توانایی انجام دادن کاری را دارد بلکه به وضوح از چگونگی آن نیز آگاه است، و این همان چیزی است که فلاول از آن با عنوان فراشناخت سخن می‌گوید.(فلاول^[۵۶]، ۱۹۷۹، به نقل از احمدی، ۱۳۸۰).
بر اساس نظریۀ ساختارگرایی، فرایند یادگیری در یادگیرنده به وسیلۀ خود او ساخته می‌شود. لذا در فرایند یاددهی- یادگیری معلم باید شرایطی را فراهم کند که دانش آموزان ضمن برخورد با یک موقعیت مسأله‌ای به بررسی دانش و تجارب قبلی خود بپردازند و در نهایت، مجدداً تجربیات و دانش خویش را در سطح بالاتری بازسازی و سازمان دهی کنند. (احمدی،۱۳۸۰)
۲-۴-۲ خودکارآمدی
خودکارآمدی به بنیه ی شخصیتی فرد در رویارویی با مسائل در رسیدن به اهداف و موفقیت او اشاره دارد و بیش تر از این که تحت تأثیر هوش و توان یادگیری دانش آموز باشد، تحت تأثیر ویژگی های شخصیتی از جمله باور داشتن خود(اعتماد به نفس)، تلاش گر بودن و تسلیم شدن(خودتهییجی)، وارسی علل عدم موفقیت به هنگام ناکامی(خودسنجی)، آرایش جدید مقدمات و روش های اجتماعی رسیدن به هدف(خودتنظیمی) و تحت کنترل درآوردن تکانه ها(خودرهبری) قرار دارد. خودکارآمدی به واسطه ی انگیزه ی درونی موجب می‌شود که فرد به طور خودانگیخته در محیط تلاش کند و به باور های کارآمدی خود دست یابد. طبیعت هم چون معلمی نامرئی فرد را به جنب و جوش وا می‌دارد تا ظرفیت های مختلف تحول را در مراحل متنوع و متفاوت آشکار سازد (بهرامی و عباسیان فرد،۱۳۸۹) احساس قوی از کارآمدی، بهزیستی شخصی و توانایی را افزایش می‌دهد. افراد با کارآمدی بالا به تکالیف مشکل نزدیک می‌شوند و اهدافی بالاتر را برای خود در نظر می‌گیرند ( افروز، معتمدی،۱۳۸۴). احساس خودکارآمدی نه تنها عملکرد انسان را به خوبی تبیین می‌کند، بلکه از طریق مداخلات به راحتی قابل تغییر است. بندورا هنگامی که مؤلفه خودکارآمدی را معرفی کرد، ابزاری مناسب برای پژوهشگران و بالینی گران فراهم آورد تا به یاری آن بتوانند به افراد در پیگیری زندگی مثبت و بارآور کمک کنند.(طهرانی زاده، رسول زاده، آزادفلاح،۱۳۸۴).
یکی از روش‌های تعریف تاب آوری، در نظر گرفتن آن به عنوان یک حس کلی از خودکارآمدی است. محققان عوامل متعددی را برای ارتقای تاب آوری در افراد شناسایی کرده اند. در بین این عوامل افزایش خودکارآمدی و باور افراد به کارامد بودن، به عنوان یک عامل محافظتی مورد توجه برخی محققان قرار گرفته است که این عامل، موجب افزایش تاب آوری می‌شود.(جلیلی، حسینچاری، ۱۳۸۹).
نظریه خودکارآمدی بندورا
به عقیده بندورا^[۵۷](۱۹۹۳) خودکارآمدی، اعتقاد فرد به توانایی خود جهت موفق شدن در یک وضعیت خاص است، این اعتقاد، عامل تعیین کننده چگونگی تفکر، رفتار و احساس افراد است. امروزه، خودکارآمدی به یکی از حوزه‌های پژوهشی گسترده در روانشناسی مبدل شده است. خودکارآمدی می‌تواند بر حالت‌های روانی، رفتارها و انگیزه‌ها تأثیر داشته باشد( بندورا، باربارانلی، کاپرارا و پاستورلی^[۵۸]، ۱۹۹۶). باورهای خودکارآمدی تعیین می‌کند که افراد تا چه اندازه برای فعالیت های خود انرژی صرف می‌کنند و تا چه میزان در برابر موانع مقاومت می‌نمایند(پاجاراس و شانک،۲۰۰۱، به نقل از زینلی پور، زارعی و زندی نیا، ۱۳۸۸).
خودکارآمدی و یافته‌های پژوهشی مرتبط با آن در زمینه‌های بسیاری چون پزشکی، بررسی‌های اجتماعی، رسانه‌های همگانی، امور بازرگانی و سیاسی، روانشناسی، روانپزشکی و آموزش و پرورش کاربرد دارد. به کمک این متغیر می‌توان در نوجوانی رضایت از زندگی در آینده را پیش بینی کرد(بندورا، بربرانلی، کپرارا و پاستورلی،۱۹۹۶)
۳-۴-۲ معناداری زندگی
عوامل روانشناختی نقش عمده ای در سلامت فرد و بهبود بیماریها ایفا می‌کنند؛ از میان متغیرهایی که نقش عمده در پیش بینی و حفظ سلامت جسمی و روانی افراد دارند، می‌توان به مفهوم معناداری زندگی اشاره کرد(ریف و سینگر^[۵۹]، ۱۹۹۸).معناداری زندگی عبارت است از ادراک نظم، انسجام و هدف در هستی و دنبال کردن اهداف ارزشمند و نیل به آن‌ها همراه با حس رضایت مندی(رکر^[۶۰]، ۲۰۰۰، به نقل از زاهدبابلان، رضایی جمالویی و حرفتی سبحانی،۱۳۹۱).
از دیدگاه روانشناسی و سلامت روان بین کسانی که زندگی را معنادار ادراک می‌کنند و کسانی که مفهوم و مبنایی برای آن قائل نیستند تفاوت های بسیاری وجود دارد. افراد با سطوح بالای معناداری در هنگام رویارویی با مسائل روزمره فقط بر جنبه های مشخصی از مشکل تمرکز می‌کنند، در صورتی که اشخاص با سطوح پایین معنا در زندگی، به محدود بودن زمان به عنوان مشکلی بزرگ می‌نگرند و مشکلات فعلی را با احتمال نرسیدن به اهداف آینده پیوند می‌دهند. به این ترتیب، شخصی که سطوح بالاتری از معناداری در زندگی را تجربه می‌کند به آسانی قادر به رویارویی با شرایط سخت است. سطوح بالای معنا در زندگی نه فقط به فرد در رویارویی با دشواری‌ها کمک می‌کند، بلکه باعث افزایش رضایت شخصی و احساس کامیابی در فرد می‌شود. در نتیجه می‌توان گفت جنبه های خاصی از معناداری نقش عمده ای در افزایش توان فرد در مقابله با مشکلات دارد(زاهد بابلان، رضایی جمالویی و حرفتی سبحانی،۱۳۹۱).
می توان گفت کارکرد عمده ی مذهب، ایجاد معنی در زندگی است. همچنین مهم ترین سود تجربه های مذهبی این است که مذهب به شخص احساس معناداری و ارتباط با حقیقت نهایی اعطا می‌کند. بر همین اساس بین معناداری زندگی و مذهب ارتباط مثبت گزارش شده است. علاوه بر این تمایلات معنوی و مذهبی بودن باعث افزایش بهزیستی روانشناختی، سلامت روان می گردد.(همان منبع).
خوش بینی( خرده مقیاس معنامندی)
خوش بینی و بدبینی به ترتیب به عنوان انتظار نتایج فراگیر مثبت و منفی تعریف شده و تعیین کننده های مهم سازگاری هستند. خوشبین‌ها بر این باور هستند که ناملایمات می‌توانند به شیوه موفقیت آمیزی اداره شوند، اما افراد بدبین انتظار بدبختی دارند که این تفاوت در نگرش نسبت به ملایمات در شیوه های مقابله با فشار روانی افراد تأثیر می‌گذارد. پژوهش های متعدد بیانگر این نکته است که خوشبینی با ناراحتی کمتر(یالی و لوبل^[۶۱]،۲۰۰۲) ارتباط مثبت دارد. خوش بینی یا به عبارت دیگر گرایش به این که در زندگی تجارب خوب رخ خواهند داد، به عنوان یک صفت شخصیتی نسبتاً پایدار تعریف شده است که نوع رفتارهای فرد را تعیین می‌کند(شی یرو کارور^[۶۲]،۲۰۰۲). این ساختار بر رفتاری که افراد در مقابله با تجارب استرس زا دارند و موفقیت در آنچه آنها در زندگی با ان مقابله کرده اند، تأثیر دارد. یک شخص با جهت گیری خوش بینانه به آینده، موقعیت های استرس زا را با دیدی مثبت ارزیابی می‌کند و محاسبه خوبی از توانایی هایش برای گذراندن مشکلات دارد سلیگمن خوش بینی را به جای یک صفت شخصیتی گسترده، به عنوان یک سبک تبیینی تعریف کرده است. بر طبق این دیدگاه، افراد خوش بین رویدادها یا تجربه های منفی را با نسبت دادن علت آنها به عوامل بیرونی، گذرا و خاص تبیین می‌کنند بر عکس بدبین‌ها رویدادها یا تجربه های منفی را با نسبت دادن علت آنها به عوامل درونی، ثابت و کلی مثل شکست شخصی تبیین می‌کنند(پورافکاری، ۱۳۸۹). بنابراین افراد خوش بین تمایل دارند در مورد آینده احتمالات مثبت را در نظر بگیرند و بیشتر از راهبردهای مقابله ای مسئله مدار برای مواجهه با مشکلات استفاده کنند. در شرایطی که این راهبردها فایده ای در بر نداشته باشند(مثل شرایط غیر قابل کنترل) افراد خوش بین بیشتر از راهبردهایی نظیر پذیرش موضوع، شوخ طبعی و بازنگری مثبت استفاده می‌کنند (شی یر و کارور،۲۰۰۲). افراد خوش بین دارای طرحواره‌های ذهنی انعطاف پذیرتری هستند و می‌توانند هنگام مواجه با ضربه‌های روانی، به طور انطباقی موقعیت را پردازش کنند و با آن کنار بیایند.(سیدمحمودی، رحیمی، محمدی،۱۳۹۰). در نتیجه به نظر می‌رسد که خوش بینی نقش مهمی در سازگاری افراد با موقعیت های فشارزا ایفا می‌کند.
۴-۴-۲ دوستی
افراد تاب آور انعطاف پذیری بیشتری در مقابل شرایط آسیب زا دارند و خود را در برابر این شرایط حفاظت می‌کنند. اکثر محققان بر این اعتقادند که عوامل متعددی از جمله ویژگی‌های درونی/روانی- اجتماعی، حمایت اعضای خانواده و دوستان و حمایت دیگر سیستم‌های اجتماعی در ایجاد و ارتقاء میزان تاب آوری نقش دارد. یکی از این عوامل که بسیار مورد توجه قرار گرفته است، گروه‌های دوستی و روابط با همسالان است(حجازی، سلیمانی،۱۳۸۹). دوستی یکی از مسائل مهم در دوره نوجوانی است. نوجوانان نیاز به رفاقت دارند، برای دوستی اهمیت فراوان قائلند و نسبت به دوستان خود وفادار هستند. دوستیهای این دوره نسبت به دوره کودکی عمیق تر می‌شود. نوجوان در پی کسب استقلال از خانواده به گروه همسالان گرایش پیدا می‌کند. اجتماع نوجوانان محیطی را به وجود می‌آورد که در شخصیت هر یک از آنان اثر می‌گذارد و نقطۀ اتکایی برای آنها محسوب می‌شود. داشتن دوستان خوب نوجوانان را از تنهایی نجات می‌دهد و سبب رشد عاطفی و اجتماعی آنان می‌گردد. محروم شدن از این نعمت، موجب افسردگی، منزوی و غیر اجتماعی شدن آنها می‌شود و برای آینده شان زیانبار است.(مقامع، ۱۳۷۲) همسالان و دوستان از مهم ترین منابع جامعه پذیری کودکان و نوجوانان به شمار می‌آیند و تعامل با آنان نقش محوری و مهمی در شناخت اجتماعی ایفا می‌کند. کودکان و نوجوانان برای مقابله با چالش‌های روبه رو در دنیای اجتماعی خود باید مهارت‌های اساسی شناختی و اجتماعی نظیر همکاری، مشارکت و حل مشکلات، به ویژه مشکلات میان فردی را بیاموزند (هارتوپ^[۶۳]،۱۹۸۳).
یکی از مهم ترین نظریه‌ها در مورد مفهوم دوستی را سلمن(لاد^[۶۴]،۱۹۹۰) ارائه کرده است. سلمن دوستی را فرایندی تحولی توصیف می‌کند و معتقد است که همراه با سن دوستی‌های مبتنی بر بازی جای خود را به دوستی‌های تقابلی با ویژگی تعهد و صمیمیت می‌دهد. به عبارت دیگر همراه با افزایش سن کیفیت دوستی تغییر می‌کند. آنچه مورد تأکید سلمن در تمام مراحل تحول دوستی است، کارکرد حمایتی آن است. افرادی که حمایت بیشتری را در موقعیت استرس زا از طریق تعامل با یک دوست دریافت می‌کنند، افسردگی کمتری را تجربه کرده و عملکرد بهتری خواهند داشت. در حقیقت همانطور که فرانکل (ایپستین^[۶۵]،۲۰۰۲) معتقد است، صمیمیت به همراه دریافت حمایت عاطفی منجر به فراموشی موقعیت تنش زا می‌شود. بنابراین عملکرد حمایتی گفتگوی صمیمانه در دوستی‌های دوران نوجوانی نقش مهم تری در سلامت روانی و سازگاری اجتماعی دارد تا همکاری و کمک در انجام تکالیف. بر اساس این یافته‌ها می‌توان گفت که حمایت اجتماعی دوستان می‌تواند فرد را در سازگاری بیشتر یاری داده و محرک بسیاری از رفتارهای انطباقی در وی باشد.
دال، جئو و گرین در پژوهشی رابطه گروه همسالان و تاب آوری را مورد بررسی قرار دادند. نتایج نشان می‌دهد که بین گروه دوستان و تاب آوری رابطه‌ای مثبت وجود دارد. در همین رابطه میلیس و دامیک معتقدند که کیفیت روابط با دیگر افراد تأثیر زیادی بر تاب آوری هیجانی در برابر بحران‌های فیزیکی و هیجانی دارد.(کاتل، ۲۰۰۴، موروو،۲۰۰۴، به نقل از حجازی و سلیمانی، ۱۳۸۹). به طور کلی، کیفیت حمایت‌های دوستان می‌تواند باعث انعطاف پذیری و تاب آوری در موقعیت‌های استرس زا باشد. از طرفی توانایی ایجاد و حفظ دوستی‌های بادوام و توأم با محبت نیز از عوامل مهم در ایجاد سلامتی هیجانی و افزایش تاب آوری است.