در این چارچوب هدف حسابداری و گزارشگری مالی ایجاد یک سیستم مناسب اطلاعات بین پاسخگو و پاسخ خواه یا صاحبان حق است این چارچوب نظری که منصفانه بودن سیستم حسابداری را به سودمندی اطلاعات ترجیح می دهد بر پایه ارتباطی دوطرفه بین پاسخ گو و پاسخ خواه بنا شده است. (باباجانی،۱۳۸۴)
بودجه ریزی عملیاتی :
این نوع بودجه ریزی منابع را بر مبنای نیل به نتایج مشخص و قابل سنجش تخصیص می دهد در واقع بودجه ریزی عملیاتی ارتباط بین هزینه های انجام گرفته و عوامل به کار گرفته شده را از یک طرف و نتایج کار انجام شده را از طرف دیگر نشان می دهد و مشخص می سازد و در طی سال مالی چه کالاها و خدماتی به صورت محصول نهایی و فعالیت های بخش عمومی در نیل به اهداف اقتصادی و اجتماعی تولید شده است.
تعاریف پاسخگویی:
پاسخگویی : تعهد یک فرد است برای پاسخگویی نسبت به انجام مسئولیت هایی که به او محول شده است. راندرسون (۱۹۷۱ ) بیان می کند توجیه کردن، گزارش دادن و تشریح کردن، جنبه های مهم پاسخگو هستند.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

پاسخگویی شناخت حقوق عمومی است تا اینکه بدانیم چه اعمالی باید انجام گیرد. انواع پاسخگویی عبارتند از
پاسخگویی عمومی : مدیران سازمانهای دولتی در برابر شهروندان یا نمایندگان منتخب آنان پاسخگو هستند.
پاسخگویی مدیریتی : این پاسخگویی در برابر مدیر ارشد یا مدیر بالادست صورت می گیرد.
پاسخگویی مالی : مدیران سازمان ها در مقابل وجوه دریافتی بابت اجرای طرح یا پروژه پاسخگو می باشند.
پاسخگویی حرفه ایی :در مقابل همکاران متخصص و حرفه ایی خود پاسخگو هستند.
پاسخگویی قانونی : این پاسخگویی در برابر مراجع قضایی صورت می گیرد.
پاسخگویی عملیاتی : ارائه گزارش هایی از سوی پاسخگو به منظور متقاعد ساختن صاحبان حق یا پاسخ خواه درزمینه میزان دستیابی به اهداف عملیاتی از قبل تعیین شده, از نظر کارایی و اثربخشی و مصرف منابع مالی در جهت تحقق اهداف است. (بزرگی،۱۳۸۲)
۱-۱۱- خلاصه فصل
دراین فصل ابتدا به بیان مسئله و اهمیت و ضرورت تحقیق پرداخته و سپس اهداف تحقیق از نظر علمی و کاربردی مورد بررسی قرار گرفت و سپس براساس مطالب گفته شده در بیان مسئله و موضوع تحقیق سئوالات و فرضیه های تحقیق شکل گرفت و در انتها به قلمرو تحقیق و تعاریف متغیرهای تحقیق پرداخته شد.
فصل دوم
ادبیات تحقیق
۲-۱- مقدمه
در دو دهه اخیر، دولتهای کشورهای توسعه یافته و اغلب کشورهای در حال توسعه تلاش نموده اند تا با انجام مطالعات علمی و تجربی نسبت به تدوین چارچوب نظری و اصول و استانداردهای نابرابر دولتی اقدام کرده و مبانی نظری حاکم بر نظام های حسابداری مورد عمل خود را استحکام بخشند. بر این اساس درکشورما نیز کمیته تدوین استانداردهای حسابداری بخش عمومی از سال ۱۳۸۸ با هدف تحول در نظام گزارشگری مالی بخش عمومی با حضور نمایندگان وزارت اموراقتصادی و دارائی، دیوان محاسبات کشور و سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور در سازمان حسابرسی تشکیل گردیده است. در این راستا، مفاهیم نظری و شش استاندارد نخست به ترتیب با عناوین: نحوه ارائه صورتهای مالی، نحوه ارائه اطلاعات بودجه ای درصورتهای مالی، درآمدحاصل از عملیات عیرمبادله ای، درآمد حاصل ازعملیات مبادله ای، دارائیهای ثابت مشهود و موجودیها پس از بررسی و تائید در کارگروههای تخصصی مربوط و نظر سنجی عمومی به تصویب مجمع عمومی سازمان حسابرسی رسیده و از ابتدای سال ۱۳۹۴ لازم الاجرا گردیده است.
شایان ذکر است معاونت نظارت مالی و خزانه داری کل کشور وزارت اموراقتصاد و دارائی، بعنوان متولی اجرای استانداردهای حسابداری بخش عمومی در راستای وظایف محوله، بر مبنای بسته اجرائی وزارت متبوع، موضوع ماده (۲۱۷) قانون برنامه پنجم توسعه جمهوری اسلامی (اصلاح نظام مالی و محاسباتی دولت) و مواد (۱۵) و (۸) دستورالعمل بودجه ریزی عملیاتی سالهای ۱۳۹۲ و ۱۳۹۳ موضوع ماده (۲۱۹) قانون برنامه پنجم، پیاده سازی استانداردهای حسابداری بخش عمومی را در دستور کار خود قرار داده و با تشکیل کارگروه های تخصصی در جهت استقرار و عملیاتی نمودن استانداردهای یادشده اقدام به تهیه و تدوین مجموعه نظام حسابداری بخش عمومی نموده است .
۲-۲- تاریخچه اهداف گزارشگری
استفاده از اطلاعات و نتایج حاصل از گزارشگری مالی مؤسسات برای انجام تصمیم گیری عقلانی، هم در بخش انتفاعی و هم در بخش عمومی به عنوان یکی از اهداف گزارشگری مالی کارکنان توجه تمامی مجامع بین المللی تهیه و تدوین استانداردها و مفاهیم نظری حسابداری بوده است.
به عنوان مثال، انجمن حسابداران رسمی آمریکا(AAA)در سال ۱۹۶۶در شرحی از تئوری حسابداری(ASOBAT) حسابداری را فرایند تشخیص اندازه گیری و گزارش اطلاعات اختصاصی به نحوی که برای استفاده کنندگان از این اطلاعات، امکان قضاوت و تصمیم گیری آگاهانه را فراهم آورد، تعریف کرده است
و سه هدف زیر را برای حسابداری عنوان کرده بود :
۱-تصمیم گیری در مورد استفاده از منابع محدود و تعیین هدف های واحد انتفاعی
۲-ایفای وظیفه مباشرت و ارائه گزارشهای مرتبط به منابع
۳-تسهیل ایفای وظایف اجتماعی و اعمال کنترل
تصمیم گیری معمولاً با ارزیابی انتظار وقوع رویدادها در آینده مرتبط است. صرفنظر از بکارگیری روش های
خام یا روش های پیچیده پیش فرض برای ارزیابی انتظارات آینده این روشها را می توان مدلهای تصمیم گیری
نامید. ظرفیت و توان ارائه اطلاعات مفید برای فرایند تصمیم گیری مرتبط با آینده را اصطلاحاً توان پیش بینی
می نامند. بنابراین مهمترین هدف حسابداری تأمین و ارائه اطلاعات مفید برای تصمیم گیری است. در بیانیه
شماره چهار هیأت اصول حسابداری(APB#4)نیز حسابداری به عنوان یک فعالیت خدماتی که وظیفه آن تهیه
و ارائه اطلاعات کمی درباره واحدهای اقتصادی است که بدواً ماهیت مالی دارد و قاعدتاً باید برای تصمیم گیریهای اقتصادی مفید باشد، تعریف شده است. کمیته Trueblood که توسط انجمن حسابداران خبره آمریکا(ALCPA)به منظور تدوین هدف های صورتهای مالی بیان نموده بود.
هیأت استانداردهای حسابداری مالی(FASB) نیز به بیانیه مفاهیم حسابداری مالی یک(SFAC#1) هدف های کلی گزارشگری مالی را فراهم آوردن اطلاعات به منظور تصمیم گیری های مفید تجاری و اقتصادی قلمداد نموده است
نقطه نظر مشترک میان گزارش های مطرح شده در بالا به تفاهم رسیدن حرفه حسابداری درباره لزوم مفید و مربوط بودن صورتهای مالی برای تصمیم گیری های استفاده کنندگان است. (شباهنگ، ۱۳۸۴)
۲-۲-۱- خصوصیات کیفی اطلاعات مالی
خصوصیات کیفی به خصوصیاتی اطلاق می شود که موجب می گردد اطلاعات ارائه شده در صورتهای مالی بودن» است. هرگاه اطلاعات مالی مربوط و قابل اتکا بنا شد، مفید نخواهد بود.
خصوصیات کیفی اصلی مرتبط با ارائه اطلاعات «قابل مقایسه بودن» و «قابل فهم بودن» است. حتی اگر اطلاعات برای استفاده کنندگان در راستای ارزیابی وضعیت مالی، عملکرد مالی و انعطاف پذیری مالی مؤسسه مفید واقع شود. برخی خصوصیات کیفی به محتوای اطلاعات مندرج در صورتهای مالی و برخی دیگر به چگونگی ارائه این اطلاعات مربوط می شود. خصوصیات کیفی اصلی مرتبط با محتوای اطلاعات«مربوط بودن» و «قابل اتکا
مربوط به قابل اتکا باشد، مفید بودن آن در صورت قابل مقایسه نبودن و قابل فهم نبودن دچار محدودیت خواهد بود. خصوصیات کیفی قابل مقایسه بودن و قابل فهم بودن، بر مفید بودن اطلاعات می افزاید. (نشریه۱۶۰سازمان حسابرسی ۱۳۸۴)
۲-۲-۲- رابطه بین خصوصیات کیفی اطلاعات مالی
اطلاعاتی با اهمیت است که بتواند بر تصمیمات اقتصادی استفاده کنندگان که بر مبنای صورتهای مالی اتخاذ می شود، تأثیرگذارد. اگر اطلاعات، نادرست ارائه شود باید حذف گردد، اهمیت ارائه نادرست یا حذف اطلاعات، به میزان و ماهیت قلم مورد بحث بر اساس قضاوتی که در شرایط مربوط اعمال می شود، بستگی دارد. جنبه هایی از ماهیت که بر قضاوت در مورد اهمیت یک قلم مورد بحث بر اساس قضاوتی که در شرایط مربوط اعمال می شود، بستگی دارد. جنبه هایی از ماهیت که بر قضاوت در مورد اهمیت یک قلم تأثیر می گذارد شامل معاملات و سایر رویدادهای بوجود آورند. آن و نیز سرفصلهای خاص صورتهای مالی و افشائیاتی است که تحت تأثیر قرار گرفته است. مواردی که باید مد نظر قرار گیرد شامل سایر عناصر صورتهای مالی در کلیت آن و دیگر اطلاعات در دسترس استفاده کنندگان است که بتواند بر ارزیابی آنها از صورتهای مالی تأثیر گذارد. این امر به طور مثال متضمن ملاحظه تأثیر آن قلم بر ارزیابی روندهاست در مورد دو یا چند قلم مشابه، اهمیت مجموع و نیز تک تک آنها باید مد نظر قرار گیرد. (نشریه۱۶۰سازمان حسابرسی ۱۳۸۴)
۲-۲-۳- خصوصیات کیفی مرتبط با محتوای اطلاعات
الف( مربوط بودن
اطلاعاتی مربوط تلقی می شود که بر تصمیمات اقتصادی استفاده کنندگان ارزیابی رویدادهای گذشته، حال یا آینده یا تأیید یا تصحیح ارزیابی های گذشته گذشته آنها مؤثر واقع شود. اطلاعاتی مربوط تلقی می شود که ارزش پیش بینی کنندگی و تأییدکنندگی داشته باشد و همچنین خلاصه اقلام مورد ارائه در صورتهای مالی برای درج در صورتهای مالی انتخاب شود. (نشریه۱۶۰سازمان حسابرسی ۱۳۸۴)
ب ( قابل اتکا بودن
برای اینکه اطلاعات مفید باشد باید همچنین قابل اتکا باشد. اطلاعاتی قابل اتکاست که عاری از اشتباه و تمایلات جانبدارانه با اهمیت باشد و به طور صادقانه معرف آن چیزی باشد که مدعی بیان آن است یا به گونه ای معقول انتظار می رود بیان کند. اطلاعات ممکن است مربوط باشد لیکن ماهیتاً یا در بیان چنان غیرقابل اتکاء باشد که شناخت آن در صورتهای مالی به طور بالقوه گمراه کننده شود. به طور مثال اگر اعتبار و مبلغ یک ادعای خسارت در یک اقدام قانونی مورد سؤال واقع شود، ممکن است شناخت کل مبلغ ادعا در ترازنامه برای مؤسسه نامناسب باشد گرچه افشای مبلغ و شرایط ادعا می تواند مناسب باشد. بیان صادقانه رجحان محتوا بر شکل، بی طرفی، احتیاط و کامل بودن از ویژگی های اطلاعات قابل اتکاست. (نشریه۱۶۰سازمان حسابرسی ۱۳۸۴)
۲-۲-۴- خصوصیات کیفی مرتبط با ارائه اطلاعات
خصوصیات مربوط به ارائه شامل «قابل مقایسه بودن» و «قابل فهم بودن» است. اطلاعاتی که فاقد این خصوصیات با شد علیرغم مربوط بودن و قاب اتکاء بودن دارای فایده محدودی است.
الف( قابل مقایسه بودن
وجود ثبات رویه و افشاری رویه های حسابداری بکار رفته در تهیه صورتهای مالی و همچنین افشای هرگونه تغییرات در آن رویه ها و اثرات این قبیل تغییرات می تواند به قابل مقایسه بودن اطلاعات بیانجامد.
ب( قابل فهم بودن

۸

مسئولیت اجتماعی

قوانین و مقررات درخواست شده درک و رعایت می‌شوند.

سازمان مشارکت فعال در جامعه دارد.

انتظارات اجتماعی از سازمان اندازه‌گیری شده و بر مبنای آن‌ها عمل می‌شود.

سازمان شهرداری

شهرداری یا بلدّیه، موسسه عمومی و مستقلی است که به‌منظور اداره امور محلی از قبیل عمران، آبادی، بهداشت شهر و تأمین رفاه و آسایش اهالی شهر به‌عنوان زیستگاهی مطلوب برای شهروندان تأسیس شده است و مردم در اداره این امور مستقیماً شرکت و دخالت دارند. شهرداری دارای شخصیت حقوقی، استقلال مالی و اداری است و از خود دارای اموال، بودجه، درآمد، حقوق، تکالیف مخصوص و متمایز از دولت است.

( اینجا فقط تکه ای از متن پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

پیشینه شهرداری در همدان

می‌توان گفت که حکومت مشروطه ایران در همدان تقریباً چند ماهی قبل از صدور فرمان آن در ایران به یمن وجود حکمران عارف و آزادیخواهی چون ظهیرالدوله صفا علیشاه در این شهر استقرار یافت. وی پیش از آنکه اسمی از مجلس شورای ملی در ایران باشد در شهر همدان مجلس فواید عمومی را بنیاد گذاشت که حکم مجلس شهری بود و بعدها انجمن ولایتی نام گرفت. یکی از فواید این مجلس و اموری که به آن‌ها توجه می‌کرد ترتیب اداره بلدّیه و تشکیل مجمع بلدی بود که متأسفانه اخبار و اسناد قرارهای آن در این خصوص طی سال‌های ۱۳۲۵ تا ۱۳۲۷ هـ. ق به دست نیامده است.
محل بلدّیه کوچه کشمیری‌ها حوالی قبرستان میرزاتقی و روبروی پل پهلوان‌ها بود که در زمان ریاست فریدالدوله گلگون به همین محل کنونی یعنی آرامگاه بوعلی که زمین خودِ وی بوده است انتقال یافت ("پورتال جامع شهرداری همدان,").
در حال حاضر شهرداری همدان متشکل از چهار منطقه است؛ که در شکل زیر نمودار سازمانی آن قابل‌مشاهده است:
شکل ‏۲‑۷ نمودار سازمانی شهرداری همدان

مدل پژوهش

همانطور که دیدیم مدل سرآمدی کسب‌وکار EFQM شامل ۵ جزء اصلی است؛ که در شکل زیر این پنج جزء و ارتباط آن‌ها با یکدیگر مشخص‌شده است ("تارنمای رسمی EFQM,").
مدل برای امتیازدهی به معیارها
Criteria Scoring Model
منطق RADAR برای ارزیابی سازمان بر مبنای معیارها
رهیافت‌هایی جهت خود ارزیابی
Approaches to self-Assessment
معیارهای سرآمدی
Criteria
مفاهیم بنیادین سرآمدی
Fundationtals
شکل ‏۲‑۸ اجزاء مدل EFQM و ارتباط آن‌ها با یکدیگر
مدل سرآمدی EFQM یک مدل غیر تجویزی است که از ۹ معیار تشکیل‌شده است. این معیارها هسته و قلب مدل هستند و مبنای ارزیابی یک سازمان قرار می‌گیرند. همان‌طور که بیان شد مفاهیم بنیادین، اهدافی را نشان می‌دهند که یک سازمان سرآمد باید به آن‌ها دست پیدا کند. اهداف و آرمان‌ها معمولاً بلندپروازانه و دوردست هستند، لذا برای این‌که سازمان‌ها بدانند که برای رسیدن به این اهداف باید چگونه در عمل، کار و فعالیت کنند، نیاز به معیارهایی دارند که اجرای آن‌ها در سازمان موجب رسیدن به اهداف شود. مفاهیم بنیادین سرآمدی در معیارهای این مدل گنجانده شده‌اند. در مدل EFQM معیارها روی‌هم ۱۰۰ امتیاز دارند (۵۰ امتیاز برای توانمندسازها و ۵۰ امتیاز برای نتایج)
با بهره گرفتن از مدل EFQM و معیارهای آن، به تدوین فرضیات پرداختیم. با توجه به هدف این تحقیق که بررسی اثربخشی در شهرداری همدان است و با ابزار پرسشنامه که یکی از رهیافت‌های مدل است، داده‌های مختص به هر فرضیه جمع‌ آوری و هر فرضیه مورد آزمون قرار خواهد گرفت. با بهره گرفتن از این تحقیق نقاط ضعف و قدرت شهرداری همدان در هر کدام از معیارهای مدل مشخص خواهد شد.

جمع‌بندی

در این فصل با انواع مدل‌های خودارزیابی آشنا شدیم و سپس مدل EFQM به‌طور کامل مورد شرح واقع شد. ابزارهای خودارزیابی در این مدل ارائه گردیدند و مقایسه‌ای نیز بین آن‌ها انجام گرفت؛ همه این روش‌ها اصالتاً معتبر هستند و در حال حاضر هم در شرکت‌های مختلف به کار گرفته می‌شوند و هیچ‌کدام از آن‌ها نیز به‌تنهایی ارجحیتی نسبت به بقیه روش‌ها ندارد. نکته مهم آن است که باید تعیین شود که کدام‌یک از این روش‌ها برای سازمان ما مناسب و کدام‌یک با فرهنگ سازمان تطابق داشته و برای اهداف و منظوری که ما از خودارزیابی داریم مفید هستند.
پس از بحث در مورد مدل، اثربخشی توضیح داده شد و در پایان به سطوح سرآمدی در ایران و کشورهای مسلمان پرداختیم با تکیه‌بر مطالب این فصل در فصل بعد روش پژوهش و ابزار مناسب معرفی خواهد گردید.

فصل سوم

روش‌شناسی پژوهش

مقدمه

از پژوهش تعاریف گوناگونی شده است. برخی آن را شناخت حقیقت دانسته‌اند و بعضی آن را جست‌وجو برای کسب آگاهی‌هایی جدید و حقیقی با روش علمی و تلاش برای کشف حقایق یا اثبات نظریه‌ای خاص یا پرده برداشتن از مجهولات دانسته‌اند. گروهی دیگر گفته‌اند: پژوهش عبارت است از مطالعه آگاهانه، برنامه‌ریزی‌شده و روشمند به هنگام مواجهه با مسئله‌ای پیچیده و مبهم، به‌قصد ایجاد وضوح و رفع پیچیدگی و ابهام از آن مسئله. نکات برجسته تعاریف مذکور عبارت است از حرکت، تلاش، نظم و دقّت، داشتن هدف و روش علمی به انگیزه دست‌یابی به حقایق و پاسخ‌ها. پژوهش عبارت است از فرایند جستجوی منظم برای مشخص کردن یک موقعیت نامعین؛ بنابراین پژوهش فرآیندی است که از طریق آن می‌توان درباره ناشناخته به جستجو پرداخت و نسبت به آن شناخت لازم را کسب کرد. در این فرایند از چگونگی گردآوری شواهد و تبدیل آن‌ها به یافته‌ها، تحت عنوان روش‌شناسی یاد می‌شود. این سؤال که چگونه داده‌ها گردآوری شود و مورد تفسیر قرار گیرند، به‌طوری‌که ابهام حاصل از آن‌ها به حداقل ممکن کاهش یابد، مربوط به روش‌شناسی پژوهش است. پاسخ این سؤال را می‌توان با توجه به قواعد و اصول مورداستفاده در پژوهش‌های علوم انسانی و دیدگاه‌های فلسفی زیربنایی آن‌ها به دست آورد. بر این اساس روش پژوهش وسیله یا طریقه تعیین این امر است که چگونه یک گزاره پژوهش مورد تأیید قرار می‌گیرد یا رد می‌شود؛ به‌عبارت‌دیگر روش پژوهش، چارچوب عملیات یا اقدامات گرا نه برای تحقق هدف پژوهش، جهت آزمودن فرضیه یا پاسخ دادن به سؤال‌های پژوهش را فراهم می‌آورد (ساعی‌ارسی, ۱۳۸۷). در این فصل به روش پژوهش، جامعه آماری و نمونه آماری تحقیق، ابزار مورد استفاده جهت جمع‌ آوری داده و روش تجزیه و تحلیل این داده خواهیم پرداخت.
در این فصل ابتدا روش پژوهش، جامعه آماری و حجم نمونه تعیین می‌شود و بعدازآن روش نمونه‌گیری و ابزار اندازه‌گیری ارائه می‌گردد و سرانجام روش تجزیه‌وتحلیل داده‌ها و واحد تجزیه‌وتحلیل پژوهش شرح داده می‌شود.

فهرست نمودارها
عنوان صفحه
نمودار ۴-۱: درصد فراوانی سن پاسخگویان ۴۱
نمودار ۴-۲: درصد فراوانی میزان تحصیلات پاسخگویان ۴۳
نمودار ۴-۳ درصد فراوانی وضعیت تصویر بدنی پاسخگویان ۴۴
نمودار ۴-۴ توزیع نرمال و آماره‌های توصیفی وضعیت تصویر بدنی پاسخگویان ۴۵
نمودار ۴-۵ درصد فراوانی وضعیت سازگاری زناشوئی پاسخگویان ۴۶
نمودار ۴-۶: توزیع نرمال و آماره‌های توصیفی وضعیت سازگاری زناشوئی پاسخگویان ۴۷
نمودار ۴-۷: درصد فراوانی وضعیت عزت نفس پاسخگویان ۴۸
نمودار ۴-۸: توزیع نرمال و آماره‌های توصیفی وضعیت عزت نفس پاسخگویان ۴۸
نمودار ۴-۹. پراکنش بین مقادیر برازش شده استاندارد و باقیمانده‌های استاندارد شده در مدل رگرسیون تصویر بدنی و عزت نفس زنان با سازگاری زناشویی آنها ۵۱
نمودار ۴-۱۰. پراکنش بین مقادیر برازش شده استاندارد و باقیمانده‌های استاندارد شده در مدل رگرسیون تصویر بدنی و عزت نفس زنان با حل تعارض آنها ۵۴
نمودار ۴-۱۱. پراکنش بین مقادیر برازش شده استاندارد و باقیمانده‌های استاندارد شده در مدل رگرسیون تصویر بدنی و عزت نفس زنان با سازگاری در مسائل مالی آنها ۵۷
نمودار ۴-۱۲. پراکنش بین مقادیر برازش شده استاندارد و باقیمانده‌های استاندارد شده در مدل رگرسیون تصویر بدنی و عزت نفس زنان با سازگاری در روابط جنسی آنها ۵۹
نمودار ۴-۱۳. پراکنش بین مقادیر برازش شده استاندارد و باقیمانده‌های استاندارد شده در مدل رگرسیون تصویر بدنی و عزت نفس زنان با سازش در چگونگی گذراندن اوقات فراغت آنها ۶۲
نمودار ۴-۱۴. پراکنش بین مقادیر برازش شده استاندارد و باقیمانده‌های استاندارد شده در مدل رگرسیون تصویر بدنی و عزت نفس زنان با سازش در ارتباط با اقوام و دوستان آنها ۶۴
نمودار ۴-۱۵: نمودار پراکنش رابطه بین تصویر بدنی و عزت نفس زنان ۶۶
چکیده
این پژوهش باهدف تعیین رابطه تصویربدنی وعزت نفس باسازگاری زناشویی در کارمندان زن متاهل دانشگاه علوم پزشکی کرمان انجام شده و روش این پژوهش توصیفی و از نوع همبستگی است. براساس نمونه‌گیری تصادفی ۳۸۰ نفر از کارمندان زن دانشگاه علوم پزشکی کرمان انتخاب و با آزمون‌های تصویر بدنی لیتیون و عزت نفس کوپراسمیت و سازگاری زناشویی انریچ مورد آزمون قرار گرفتند،تحلیل داده‌ها با بهره گرفتن از روش آمار توصیفی،تحلیل رگرسیون، و ضریب همبستگی پیرسون انجام شد. نتایج نشان داد که بین تصویر بدنی و عزت نفس با سازگاری زناشویی رابطه معکوس و معنادار وجود دارد. عزت نفس قدرت تبیین بیشتری نسبت به تصویر بدنی در تفسیر سازگاری زناشویی دارد. از میان مقیاس‌های فرعی سازگاری تصویر بدنی و عزت نفس بالاترین رابطه را از نوع معکوس با سازگاری زناشویی داشته اند.
سازگاری زناشویی توسط متغیرهای تعارض، مسائل مالی، روابط جنسی، اوقات فراغت، ارتباط با اقوام و دوستان قابل پیش‌بینی است. و از بین خرده مقیاس‌های فوق بر تربیت و تواما” می‌توان سازگاری زناشویی را پیش‌بینی کرد.
کلید واژه: تصویر بدنی، عزت نفس، سازگاری زناشویی.
فصل اول
طرح تحقیق
۱-۱. مقدمه
دامنه‌ی تصویر بدنی به گونه‌ای است که افراد ساعتها در مورد تصویر بدنی خود فکر می‌کنند و با تغییر و آرایش و پوشیدن لباس‌های متنوع و قرار گرفتن در وضعیت‌های خاص سعی در پوشاندن نقائص ظاهری خود دارند که بیشتر زاینده تصویر ذهنی آنان از بدنشان است  اسکلافانی^[۱] (۲۰۰۳،۱۴-۱۱۰۱). نارضایتی از این تصویر بدنی پیامدهای چون اظطراب، افسردگی، انزوای اجتماعی، اختلالات روانی، تضعیف خودپنداری و عزت نفس را در پی خواهد داشت (برونل^[۲]۱۹۹۱،۱۲-۱). از نظر سندز^[۳] (۲۰۰۱،۴۰۷-۳۹۷). تصویر بدنی بر اساس یک ساختار چند وجهی مفهوم‌سازی می‌شود. در واقع تصویر بدنی مفهوم پیچیده‌ای است که دربرگیرنده عوامل بیولوژیکی، روانشناسی درونی و عوامل اجتماعی خارجی است.
ترکیب ارزیابی‌های ادراکی و نگرشی ورفتاری و تصویربدنی، عوامل پیش‌بینی کننده بهتری برای اختلالات مربوط وتصویربدنی تلاش برای لاغرشدن واختلالات تغزیه‌ای نسبت به هرکدام از ارزیابی‌ها به تنهایی خواهد بود.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

نتایج پژوهش‌ها در چند دهه گذشته نشان می‌دهد که عده زیادی از افراد جامعه به خصوص جمعیت مونث در پی تغییرتصویربدنی خود هستند( مکابی و ریکاردلی^[۴] ۲۰۰۱،۳۴۷-۳۳۵).
در بحث روابط بین فردی، نگرش فرد نسبت به خودارزیابی که از خود دارد نقش کلیدی را ایفا می‌کند. مثلا در روابط بین فردی، فردی که خود را بسیار نالایق، زشت و کسل کننده می‌بیند ممکن است از ارتباط با دیگران اجتناب کند و فردی درون گرا شود اما فردی که خود را جذاب و دوست داشتنی و ارزشمند می‌داند از ارتباط با دیگران استقبال می‌کند با آنها ارتباط صمیمی برقرار می‌کند. تفاوت این دو رفتار یعنی اجتناب یا استقبال از ارتباط با مفهوم عزت نفس اجتماعی به خوبی توضیح داده می‌شود. عزت نفس اجتماعی یکی از مؤلفه‌های مهم ارتباط اجتماعی است ( میلر و دیگران^[۵] ۱۹۹۵،۱:۶۳).
عزت نفس و عزت نفس اجتماعی یعنی درجه‌ی ارزیابی مثبت – منفی یک فرد درباره عضویت خود در گروه های اجتماعی دارد که این ارزیابی مبتنی بر ارزش‌های خود و درون داده‌های خودش از دیگران و موقعیتهای خاص است ( دانشگاه ایالت آرلیزونا، ۲۰۰۵). عزت نفس به طور کلی و عزت نفس اجتماعی به طور خاص متاثر از کیفیت ارتباط نزدیک با دیگران است (لیری، ۱۹۹۹، لیری و داونس^[۶] ۱۹۹۵، ۳۵-۳۲: ۸).
ازدواج یک مؤلفه‌ی بسیار مهم و با ارزش در حیات انسان تلقی می‌گردد. ازدواج یک نهاد اجتماعی است که پایه و اساس ارتباط انسانی را تشکیل می‌دهد. به واسطه ازدواج مرد و زن یک نیروی ناشی از غرایز، آیین محبت و عشق به هم جذب می‌شوند، به طور آزادانه و کامل متعهد یکدیگر شده تا واحد پویایی را به عنوان خانواده ایجاد نمایند. ( احمدی و همکاران، ۱۳۸۴). به این دلیل تنها نظام اجتماعی است که رسما در همه جوام پذیرفته شده است. آنچه در ازدواج مهم می‌باشد، سازگاری و رضایت زناشویی و رضایت ازدواج است سازگاری زناشویی برون سازی زن و شوهر با یکدیگر در هر مقطعی از زمان است (ثنایی، ۱۳۷۹) و فرآیندی است که در طول زندگی زن و شوهر به وجود می‌آید، زیرا لازمه آن انطباق سلیقه ها، شناخت صفات شخصیتی، ایجاد الگوهای مراوده‌ای است ( احمدی و همکاران، ۱۳۸۴). سازگاری زناشویی بر بسیاری از ابعاد زندگی فردی و اجتماعی انسان تأثیر می‌گذارد.
۱-۲. بیان مسئله
با فرا رسیدن سبز فایل، بعضی از انواع نماهای ظاهری و کردارهای بدنی اهمیتی خاص می‌یابند مدهای لباس در روزگار ما تحت، تأثیر گروه های فشار، آگهی تجاری، امکانات اجتماعی، اقتصادی و دیگر عواملی است که بیشتر مروج معیارهای اجباری هستند تا تفاوتهای فردی (گید نز، ۱۳۸۷، ۷۳).
در بررسی تصویر بدنی به دو عامل باید توجه کرد «ظاهر واقعی فرد» و «معیارهای فرد» و در مورد وضعیت ظاهریش، تصویر بدنی پدیدهای عینی نیست، بلکه تجربه ذهنی فردو ارزیابی او از بدن خویش است، البته در عین حال به همان اندازه خصوصیات فیزیکی واقعی بدن فرد در تصویر بدنی او دخیل می‌باشد. در واقع هم تجربه ذهنی (معیارهای فرد در مورد وضعیت ظاهریش) و هم خصوصیات فیزیکی واقعی، برای دستیابی به درک از تصویر بدنی هستند. (آسمیانی و دانیلوک^[۷]، ۱۹۹۷) تصویر بدنی شامل جنبه های روانشناختی و اجتماعی رفتار و به همان اندازه پاسخهای عصبی فرد میباشد. (نیوول^[۸] ۱۹۹۱،۱۴۰۵-۱۴۰۰). با نزدیک شدن کودکان به دوران نوجوانی، تصویر بدنی آنها به طور فزایندهای به ظاهر و شناختهای آنها در مورد جذابیت‌های جسمیشان مربوط می‌گردد. تغییرات جسمانی که همزمان با رسیدن نوجوان به بلوغ ظاهر می‌شود، مرکز توجه و علاقه شدید آنها به خودشان است. به نظر می‌رسد اهمیت تغییرات تحولی دوران بلوغ برای زنها و مردها متفاوت است، به این معنی که در نوجوانی ارزیابی دختران از جذابیت جسمانیشان مهمترین پیش‌بینی کننده نمره های «خود پنداشت»آنهاست، درجهبندی پسرها از «خود کفایتی» شان پیش‌بینی کننده بهتری از این نمرههاست (وبر و همکاران^[۹]، ۲۰۰۱).
کرسینی (۱۹۹۴؛ به نقل از شتاب بوشهری ۳۵۹، ۱۳۷۳) در دایره المعارف روانشناسی، «حرمت خود» را احساس فرد نسبت به خود تعریف کرده که در بر گیرنده میزان احترام و پذیرش شخص از خودش می‌باشد. او همچنین بر این عقیده است که حرمت خود، احساس کفایت و ارزشی است افراد«خود پنداشت» خودنسبت می‌دهند. پژوهشها نشان دادهاند که حرمت خود با میل به مهار، امیدواری، انگیزه پیشرفت، خود مختاری، عوامل مثبت ونیاز به تایید، ارتباط مثبت، افسردگی، تنهایی، اضطراب و پرخاشگری ارتباط منفی دارد (کازدین^[۱۰]، ۲۰۰۰). ( گیلسون^[۱۱]۲۰۰۶،۹۰-۷۹). متخصصان بهداشت روانی، به دلیل اهمیت تصویر بدنی در ارتباطات اجتماعی و روابط بین فردی پژوهشهای گوناگون را در این زمینه انجام دادهاند. پژوهشها نشان می‌دهد که برخی افراد اشتغال ذهنی مداومی دربارهی ظاهر جسمانی خود دارند و علیرغم طبیعی یا تقریباً طبیعی بودن ظاهر جسمانی، ترس مفرط و نگران کنندهای از زشت یا غیر جذاب بودن خود گزارش می‌کنند (بلینو^[۱۲] و همکاران۲۰۰۶،۷۸-۷۳). به نظر می‌رسد افرادی که احساس خوبی نسبت به خود دارند، معمولاً احساس خوبی نیز نسبت به زندگی خواهند داشت (نیسی شوشتری، ۱۳۸۰). در واقع، تصویر مثبت از جسم خویش، سبب ایجاد حس ارزشمندی در فرد وتصویر ذهنی که به هر صورت دستخوش تغییر شده باشد، منجر به تغییراتی در میزان حس ارزشمندی میشوند. (نوغانی، منجمد و همکاران، ۱۳۸۵).
مدیریت بدن به معنای دستکاری در نمای ظاهری بدن است. با ظهور سبز فایل، نمای ظاهری کردارهای بدنی اهمیتی خاص یافتهاند. بدن دیگر نه فقط از بعد زیست شناختی بلکه به عنوان محصولی اجتماعی و روانشناختی مورد توجه قرار گرفت. (حقگوی پشگه، ۱۳۸۶). بر این اساس مدیریت بدن به معنای نظارت و دستکاری مستمر ویژگیهای ظاهری و مرئی بدن است.
کیسر^[۱۳] (۱۹۹۷)، اعتقاد دارد هر نوع تفکر و فعالیتی که به خریداری و پوشیدن لباس و نیز فرآیندهای تغییر بدن، مانند رژیم غذایی و ورزش منجر شود. رود و لنون۲ (۱۹۹۴) معتقدند که رفتارهای مرتبط با مدیرت ظاهر شامل رژیم غذایی، ورزش، پرورش اندام، استفاده از وسایل آرایشی و زیبایی و انتخاب لباسهایی برای بالا بردن ظاهر فردی میشوند. زنان نسبت به مردان تحت فشار بیشتری برای توجه به بدن و ظاهر فیزیکی و همچنین انطباق با ایدهالهای زیبایی هستند.
عزت نفس و مفهوم خود ارزشمندی از اساسی ترین عوامل در رشد مطلوب شخصیت فرد است. برخورداری از اراده و اعتماد به نفس قوی، قدرت تصمیمگیری، ابتکار، خلاقیت ونوآوری، سلامت فکر و بهداشت روانی رابط مستقیمی با میزان و چگونگی عزت نفس و احساس خود ارزشمندی دارد و امروزه در اصلاح و درمان بسیاری از اختلالات شخصیتی و رفتاری از قبیل کمرویی و گوشهگیری، لجبازی و پرخاشگری و تنبلی، ارزیابی و پرورش احساس عزت نفس، تقویت اعتماد به نفس و مهارت‌های فردی و اجتماعی به عنوان اولین یا مهمترین گام مورد توجه قرار می‌گیرد. (بیابانگرد، ۱۳۷۳).
ویرجنیاستیر معتقد بود افزایش عزت نفس در خانواده به منظور ایجاد در نظام میان فردی آنهاست. او بین عزت نفس و ارتباط میان فردی، یک همبستگی مستقیم یافت و عزت نفس پایین را با ارتباط ضعیف همخوان و هم پیوند می‌دانست. ستیر به طرز ویژهای بر تخلیه انرژی و از نظر جهت‌گیری انرژیها متوقف شده از طریق تسهیل در رشد و افزایش عزت نفس وبهبود مهارت‌های ارتباطی تأکید می‌ورزد (نوابی نژاد، ۱۳۷۸). روابط رضایت بخش در بین زوجین نیز از طریق علاقه متقابل، میزان مراقبت از همدیگر، اعتماد به نفس که هر دو یکدیگر را پذیرفته اند و تفاهم با یکدیگر قابل سنجش است (سینها و ماکرجک ^[۱۴]۱۳۶۹،۶۳۶-۶۳۳).
باید توجه داشت که عزت نفس عامل مهمی برای پیشرفت و موفقیت افراد در همه کارها و در زندگی زناشویی است و محیط نیز نقش تأثیر گذاری در شکل‌گیری آن دارد و رضایت زناشویی حاصل مبادله رفتارهای پاداش بخش است. وقتی فرد ارزیابی مثبت از خصوصیات خود داشته باشد دارای عزت نفس بالا وقتی نتیجه این ارزیابی منفی باشد دارای عزت نفس پایین است. افرادی با عزت نفس بالا دارای هدفهای عالیتر و متعددتری هستند و شوق زیادی دارند تا با موفقیت‌های تازه و موضوعاتی روربرو شوند که استعداد نیروهای آنها را به طور عمده به کار می‌گیرد (عظیمی۷۰۴، ۱۳۸۰).
عزت نفس متغیر شخصیتی دیگری است که با خوش بینی و هویت در ارتباط است. (شییر^[۱۵] و همکاران ۱۹۹۴،۱۰۷۸-۱۰۶۳). یکی از سازه های شخصیتی مرتبط با سلامت و بهزیستی روانی، خوش بینی است (کجباف عریضی وخدا بخشی، ۱۳۸۵) به وسیله عزتنفس است که فر می‌تواند هویت خویش را بشناسد زیرا عزت نفس ارزشیابی کلی ما نسبت به فضایل، قابلیت‌ها، ارزشها، اجرای بدنی، پاسخ‌های ما به دیگران و دیدگاهی است که نسبت به داراییهایمان داریم (کازدین^[۱۶]، ۲۰۰۱) به نقل از جان بزرگی، نوری و هریس، ۱۳۸۷).
شاملو معتقد است عزت نفس عبارتست از ارزیابی و ارزشیابی مداومی که شخص نسبت به ارزشمندی خویشتن دارد و نوعی قضاوت شخصی نسبت به ارزشمندی وجودی می‌باشد (خورانی۱۳۸۷، ۱۶۷) از دیدگاه واقعیت درمانی هویت از راه ارتباط و درگیری عاطفی با خود و دیگران از طریق چیزی که دوست داریم و تلاشهایی که برای رسیدن به آن می‌کنیم، آنچه که دیگران در مورد مافکرمی‌کنند، ارزشیابی ما از خودمان در اقتصادی، تصور خود از وضع ارتباط با شرایط زندگی و اوضاع اجتماعی، جسمانی و شیوه لباس پوشیدن، هویت ما را پدیدار می‌کند(شفیع آبادی و ناصری، ۱۳۸۸).
افزودن بر این عزت نفس یکی از عوامل مهم رشد محسوب می‌شود که از یک سو و با رفتارهای شکل گرفته در نظام خانواده (آماتو و فلور^[۱۷] ۲۰۰۲،۷۱۶-۷۰۳). و از سوی دیگر با باورها و هیجانهای مربوط به خود در ارتباط است. (سانتروک^[۱۸]،۲۰۰۷). به وسیله عزت نفس است که فرد می‌تواند هویت خویش را بشناسد. زیرا عزت نفس ارزشیابی کلی ما، نسبت به فضائل ما قابلیت‌ها، ارزشها، اجزای بدنی، پاسخهای ما به دیگران و دیدگاهی است که نسبت به داراییهایمان داریم (کازدین ۲۰۰۱، به نقل از جان بزرگی، نوری، و هریس، ۱۳۸۷). عزت نفس جنبه های مختلفی دارد براندن براساس جنبه های انسان گرایانه، از عزت نفس به عنوان نیاز وجودی ومؤلفه بر انگیزنده بنیادین رفتار انسان یاد می‌کند. که بر میزانهای مساوی، شامل ارزش مداری و شایستگی است. به اعتقاد او عزت نفس از دو جنبه مرتبط به هم یکی احساس خودکارآمدی شخصی و دیگری احساس ارزشمندی شخصی تشکیل شده است که این دو جنبه باعث ایجاد اعتماد به نفس و احترام به خود می‌شود (هوبان^[۱۹]۲۰۰۴،۲۵-۷). جنبه دیگر عزت نفس، عزت نفس جنسی است که بر رفتارهای جنسی تأثیر گذار و عبارت است از دانش عاطفی انسان نسبت به ارزیابی از افکار، احساسات و رفتارهای جنسی خودش (بث و همکاران^[۲۰] ۲۰۱۰،۸۳۸-۸۳۳).
سازگاری زناشوئی یک فرآینداست که در طول زندگی زوجین به وجود می‌آید. زیرا که لازمه سر آن انطباق سلیقه‌ها، شناخت صفات شخصیتی، ایجاد و قواعد رفتاری و شکلگیری الگوهای مراودهای است. بنابراین سازگاری زناشویی فرایند تکاملی بین زن و شوهر است ( لاس ول و لاس ول، ۱۹۸۲ به نقل از فقیرپور۲۶۶، ۱۳۸۰).
در رویکرد شناخت درمانی بِک نیز بر فرضیه‌ها و باورهای موجود در طرحوارههای شناختی زن و شوهر تأکید شده است. به نظر یک وقتی طرحوارههای شناختی (باورها و فرضیه‌ها تحت تأثیر تحریفات شناختی قرار میگیرند. حکم قاعده یا باورهای غیر منطقی را پیدا می‌کنند که این باورهای افراطی و بسیار مطلق باعث می‌شوند نظام تفسیری زوجین به صورت غیر منطقی و نادرست عمل کند و زن و شوهر در تعاملات خود دچار تعارض شوند ( بک. قراچه داغی، ۱۳۸۰، ۲۶۷). باورهای غیر منطقی به صورت آگاه در زوجین وجود دارند و همسران از تأثیرات منفی آنها در افزایش ناسازگاری زناشوئی خود آگاهی ندارند. از انجا که تفکر و باور سالم یکی از مؤلفه های مهم ارتباط کار آمد زناشوئی است و تأکید در مانگران بر این مسئله که کمک به زوجین ناسازگار می‌توان با تفکیکهای شناختی به شناسایی این باورهای ناکارآمد و همچنین رشد ارتباط مؤثر زناشوئی پرداخت ( باکوم^[۲۱] ۱۹۹۸،۸۸-۵۳).
فینی^[۲۲] (۱۹۹۹) در تحقیقات خود دریافت افرادی که دلبستگی ناایمن دارند دارای کنترل شدید عاطفی هستند و هیجاناتشان بیشتر از نوع منفی است که پیشبینی کننده خوبی برای رضایت زناشویی است. ( کلانتری۹۵، ۱۳۷۹) در بررسی خود به رابطه منفی میان تفاهم زناشویی با اضطراب، واکنش به ناکامی و باور وابستگی در دانشجویان متاهل دانشگاه تهران دست یافت و اعلام کرد افزایش اضطراب و نگرانی موجب کاهش تفاهم زناشوئی می‌شود. اسپانیرولوئیس^[۲۳] (۱۹۸۰، بر گرفته از لتزینگر و گوردون ۲۰۰۵،۴۲۴-۴۰۹). نیز بیان کردند که ارتباط مثبت، توافق افراد بر سر مسائل زناشویی، و ابراز محبت باعث می‌شود فرد رضایتمندی و شادکامی بیشتری در راوبط زناشویی خود داشته باشد.
عوامل متعددی رضایتمندی زناشوئی زوجین را تحت تأثیر قرار می‌دهند از آن جمله می‌توان به رضایت از خلق و خوی همسر، (بلوم و مهرابیان^[۲۴]۱۹۹۹،۱۲۵-۹۳). اعتماد و وفاداری و عشق (روز بلات^[۲۵] و همکاران، ۱۹۹۹،۱۲۹-۱۱۳).درآمد و اشتغال همسر (وییجینتیمالا، کوماری و پاند^[۲۶]ا؛ ۲۰۰۴،۱۱-۹) اشارکرد.
سازگاری زناشویی از دیر باز مورد توجه روانشناسان و جامعه شناسان قرار گرفته، یکی از گستردهترین مفاهیم برای تعیین میزان شادی و پایداری رابطه است (ویگل و دیگران^[۲۷] ۱۳۷۸،۲۷۰-۲۶۳) سازگاری زناشویی وضعیتی است که در آن زن و شوهر در بیشترین مواقع احساس خوشبختی و رضایت دارند و از کنار هم بودن لذت می‌برند. این سازگاری از طریق متقابل، مراقبت از یکدیگر، پذیرش، درک و ارضای نیازهای ایجاد می‌شود (سینها و ماکرجک^[۲۸] ۱۹۹۰،۶۳۶-۶۳۳). موضوع سازگاری زناشویی بعد از مطالعه هامیلتون مورد توجه قرار گرفت و بعد از آن در پژوهشهای زیادی به منظور کشف عوامل مؤثر در سازگاری زناشویی انجام شد. پژوهشگران تا سال ۱۹۸۰ بر متغیرهای همهگیرشناسی، روابط جنسی، مسائل مالی، تعداد فرزندان، مذهب و شغل زوجین تمرکز داشتند و تنها در سالهای اخیر به اهمیت عوامل شخصیتی و هیجانات در سازگاری زناشویی تأکید کردند ( اشنایدر ۱۹۷۹،۸۲۳-۸۱۳).(ویدا نوف وگاتمن ۱۹۹۰،۱۱۱۵-۱۰۹۹) ^[۲۹]. به عنوان مثال، گلمن (۱۹۹۸ به نقل از شهیدا و راهی، ۲۰۰۹). به وجود رابطهای قومی بین هوش هیجانی و توانایی حل تعارض در رابطه زوجین پی برد و بر اهمیت نقش همدلی در روابط رومانتیک تأکید کرد. (گاتمن و همکاران۱۹۹۸،۲۲-۵). ^[۳۰] نیز دریافتند که حمایت و درگیری هیجانی اجزای اساسی رابطه زناشویی هستند و این عوامل در مقایسه با تعارضات رفتاری، با قدرت بیشتری می‌توانند آینده رابطه را پیش‌بینی کنند. آنها هم چنین خاطرنشان کردند که روز که لحن ابزار هیجانی بین زوجین بسیار مهمتر از محتوای مکالمات و توانایی حل تعارضاتشان می‌باشد. از نظر آنان عامل اصلی ناسازگاری زناشوئی میزان خشم ابراز شده و یا تعداد تعارضات نیست، بلکه تحقیر کردن و فاصلهگیری دفاعی است که باعث بروز شگفتیهای زناشویی می‌شود نتایج نشان داد بین تصویر بدنی و عزت نفس مثبت و منفی و سازگاری زناشویی رابطه مثبت و مستقیم وجود دارد و تفاوت معناداری با یکدیگر نشان می‌دهند.
۱-۳. اهمیت و ضرورت تحقیق:
میزان توجه افراد به بدن در میان دو جنس متفاوت است و انتظارات اجتماعی متفاوتی از زن و مرد وجود دارد ارتباط اجتماعی مرتبط با بدن در زنان بیشتر و جدی است. در نتیجه بدن برای زنان در مقایسه با مردان از اهمیت بیشتری برخوردار است. (ویدو کوپر ۱۹۹۹، ۱۰۵۶-۱۰۴۷).( ویدوا بتز^[۳۱] ۱۹۹۷،۴۲-۳۵). در نتیجه زنان نسبت به مردان تحت فشار بیشتری برای توجه به بدن و ظاهر فیزیکی و همچنین انطباق با ایدهالهای زیبایی هستند (احمدنیا، ۱۳۸۴: ۱۳۳). از دیدگاه مک اروین ابولابان و مک دانیل (۱۳۸۱: ۷۵-۷۴) زیبایی یک قدرت محسوب شده و ابزاری برای اعمال قدرت زنان تلقی می‌شود، لذا استفاده از این قدرت به مثابه فراهم کردن فرصتهایی برای زندگی بهتر نگریسته می‌شود.
با توجه به اهمیت عزت نفس و ارتباط آن با رفتار و اعمال انسان خصوصاً در بعد خانوادگی و به ویژه تأثیر آن بر رضایت زناشویی لازم است بهتری مناسب برای پرورش آن فراهم گردد. و با توجه به اینکه عزت نفس بالا فرد را در مقابل انواع مشکلات و مسائل زندگی در فشارهای روانی و جز آن مقاوم خواهد کرد. عزت نفس همچنین می‌تواند درک و تفسیر و واکنش‌های هیجانی فرد را تحت تأثیر قرار دهد و نیز می‌تواند در میزان استرس زایی رویدادها، عاملی تعیین کننده باشد.
بسیاری از پژوهشها نشان می‌دهد که ویژگیهای شخصیتی زوجین در احساس رضایت افراد، نقش کلیدی ایفا می‌کنند (گاتیسس و همکاران ۲۰۰۴؛۵۷۴-۵۶۴و لووکلونن ^[۳۲] ۲۰۰۵؛۳۲۶-۳۰۴). پژوهشهایی هم وجود دارد که نشان می‌دهد سبک دلبستگی نیز جزء عواملی است که در رضایت زناشویی نقش مهمی دارد. ( فینی^[۳۳]، ۱۹۹۹) در تحقیقات خود دریافت که افرادی که دلبستگی نا ایمن دارند دارای کنترل شدید عاطفی هستند و هیجاناتشان بیشتر از نوع منفی است که پیش‌بینی کنندهی خوبی برای رضایت زناشویی است. مطالعهی رابطه منبع کنترل و سازگاری زناشویی نشان می‌دهد کسانی که دارای منبع کنترل درونی هستند رضایت زناشویی بالایی در زندگی دارند (فارز^[۳۴]۱۹۹۳،۱۰-۱).
پژوهش نشان می‌دهد که مهمترین عوامل تأثیرگذار بر شخصیت، عزت نفس در رفتار کودک رابطه والد و کودک است ( صالحین۴۱، ۱۳۸۲) و روابط خانوادگی به طور کامل و روابط بین فرزندان به طور خاص، اثر عمیق و پایداری در پی ریزی رفتارهای فردی کودک و بر انگیختن روح زندگی، آرامش درونی و عزت نفس و در نتیجه بر سلامت روانی، جسمانی، اجتماعی، اقتصادیکودک دارد. (وبسترو همکاران^[۳۵]۲۰۰۸،۸۴-۴۷۳). از این رو نفوذ والدین تنها در جنبه ارثی خلاصه می‌شود و انتخاب سبک فرزند پروری مناسب می‌تواند تأثیر مهمی در شکل‌گیری عزت نفس داشته باشد (ماسن و همکاران ۱۳۸۰، ۴۲). بنابراین شیوه درست تربیتی والدین (مندارا و موری^[۳۶] ۲۰۰۰،۴۹۰-۴۷۵). همچنین روابط درست پدر و مادر با یکدیگر نقش بسیار مهمی در سطوح بالای عزت نفس فرزندان ایفا می‌کند (استینبرگ^[۳۷] ۲۰۰۱،۱۹-۱).
منطقی به نظر می‌رسد که نگرشهای والدین و استنباط خانوادگی بتواند و منجر به نگرشها و عقاید ناسازگارانه شود، به عنوان مثال شخصی که در خانوادهای تربیت شده استکه در بحث درباره فعالیت جنسی بد و به عنوان مسالهای کثیف یا ممنوع در نظر گرفته می‌شود، ممکن است که در دوران بزرگسالی در نظام عقیدتی او نیز این نوع گزینش وجود داشته باشد. بنابراین چنین نگرشی احتمالاً تأثیر مهمی بر رفتار و پاسخ جنسی او خواهند داشت ( کاتلین و همکاران^[۳۸] ۲۰۰۴،۲۷۴-۲۶۸).
اهمیت مطالعه بدن به دلیل پیوستگی و ارتباط آن باخود پنداره؛ تصور بدن، عزت نفس و سلامت روان افراد و به خصوص زنان و تأثیر آن در زندگی زناشویی و کارکرد اجتماعی آنها به عنوان نیمی از نیروی فعال جامعه، و با هدف مطالعه رابطه بین تصویر بدنی و عزت نفس با سازگاری زناشویی انجام شده است. بنابراین قصد دارد با بهره گرفتن از نظریه مقایسه تصویر بدنی و عزت نفس با سازگاری زناشویی به عنوان چارچوب نظری این مسئله را تبیین کند که چگونه عزت نفس و رضایت از بدن و سازگاری زناشویی را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

• ضخامت دیافراگم

• اندازه شکاف هوایی

• • • مواد مورد استفاده برای دیافراگم

  (( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

در نهایت هدف بالابردن حساسیت سنسور فشار می‌باشد تا با اعمال کمترین فشار، بیشترین تغییرات را در دیافراگم سنسور داشته باشیم.
۱-۲ اهداف تحقیق
این پروژه به طراحی و شبیه سازی سنسور فشار خازنی چشم با بهره گرفتن از تکنولوژی MEMS می‌پردازد که در مقایسه با نمونه های مشابه خود، از حساسیت بالاتری برخوردار است. با توجه به معرفی پارامترهای مهم برای طراحی سنسور فشار و از آنجا که ویژگی های جابجایی دیافراگم بیشترین تاثیر بر رفتار سنسور دارد، لذا ضروری است که تحلیل دقیقی از جابجایی و عوامل موثر بر دیافراگم را داشته باشیم. بنابراین می‌توان اهداف تحقیق را در جهت بهبود این پارامترها از جمله ضخامت دیافراگم، ماده دیافراگم و حساسیت دیافراگم قرار داد. در این تحقیق مهمترین هدف بالا بردن حساسیت سنسور فشار می‌باشد. تا با اعمال کمترین فشار، جابجایی زیادی در دیافراگم سنسور داشته باشیم.
این مسئله می‌تواند با کاهش استرس و سختی دیافراگم انجام گیرد. کاهش استرس با محدودیت ها و مشکلاتی در حین ساخت همراه می‌باشد. به منظور افزایش حساسیت سعی می کنیم تا وابستگی دیافراگم را به بدنه کم کنیم تا بدین ترتیب اثر استرس بر روی دیافراگم را کاهش دهیم و در نهایت دیافراگم بتواند نسبت به فشار حساسیت بیشتری داشته باشد. طراحی قطعه با شبیه سازی و بهینه سازی مواد همراه می‌باشد.
۱-۳ اهمیت موضوع تحقیق و انگیزه انتخاب آن
در این تحقیق سعی بر این است که با طراحی یک میکروسنسور، فشار کره چشم بیمارانی که از بیماری گلوکوما رنج می برند اندازه‌گیری شود. از آنجا که بیماری گلوکوما معمولا بدون علائم است لذا این روش به پزشکان کمک می‌کند تا اطلاعات بهتری از وضعیت فشار کره چشم پیدا کنند.
سطح طبیعی فشار داخل چشمی در حدود mmHg 16 می‌باشد. فشار بیش از mmHg 22 به طور طبیعی بالاست و فشار بین mmHg 50-45 بسیار خطرناک خواهد بود. تکنیک‌های مختلفی جهت اندازه‌گیری فشار داخل چشمی وجود دارد. اندازه‌گیری فشار چشم با بهره گرفتن از تکنیک‌های مرسوم مانند تونومتر گولدمن امکان پذیر است. استفاده از این تکنیک هنوز هم در مطب های چشم پزشکان مورد استفاده قرار می‌گیرد ولی این تکنیک شدیدا به ضخامت قرنیه وابسته است. از طرف دیگر فشار داخل چشمی در طی روز مرتبا در حال تغییر است. این مسئله موجب می‌شود که بسیاری از بیماران گلوکوما، با وجود اینکه بطور کنترل شده تحت نظر هستند، ولی به تدریج بینایی خود را از دست می‌دهند. لذا نیاز به اندازه‌گیری پیوسته فشار داخل چشمی امری ضروری به نظر می‌رسد[۳].
سنسور مورد بررسی در این پروژه بخشی از سنسور فشار خازنی غیرفعال برای اندازه‌گیری فشار داخل چشمی است. لذا با طراحی بهینه سنسور فشار خازنی و افزایش حساسیت آن، می‌توان اندازه‌گیری دقیق تری از فشار چشم را برای پزشکان فراهم نمود.
۱-۴ فرضیه های تحقیق
فرضیاتی که جهت افزایش حساسیت سنسور در نظر گرفته می‌شود عبارتند از:

• تغییر ماده دیافراگم و استفاده از یک ماده با استرس پایین تر سختی دیافراگم را کاهش داده و در نتیجه تحت فشار خارجی بیشتر جابجا می‌شود.

• ایجاد شیار در دیافراگم که این نیز به منظور پایین آوردن سختی دیافراگم صورت می‌گیرد.

طراحی پارامترها با معادلات کلاسیک الکترومکانیکی آغاز شده است و شبیه سازی و بهینه سازی پارامترها با بهره گرفتن از نرم افزار شبیه ساز MEMS و روش آنالیز المان محدود انجام می پذیرد. طراحی سنسور فشار چشم گامی موثر در طراحی بهینه سنسورهای فشار خازنی خواهد بود لذا با بهره گرفتن از نتایج بدست آمده، می‌توان سنسور های با حساسیت بالاتری را طراحی نمود.
۱-۵ محدودیت ها و مشکلات تحقیق
یکی از محدودیت های طراحی سنسور فشار چشم، اندازه سنسور است. از آنجا که سنسور مورد بررسی جهت کاشت در داخل چشم بیمار طراحی می‌شود، لذا ممکن است در بعضی مواقع اندازه سنسور منجر به اختلال در بینایی فرد بیمار گردد. مسئله بعدی ماده مورد استفاده برای ساخت سنسور است. از آنجا که سنسور در داخل چشم کاشته می‌شود، با ید از مواد زیست سازگار برای ماده دیافراگم استفاده گردد.
۱-۶ ساختار پروژه
این پروژه در ۵ فصل سازمان دهی شده است. فصل های مختلف پروژه به ترتیب شامل کلیات طرح، مروری بر مطالعات نظری، روش انجام تحقیق (متدولوژی)، نتایج شبیه سازی و نتیجه گیری و پیشنهادات می‌باشد. در فصل ۲ پس از بررسی عملکرد چشم و بیماری گلوکوما، مروری بر پژوهش های پیشین و روش‌های مختلف اندازه‌گیری فشار داخل چشمی ارائه می‌شود. روش انجام تحقیق و آنالیز ریاضی سنسور فشار خازنی، در فصل ۳ بیان می‌شود. در فصل ۴ نتایج حاصل از شبیه سازی با بهره گرفتن از روش آنالیز المان محدود ارائه شده و در نهایت نتایج حاصل از شبیه سازی با نتایج ریاضی مقایسه می‌شود. در پایان نتیجه گیری و پیشنهادات در فصل ۵ بیان می‌گردد.
فصل دوم: مروری بر مطالعات انجام شده
مقدمه
امروزه سیستم های با مقیاس میکرو^[۴] بیشترین توجه را به خود جلب کرده اند. این نوع سیستم ها در سرتاسر دنیا نام های مختلفی را به خود اختصاص داده اند. تکنولوژی ریز سیستم ها^[۵] ( MST ) در اروپا، ریز ماشین ها^[۶] در ژاپن و ممز^[۷] در ایالات متحده [۱].
در تعریف لغوی MEMS ، Micro معرف ابعاد کوچک، Electro به معنی الکتریسیته یا الکترونیک و یا هر دو و Mechanical معرف قسمت در حال حرکت می‌باشد. تکنولوژی MEMS برای ایجاد قطعات کوچک مجتمع‌شده مانند میکروسنسورها و میکرو الکترونیک‌ها که مولفه‌های مکانیکی و الکتریکی را با یکدیگر ترکیب می‌کنند، به کار می‌رود. قطعات ساخته شده در تکنولوژی MEMS از چند میکرومتر شروع شده و تا چند میلیمتر گسترش می‌یابد. این قطعات طوری ساخته می‌شوند که می‌توانند به دو صورت مستقل و همچنین بصورت آرایه ای کار کنند. تکنولوژی MEMS از میکرو ساخت^[۸] استفاده می‌کند. پروسه ساخت MEMS تا حد زیادی از صنعت مدارهای مجتمع گرفته شده است.
در این فصل پس از معرفی تکنولوژی MEMS و انواع سنسورهای فشار MEMS، به معرفی سنسور فشار خازنی می‌پردازیم. پس از آن جهت درک بهتر سنسور فشار خازنی چشم، به معرفی عملکرد چشم پرداخته و در آخر به بررسی مطالعات گذشته که تاکنون در رابطه با سنسوهای فشار چشم صورت گرفته می‌پردازیم.
۲-۱ معرفی MEMS
ممز ها قطعات بسیار کوچکی هستند و اندازه آنها بصورت میکروسکوپی می‌باشد. اهرم ها، چرخ دنده ها، پیستون ها و موتورها نمونه ای از این قطعات میکروسکوپی هستند که با تکنولوژی MEMS ساخته می‌شوند. مثال هایی از کاربرد های MEMS در زمینه های فیزیک نوری، بیو تکنولوژی، حمل و نقل، فضای ماوراء جو، رباتیک، پزشکی، تجزیه های شیمیایی و … می‌باشد.
سیر تکاملی MEMS از اوایل سال ۱۹۸۰ آغاز شد و بر پایه شناخت ویژگی های ماده سیلیکون برای میکروماشین کاری سطحی و عمقی^[۹] استوار گردید. ساختار اولیه MEMS شامل سنسورهای ساده فشار، حرارت و شتاب بود. از آن زمان به بعد، کاربردهای MEMS تقریبا به تمامی زمینه های مهندسی مانند زمینه های نوری، بیولوژیکی و مایکروویو گسترش یافت. طراحی و ساخت محصولات MEMS، کاربردها و اصول مهندسی مختلف از جمله مهندسی مکانیک، الکترونیک، شیمی، مواد و مهندسی صنایع را در بر می‌گیرد.
۲-۲ مبدل های MEMS
مبدل ها اساسا قطعاتی هستند که یک صورت انرژی را به صورت دیگر انرژی تبدیل می‌کنند. سنسورها و محرک ها دو نوع اصلی از مبدل ها هستند.
محرک ها صورت های مختلف انرژی از جمله انرژی الکتریکی، گرمایی و … را به انرژی مکانیکی تبدیل می‌کنند. پمپ ها و موتورها نمونه هایی از محرک ها هستند. سنسورها صورت های مختلف انرژی را به انرژی الکتریکی تبدیل می‌کنند. نمونه هایی از این سنسورها، سنسورهای شتاب، فشار و گرمایی می‌باشند.
۲-۳ سنسورهای فشار
سنسورهای فشار یکی از انواع سنسورهای مکانیکی هستند. این سنسورها اصولا از یک غشاء نازک تشکیل می‌شوند که فشار به یک سمت از این غشاء وارد می‌شود. این غشاء نازک اصطلاحا دیافراگم نام دارد. نمونه های معمول سنسورهای فشار پیزوالکتریک^[۱۰] ،مقاومت پیزویی^[۱۱] و خازنی
می‌باشد.
۲-۳-۱ سنسورهای فشار پیزوالکتریک
سنسورهای فشار پیزوالکتریک مبدل های تک تراشه ای هستند که شکاف هوایی ندارند. این سنسورهای فشار از ماده پیزوالکتریک برای حس کردن تغییر در دیافراگم استفاده می‌کنند. این ماده به صورت مکانیکی به دیافراگم کوپل می‌شود و تغییرات غشاء نازک (دیافراگم) را حس می‌کند. این حرکت باعث تغییر استرس در ماده پیزوالکتریک می‌شود و ولتاژ الکتریکی تولید می‌کند. شکل ۲-۱ ساختار سنسور فشار پیزوالکتریک را نشان می‌دهد. عیب اصلی این سنسورهای فشار، سطح بالای نویز می‌باشد[۴].

شکل ۲-۱ ساختار سنسور فشار پیزوالکتریک
۲-۳-۲ سنسورهای فشار مقاومت پیزویی
این نوع از سنسورهای فشار از ماده مقاومت پیزویی ساخته می‌شوند و بر پایه اثر مقاومت پیزویی عمل می‌کنند. در این نوع سنسورها وقتی دیافراگم جابجا می‌شود، میزان مقاومت ماده مقاومت پیزویی تغییر می‌کند. این نوع سنسورهای فشار شکاف هوایی ندارند. سنسورهای فشار مقاومت پیزویی به علت وابستگی شدید حرارتی، در حرارت های بالا عملکرد ضعیفی را از خود نشان می‌دهند. بسیاری از سنسورهای فشار بر پایه اثر مقاومت پیزویی ساخته می‌شوند[۵] (شکل۲-۲).

شکل ۲-۲ ساختار سنسورهای فشار مقاومت پیزویی
۲-۳-۳ سنسورهای فشار خازنی
آخرین نوع سنسورهای فشار MEMS، سنسورهای فشار خازنی می‌باشد. این نوع سنسورها برای کار کردن باید با ولتاژ DC بایاس شوند. سنسورهای فشار خازنی عموما از دو صفحه رسانا تشکیل می‌شوند که الکترود متحرک خازن دیافراگم نام دارد و فشار به آن اعمال می‌شود. بین دو صفحه رسانا شکاف هوایی وجود دارد. شکل ۲-۳ ساختار پایه ای یک سنسور فشار خازنی را نشان می‌دهد. فشار اعمال شده به دیافراگم می‌تواند از نوع فشار صوتی، فشار خون، فشار انگشت و … باشد.
این نوع سنسورهای فشار بر پایه اصل ظرفیت خازنی متغیر عمل می‌کنند. در اثر اعمال فشار به دیافراگم، این صفحه به سمت داخل یا خارج جابجا می‌شود. فشار اعمال شده به دیافراگم باعث جابجایی دیافراگم شده و این جابجایی تبدیل به تغییر ظرفیت خازنی می‌شود. سپس این تغییر ظرفیت به سیگنال الکتریکی تبدیل می‌شود. ولتاژ خروجی ارتباط مستقیم با جابجایی دیافراگم دارد.

خانواده: بدیهی است که یکی از منابع مهم حائز اهمیت سرمایه اجتماعی در سطح جهان خانواده است. اما ساختار خانواده از جامعه ای به جامعه دیگر متفاوت است و استحکام پیوندهای خانوادگی نه تنها با قید و بندهای خانوادگی در دیگر جوامع فرق می کند بلکه بستگی به انواع دیگر پیوندهای اجتماعی نیز متفاوت است.
در بعضی موارد به نظر می‌رسد که یک نوع ارتباط معکوس میان قیود اعتماد و همکاری در درون گروه های خویشاوندی و در میان خویشاوند و غیرخویشاوند وجود دارد. در حالیکه یکی از این دو بسیار قوی است و دیگری بسیار ضعیف است.
در این قسمت به نظریه های اعتماد و همچنین اعتماد زناشویی پرداخته می‌شود.
اعتماد
اعتماد یکی از جنبه های مهم روابط انسانی و زمینه ساز مشارکت و همکاری میان اعضای جامعه است. یکی از اصول اولیه زندگی اجتماعی، داشتن اعتماد به یکدیگر است و اگر افراد در جامعه، نسبت به یکدیگر اعتماد و اطمینان نداشته باشند، تداوم زندگی در چنین جامعه ای دشوار خواهد بود. چرخ های زندگی بر محور اعتماد به یکدیگر در حال حرکت است و اهمیت اعتماد در روابط و پیوندهای اجتماعی به گونه ای است که می توان اعتماد را عنصر اساسی زندگی اجتماعی تلقی نمود که زمینه همکاری و تعامل را در ابعاد مختلف جامعه گسترش می‌دهد. در این صورت افراد بدون نیاز کنترل رسمی و بر پایه اعتماد متقابل به یکدیگر، بر روابط خود نظارت می‌کنند و امور خود را اداره می نمایند و تنها در چنین صورتی افراد احساس امنیت در جامعه کرده و نظم و ثبات در جامعه حاکم می گردد. در فضای مبتنی بر اعتماد، ابزارهایی چون زور و کنترل رسمی ضرورت خود را از دست داده و افراد بر پایه حسن ظن در روابط اجتماعی به مبادلات در جامعه می پردازند.
یکی از دغدغه های هر جامعه ای کاهش اعتماد بین افراد آن جامعه و رواج بی اعتمادی است که تداوم زندگی را دچار مشکل می کند. کاهش اعتماد اجتماعی در جامعه موجب می گردد همواره نوعی ترس از برقراری رابطه و احساس ناامنی بین اعضا به وجود آید که مانع از تداوم و تقویت رابطه و کاهش همکاری و گسترش تعاملات در ابعاد مختلف جامعه گردد که در این صورت، فردگرایی و به دنبال آن منفعت طلبی در جامعه می گردد که در این صورت، فردگرایی و به دنبال آن منفعت طلبی در جامعه رواج می یابد. در کلان شهری مانند تهران نیز پیچیدگی روابط بین افراد نوعی احساس ناامنی برای آن ها ایجاد نموده که افراد را در برقراری پیوندهایشان محتاط تر ساخته است. به گونه ای که افراد احساس می‌کنند برقراری رابطه با دیگران و اعتماد به آن ها مخاطرات زیادی را برای آن ها به همراه خواهد داشت. بنابراین سرمایه اجتماعی کاهش یافته و اعتماد نیز خدشه دار می‌شود و پیامدهای جبران ناپذیر انزواگرایی و فرد گرایی برای چنین شهرهایی رقم خواهد خورد. (باستانی،کمالی، هیکوبی ،۱۳۸۷ : ۱۷)

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

در حوزه روان شناسی و روان شناسی اجتماعی اعتماد بعنوان ویژگی فردی مطرح می‌شود و بر احساسات، عواطف و ارزشهای فردی تاکید می گردد و در بررسی اعتماد تئوری های شخصیت و متغیرهای فردی مورد توجه قرار می گیرد. بر اساس این دیدگاه اعتماد با مفاهیمی چون همکاری، صداقت، وفاداری، صمیمیتآ امید، دگرخواهی، ارتباط نزدیکی دارد. بر اساس دیدگاه روانشناسی اجتماعی اعتماد نوعی احساس فردی نسبت به امری است که مورد تایید است. به این ترتیب اعتماد را می توان نگرشی مثبت نسبت به فرد یا امری خارجی دانست. (اجاقلو، زاهدی، ۱۳۸۴، ص ۹۵)
بررسی ادبیات مربوط به اعتماد اجتماعی نشان می‌دهد که این مفهوم در اشکال مختلف اما مرتبط با هم تجلی می یابد. یکی از دیدگاه های مطرح در حوزه روانشناسی و روانشناسی اجتماعی اعتماد را به عنوان ویژگی فردی مطرح می سازد و بر احساسات عواطف و ارزش های فردی تأکید می کند و در بررسی اعتماد تئوری های شخصیت و متغبرهای فردی را مورد توجه قرار می‌دهد براساس این دیدگاه اعتماد با اندیشه های همکاری coopration، صداقت honesty، وفاداری loyty ، صمیمیت sincerity، امید hope، یارگرخواهی dltruism ارتباط نزدیکی برقرار می کند. رهیافت دیگری که بیشتر در حوزه جامعه شناسی مطرح می‌باشد اعتماد را به عنوان ویژگی روابط اجتماعی یا ویژگی نظام اجتماعی مفهوم سازی می کند. دیدگاه اخیر بر خلاف دیدگاه اول به زمینه های اجتماعی تأکید می کند در این دیدگاه اعتماد بیشتر و به عنوان یک ویژگی جمعی مورد توجه قرارا می گیرد و بنابراین برای محصولات نهادی جامع قابل کاربرد است. در این شیوه برای مثال سیستم ها یا نظام ها به عنوان سیستم یا نظام های بااعتماد بالا یا با اعتماد پایین ارزیابی می شوند. نکته قابل توجه در اینجا این است که در بررسی مفهوم اعتماد، اتخاذ یک دیدگاه ترکیبی در مقایسه با اتکای انحصاری بر هریک از دیدگاه ها اعتماد به عنوان ویژگی شخصیتی یا اعتماد به عنوان ویژگی نظام اجتماعی می‌تواند ثمربخش تر باشد. دیدگاه ترکیبی می‌تواند اعتماد را به عنوان مفهومی ارزشمند برای چیرگی بر تمایز بین سطح کلان وخرد مطرح می سازد در این زمینه کار لوهمان و یا دیر قابل توجه است. آنها در حالیکه کار خود را با انتظارات مردم شروع می‌کنند، اعتماد را به عنوان بعدی از ساخت اجتماعی مورد بررسی قرار می‌دهند که به شکل کامل و منحصری نمی تواند در سطح روانشناختی یا سطح نمادی مطالعه شود. بلکه برای درک آن ویژگی روانشناختی و سطح نمادی باید به طور همزمان مورد توجه قرار گیرد. چنین برداشتی از اعتماد ما را قادر می سازد که نشان دهیم چگونه اعتماد در سطح خرد با اعتماد در سطح کلان که انتزاعی تر می‌باشد ایجاد شده و ارتباط برقرار می سازد. به عنوان مثال هر تماس مثبت با یک دکتر محلی ممکن است به تدریج اطمینان ما را نسبت به نظام پزشکی افزایش دهد و بالعکس و…. بنابراین می توان چنین نتیجه گرفت که یک مفهوم سازی کافی و مناسب از اعتماد به عنوان یک مفهوم جامعه شناختی می بایست ارتباط بین دو سطح مرزی و نظام را در کانون توجه خود قرار دهد. (امیر کافی، ۱۳۸۰: ۱۳-۱۲)
در جایی دیگر تعریفی به نقل از آقای امیر کافی (۱۳۷۵) داریم که می گوید:
«در زبان فارسی اعتماد مترادف با تکیه کردن، واگذاشتن کار کسی، اطمینان، وثوق، باور و اعتقاد به کار گرفته می‌شود. در زبان لاتین اعتماد و وثوق معادله کلمه ایمان faith یونانی مورد استفاده قرار گرفته است. دو ریشه کلمه faith مفهوم وثوق و اعتماد، تسلیم در برابر اراده دیگری و اطمینان به شخص دیگر مستتر است. اندیشمندان علوم اجتماعی با توجه رشته های تخصصی خود ( روانشناسی، روانشناسی اجتماعی، جامعه شناسی، علم سیاست، اقتصاد و…) و دیدگاه های نظری شان ( برداشت روان شناختی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی از انسان ) به تعریف ویفر اعتماد پرداخته اند که در اینجا به برخی از آن ها اشاره می کنیم. اریکسون در کتاب خود « رشد و بحران شخصیت سالم » اعتماد بنیادی basictrust را مورد توجه قرار می‌دهد به اعتقاد او اعتماد بنیادی، نگرشی است نسبت به خود و دنیای پیرامون که حاصل تجربیات شخصی در سال او زندگی شیرخوارگی است. اعتماد عبارت است از انتظار برآورده شدن نیازهای شخصی و این که می‌شود روی دنیا، با منابع برآورده کننده خارجی حساب باز کرد. الیسون و فایر ستون اعتماد را واگذاری منابع به دیگران می دانند با این انتظار که آنها به گونه ای عمل خواهند کرد که نتایج منفی به حداقل ممکن کاهش می یابد و دست یابی به اهداف میسر می گردد. شلنکر، هم وتری شی معتقدند که اعتماد بین شخصی interpersonal trust از سه عنصر موقعیت مخاطره آمیز ارتباط و اتکاء بر اطلاعات تشکیل شده است. به اعتقاد آنها اعتماد بین شخصی، اتکاء فرد به اطلاعاتی است که از شخص دیگر به دست می آورد. این اطلاعات درباره وضعیت نامعین محیطی و همچنین درباره پیامد های عملی در شرایط مخاطره آمیز است. که هر دو طرف در ان دخالت دارند. ملینجر اعتماد را مفهومی دو بعدی می داند که شامل: ۱- اطمینان نسبت به مقاصد و انگیزه های طرف مقابل. ۲- یکرنگی و صمیمیت در اعمال وگفتار طرف مقابل می‌باشد. گیفین هر دو جنبه تعریف ملینجر ( انگیزه واعمال )را در هم ادغام می کند و تعریف خود را از اعتماد بین شخصی را به این صورت ارائه می‌دهد: « اتکای فرد به طرف مقابل به منظور دستیابی به اهداف مطلوب در یک موقعیت مخاطره آمیز » دویچ تنها برعناصر انگیزه های دخیل در مفهوم اعتماد تأکید می کند و معتقد است که تصمیم مبتنی بر اعتماد با درک این نکته ملازم است که این انتخاب می‌تواند منجر به سود یا زیان گردد و اینکه چه نتیجه ای ( سود و زیان ) حاصل می‌شود بستگی به طرف مقابل دارد و ضرر و زیان می‌تواند بیشتر از سود باشد و بلاخره اینکه طرف مقابل به گوشه ای عمل خواهد کرد که شما به جای اینکه متحمل زیان گردید از منافع برخوردار خواهید شد.
از طرفی، شما دقیقاً نمی توانید مطمئن باشید که دوست شما از اطلاعاتی که در اختیار دارد استفاده مطلوب می کند یا علیه شما به کار می گیرد یا اگر پولی به کسی قرض می دهید دقیقاً نمی توانید مطمئن باشید که طرف شما پول را به موقع پس خواهد داد یا اگر شما ماشین خود را به کسی امانت می دهید دقیقاً نمی توانید مطمئن باشید که طرف شما ماشین را سالم تحویل خواهد داد یا خیر و… مثال های بالا نشان می‌دهد که افراد در روابط اجتماعی خود با عدم تعیین اجتماعی مواجهند و این امر موجب می‌شود که آنها نتوانند به پیش بینش دقیق امور بپردازند. هنگامی که پیش بینی امور به طور دقیق میسر نباشد به تبع آن اتخاذ هر عملی ( برای مثال دادن اطلاعات، قرض دادن پول، امانت دادن ماشین و … ) همراه با خطر است و احتمال زیان وجود دارد. ۵- حسن ظن: حسن ظن مهم ترین عنصر اعتماد است و می توان آن را به عنوان هسته مرکزی مفهوم اعتماد پذیرفت چرا که علی رغم عدم وجود تعیین اجتماعی فقدان اصطلاحات و احتمال خطر، افراد درگیر در روابط اجتماعی به علت احساس مثبتی که نسبت به هم دارند به ادامه رابطه می پردازند و در موقعیت های مختلف به یکدیگر اعتماد می‌کنند وقتی که شما اعتماد می کنید بالنسبه مطمئن هستید که فرد مقابل به گونه ای رفتار خواهد کرد که نتایج مطلوب حاصل خواهد شد. بنابراین اگر بخواهیم با توجه به عناصر و ویژگی های اعتماد تعریف ساده ای از اعتماد اجتماعی ارائه دهیم می توان اعتماد و حسن ظن فرد نسبت به افراد جامعه تعریف کرد که این امر موجب گسترش و تسهیل روابط اجتماعی فرد با سایر افراد جامعه می‌شود. در اینجا افراد جامعه گستره ای از کسانیکه با فرد تعامل دارند یا بالقوه می توانند تعامل داشته باشند، را در بر می گیرد. » (امیر کافی، ۱۳۸۰: ۱۲- ۱۰ )
- اشکال عمده اعتماد
اعتماد بنیادی basic trust :
یکی از انواع اعتماد، اعتماد بنیادی است. اعتماد بنیادی نگرشی است نسبت به خود و دنیای پیرامون که رفتار و اعمال ما را متاثر می سازد و موجب تقویت تفکری می گردد که افراد و امور جهان قابل اعتماد هستند و بر استمرار CONTINUITY) ( و ثبات consistency) ) آن صحه می گذارد. اریکسون معتقد است که اعتماد بنیادی در مراحل اولیه زندگی (شیرخوارگی انسان) شکل می گیرد. به اعتقاد او، کودک معمولا نخستین رابطه را با مادر برقرار می سازد. کودک باید بتواند در کنار مادر احساس امنیت می کند، اگر مادر به نیازهای جسمانی کودک پاسخ دهد و محبت، عشق و امنیت کافی برای او تامین کند، از آن پس کودک شروع به پرورش دادن حس اعتماد خواهد کرد، نگرشی که نظر کودک درباره خودش و دیگران را مشخص خواهد کرد ما یاد می گیریم که از مردم و موقعیت های موجود در محیط انتظار «ثبات، تداوم و یکنواختی» داشته باشیم. اعتماد بنیادی ما را به مفهومی رهنمون می سازد که آنتونی گیدنز از آن تحت عنوان امنیت هستی شناختی یاد می کند منظور از امنیت هستی شناختی security ontological ، اطمینانی است که اغلب موجودات انسانی از پیوستگی و استمرار هویت خود self-identity و محیطهای اجتماعی و مادی اطراف خود دارند و به اعتقاد گیدنز امنیت هستی شناختی یک پدیده شناختی نیست، بلکه یک پدیده احساسی است و در ناخودآگاه ریشه دارد. آنچه مسلم است پاسخگویی به سوالاتی از قبیل : آیا من واقعا وجود دارم؟ آیا من امروزی همان کسی هستم که دیروز بودم؟ آیا مردم واقعا وجود دارند… را نمی توان از طریق بحث عقلی و به شکل بی چون و چرا پاسخ گفت گیدنز در تبیین این موضوع معتقد است که باید در این زمینه مراحل و عوامل جامعه پذیری مورد بررسی قرار گیرند. به اعتقاد او منشا امنیت در افراد بالغ، در همه زمانها، در تجربیات دوران کودکی نهفته است. افراد طبیعی میزان بالایی از اعتماد را در اوایل زندگی دریافت می دارند افراد بالغ مایه کوبی با تلقیحح احساسی emotional inoculation که آنها در برابر نگرانیها و اضطرابها حفاظت می کند در طفولیت بدست می آورند و عامل این تلقیح برای اکثریت مردم و در تمامی جوامع مادر می‌باشد. (امیرکافی، ۱۳۸۰ : ۱۴-۱۳)
اعتماد بین شخصی Interpersonal Trust :
اعتماد متقابل بین شخصی شکلی از اعتماد است که در روابط چهره به چهره خود را نشان می‌دهد و اعتماد حداقل بین دو نفر است. اعتماد متقابل بین شخصی را می توان به معنی داشتن حسن ظن فرد نسبت به سایر افراد جامعه (اعضای شبکه) تعریف کرد که این امر موجب گسترش و تسهیل هرچه بیشتر روابط اجتماعی فرد با آن ها و در نتیجه تقویت و تداوم رابطه می گردد. برای سنجش اعتماد از سه معرف صداقت، تعهد و پذیرش استفاده شده است. صداقت به معنی تطابق و هماهنگی میان اعمال و گفتار با اعتقادات و گرایش های درونی و عدم تظاهر به رفتار یا گفتاری است که به نظر شخص، درست و مورد قبول نیست. تعهد به معنی پایبندی به قول و وعده ها و عمل به آن ها بر مبنای انتظارات متقابل است. پذیرش به معنی احترام و ارزش برای طرف مقابل و اظهارات وی و باور به توانایی ها و شایستگی ها لازم برای حل و فصل مطلوب مسایل در موقعیت کنونی است (جانسون، ۱۹۹۳)
به اعتقاد جانسون اعتماد همانند رابطه از دو بعد تشکیل می‌شود. اینکه شما نسبت به شخصی دیگر چگونه رفتار می کنید و اینکه آن شخص نسبت به شما چه رفتاری دارد. اعتماد از طریق رشته ای از کنش ها و اعمال حاکی از اعتماد کردن و قابل اعتماد بودن ایجاد می گردد. اگر شخص A این دیسک را بکشد که خود افشاء باشد ممکن است مورد تأیید یا تکذیب واقع شود که بستگی به این دارد که شخص B با حالت پذیرش یا عکس العمل نشان دهد. اگر شخص B مخاطره پذیر بودن، حامی بودن و همکاری کننده بودن را تقبل کند بسته به اینکه شخص A خود افشاء یا غیر خود افشاء باشد ممکن است مورد تأیید یا تکذیب واقع گردد. اعتماد بین فردی از طریق مخاطره و تأیید ایجاد و از طریق مخاطره و عدم تأخیر نابود گردد. بدون مخاطره ( risk ) اعتمادی وجود ندارد و رابطه نمی تواند پیش رود. مراحل ایجاد اعتمادعبارتند از: ۱- شخص A با افشای افکار، اطلاعات، نتیجه گیری ها و احساسات و عکس العمل های خود نسبت به موقعیت موجود و نسبت به شخص B خود را به مخاطره می اندازد. ۲- شخص B با حالت پذیرش، حمایت و همکاری جویی پاسخ می گوید و با افشای افکار، اطلاعات ، نتیجه گیری ها و احساسات و عکس العمل های خود نسبت به موقعیت موجود و نسبت به شخص A پاسخ متقابل مساعدی به شخص A می‌دهد. راه جانشینی برای ایجاد اعتماد عبارتند از: ۱- شخص B حالت پذیرش، حمایت و همکاری جویی را نسبت به شخص A ابراز می دارد. ۲- شخص A با افشای افکار ، اطلاعات، نتیجه گیری ها و احساسات و عکس العمل های خود را نسبت به موقعیت موجود و به شخص B عکس العمل خود را نشان می‌دهد. (امیر کافی، ۱۳۸۰: ۱۸ )
تفاوت اعتماد بین شخص و اعتماد اجتماعی
میان اعتماد بین شخصی و اعتماد اجتماعی تفاوت وجود دارد و نباید این دو را با هم یکی دانست « اعتماد بین شخص interpersonsl می‌باشد که اعتماد بین حداقل دو نفر است. ولی اعتماد اجتماعی، به منزله اعتماد در روابط بینابین افراد است. یعنی interpersonal که منظور اعتماد بین افراد نسبت به یکدیگر است یا اعتماد فرد نسبت به گروه یا اعتماد گروه نسبت به فرد می‌باشد. در هر حال انسان موجودی است با ظرفیتی جهت اعتماد کردن، اما این ظرفیت را در تجربه اجتماعی می آموزد. لذا اعتماد امری است آموختنی که در جریان جامعه پذیری و تجربه اجتماعی آموخته می‌شود. » (گیدنز به نقل ازمحسنی تبریزی، ۱۳۸۰: ۶ )
لحاظ نظری در یک رابطه مبتنی بر اعتماد حداقل دو نفر حضور دارند، اعتماد کننده و فرد مورد اعتماد. در این رابطه، فرد مورد اعتماد (امین) بالقوه می‌تواند واکنشهای متفاوتی از خود بروز دهد، که می توان آنها را به دو دسته کلی تقسیم نمود:
واکنشهای مثبت و واکنشهای منفی.
چنانکه در جدول شماره ۲-۲ملاحظه می کنید هنگامی فرد اعتماد می کند که احتمال انجام واکنشهای مثبت بیشتر باشد و در مقابل اطلاعات مربوط به احتمال انجام واکنشهای منفی نادیده گرفته می‌شود.

جدول شماره ۲-۴ واکنشهای احتمالی طرف مقابل در برابر اعتماد کننده
بررسی دیدگاه های مختلف نشان می‌دهد که روابط اجتماعی در ایجاد اعتماد بین شخصی نقش اساسی ایفا می نماید. اعتماد بین شخصی در روابط و تعاملات اجتماعی معنا پیدا می کند، توسعه می یابد و تقویت می‌شود.
- اعتماد عام یا تعمیم یافته
اعتماد عام یا تعمیم یافته را می توان داشتن حسن ظن نسبت به افراد جامعه جدای از تعلق آنها به گروه های قومی و قبیله ای تعریف نمود. تعریف فوق بیانگر چند نکته اساسی می‌باشد. ۱- اعتماد تعمیم یافته تنها به افرادی که با هم تعامل دارند و روابط چهره به چهره برقرار می سازند محدود نمی شود. ۲- اعتماد تعمیم یافته تنها به افرادی که با هم تعامل دارند یا بالقوه می توانند تعامل داشته باشند در بر می گیرد. ۳- اعتماد تعمیم یافته مرزهای خانوادگی، همسایگی، قومی و محلی را درمی نوردد و در سطح ملی گسترش می یابد. ۴- اعتماد تعمیم یافته پدیده نسبتا جدیدی است که همراه با شکل گیری دولتهای مدرن یا دولت –ملت مطرح می‌شود. ۵- اعتماد تعمیم یافته لازمه همکاری و مشارکت میلیونها شهروندی است که جوامع پیچیده و مدرن امروزی را شکل می‌دهند. دلایل متعددی وجود دارد که در جوامع سنتی و بسته نیاز چندانی به اعتماد تعمیم یافته نیست. از جمله اینکه تعداد افرادی که در این جوامع زندگی می‌کنند اندک است. در یک محیط طبیعی و جغرافیایی احاطه شده اند و ارتباط چندانی با هم ندارند. شبکه حمل و نقل گسترش نیافته – از وسایل ارتباط جمعی استفاده نمی شود. میزان آموزش و سواد پائین است به علت جمعیت اندک و مجاورت فیزیکی – معمولا اعضاء جامعه یکدیگر را می شناسند اغلب میان آنها مناسبات و آمیزشهای خونی برقرار است. همه به یک زبان صحبت می‌کنند. در آئین و مراسم خاصی شرکت می‌کنند و همین امر پیوند میان آنها را تقویت می کند دارای فرهنگ مشترکی هستند. اغلب به شکل واحدی می اندیشند. عوامل فوق موجب می‌شود که اعضای اینگونه جوامع بهتر بتوانند یکدیگر را درک کنند و به تفاهم برسند. در چنین جامعه ای خطوط مشخصی بین خودی و بیگانه و همچنین بین دوست و دشمن وجود دارد اعتماد محدود به کسانی است که به آن جمع تعلق دارند و هرکس خارج از آن قرار گیرد مظنون و مشکوک است. با تغییر از جوامع سنتی به جوامع صنعتی و مدرن حرکت در جهت توسعه و خودسازی نظام گذشته (نظام قبیله ای و قومی) متحول می گردد.
موضوع انتقال جوامع از سنتی به مدرن و تغییر در بنیادهای نظم، انسجام، همبستگی و اعتماد از همان ابتدا به صورت بحث محوری درآمد و مورد توجه جامعه شناسان قرار گرفت به طوری که اغلب آنها تلاش می کردند با توجه به شرایط اجتماعی و دیدگاه نظری خود به تبیین آن بپردازند. (امیرکافی ، ۱۳۸۰، ۱۹-۱۸)
در این قسمت به دیدگاه صاحب نظرانی خواهیم پرداخت که مستقیم یا غیر مستقیم در مورد اعتماد نظراتی ایراد نموده‌اند.