برای جابجایی فاز در نواحی نزدیک انرژی رابطه زیر را داریم

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

(۲-۱۴)
که در آن یک مقدار ثابت است و در ازرابطه زیر بدست می آید
(۲-۱۵) .
یک رابطه بسیار کاربردی بین جابجایی فاز در انرژی صفر و تعداد حالات مقید بصورت
(۲-۱۶)
می باشد که درآن تعداد حالت­های مقید برای معادله شرودینگر کاهش یافته شعاعی به ازای رابطه می­باشد[۱۵]
(۲-۱۷)

۲-۲ روش تابع گرین

در بررسی چگالی تراز تک ذره­ای روش تابع گرین نیز یکی از روش­های پرکاربرد می­باشد. در این روش برای بررسی سیستمی بصورت یک جعبه کروی بزرگ با شعاع بطوریکه در آن پیوستگی مجزا شده است، در نظر گرفته می­ شود. بنابراین تابع گرین تک­ذره­ای که به هامیلتونی وابسته است توسط رابطه زیر معرفی می­ شود
(۲-۱۸)
که تابع گرین با نمایشی بصورت زیر معرفی می­گردد
(۲-۱۹)
در این رابطه ها حالت­های تک ذره­ای مقید متناظر با ویژه انرژی­های می­باشند. همچنین تعریف مشابهی برای بصورت وابسته به هامیلتونی ارائه می­ شود. با در نظر گرفتن بخش موهومی و و جداکردن اجزا زاویه­ای آنها، چگالی تراز تک ذره­ای باتوجه به معادله (۲-۴) از رابطه زیر بدست می ­آید
(۲-۲۰)
توابع گرین و معرفی شده در معادله بالا بصورت زیر تعریف می­شوند
(۲-۲۱)
در این رابطه و به ترتیب دارای مقادیر کوچکتر و بزرگتر از و می­باشند. توابع و به ترتیب جوابهای منظم و نامنظم برای معادله شعاعی (۲-۱۷) می­باشند که به هامیلتونی وابسته­اند و مساوی است.
تابع گرین تک ذره­ای برای ذرات آزاد بدون اسپین در حالت خاص پتانسیل بصورت رابطه زیر بدست می ­آید
(۲-۲۲)
که در آن است.
در نتیجه با توجه به معادلات (۲-۲۲) و (۲-۲۴) چگالی تراز تک ذره­ای برای ذره آزاد بصورت زیر تعریف می­ شود[۱۶]
(۲-۲۳) .

۲-۳ روش هموار

نتایج حاصل از تصحیح لایه­ای روش استروتینسکای^[۱۲]، در مدل لایه­ای که به اصطلاح روش میکروسکوپیک-ماکروسکوپیک نامیده می­ شود، موجب شد که اصلاحاتی را در پیش ­بینی جرم هسته­ها و محاسبات مربوط به هسته های شکافت پذیر بتوان اعمال کرد. این مدل شامل ترکیبی از مدل­های قطره مایع و تصحیح لایه­ای است، در مدل قطره مایع انرژی به آرامی با تعداد نوکلئون­ها و تغییر می­ کند در صورتیکه در تصحیح لایه­ای این تغییرات به تندی صورت می­گیرد.
در این روش به صورت یک تقریب چند جمله­ای از درجه برای چگالی تراز واقعی درنظر گرفته شده است.
این تقریب در حوالی نقطه (که تراز فرمی واقعی را بیان می­ کند) در یک بازه­ی موثر با بهره گرفتن از تابع گوسی بکار گرفته می­ شود. به همین دلیل چند جمله­ای ذکر شده علاوه بر به و نیز مرتبط است. بهترین تقریب برای این مدل چند جمله­ای­های خطی هرمیت می­باشند که به صورت در محاسبات وارد می­ شود.
در نتیجه برای چگالی تراز تک ذره­ای متوسط در این روش رابطه زیر تعریف می­ شود
(۲-۲۴)
بنابراین بایستی بر حسب چند جمله ای طوری معرفی شود که انتگرال زیر را کمینه سازد
(۲-۲۵)
در مرجع [۲۰] این کمینه سازی از طریق برازش مجذور مربعی انجام شده است. این روش را که در فصل بعدی به تفصیل توصیف خواهیم نمود، براساس کمینه سازی روابط بالا نسبت به با بهره گرفتن از خاصیت اورتوگنالیتی چند جمله­ای­های هرمیت انجام می­گیرد.
(۲-۲۶)
در معادله (۲-۲۶) به صورت ثابت فرض می­ شود و چند جمله­ای تنها در نواحی مقدار چگالی تراز واقعی را ارضاء می­ کند. بنابراین برای رفع این مشکل لازم است به صورت یک متغیر درنظر گرفته شود.
از آنجا که ثابت در معادله (۲-۲۶) به وابسته است و کمییت تنها یک چند جمله­ای از نیست، واضح است که چگالی تراز در روش استروتینسکای یک چند جمله­ای واقعی نیست. در نتیجه با اعمال اصلاحات و جایگزینی با روابط زیر برای این روش بدست می ­آید
(۲-۲۷)
که در آن چند جمله­ای ترم تصحیح انحنا می­باشد و برای چگالی تراز تک ذره­ای در روش هموار رابطه زیر معرفی شده است
(۲-۲۸)
واضح است که وقتی به بینهایت افزایش یابد و یا به سمت صفر میل کند، نیز به سمت می­رود. این روش اگر چه خیلی مناسب است ولی ضعف­هایی هم دارد از جمله اینکه به نتایج حاصل از دو پارامتر پهنا و مرتبه وابسته است و با پیوستگی در پتانسیل­های واقعی مشکل دارد[۱۷].

۲-۴ روش نیمه کلاسیکی

یک سیستم فرمیونی بدون برهمکنش در نظر بگیرید که در دمای صفر قرار دارد بطوریکه فرمیون­ها در یک پتانسیل تک جسمی معین درحال حرکت باشند. برای توصیف بخش هموار انرژی از تابع پارش به صورت زیر استفاده می­ شود
(۲-۲۹)
ساده­ترین راه برای اعمال اثرات لایه­ای جایگزین کردن تابع پارش کلاسیکی به جای تابع پارش معرفی شده دررابطه (۲-۲۹) می­باشد که در آن هامیلتونی موجود در رابطه نیز با هامیلتونی کلاسیکی جایگزین می­گردد. این جابجایی به رابطه نیمه کلاسیکی منجر می­ شود که به رابطه توماس- فرمی نیز معروف است.
در روش نیمه کلاسیکی از یک روش بسطی برای تابع پارش باتوجه به نمای ثابت پلانک استفاده می­ شود که درآن جمله اول بسط به تابع پارش کلاسیکی مربوط می­ شود، جزئیات این روش را در مراجع [۱۸,۲۲] می­توان یافت. در این روش تا نمای چهارم در بسط استفاده می­ شود. در نهایت با بهره گرفتن از بسط نیمه کلاسیکی برای تابع پارش رابطه زیر بدست می ­آید
(۲-۳۰)
_.
چگالی تراز تک ذره­ای نیمه کلاسیکی بطور مستقیم از تابع پارش نیمه کلاسیکی با بهره گرفتن از لاپلاس معکوس محاسبه می­ شود
(۲-۳۱)
در نهایت رابطه زیر برای چگالی تراز تک ذره­ای در روش نیمه کلاسیکی حاصل می شود[۱۸]
(۲-۳۲)
که در آن تابع پله­ای می­باشد. برای توجیه خواص هسته­ای از طریق مدل لایه­ای ابتدا باید یک پتانسیل هسته­ای تعریف کنیم که با این مدل مطابقت داشته باشد و بتواند ترازهای انرژی و لایه ­ها را بطور دقیق مشخص کند. یکی از پتانسیل­های هسته­ای ابتدایی و متناسب با مدل لایه­ای پتانسیل چاه مربعی متناهی است که بصورت زیر تعریف می­ شود[۲۳]

۲-۲-۱۱-۲-نمودار نیمه عمر:
این روش در سال ۱۹۹۴ توسط استانا^[۹۳] مدیر عامل شرکت آنالوگ دیوایز به عنوان یک سازمان یادگیرنده معروف ابداع گردیده است. مفهوم نیمه عمر نیز که یکی از سیستم های ارزیابی عملکرد یکپارچه و دینامیک^[۹۴] است به وسیله تیم بهبود دهنده فرایند برای پشتیبانی مجموعه اهداف عملکرد قابل قبول استفاده می شود. آنها آن را برای تعیین یک افق برنامه ریزی قابل قبول ودست یابی به بهبودهای مورد نظر در افق برنامه ریزی استفاده می کنند.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

این منحنی از دو محور عمودی و افقی تشکیل شده است که بر روی محور عمودی نرخ معیوبی ها، تحویل به موقع، زمان ورود به بازار و نظایر آنها در مقیاس لگاریتمی ترسیم می شود و در محور افقی، مقیاس زمان بر حسب روز، ماه و یا سال قرار می گیرد. در این روش فرض براین است که مثلا ًنرخ کاهش معیوبی در طول زمان ثابت است بنابراین، این منحنی مدت زمانی را که در آن ۵۰ درصد بهبود در شاخص عملکرد معینی بدست آمده است، را می سنجد. این منحنی به منظور ارزیابی و مقایسه میزان نرخ بهبود عملکرد سازمانی بکار می رود و در آن شیب های تندتر بیانگر یادگیری سریعتر است. منطق این مدل رشد سریعتر شرکت ها و سازمان ها نسبت به رقبایشان است. هدف دستیابی به ۵۰% شاخص کوواریانس است که به طور تجربی از مطالعات مربوط به فرایند بهبود بدست آمده است (زالی، ۱۳۸۲: ۱۲۶).
منحنی فوق انعطاف پذیر بوده و فقط محدود به هزینه و قیمت نیست.
شکل زیر منحنی نیمه عمر شرکت آنالوگ دیوایز را نشان می دهد. محور عمودی این منحنی درصد تأخیر زمانی و محور افقی زمان مورد انتظار برای کاهش نرخ تأخیرها بر حسب ماه (به ۵۰ درصد) را نشان می دهد. بر اساس این مدل بخش B با بیشترین شیب، موفق تر از بقیه بوده است.
نادیده گرفتن شاخص هایی در حوزه بازار، مشتری، آینده سازمان، مباحث مالی، کارکنان، روابط بین اعضا و… از نقاط ضعف این مدل است.
(۱۰)E (13) D (2) C (9) B (13)A
شکل ‌۴-۲) منحنی نیمه عمر برای شرکت آنالوگ دیوایز
۳-۲-۱۱-۲-مدل اسکور^[۹۵]:
این مدل در سال ۱۹۹۰ میلادی توسط مجمعی به نام Scor ارائه گردید که در آن برای اتصال تأمین کنندگان به مشتریان، چهار عامل؛ برنامه ریزی، منابع، ساخت و تحویل دخیل است که برای هر کدام شاخص های زیر معرفی گردیده است (سلیم پور، ۱۳۸۲: ۶۵).
شاخص های برنامه ریزی عبارتند از: دقت پیش بینی در تقاضا، دقت پیش بینی در جابجائی ها، میزان تبعیت از برنامه، میزان ذخیره انبار و برنامه ریزی سیکل زمانی.
شاخص های بخش منابع عبارتند از: هزینه های تهیه هر واحد، زمان پیشبرد فروشندگان، کیفیت مواد و موجودی مواد انبار.
شاخص های بخش ساخت عبارتند از: هزینه های تولید، کیفیت محصولات، زمان انتقال محصولات و ظرفیت های موجود به کار گرفته شده.
شاخص های بخش تحویل عبارتنداز: حمل ونقل به موقع، تحویل به موقع، سفارشهای برآورده شده وبرگشتی ها
از معایب و نواقص مدل مزبور نادیده گرفتن شاخص هایی در حوزه بازار، مشتری، آینده سازمان، مباحث مالی، کارکنان، روابط بین اعضا و… می باشد.
۴-۲-۱۱-۲- الگوی هزینه یابی بر مبنای فعالیت^[۹۶] (ABC):
برای برآورده‌سازی الزامات محیط کسب و کار امروزی، رویکرد جدیدی در حسابداری هزینه با نام هزینه‌یابی بر مبنای فعالیت (ABC) توسط جانسون^[۹۷] و کاپلان اواخر ۱۹۸۰ در تلاش برای فایق آمدن بر برخی نقص‌های موجود در روش‌های سنتی حسابداری‌ هزینه توسعه یافت (کاپلان و نورتون، ۲۰۰۴: ۱۵۴).
در این روش صرفاً پارامترهای مالی مورد ارزیابی قرار می گیرند و سایر حوزه ها، نظیر فرآیندهای داخلی و نیز منابع انسانی مورد بررسی قرار نمی گیرند. یکی از پیشرفت های مهم و قابل ملاحظه ای که همزمان با شروع قرن بیست و یکم پدیدار گشته، ظهور سیستم هزینه یابی مبتنی بر فعالیت است که به عنوان یکی از فنون موفق مدیریت هزینه قلمداد می شود. گرچه مقالات و تحقیقات موضوعی بسیار زیادی راجع به ABC تا اواخر دهه ۸۰ انجام شده لیکن عملاً تا سال ۱۹۹۰ هیچ کس ABC را به عنوان یک فن هزینه یابی مؤثر قبول نکرد. اما از دهه ۹۰ به بعد این تکنیک مورد توجه قرار گرفت و در این تکنیک هزینه های کارگری، مواد و هزینه سربار و… به عنوان هزینه یابی بر مبنای فعالیت مورد توجه قرار گرفت (صمدی، ۱۳۸۰: ۱۶۲).
استفاده ازاطلاعات هزینه یابی برمبنای فعالیت به منظوربهبودعملیات وحذف هزینه‌های بدون ارزش افزوده رامدیریت برمبنای فعالیت می‌نامند. هزینه های بدون ارزش افزوده هزینه هایی هستند که:
۱- غیر لازم و غیر ضروری هستند.
۲- لازم ولی بدون کارایی هستند.
در طراحی سیستم ABC دو مرحله زیر از اهمیت زیادی برخوردار است:
۱- تجزیه و تحلیل های مربوط به ارزش فرایند: در این مرحله کلیه فعالیت ها شناسایی و بر اساس با ارزش یا بی ارزش بودن طبقه‌بندی می شوند.
۲- شناسایی مراکز فعالیت را می توان به عنوان بخشی از کل فرایند تولید تعریف کرد که مدیریت در ارتباط با هزینه های آن نیاز به گزارش های مستقل دارد. بیشترین دقت و صحت در هزینه یابی می تواند از طریق شناسایی گروه اصلی فعالیت های زیر به‌دست آید:
*فعالیت های مربوط به هریک از واحدهای تولید: این فعالیت ها هر بار که یک واحد محصـول تولیــد می شـود، صــورت می‌گیرد.
* فعالیتهای مربوط به گروهی از محصولات‌: این فعالیت ها شامل مواردی از قبیل در خواست مواد اولیه، سفارش خرید‌، تنظیم و آماده سازی تجهیزات، ارسال محصولات به مشتریان و دریافت مواد اولیه است.
*فعالیتهای مربوط به محصولات خاص: این فعالیت ها مر بوط به تولیدات خاص یک شرکت است و بر حسب نیاز به انجام آنها در جهت حمایت از عملیات تولید محصولات متفاوت صورت می گیرد.
*فعالیتهای مربوط به تسهیلات: این فعالیت ها به کل فرایند تولید مربوط می شود و به گروه یا دسته ای خاص از محصولات ارتباطی ندارد. مثل هزینه مدیریت کارخانه، بیمه مالیات اموال و هزینه های رفاهی کارکنان.
برخی از عواملی که اجرای سیستم ABC را ضروری می سازد به شرح زیر است:
۱- مدیران اجرایی اعتقادی به بهای تمام شده محاسبه شده توسط حسابداری ندارند.
۲- مدیران اجرایی پیشنهاد می کنند که تولید برخی محصولات ظاهراً سودآور متوقف شود.
۳- رقبای تجاری برخی از محصولات ظاهراً سودآور را تولید و عرضه نمی کنند.
۴- توجیه نتایج حاصل از شرکت در مناقصه‌ها مشکل است.
طبق نظر ماسکل^[۹۸](۱۹۹۲) نتیجه چندین مطالعه موردی نشان داده است که هزینه یابی بر مبنای فعالیت می تواند یک تکنیک ارزشمند برای قیمت گذاری محصولات، تصمیم گیری تولید، کاهش هزینه های بالاسری، بهبود مستمر و ارزیابی عملکرد باشد. از آنجا که چنین مدلی صرفاً بر مبنای معیارهای مالی بنا شده است، نمی تواند مدل کاملی باشد و شاخص های غیرهزینه ای دیگر که مرتبط با راهبرد رقابتی سازمان باشد، برای ارزیابی عملکرد تولید لازم است (وایت^[۹۹]، ۱۹۹۶: ۲۵۴).
۵-۲-۱۱-۲- الگوی فرایند تحلیل سلسله مراتبی^[۱۰۰]:
فرایند تحلیل سلسله مراتبی (AHP) یکی از معروف ترین فنون تصمیم گیری چند شاخصه است که اولین بار توسط توماس ال ساعتی عراقی الاصل در سال ۱۹۸۰ مطرح شد. این روش در هنگامی که عمل تصمیم گیری با چند گزینه رقیب و معیار تصمیم گیری روبرو است می تواند استفاده گردد. معیارهای مطرح شده می توانند کمی یا کیفی باشند. اساس این روش تصمیم گیری بر مقایسات زوجی نهفته است. تصمیم گیری با فراهم آوردن درخت سلسله مراتب تصمیم، آغاز می شود. درخت سلسله مراتب تصمیم، عوامل مورد مقایسه و گزینه های رقیب مورد ارزیابی در تصمیم را نشان می دهد. سپس یکسری مقایسات زوجی انجام می گیرد. این مقایسات وزن هر یک از فاکتورها را در راستای گزینه های رقیب مشخص می سازد. در نهایت منطقAHP به گونه ای ماتریس های حاصل از مقایسه زوجی را با همدیگر تلفیق می سازد که تصمیم بهینه حاصل آید (خداداد حسینی و همکاران، ۱۳۸۰: ۱۱۰ ).
تحلیل سلسله مراتبی (AHP) در تصمیم گیری های گروهی باعث خواهد شد که نه تنها مزایای فنون تصمیم گیری گروهی حفظ شود بلکه معایب آنها (همانند سرعت هزینه و تک فکری) نیز بر طرف شود. که در آن، گروه در آغاز باید یک درخت سلسله مراتب مناسب که بیان کننده مسأله تحت مطالعه است فراهم کند سلسله مراتب تصمیم، درختی است که با توجه به مسأله تحت بررسی دارای سطوح متعدد است. اختصاصاً سطح اول هر درخت بیان کننده هدف تصمیم گیری است. سطح آخر هر درخت بیان کننده گزینه هایی است که با همدیگر مقایسه می شوند دیگر سطوح (میانی) نشان دهنده فاکتورهایی است که ملاک مقایسه گزینه ها هستند.
AHP در آغاز برای تصمیم گیری های انفرادی در یک محیط متلاطم و فازی ارائه شد. سپس در دهه هشتاد به چگونگی استفاده از آن پرداخته شد. AHP در تصمیم گیری های گروهی باعث خواهد شد که نه تنها مزایای فنون تصمیم گیری گروهی حفظ شود بلکه معایب آنها (همانند سرعت هزینه و تک فکری) برطرف شود.
هر گاه AHP به عنوان ابزار تصمیم گیری استفاده می شود گروه در آغاز باید یک درخت سلسله مراتب مناسب که بیان کننده مسأله تحت مطالعه است فراهم کند، سلسله مراتب تصمیم درختی است که با توجه به مسأله تحت بررسی دارای سطوح متعدد است. اختصاصاً سطح اول هر درخت بیان کننده هدف تصمیم گیری است. سطح آخر هر درخت بیان کننده گزینه هایی است که با همدیگر مقایسه می شوند و برای انتخاب در رقابت با همدیگر هستند دیگر سطوح (میانی) نشان دهنده فاکتورهایی است که ملاک مقایسه گزینه ها هستند.
مرحله اساسی در این تصمیم تعیین فاکتورهایی است که بر اساس آنها گزینه های رقیب با همدیگر مقایسه می شوند. تعیین این فاکتورها در تصمیمات انفرادی چندان مشکل نیست چرا که خود تصمیم گیرنده این عوامل را به شخصه تعیین می کند. در حالی که ممکن است این عوامل در تصمیم گیری های گروهی به دلیل اختلاف علائق و تخصص افراد متعدد باشد. در این مرحله استفاده از فنون معمول تصمیم گیری گروهی می تواند کارساز باشد، توصیه معمول در این زمینه آن است که با بهره گرفتن از تکنیک داخلی مهم ترین فاکتورها تعیین گردند.
با عنایت به مبانی نظری روش AHP می توان گفت فرایند ارزیابی عملکرد به راحتی قابل مدل سازی به صورت سلسله مراتبی می باشد. در این مدل سطوح یک آن بیانگر تعیین و تبیین هدف یا عملکرد دستگاه و سطح آخر آن دربرگیرنده شاخص های عملیاتی ارزیابی عملکرد و به کمک سطوح میانی، عملکرد دستگاه ابعاد تشکیل دهنده آن و هر یک از این ابعاد به نوبه خود نیز به عوامل فرعی دیگر تقسیم می شوند. یکی از نقاط قوت مدل سازی با فن AHP این است که می توان با افزودن بر تعداد سطوح درخت تصمیم هر چه بیشتر جزئیات و مسائل حاشیه ای را مد نظر قرار داد. به عبارت دیگر افزایش سطوح درخت تصمیم بیانگر افزایش مدل و مد نظر قرار دادن تعداد بیشتری از عوامل و عناصر فرعی تاثیرگذار بر مسئله تصمیم گیری می باشد.
هرچند فرایند تحلیل سلسله مراتبی دارای مزایایی است، اما محدودیت هایی نیز دارد؛ عدم امکان مقایسه بیش از ۹ گزینه و مسأله “اولویت معکوس” دو مشکل عمده آن است. البته این الگو کاستی های دیگری نیز دارد که از آن جمله می توان به عدم استقلال سطوح ساختار سلسله مراتبی از یکدیگر، تغییر مقیاس در اثر نرمالیزه نمودن هر ستون از مقایسات زوجی به صورت مجزا و… را نام برد (اصغرپور، ۱۳۸۲). جدول (۷-۲) تحلیلی خلاصه ازالگوی فرایند تحلیل سلسله مراتبی ارائه می کند: (آذر و معماریانی، ۱۳۷۴: ۴۱).
جدول ۷-۲ ) تحلیلی خلاصه از الگوی فرایند تحلیل سلسله مراتبی

• قابلیت نقل و انتقال آزادانه: مبانی قانونی قابلیت انتقال اوراق سهام در قانون مدنی و لایحه اصلاحی قانون تجارت وجود دارد، طبق ماده ۳۰ قانون مدنی، هر مالکی نسبت به مایملک خود حق هر گونه تصرف و انتفاعی را دارد و از جمله تصرفات، انتقال مالکیت است.

• • • منقول بودن سهم: بنا بر دیدگاه اکثریت حقوقدانان، سهام شرکت‌ها دربردارنده‌ی یک حق دینی برای دارنده آن می‌باشد بر این اساس می‌توان ورقه سهم را مشمول ماده ۲۰ قانون مدنی که دیون و مطالبات را در حکم مال منقول برمی‌شمارد دانست. منقول و یا غیرمنقول بودن جزء اوصاف ذاتی اموال مادی است و لذا چون سهام شرکت های جزء از جمله اموال غیرمادی‌اند و ماهیت اعتباری دارند، قانونگذار آن را تنها از حیث محاکم و غیره در حکم منقول دانسته است. با وجود این هر چند سهام شرکت ها را جزء اعیان و حقوق عینی بدانیم باز هم جزء اموال منقول خواهد بود، زیرا برخی از حقوقدانان معتقدند به دلیل یکپارچگی ماهوی اوراق سهام با ارزش مالی و واقعیتی که در ماورای آن وجود دارد می‌توان برگه سهام را به تنهایی مبادله نمود و دارنده آن خود را مالک میزانی از ارزش و حق مالی می‌داند که بنابراین نظریه نیز سهام شرکت ها جزء اموال منقول یا حداقل در حکم اموال منقول خواهند بود.

  ( اینجا فقط تکه ای از متن پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

به طور کلی، صرفنظر از ماهیت حقوقی سهم و اوصاف ذاتی آن سهم از جنبه مالی برخوردار است برگه سهم و حقوق ناشی از آن، جزء اموال و دارایی دارنده آن محسوب می‌شود و توسط طلبکاران یا دولت قابل توقیف می‌باشد.^[۱۷۸]
گفتار چهارم: ضرورت و امکان وقف سهام
در این گفتار ضمن دو بند ابتدائاً به بحث ضرورت وقف اوراق سهام پرداخته و سپس امکان سنجی وقف آن را بررسی می‌نماییم.
بند اول: ضرورت وقف سهام
سنت حسنه وقف از قدیم الایام در میان اقوام مختلف جاری بوده و برای امورات عام المنفعه مانند تأمین اجتماعی، ایجاد و اداره کتابخانه‌ها، مدارس و دانشگاه‌ها، بیمارستان‌ها و حتی اموری مانند هزینه‌های دادرسی و تظلم، وقف‌هایی انجام می‌داده‌اند. اما وقف‌هایی که در گذشته صورت گرفته به طور عمده روی دارایی‌های ثابت متمرکز بوده است. در عصر حاضر با توجه به گسترش بازارهای مالی در کشورهای اسلامی، بازارهای بورس توسعه زیادی پیدا کرده‌اند. در کشور ما نیز از یک سو واگذاری سهام عدالت به اقشار آسیب پذیر جامعه در جریان است و از سوی دیگر با توجه به سیاست‌های کلی اصل ۴۴ قانون اساسی، سهام شرکت‌های دولتی به بخش خصوصی واگذار شده و بخش خصوصی مالک بنگاه‌های خصوصی در کشور می‌شود. لذا موضوع جدیدی مطرح می‌شود و آن این که عامه مردم سهام‌دار می‌شوند و بخش خصوصی در اقتصاد کشور تقویت می‌گردد. در این میان موضوع «وقف اوراق سهام» در کشور، موضوع جدیدی است که می‌تواند در سالم سازی ساختار اقتصادی کشور نقش مهمی ایفا نماید.^[۱۷۹]
از سوی دیگر با توجه به این که در وضعیت کنونی اجتماع، جریان سرمایه و تکاثر ثروت از زمین و متعلقات آن به سمت شرکتها و بازار سرمایه هدایت شده‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌اند، بایسته است که وقفیاتی مانند اوراق سهام جایگزین موقوفات سنتی گردد و تعلل در این زمینه چه بسا باعث گسیختگی در جریان ایجاد و توسعه وقفیات از یک طرف و عدم جذب بعضی از سرمایه‌ها به بازار متمرکز مالی از دیگر سو گردد که ضربه ای دو طرفه است. در نتیجه تسهیلاتی برای وقف سهام شرکت‌های بورسی تدارک دید و امکانی ایجاد کرد که مشتریان در صورت تمایل بتوانند اوراق سهام خود را وقف امور عام المنفعه نمایند.
از نگاه دیگر اگر موقوفه فقط خانه، زمین و اموال غیرمنقول دیگر باشد، آنگاه بسیاری به دلیل نداشتن ملک یا املاک مازاد بر نیاز، از وقف اموال خود محروم می‌گردند. مشروعیت وقف پول و اوراق بهادار، این زمینه را فراهم می‌کند که چنین افرادی نیز بتوانند در امر خیر وقف شریک شوند.
علاوه بر آن برخی از مردم تمایل چندانی به صدقه دادن اموالشان ندارند اما اگر بدانند که می‌توان دارایی‌های نقدی خود را برای همیشه باقی نگه داشت تا درآمد آن در امور خیریه و رفع حاجات نیازمندان مصرف گردد، رغبت زیادی به آن نشان خواهند داد.
و بالاخره از نگاه چهارم، چون وصول درآمد اوراق سهام وقف شده، سهل‌تر از سایر رقبات موقوفات می باشد، لذا گسترش وقف اوراق سهام می‌تواند استفاده از موقوفات در جهت مصارف وقف را تسریع بخشد.^[۱۸۰]
بند دوم: امکان وقف سهام
اگر مقصود از سهام، سهام اعیان خارج و دارایی‌های ثابت مثل ماشین آلات، تأسیسات، زمین و ساختمان کارخانه باشد، در مورد جواز وقف آن هیچ اشکالی نیست، زیرا از یک سو اعیان و دارایی‌های مزبور ثابت و باقی است و از سوی دیگر وقف مشاع، مشروع است؛ بنابراین در مشروعیت جزء مشاع از دارایی‌های مزبور تردیدی وجود ندارد.
ولی اگر سهام، نماینده‌ی ارزش و مالیت شرکت باشد، چنان که به طور معمول بخشی از دارایی‌های شرکت را دارایی‌های نقدی و مطالبات و سرمایه در گردش تشکیل می‌دهد، در این صورت وقف سهام شرکت از قبیل «وقف مالیت» و به عبارت دیگر از قبیل «وقف نقود» است و از نظر میزان و ملاک همانند «وقف پول» می‌باشد.
پیرامون وقف پول که در متون فقهی قدیم از آن به وقف درهم و دینار تعبیر می‌شود، اقوال مختلف بود که ذکر شد. مشهور متقدمین آن را مجاز ندانسته‌اند، ولی برخی از فقها به خصوص بعضی از فقهای متأخر آن را مشروع می‌دانند.
مهمترین دلیل عدم جواز وقف پول برای انتفاعاتی مانند وام دادن، مضاربه و سرمایه گذاری این بود که در مال موقوف شرط بود که انتفاع از آن موجب از بین رفتن عین مال موقوف نباشد؛ یعنی با وجود انتفاع از آن، مال موقوف می‌باید باقی باشد، و چون استفاده از پول، مصادف با از بین رفتن عین آن است، بنابراین وقف پول صحیح نیست.
اشکال فوق را این گونه پاسخ دادیم که موقوف منقول بر دو قسم است: یک قسم از اموال موقوف از قبیل عروض- متاع و کالا- می‌باشد، مانند کتاب، اثاثیه، سلاح و حیوان و قسم دیگر از قبیل نقود است، مانند پول و اوراق بهادار. در وقف عروض، بقای رقبه مال با وجود انتفاع شرط است، ولی در وقف نقود، بقای مالیت مال با وجود انتفاع شرط می‌باشد.^[۱۸۱]
دلیل این تقسیم بندی و در نتیجه تفاوت بقای معتبر در وقف عروض و نقود، «تشخیص عرف» است. یعنی بقای عرفی مال موقوف در وقف عروض و نقود متفاوت است.در وقف نقود، بقای مالیت مال در صدق عرفی بقای موقوف کافی است.
گفتار پنجم: شرایط وقف سهام از دیدگاه حقوقدانان و رویه قضایی
با توجه به شرایط و اوصافی که موقوفه باید داشته باشد و سابقاً به صورت مختصر به آن پرداختیم، حال سهام شرکت‌ها را با توجه به ماهیتی که برای آن شناساندیم، با این شرایط و اوصاف مقایسه می‌کنیم تا معلوم شود که آیا سهام قابلیت موقوفه شدن را دارد یا خیر؟

• عین بودن مال مورد وقف: برخی حقوقدانان^[۱۸۲] اموال را به اعیان و منافع تقسیم کرده بودند، گروهی دیگر^[۱۸۳] آن را به اعیان، منافع، دیون و مطالبات و بالاخره حقوق مالی تقسیم نموده بودند و عده‌ای دیگر از حقوقدانان^[۱۸۴] اموال را بر حسب ماهیت آن، به اعیان، منافع و حقوق مالی قابل تقسیم می‌دانستند.

از آنجا که قانون مدنی [و سایر قوانین] تعریفی از عین ارائه نداده‌اند، لذا مؤلفان حقوقی هر یک با توجه به برداشتی که از مال و عناصر تشکیل دهنده‌ی آن دارند، عین را به صور گوناگونی تعریف کرده‌اند که به اختصار به ذکر بعضی از آنها می‌پردازیم:
الف: «عین عبارت است از مالی که اگر موجود گردد دارای سه بعد باشد (جسم باشد) .. بنابراین عین، یک مال مادی است.»^[۱۸۵]
ب: «اعیان اموالی مادی است که در خارج موجود باشد و به وسیله‌ی حس لامسه می‌توان آنها را لمس نمود.»^[۱۸۶] و نیز این که «اموالی که وجود خارجی داشته و با حس لامسه قابل ادراک باشد عین نامیده می‌شود.»^[۱۸۷]
با توجه و دقت در این تعاریف می‌توان به این نتیجه رسید که سهام شرکت‌ها را می‌توان در ردیف اعیان به شمار آورده از دید هر یک از این تعاریف، آن اسناد واجد وصف عینیت هستند.
ممکن است ایراد شود که این اسناد دارای ارزش ذاتی نیستند و یا این که ارزش ذاتی آنها ناچیز است و منظور متعاقدان واقع نمی‌شود، بلکه هدف از موضوع عقد واقع شدن این اسناد و اوراق، واقعیت ماورای آنها و ارزش اعتباری آنهاست. در پاسخ می‌توان گفت همان طور که در این تعاریف اشاره شد، اعتباری یا ذاتی بودن ارزش به عنوان رکن عین شناخته نشده است و از طرفی امروزه این «اسناد» با موضوع آن که «دلالت بر طلب» باشد مخلوط و ممزوج شده‌اند.^[۱۸۸] و این اتحاد و یکپارچگی عین سند با متعلق آن چنان بدیهی به نظر می‌رسد که کمتر کسی احتمال دوگانگی بین آنها را به ذهن خود راه می دهد.
همچنین باید اذعان کرد که نمی‌توان نسبت به لفظ «عین» جمود به خرج داد و آن را به اشیای خارجی مادی ملموس دارای بعد منحصر و محدود کرد.^[۱۸۹] برخی از حقوق دانان مثل دکتر الماسی معتقدند که اسناد بی نام با این که پایگاه مادی ندارند ولی چون نحوه انتقال آن ها با اموال مادی یکی است از این حیث جزو اموال مادی محسوب می شوند.از طرفی، قانونگذار که در مقام بیان بوده است- به هیچ منعی در خصوص وقف دین و منفعت تصریح نکرده است و حال آن که نظر مشهور در فقه امامیه این است که وقف این دو – به ادعای اجماع برخی فقها^[۱۹۰]- باطل است. اگر در پاسخ گفته شود که بداهت امر، سبب عدم تصریح قانونگذار به این منع شده است، این پاسخ چندان قانع کننده نیست چرا که، بطلان رهن دین و منفعت نیز به همان اندازه بدیهی به نظر می‌رسد.^[۱۹۱]، لکن مقنن به منع چنین رهنی – در ماده ۷۷۴ قانون مدنی- به صراحت اشاره می‌کند پس اگر قانونگذار قصد منع چنین وقفی را داشته باشد باید به آن تصریح می‌کرد، این در حالی است که وقف دین و منفعت در فقه نیز اختلافی است و ادعای برخی بر اجماع را نمی‌توان مدرک و مثبت قول آنان دانست چرا که این اجماع، اجماع مدرکی است، و اجماع مدرکی دلیل نیست و نمی‌تواند کاشف از قول معصوم باشد.
علاوه بر این برخی حقوقدانان نیز لفظ «عین» را در ماده‌ی ۵۵ قانون مدنی مضیق و محدود نکرده اند و از آن تفسیری موسع ارائه داده اند.^[۱۹۲] این گروه از حقوقدانان در استدلالشان صراحتاً به قابلیت وقف «اموال اعتباری» تصریح می‌کنند. مضافاً این که، عده‌ای از حقوقدانان اجاره سهام را صحیح دانسته‌اند و بر آن استدلال نموده‌اند.^[۱۹۳] اگر بپذیریم که اجاره سهام – مطابق تفسیر ایشان- صحیح بوده، قاعدتاً باید وقف سهام را نیز پذیرفت. زیرا با نگاهی به مواد مندرج در باب اجاره در قانون مدنی، درمی‌یابیم که قانونگذار مورد اجاره را «عین مستأجره» می‌نامد و در اکثر موارد از آن به عین مستأجره یاد می‌کند، حال علیرغم چنین تصریح و تأکیدی که قانونگذار در مورد عینیت مورد اجاره دارد، لکن این دسته از حقوقدانان، سهام شرکت‌ها را قابل اجاره دادن می‌دانند و بر صحت آن استدلال می‌کنند، نتیجه این که شرط عینیت سهام از نظر این گروه محقق و موجود بوده که حکم به صحت اجاره‌ی سهام شرکت‌ها داده‌اند، لذا اگر عینیت سهام – حسب تفسیر ایشان- محقق فرض شود، می‌توان به صحت وقف آن نیز حکم داد.
از طرفی اگر چنین برداشت مضیق و محدودی از واژه‌ی عین [به شیء مادی، ملموس، خارجی دارای بعد] داشته باشیم در سایر مواد قانون با مشکل مواجه خواهیم شد، چرا که به طور مثال، قانونگذار در تعریف بیع، آن را تملیک عین معرفی کرده است،^[۱۹۴] در حالی که امروزه فروش دین، حق مالی و کلی در ذمه امری عادی تلقی می‌شود لذا برخی حقوقدانان^[۱۹۵] در مقام توجیه چنین استدلال کرد‌ه‌اند، که مقصود از عین در ماده‌ی قانون، عین در مقابل منفعت است وعین فقط برای خروج منفعت [در عقد اجاره] ذکر شده است. لذا دین و حق مالی را می‌توان به فروش رساند و به عنوان مبیع مورد داد و ستد قرار داد. چنان که ملاحظه می‌شود همین مورد بدیهی، با برداشت محدود و خشک از واژه‌ی عین مشکل می‌نمود ولی از آنجا که واژه‌ی عین، مفهوم و دلالتی عام‌تر از اشیای ملموس دارای بعد دارد، به سادگی می‌توان تعریف بیع را در ماده‌ی قانون با شرایط جدید تطبیق داد.
از مجموع آنچه بیان شد اجمالاً می‌توان این نکته را استنباط کرد که از حیث اشتراط عینیت موقوفه منعی بر وقفیت سهام شرکت‌ها، مشاهده نمی شود.

• قابلیت تملک: این شرط در مورد سهام شرکت‌ها چندان قابل بحث نیست، زیرا سهام شرکت مانند هر مال دیگری قابلیت تملک دارد. ذکر این نکته ضروری به نظر می‌رسد که بین قابلیت تملک و قابلیت انتقال حق مالکیت باید فرق گذارد چرا که هدف پرداختن به سهام شرکت هایی است که سهام آنها از نظر قانون با منع انتقال مواجه نباشد- و الّا در خصوص سهام این شرکت‌ها باید قایل به عدم قابلیت انتقال شد و نه عدم قابلیت تملک. به عنوان مثال سهام برخی شرکت‌ها (شرکت‌های تضامنی و نسبی که شرکت‌های اشخاص محسوب می‌شوند) را نمی‌توان به سادگی مورد نقل و انتقال قرار داد، لذا منظور ما از قابلیت تملک در خصوص سهام، منصرف به شرکت‌هایی است که سهام آنها به سادگی قابل تملک و نقل و انتقال باشد همچون سهام شرکت سهامی

• قابلیت بقا [در مقام انتفاع]: همان طور که شرح داده شد منظور از قابلیت بقاء، امکان و استعداد بقای مال در مقام انتفاع از آن است و این انتفاع را از سهام نیز می‌توان کسب کرد. به عنوان مثال می‌توان با در اختیار داشتن و حفظ سهام یک شرکت موفق از سود سهام انتفاع برد و منافع آن را مطابق با منویات واقف در امور خیر مصرف کرد بدون این که در اصل مال (سهام) دخل و تصرفی صورت گرفته باشد. ممکن است ایراد شود که سهام شرکت با انحلال شرکت نابود و تلف می‌شود لذا این مال قابلیت بقا در مقام انتفاع ندارد. در پاسخ باید گفت:

الف: هر مالی تاریخ انقضایی دارد و اموال بسته به ماهیت و اجزای تشکیل دهنده‌ی آن- دیر یا زود- غیرقابل انتفاع می‌شوند. فقط یک مال است که قابلیت انتفاع از آن – تقریباً دائمی است و آن مال غیرمنقول و آن هم نه هر مال غیرمنقولی بلکه – صرفاً- اراضی و زمین‌ها هستند که این شرط قابلیت بقا در مقام انتفاع را تمام و کمال دارند، لذا این ایراد متوجه هر مال دیگری نیز خواهد شد.
ب: در مبحث شرایط موقوفه گفته شد که از قابلیت بقا، قابلیت فعلی مورد نظر نیست بلکه امکان و استعداد بقا کفایت می‌کند، یعنی همین که شأن یک مال، امکان انتفاع مکرر و مستمر از آن را اجازه بدهد بدون این که یک مرتبه نابود شود، برای تحقق این شرط کفایت می‌کند، لذا قابلیت شأنی مراد است و این امر در مورد سهام نیز به وضوح قابل استناد است.
۴-قابلیت قبض: این شرط در مورد سهام شرکت‌ها صادق است چرا که نقل و انتقال سهام [بی نام] معمولاً از طریق تالار بورس اوراق بهادار محقق می‌شود و در خصوص سهام بی‌نام،دارنده و متصرف آن مالک شناخته می‌شود^[۱۹۶]، لذا همین که سهامی به یکی از اسباب ناقله [از جمله وقف] مورد انتقال واقع شد، کلیه‌ی منافع آن نیز مورد نقل و انتقال قرار می‌گیرد؛ لذا اگر واقفی کلیه‌ی سهام خود را از یک شرکت موفق تجاری وقف رسیدگی به امور درماندگان کند، چرا باید چنین وقفی منشأ آثار قانونی نباشد؟ در صورتی که مطابق با موازین شرع و مقررات قانونی اصل مال، حبس و منافع آن در امور خیریه تسبیل شده است، آیا وقف جز این حقیقتی دیگر دارد؟
در بحث از شرایط موقوفه، همان طور که قبلاً متذکر شدیم این نکته قابل ذکر بود که قبض هر مالی، بر حسب طبیعت و ماهیت آن مال- از دید عرف- متفاوت است به عبارتی، ملاک قبض یک معیار شخصی است و نه معیار نوعی.
از طرف دیگر، با در نظر گرفتن شرایط کنونی جامعه که افزایش اختلاف طبقاتی به رشد محرومیت در اقشار جامعه منجر شده است – با توجه به تأثیر عظیم نهاد وقف در بهبود و سامان بخشی این گونه معضلات اقتصادی- اجتماعی چرا باید مصالح و عدالت اجتماعی را قربانی مواد خشک و بی روح قانون کرد؟ مگر نه این است که قانون برای برقراری عدالت وضع شده پس باید از جمود، تعصب و یک سونگری در تفسیر مواد پرهیز کرد و با تحلیل، پرداختن و تئوریزه کردن این عقاید و برداشت‌های نوپا، راه را برای تغییر کارآمد مواد قانون – که اساس عدالت را تشکیل می‌دهند- هموار کرد.^[۱۹۷]
مبحث دوم: شناخت اوراق سهام و امکان سنجی وقف آن ها
وقف یکی از پدیده های اجتماعی است که از روزگاران دور دست، یعنی از زمانی که بشر به طور اجتماعی زندگی خود را آغاز کرد، شروع شده است و تا انسان خردمند و جامعه مآل اندیشی در پهنه گیتی وجود داشته باشد، همچنان ادامه خواهد یافت. بنابراین وقف، مبنای عقلانی دارد و بر پایه نیاز اجتماعی پی ریزی شده است.
در ایران این سنت نیکو مبتنی بر ارزش های اسلامی است؛ بنابراین باید در چارچوب اصول مشخصی که برای آن تعریف شده است، انجام شود. اما به علت تعاریف محدود از آن، امکان گسترش دایره ی آن و تجهیز بسیاری از دارایی های مالی در قالب آن ناممکن گردیده است.
با وجودی که در وقف سنتی ادبیات وسیعی شکل گرفته؛ پیرامون وقف اوراق بهادار که یکی از مصادیق بارز آن اوراق سهام است، مطالعات زیادی انجام نشده است.
پیش از این ضمن بیان شرایط مال موقوف، وقف سهام شرکت ها را از دیدگاه حقوقی مورد بررسی قرار داده و نتیجه گرفته ایم که سهام شرکت های سهامی به عنوان یک واقعیت و پدیده حقوقی در زمره اموال قرار می گیرد و بنابراین اسناد مزبور قابلیت موقوفه شدن را دارا هستند. منذر کهف نیز در مقاله ای با عنوان«مالیه توسعه اموال وقفی»، سهام شرکت ها را به عنوان یکی از اشکال وقف بر شمرده ست.
گفتار اول: ادله بطلان وقف اوراق سهام

• اﻋﺘﻤﺎدﺑﻪ ﻧﻔﺲ: رﻫﺒﺮان ﮐﺎرﯾﺰﻣﺎﺗﯿﮏ اﻃﻤﯿﻨﺎﻧﯽ ﺗﺎم و ﺗﻤﺎم ﺑﻪ ﻗﻀﺎوت و ﺗﻮاﻧﺎﯾﯽ ﺧﻮﯾﺶ دارﻧﺪ.

• ﺑﯿﻨﺶ: آﻧﻬﺎ داراي ﻫﺪﻓﯽ آرﻣﺎﻧﯽ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ آﯾﻨﺪه اي ﺑﻬﺘﺮ از وﺿﻊ ﻣﻮﺟﻮد را ﺗﺼﻮر ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ.

• ﻗﺪرت ﺑﯿﺎن: آﻧﻬﺎ ﻗﺎدرﻧﺪﮐﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺧﻮد را ﺑﻪ روﺷﻨﯽ و ﺑﻪ زﺑﺎن ﺳﺎده ﺑﯿﺎن ﮐﻨﻨﺪ.

• ﻋﻘﯿﺪه راﺳﺦ و ﻗﻮي: رﻫﺒﺮان ﮐﺎرﯾﺰﻣﺎﺗﯿﮏ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻫﺪف ﺧﻮد اﻋﺘﻘﺎدي راﺳﺦ دارﻧﺪ.

• رﻓﺘﺎر ﻧﺎﻣﻌﻤﻮل: از آﻧﻬﺎ رﻓﺘﺎري ﺳﺮ ﻣﯽ زﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﺪﯾﻊ، ﻏﯿﺮ ﻣﺘﻌﺎرف و ﻧﺎﻣﻌﻤﻮل اﺳﺖ. وﻗﺘﯽ اﯾﻦ رﻓﺘﺎر ﻣﻮﻓﻘﯿﺖ آﻣﯿﺰ ﺑﺎﺷﺪ ﺷﮕﻔﺘﯽ و ﺗﺤﺴﯿﻦ ﭘﯿﺮوان را ﺑﻪ دﻧﺒﺎل دارد.

• ﻋﺎﻣﻞ ﺗﻐﯿﯿﺮ: رﻫﺒﺮان ﮐﺎرﯾﺰﻣﺎﺗﯿﮏ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻋﺎﻣﻞ ﺗﻐﯿﯿﺮ ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ ﻧﻪ ﺣﺎﻓﻈﺎن وﺿﻊ ﻣﻮﺟﻮد.

• ﺣﺴﺎﺳﯿﺖ ﻣﺤﯿﻄﯽ: آﻧﻬﺎ ﻗﺎدرﻧﺪ ارزﺷﯿﺎﺑﯽ درﺳﺖ و ﺣﻘﯿﻘﯽ از ﻓﺸﺎرﻫﺎي ﻣﺤﯿﻄﯽ داﺷﺘﻪ

ﺑﺎﺷﻨﺪ و ﻣﻨﺎﺑﻌﯽ را ﮐﻪ ﺑﺮاي اﯾﺠﺎد ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻻزم اﺳﺖ ﻣﺸﺨﺺ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ.
رﻫﺒﺮي ﮐﺎرﯾﺰﻣﺎﺗﯿﮏ ﺑﺮ رﻓﺘﺎر ﻧﻤﺎدﯾﻦ رﻫﺒﺮ، ﭘﯿﺎم ﻫﺎي اﻟﻬﺎم ﺑﺨﺶ و رؤﯾﺎﯾﯽ، ارﺗﺒﺎﻃﺎت ﻏﯿﺮﮐﻼﻣﯽ، ﮔﺮاﯾﺶ ﺑﻪ ارزش ﻫﺎي اﯾﺪﺋﻮﻟﻮژﯾﮏ، ﺗﺤﺮﯾﮏ ﻓﮑﺮي ﭘﯿﺮوان ﺗﻮﺳﻂ رﻫﺒﺮ، ﺗﺄﮐﯿﺪ ﻣﯽ ورزد. ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻧﻤﺎﯾﺎﻧﮕﺮ درﺟﻪ اﻋﺘﻤﺎد ﭘﯿﺮوان ﺑﻪ رﻫﺒﺮ و اﻧﺘﻈﺎرات رﻫﺒﺮ از ﮐﺎرﮐﻨﺎن در زﻣﯿﻨﻪ ﻓﺪاﮐﺎري و ﻋﻤﻠﮑﺮد آن ﻫﺎﺳﺖ. رﻫﺒﺮي ﮐﺎرﯾﺰﻣﺎﺗﯿﮏ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ ﺗﻐﯿﯿﺮات ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻬﯽ را در ﻧﺘﺎﯾﺞ ﺳﺎزﻣﺎﻧﯽ ﺑﻪ وﺟﻮد آورد، زﯾﺮا ﮐﺎرﮐﻨﺎن ﺑﻪ واﺳﻄﻪ اﯾﻦ ﺷﯿﻮه رﻫﺒﺮي اﺳﺖ ﮐﻪ اﻫﺪاف ﺳﺎزﻣﺎﻧﯽ را ﺑﺮ ﻣﻨﺎﻓﻊ ﺷﺨﺼﯽ ﺗﺮﺟﯿﺢ ﻣﯽ دﻫﻨﺪ. رﻫﺒﺮان ﮐﺎرﯾﺰﻣﺎﺗﯿﮏ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺑﻪ واﺳﻄﻪ اﯾﺠﺎد ﺗﻐﯿﯿﺮ در اﻫﺪاف، ارزش ﻫﺎ، ﻧﯿﺎزﻫﺎ، ﻋﻘﺎﯾﺪ و آرزوﻫﺎي ﭘﯿﺮوان ﺗﻐﯿﯿﺮات ﺷﮕﺮﻓﯽ را در آن ﻫﺎ اﯾﺠﺎد ﮐﻨﻨﺪ. آﻧﻬﺎ اﯾﻦ ﺗﻐﯿﯿﺮ ﺷﮑﻞ را ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺧﻮدﭘﻨﺪاري ﭘﯿﺮوان ﯾﻌﻨﯽ ارزش ﻫﺎ و ﻫﻮﯾﺖ ﻓﺮدي آن ﻫﺎ اﻧﺠﺎم ﻣﯽ دﻫﻨﺪ. در وﻫﻠﻪ ﻧﺨﺴﺖ رﻓﺘﺎر رﻫﺒﺮ ﮐﺎرﯾﺰﻣﺎﺗﯿﮏ ﺗﺤﺖ ﺗﺄﺛﯿﺮ وﯾﮋﮔﯽ ﻫﺎي ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن ﺳﺎزﻣﺎﻧﯽ و ﻓﺮدي ﻗﺮار ﻣﯽ ﮔﯿﺮد. ﺑﺮاي ﻣﺜﺎل، ﺗﺤﻘﯿﻘﺎت ﻧﺸﺎن داده اﺳﺖ ﮐﻪ رﻫﺒﺮان ﮐﺎرﯾﺰﻣﺎﺗﯿﮏ از ﺷﺨﺼﯿﺖ ﻫﺎﯾﯽ ﺑﺮون
ﻓﺼﻞ دوم- ادﺑﯿﺎت ﭘﮋوﻫﺶ ٢٩
ﮔﺮا، ﺳﺎزﮔﺎر ﺑﻮده و اﺛﺮﮔﺬارﺗﺮ از رﻫﺒﺮان ﻏﯿﺮﮐﺎرﯾﺰﻣﺎﺗﯿﮏ ﻫﺴﺘﻨﺪ. ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﺳﺎزﻣﺎﻧﯽ ﺑﺮ ﻣﯿﺰان ﮐﺎرﯾﺰﻣﺎﺗﯿﮏ ﺑﻮدن رﻫﺒﺮان ﺗﺄﺛﯿﺮﮔﺬار اﺳﺖ. ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ از اﻧﻌﻄﺎف و ﺳﺎزﮔﺎري ﺑﯿﺸﺘﺮي ﺑﺮﺧﻮردارﻧﺪ ﺑﯿﺶ از ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻫﺎي ﺧﺸﮏ و ﺟﺪي ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﻨﺪ زﻣﯿﻨﻪ ﻫﺎﯾﯽ را ﻓﺮاﻫﻢ آورﻧﺪ ﺗﺎ رﻫﺒﺮان ﮐﺎرﯾﺰﻣﺎﺗﯿﮏ از ﻓﺮﺻﺖ ﻫﺎ اﺳﺘﻔﺎده ﮐﻨﻨﺪ. رﻫﺒﺮي ﮐﺎرﯾﺰﻣﺎﺗﯿﮏ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ واﺳﻄﻪ ﺑﺎﻻ ﺑﺮدن اﻧﮕﯿﺰه ﮐﺎرﮐﻨﺎن، ﻫﻤﺴﻮ ﮐﺮدن آﻧﺎن ﺑﺎ رﻫﺒﺮ، اﯾﺠﺎد اﻧﺴﺠﺎم ﻣﯿﺎن اﻋﻀﺎي ﮔﺮوه ﻫﺎي ﮐﺎري و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ اﻓﺰاﯾﺶ ﻋﺰت ﻧﻔﺲ و ﺧﻮد اﺛﺮﺑﺨﺸﯽ در ﮐﺎرﮐﻨﺎن ﺗﻐﯿﯿﺮات اﺳﺎﺳﯽ درآﻧﻬﺎ ﺑﻪ وﺟﻮد آورد(راﺑﯿﻨﺰ، ﺗﺮﺟﻤﻪ ﭘﺎرﺳﺎﺋﯿﺎن و اﻋﺮاﺑﯽ، .(1381
-6-4-2 ﻧﻈﺮﯾﻪ رﻫﺒﺮي ﺗﺤﻮل ﮔﺮا ³⁷و ﺗﺒﺎدل ﮔﺮا³⁸
ﺟﯿﻤﺰ ﻣﮏ ﮔﺮﯾﮕﻮر ﺑﺮﻧﺰ(1978) ³⁹ اوﻟﯿﻦ ﮐﺴﯽ ﺑﻮد ﮐﻪ در ﮐﺘﺎب ﺧﻮد ﺑﺎ ﻧﺎم رﻫﺒﺮي، اﺻﻄﻼﺣﺎت رﻫﺒﺮي ﺗﺒﺎدل ﮔﺮا و ﺗﺤﻮل آﻓﺮﯾﻦ را ﺑﻪ ﮐﺎر ﺑﺮد. اﯾﻦ اﺻﻄﻼﺣﺎت ﺑﻪ ﺳﺮﻋﺖ درﺣﻮزه ﻫﺎي ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ ﺳﺎزﻣﺎﻧﯽ ﺑﻪ ﮐﺎر ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪ( داﻟﻮاﯾﮑﺰ و ﻫﯿﮕﺰ⁴⁰ ، .(406 : 2005
ﺑﺮﻧﺰ اوﻟﯿﻦ ﺑﺎر، ﺑﯿﻦ رﻫﺒﺮان ﺗﺤﻮل آﻓﺮﯾﻦ و ﺗﺒﺎدل ﮔﺮا ﺗﻤﺎﯾﺰ ﻗﺎﯾﻞ ﺷﺪ. رﻫﺒﺮان ﺗﺤﻮل آﻓﺮﯾﻦ ﻧﯿﺎزﻫﺎ و اﻧﮕﯿﺰه ﻫﺎي ﭘﯿﺮوان را ﺑﺎﻻ ﻣﯽ ﺑﺮﻧﺪ و ﺑﺎﻋﺚ ﺗﻐﯿﯿﺮ ﺑﺮﺟﺴﺘﻪ در اﻓﺮاد، ﮔﺮوه ﻫﺎ و ﺳﺎزﻣﺎن ﻫﺎ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ. رﻫﺒﺮان ﺗﺒﺎدل ﮔﺮا (ﺗﻌﺎﻣﻠﯽ ﯾﺎ ﻣﺮاوده اي) ﻧﯿﺎزﻫﺎي ﻓﻌﻠﯽ زﯾﺮدﺳﺘﺎن را ﻧﺸﺎﻧﻪ رﻓﺘﻪ و ﺗﻮﺟﻪ زﯾﺎدي ﺑﻪ ﺗﻬﺎﺗﺮ دارﻧﺪ (ﭘﺎداش در ازاي ﻋﻤﻠﮑﺮد، ﺣﻤﺎﯾﺖ دو ﺟﺎﻧﺒﻪ و داد و ﺳﺘﺪ ﻫﺎي دو ﻃﺮﻓﻪ) (ﮔﺎردﻧﺮ و اﺳﺘﻮ⁴¹ ،.(70 : 2002
ﭘﯿﺮو ﺗﺤﻘﯿﻘﺎت ﺑﺮﻧﺰ، ﺑﺎس⁴² در ﺳﺎل 1990 ﮐﺎر ﺑﺮﻧﺰ را ﺑﻪ ﯾﮏ اﻟﮕﻮي رﻫﺒﺮي ﺗﺤﻮل ﮔﺮا و ﺗﺒﺎدل ﮔﺮا ﺗﻮﺳﻌﻪ داد. ﺑﺎس و آووﻟﯿﻮ در ﺳﺎل 1995 اﯾﻦ ﻣﺪل را ﮔﺴﺘﺮش دادﻧﺪ و اﺑﻌﺎد رﻫﺒﺮي ﺗﺤﻮل
Transformational ^٣٧ Transactional ^٣٨ Mc Gregore Burns ^٣٩ Dulewicz & Higgs ^٤٠
Gardner & Stough ^٤١ Bass ^٤٢
ﻓﺼﻞ دوم- ادﺑﯿﺎت ﭘﮋوﻫﺶ ٣٠
آﻓﺮﯾﻦ و رﻫﺒﺮي ﺗﺒﺎدل ﮔﺮا را ﻣﺸﺨﺺ ﮐﺮدﻧﺪ و اﯾﻦ ﻣﺪل را در ﻗﺎﻟﺐ ﭘﺮﺳﺶ ﻧﺎﻣﻪ اي ﺑﺎ ﻧﺎم ﭘﺮﺳﺶ ﻧﺎﻣﻪ ﭼﻨﺪ ﻋﺎﻣﻠﯽ رﻫﺒﺮي⁴³ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻋﻤﻠﯿﺎﺗﯽ درآورﻧﺪ(ﻫﯿﮕﺰ⁴⁴، .(2003 ﺑﺎس، رﻫﺒﺮ ﺗﺤﻮل آﻓﺮﯾﻦ را ﮐﺴﯽ ﻣﯽ داﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺗﻘﻮﯾﺖ ﻋﻤﻠﮑﺮد ﮐﺎرﮐﻨﺎن و ﺳﺎزﻣﺎن، راﺑﻄﻪ ی ﻣﺜﺒﺘﯽ ﺑﺎ زﯾﺮدﺳﺘﺎن ﺑﺮﻗﺮار و ﮐﺎرﮐﻨﺎن را ﺗﺸﻮﯾﻖ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ ﮐﻪ از ﻧﯿﺎزﻫﺎي ﺷﺨﺼﯽ ﻓﺮاﺗﺮ ﺑﺮوﻧﺪ و در زﻣﯿﻨﻪ ی ﺗﻤﺎﯾﻼت ﮔﺮوه و ﺳﺎزﻣﺎن ﮐﺎر ﮐﻨﻨﺪ. رﻫﺒﺮان ﺗﺤﻮل آﻓﺮﯾﻦ زﯾﺮدﺳﺘﺎن ﺧﻮد را ﺑﺮ ﻣﯽ اﻧﮕﯿﺰاﻧﻨﺪ ﺗﺎ آﻧﭽﻪ را در ﺗﻮان دارﻧﺪ اﻧﺠﺎم دﻫﻨﺪ (ﺑﺮك و ﮐﺎﻟﯿﻨﺰ⁴⁵ ، .( 2001 رﻫﺒﺮ ﺗﺒﺎدل ﮔﺮا از ﻧﻈﺮ ﺑﺎس ﮐﺴﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ راﺑﻄﻪ ی داد و ﺳﺘﺪ رﻫﺒﺮ- ﭘﯿﺮو را ﺗﺮﺟﯿﺢ ﻣﯽ دﻫﺪ و در واﻗﻊ رﻫﺒﺮ، ﻧﯿﺎزﻫﺎي ﭘﯿﺮوان را در ازاي ﻋﻤﻠﮑﺮد آﻧﺎن در ﺑﺮآورده ﮐﺮدن اﻧﺘﻈﺎرات ﭘﺎﯾﻪ اي، ﻣﺮﺗﻔﻊ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ. اﯾﻦ رﻫﺒﺮ در رﯾﺴﮏ ﮔﺮﯾﺰي ﺑﻬﺘﺮ ﻋﻤﻞ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ و ﺑﻪ زﯾﺮدﺳﺘﺎن اﻃﻤﯿﻨﺎن ﻣﯽ دﻫﺪ ﮐﻪ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺑﻪ اﻫﺪاف ﺧﻮد ﺑﺮﺳﻨﺪ(ﮔﺎردﻧﺮ و اﺳﺘﻮ، .(70 : 2002
از آﻧﺠﺎ ﮐﻪ رﻫﺒﺮان اﯾﺠﺎد ﮐﻨﻨﺪه ﺗﺤﻮل، ﻓﺮه ﻣﻨﺪ ﻫﺴﺘﻨﺪ، ﺑﻨﺎﺑﺮ اﯾﻦ ﺑﺤﺚ در ﻣﻮرد اﯾﻦ دﺳﺘﻪ از رﻫﺒﺮان وﺟﻮد ﻣﺸﺘﺮك زﯾﺎدي ﺑﺎ رﻫﺒﺮان ﻓﺮه ﻣﻨﺪ دارد.(راﺑﯿﻨﺰ، ﺗﺮﺟﻤﻪ ﭘﺎرﺳﺎﯾﯿﺎن و اﻋﺮاﺑﯽ ، 1385 .(685 :
ﺑﯿﺸﺘﺮ ﺗﺌﻮري ﻫﺎي رﻫﺒﺮي ﮐﻪ ﺗﺎ اﯾﻨﺠﺎ ﻣﻮرد ﺑﺤﺚ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ (ﺑﺮاي ﻣﺜﺎل ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت داﻧﺸﮕﺎه اﯾﺎﻟﺘﯽ اوﻫﺎﯾﻮ، اﻟﮕﻮي ﻓﯿﺪﻟﺮ، و ﺗﺌﻮري ﻣﺴﯿﺮ- ﻫﺪف) ﻫﻤﮕﯽ ﺑﺮ رﻫﺒﺮان ﻋﻤﻠﮕﺮا⁴⁶ ﺗﻮﺟﻪ ﻧﻤﻮده اﻧﺪ. اﯾﻦ ﻧﻮع رﻫﺒﺮان ﭘﯿﺮوان ﺧﻮد را ﻫﺪاﯾﺖ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ ﯾﺎ آﻧﻬﺎ را ﺗﺤﺮﯾﮏ ﻣﯽ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ و ﻣﻮﺟﺐ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ ﮐﻪ ﻫﺪﻓﻬﺎي ﺳﺎزﻣﺎن ﺗﺎﻣﯿﻦ ﮔﺮدد.
رﻫﺒﺮان ﺗﺤﻮل ﮔﺮا⁴⁷، ﮐﺴﺎﻧﯽ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﭘﯿﺮوان ﺧﻮد را اﻟﻬﺎم ﻣﯽ ﺑﺨﺸﻨﺪ، ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺑﻪ آﻧﻬﺎ روﺣﯿﻪ ﺑﺪﻫﻨﺪ و در ﻣﺴﯿﺮي ﻫﺪاﯾﺘﺸﺎن ﮐﻨﻨﺪ ﮐﻪ ﻣﻨﺎﻓﻊ ﺳﺎزﻣﺎن ﺗﺎﻣﯿﻦ ﺷﻮد. ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ اﯾﻦ اﻓﺮاد
Multifactor Leadership Questionnaire ^٤٣ Higgs ^٤٤ Burke & Collins ^٤٥
Transactional leaders ^٤٦ Transformational leaders ^٤٧
ﻓﺼﻞ دوم- ادﺑﯿﺎت ﭘﮋوﻫﺶ ٣١
ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﻣﻮﺟﺐ ﺷﻮﻧﺪ ﮐﻪ زﯾﺮدﺳﺘﺎن ﺑﺎ روﺣﯿﻪ اي ﺑﺴﯿﺎر ﺑﺎﻻ ﻋﻤﻞ ﻧﻤﻮده و اﺛﺮاﺗﯽ ﻋﻤﯿﻖ ﺑﺮ ﺳﺎزﻣﺎن ﺑﮕﺬارﻧﺪ. ﺟﮏ وﻟﺶ ﻣﺪﯾﺮ ﻋﺎﻣﻞ ﺟﻨﺮال اﻟﮑﺘﺮﯾﮏ ﻧﻤﻮﻧﻪ اي از اﯾﻦ دﺳﺘﻪ ﻣﺪﯾﺮان اﺳﺖ. اﯾﻦ ﻣﺪﯾﺮان ﺑﻪ ﻧﯿﺎز ﻫﺎ و ﺟﻨﺒﻪ ﻫﺎي ﭘﯿﺸﺮﻓﺖ و ﺗﺮﻗﯽ زﯾﺮدﺳﺘﺎن ﺗﻮﺟﻪ ﺧﺎﺻﯽ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ، ﺑﺮ آﮔﺎﻫﯽ ﻫﺎي آﻧﻬﺎ ﻣﯽ اﻓﺰاﯾﻨﺪ و ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪ اي اﻓﺮاد را ﻫﺪاﯾﺖ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ ﮐﻪ آﻧﻬﺎ از دﯾﺪﮔﺎه ﻫﺎي ﺟﺪﯾﺪﺗﺮ ﺑﻪ ﻣﺴﺎﺋﻞ ﻗﺪﯾﻤﯽ ﻧﮕﺎه ﮐﻨﻨﺪ. در ﺳﺎﯾﮥ ﺗﺤﺮﯾﮏ و اﯾﺠﺎد اﻧﮕﯿﺰه در اﻓﺮاد آﻧﻬﺎ ﺗﺸﻮﯾﻖ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ ﺗﺎ ﺑﻪ اﺻﻄﻼح از ﺟﺎن ﺧﻮد ﻣﺎﯾﻪ ﺑﮕﺬارﻧﺪ و در ﺟﻬﺖ ﺗﺎﻣﯿﻦ ﻫﺪف ﻫﺎي ﺳﺎزﻣﺎن از ﻫﯿﭻ ﮐﻮﺷﺸﯽ ﻓﺮو ﮔﺬار ﻧﮑﻨﻨﺪ.
وﻟﯽ ﻧﺒﺎﯾﺪ ﺑﻪ اﯾﻦ دو دﺳﺘﻪ از رﻫﺒﺮ (ﻋﻤﻞ ﮔﺮا و اﯾﺠﺎد ﮐﻨﻨﺪه ﺗﺤﻮل) از اﯾﻦ زاوﯾﻪ ﻧﮕﺎه ﮐﺮد، زﯾﺮا آﻧﺎن داراي دو روش ﻣﺨﺎﻟﻒ و ﻣﺘﻀﺎد، ﺑﺮاي اﻧﺠﺎم ﮐﺎرﻫﺎ ﻫﺴﺘﻨﺪ. ﻫﻨﮕﺎﻣﯽ ﮐﻪ رﻫﺒﺮ ﻋﻤﻠﮕﺮا ﺑﻪ اوج ﺗﺮﻗﯽ ﺧﻮد ﻣﯽ رﺳﺪ ﺑﻪ ﺻﻮرت رﻫﺒﺮي در ﻣﯽ آﯾﺪ ﮐﻪ او را ﻣﺤﻮل ﯾﺎ اﯾﺠﺎد ﮐﻨﻨﺪه ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻣﯽ ﻧﺎﻣﻨﺪ. ﻣﻌﻤﻮﻻ اﯾﻦ دﺳﺘﻪ از رﻫﺒﺮان ﭘﯿﺮواﻧﯽ دارﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ اﺻﻄﻼح ﺳﺮ ﺳﭙﺮده ﺗﺮ ﻫﺴﺘﻨﺪ و ﻧﻮع ﮐﺎر ﯾﺎ ﺗﻼﺷﻬﺎي آﻧﺎن از زﯾﺮدﺳﺘﺎن ﻣﺪﯾﺮان ﻋﻤﻠﮕﺮا ﻓﺮاﺗﺮ ﻣﯽ رود. ﻓﺮاﺗﺮ اﯾﻨﮑﻪ، رﻫﺒﺮي ﮐﻪ در اﻓﺮاد اﯾﺠﺎد ﺗﺤﻮل ﻣﯽ ﮐﻨﺪ ﭼﯿﺰي ﺑﯿﺶ از رﻫﺒﺮ ﻓﺮه ﻣﻨﺪ اﺳﺖ. ﺑﻪ ﮔﻔﺘﻪ ﯾﮏ ﺻﺎﺣﺐ ﻧﻈﺮ: »اﺣﺘﻤﺎﻻ ﯾﮏ رﻫﺒﺮ ﻓﺮه ﻣﻨﺪ از ﭘﯿﺮوان ﺧﻮد ﻣﯽ ﺧﻮاﻫﺪ ﮐﻪ از دﯾﺪﮔﺎﻫﯽ ﺟﺪﯾﺪ و ﺧﻼق ﺑﻪ دﻧﯿﺎي ﺧﻮد ﻧﮕﺎه ﮐﻨﻨﺪ و ﭘﺎ را از اﯾﻦ ﺣﺪ ﻓﺮاﺗﺮ ﻧﮕﺬارﻧﺪ؛ وﻟﯽ رﻫﺒﺮي ﮐﻪ در اﻓﺮاد ﺗﺤﻮل اﯾﺠﺎد ﻣﯽ ﮐﻨﺪ ﭘﯿﻮﺳﺘﻪ ﻣﯽ ﮐﻮﺷﺪ ﺗﺎ اﯾﻦ اﻧﺪﯾﺸﻪ را در اﻓﮑﺎر ﭘﯿﺮوان ﺧﻮد ﺗﺰرﯾﻖ ﮐﻨﺪ ﮐﻪ آﻧﻬﺎ ﺻﺎﺣﺐ ﻗﺪرت و ﺗﻮاﻧﺎﯾﯿﻬﺎﯾﯽ ﺑﺮﺗﺮ ﻫﺴﺘﻨﺪ و ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﺑﺎﯾﺪ ﺑﻪ ﻣﺴﺎﺋﻞ ﺟﺎري ﺑﭙﺮدازﻧﺪ و از دﯾﺪﮔﺎه ﺟﺪﯾﺪ ﺑﻪ اﻣﻮر ﻧﮕﺎاه ﮐﻨﻨﺪ، ﺑﻠﮑﻪ ﺑﺎﯾﺪ از زاوﯾﻪ ﻫﺎ و دﯾﺪﮔﺎه ﻫﺎي وﯾﮋه اي ﮐﻪ رﻫﺒﺮ ﺑﻪ اﻣﻮر ﻧﮕﺎه ﻣﯽ ﮐﻨﺪ، ﻣﺴﺎﺋﻞ را ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻗﺮار دﻫﻨﺪ.)«راﺑﯿﻨﺰ، ﺗﺮﺟﻤﻪ ﭘﺎرﺳﺎﯾﯿﺎن و اﻋﺮاﺑﯽ، .(685-687 : 1385
ﻓﺼﻞ دوم- ادﺑﯿﺎت ﭘﮋوﻫﺶ ٣٢
-7-4-2 اﻟﮕﻮي رﻫﺒﺮي ﺗﻤﺎم ﻋﯿﺎر
ﺑﺮ اﺳﺎس ﯾﺎﻓﺘﻪ ﻫﺎي اوﻟﯿﻪ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت رﻫﺒﺮي ﺗﺤﻮل ﮔﺮا و ﺗﺒﺎدل ﮔﺮا، ﺑﺎس و آووﻟﯿﻮ اﻟﮕﻮي رﻫﺒﺮي ﺗﻤﺎم ﻋﯿﺎر را ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺗﺒﯿﯿﻦ ﺑﻬﺘﺮ ﻓﺮاﯾﻨﺪﻫﺎي رﻫﺒﺮي ﻣﺆﺛﺮ اﯾﺠﺎد ﻧﻤﻮدﻧﺪ. ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﯾﻦ ﮐﻪ اﻓﺮاد از داﻣﻨﻪ ﮔﺴﺘﺮده اي از رﻓﺘﺎرﻫﺎي رﻫﺒﺮي ﺑﺮاي ﺗﺄﺛﯿﺮ ﮔﺬاري ﺑﺮ ﭘﯿﺮوان اﺳﺘﻔﺎده ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ، ﺑﺎس و آووﻟﯿﻮ رﻓﺘﺎرﻫﺎي رﻫﺒﺮي ﺗﺤﻮل ﮔﺮا و ﺗﺒﺎدل ﮔﺮا را در اﻟﮕﻮي ﯾﮑﺴﺎﻧﯽ، ﯾﮑﭙﺎرﭼﻪ ﮐﺮدﻧﺪ.
آﻧﻬﺎ در اﯾﻦ اﻟﮕﻮ ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺗﺄﺛﯿﺮ ﺳﺒﮏ ﻫﺎ و رﻓﺘﺎرﻫﺎي رﻫﺒﺮي را ﺑﺮ ﭘﯿﺎﻣﺪﻫﺎي رﻫﺒﺮي ﻧﺸﺎن دادﻧﺪ.
ﻫﻤﺎن ﻃﻮر ﮐﻪ در ﺷﮑﻞ 1- 2 ﻧﺸﺎن داده اﺳﺖ، اﻟﮕﻮي رﻫﺒﺮي ﺗﻤﺎم ﻋﯿﺎر ﯾﮏ ﻣﺪل ﺳﻠﺴﻠﻪ ﻣﺮاﺗﺒﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﮐﺎرﮐﺮدﻫﺎي رﻫﺒﺮي داراي ﯾﮏ داﻣﻨﻪ از ﻣﻨﻔﻌﻞ- ﻏﯿﺮﻣﺆﺛﺮ ﺗﺎ ﻓﻌﺎل- ﺗﺄﺛﯿﺮﮔﺬار ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ.
ﺷﮑﻞ : 1 -2 اﻟﮕﻮي رﻫﺒﺮي ﺗﻤﺎم ﻋﯿﺎر ﺑﺎس و آووﻟﯿﻮ
ﻓﺼﻞ دوم- ادﺑﯿﺎت ﭘﮋوﻫﺶ ٣٣
-1-7-4-2 ﺳﺒﮏ رﻫﺒﺮي ﺗﺤﻮل ﮔﺮا
ﺑﺮ اﺳﺎس ﻧﻈﺮﯾﻪ ی رﻫﺒﺮي ﺗﺤﻮل آﻓﺮﯾﻦ، ﯾﮏ رﻫﺒﺮ، ﻧﯿﺎزﻣﻨﺪ اﺳﺘﻔﺎده از ﺑﺎزﯾﮕﺮان داﺧﻠﯽ ﺟﻬﺖ اﻧﺠﺎم وﻇﺎﯾﻒ ﻻزم ﺑﺮاي ﺳﺎزﻣﺎن اﺳﺖ ﺗﺎ ﺑﻪ اﻫﺪاف ﻣﻄﻠﻮﺑﺶ دﺳﺖ ﯾﺎﺑﺪ. در اﯾﻦ زﻣﯿﻨﻪ، ﻫﺪف رﻫﺒﺮي ﺗﺤﻮل آﻓﺮﯾﻦ آن اﺳﺖ ﮐﻪ اﻃﻤﯿﻨﺎن ﯾﺎﺑﺪ ﻣﺴﯿﺮ رﺳﯿﺪن ﺑﻪ ﻫﺪف، ﺑﻪ وﺿﻮح از ﺳﻮي ﺑﺎزﯾﮕﺮان داﺧﻠﯽ درك ﺷﺪه اﺳﺖ، ﻣﻮاﻧﻊ ﺑﺎﻟﻘﻮه ی درون ﺳﯿﺴﺘﻢ را ﺑﺮﻃﺮف، و ﺑﺎزﯾﮕﺮان را در رﺳﯿﺪن ﺑﻪ اﻫﺪاف ازﭘﯿﺶ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺷﺪه ﺗﺮﻏﯿﺐ ﮐﻨﺪ(ﺑﻮﻧﮏ و ﻫﻤﮑﺎران⁴⁸ ، .(2003
ﺑﺮﻧﺰ، رﻫﺒﺮي ﺗﺤﻮل ﮔﺮا را ﺑﻪ ﻋﻨﻮان اﻧﮕﯿﺰش دادن ﺑﻪ ﭘﯿﺮوان ﺑﺎ ﺟﺬاب ﮐﺮدن آرﻣﺎن ﻫﺎي ﺑﺎﻻﺗﺮ و ارزش ﻫﺎي اﺧﻼﻗﯽ ﺗﻌﺮﯾﻒ ﮐﺮد. از آن ﺟﺎﯾﯽ ﮐﻪ رﻫﺒﺮان ﺗﺤﻮل ﮔﺮا دﯾﺪ روﺷﻨﯽ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ آﯾﻨﺪه دارﻧﺪ، آن ﻫﺎ ﺑﻪ دﻧﺒﺎل اﯾﺠﺎد ﺗﻐﯿﯿﺮات و ﭘﯿﺸﺒﺮد ﺳﺎزﻣﺎن در ﺟﻬﺘﯽ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺗﺼﻮرات ﺧﻮد را ﺗﺤﻘﻖ ﺑﺨﺸﻨﺪ. ﺑﺎس و آووﻟﯿﻮ، رﻫﺒﺮي ﺗﺤﻮل ﮔﺮا را ﺑﻪ ﻋﻨﻮان رﻫﺒﺮي ﺗﻌﺮﯾﻒ ﮐﺮده اﻧﺪ ﮐﻪ ﻫﻨﮕﺎﻣﯽ اﺗﻔﺎق ﻣﯽ اﻓﺘﺪ ﮐﻪ رﻫﺒﺮ ﻋﻼﻗﻪ اي را ﻣﯿﺎن ﻫﻤﮑﺎران و ﭘﯿﺮوان ﺧﻮد ﺑﺮ ﻣﯽ اﻧﮕﯿﺰد ﮐﻪ ﮐﺎر ﺧﻮد را از ﯾﮏ دﯾﺪﮔﺎه ﺟﺪﯾﺪ ﻧﮕﺎه ﮐﻨﻨﺪ. رﻫﺒﺮ ﺗﺤﻮل ﮔﺮا ﯾﮏ آﮔﺎﻫﯽ از رﺳﺎﻟﺖ ﯾﺎ ﺑﯿﻨﺶ ﺳﺎزﻣﺎن اﯾﺠﺎد ﻣﯽ ﮐﻨﺪ و ﻫﻤﮑﺎران و ﭘﯿﺮوان را ﺑﺮاي ﺳﻄﻮح ﺑﺎﻻﺗﺮ ﺗﻮاﻧﺎﯾﯽ و ﭘﺘﺎﻧﺴﯿﻞ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻣﯽ دﻫﺪ. ﻋﻼوه ﺑﺮ اﯾﻦ، رﻫﺒﺮ ﺗﺤﻮل ﮔﺮا ﻫﻤﮑﺎران و ﭘﯿﺮوان را ﺗﺤﺮﯾﮏ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﻓﺮاﺳﻮي ﻣﻨﺎﻓﻊ ﺧﻮد، ﺑﻪ ﻣﻨﺎﻓﻌﯽ ﺗﻮﺟﻪ ﮐﻨﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ ﮔﺮوه ﻧﻔﻊ ﺑﺮﺳﺎﻧﺪ(دوﮐﺖ و ﻣﮏ ﻓﺎرﻟﻦ، .(2003
-1-1-7-4-2 ﻣﺆﻟﻔﻪ ﻫﺎي رﻫﺒﺮي ﺗﺤﻮل ﮔﺮا
رﻫﺒﺮي ﺗﺤﻮل ﮔﺮا ﺑﺮاي ﻋﻤﻠﯽ ﺷﺪن ﺑﻪ ﭼﻬﺎر ﻣﺆﻟﻔﻪ ﯾﺎ ﻋﺎﻣﻞ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻋﻨﺎﺻﺮ ﺗﺸﮑﯿﻞ دﻫﻨﺪه اﯾﻦ ﻧﻈﺮﯾﻪ ﻧﯿﺰ ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه اﻧﺪ ﻧﯿﺎز دارد. اﯾﻦ ﻋﻮاﻣﻞ ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از:
Boenke et al ^٤٨
ﻓﺼﻞ دوم- ادﺑﯿﺎت ﭘﮋوﻫﺶ ٣٤

• ﻧﻔﻮذ آرﻣﺎﻧﯽ: ⁴⁹ در اﯾﻦ ﺣﺎﻟﺖ ﻓﺮد، ﺧﺼﻮﺻﯿﺎت رﻫﺒﺮ ﮐﺎرﯾﺰﻣﺎﺗﯿﮏ را دارد، ﻣﻮرد اﻋﺘﻤﺎد

  • • ﺗﺤﺴﯿﻦ زﯾﺮدﺳﺘﺎن اﺳﺖ؛ زﯾﺮدﺳﺘﺎن او را ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﯾﮏ اﻟﮕﻮ و ﻣﺪل ﻣﯽ ﺷﻨﺎﺳﻨﺪ و ﺳﻌﯽ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ ﮐﻪ ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ او ﺷﻮﻧﺪ. ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ رﻫﺒﺮان ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺪل ﻫﺎﯾﯽ از ﻧﻘﺶ و اﻟﮕﻮي رﻓﺘﺎر ﺑﺮاي ﭘﯿﺮوان ﻫﺴﺘﻨﺪ.

   

   

• اﻧﮕﯿﺰش اﻟﻬﺎم ﺑﺨﺶ:⁵⁰ رﻫﺒﺮ ﮐﺎرﮐﻨﺎن را ﺗﺮﻏﯿﺐ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ ﺗﺎ ﺑﻪ ﻫﺪف و ﻗﺎﺑﻞ دﺳﺘﯿﺎﺑﯽ ﺑﻮدن آن ﺑﺎ ﺗﻼش، ﺑﺎور ﭘﯿﺪا ﮐﻨﻨﺪ. اﯾﻦ اﻓﺮادﻣﻌﻤﻮﻻً ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ آﯾﻨﺪه و ﻗﺎﺑﻞ دﺳﺘﺮس ﺑﻮدن اﻫﺪاف ﺧﻮش ﺑﯿﻦ ﻫﺴﺘﻨﺪ. در اﯾﻨﺠﺎ ﺑﺮاﻧﮕﯿﺨﺘﻦ و ﺑﺎﻻﺑﺮدن اﻧﮕﯿﺰش در ﭘﯿﺮوان ﺑﺎ ﺗﻮﺳﻞ ﺑﻪ اﺣﺴﺎﺳﺎت آﻧﻬﺎ ﺻﻮرت ﻣﯽ ﭘﺬﯾﺮد. ﺗﺎﮐﯿﺪ اﻧﮕﯿﺰش اﻟﻬﺎم ﺑﺨﺶ ﺑﺮ اﺣﺴﺎﺳﺎت و اﻧﮕﯿﺰه ﻫﺎي دروﻧﯽ اﺳﺖ ﻧﻪ ﺑﺮ ﺗﺒﺎدﻻت روزاﻧﻪ ﺑﯿﻦ رﻫﺒﺮ و ﭘﯿﺮوان.

سپس می‌توان نتیجه گرفت که سری y یک سری ماناست اگر ضریب وقفه آن در رگرسیون بالا ۱-۱<p> باشد. درصورتی‌که p=1باشد می‌توان گفت سری ناماناست .چنانچه مدل گام تصادفی با مقصد نامعلوم^[۹۳] ۶۸باشد در این صورت در طی فرایند آغازشده در برخی نقاط واریانس متغیر وابسته به‌طور مداوم همراه بازمان افزایش‌یافته و به‌سوی بی‌نهایت حرکت می‌کند. در آزمون دیکی افزوده معادله رگرسیون به‌صورت تفاضلی به شرح زیر تدوین می‌شود:
در این رگرسیون شرط مانایی کوچک‌تر از صفر بودن سیگما است . همچنین با رعایت وقفه کمتر باید تا جایی به مدل وقفه داد که مشکل خودهمبستگی آن حل شود. در نرم‌افزارهای اقتصادسنجی معمولاً ناحیه بحرانی آزمون ریشه واحد در سه سطح اطمینان مختلف شامل:۹۹% و۹۵% و۹۰% صورت می‌گیرد.
فروض صفر و یک در آزمون مانایی زیر تبیین می‌شود:
H0: ρ=۱
(۳-۱۴) :
H1: ρ≠۱
در اینجا فرض صفر به دلیل نامانایی بودن و رد شده فرض صفر دلیل مانایی شمرده می‌شود. نحوه محاسبه دستیابی به نتیجه در آزمون دیکی فولر افزوده ،مقایسه با مقدار بحرانی است . درصورتی‌که در آماره آزمون دیکی فولر از مقدار ناحیه بحرانی بزرگ‌تر باشد. آنگاه فرض صفر رد می‌شود.
درصورتی‌که داده‌های پژوهش از نوع سری زمانی باشد آزمون فیلیپس-پرون مناسب است درصورتی‌که نتیجه آزمون ریشه واحد حاکی از نامانایی متغیرهای سری زمانی باشد راه‌حل موجود در این رابطه تفاضل گیری و توجه به آزمون هم انباشتگی است. درواقع هنگامی‌که متغیرهای مانا نیستند اضافه شدن روند زمانی در بین متغیرها و یا کم شدن روند قطعی از متغیرها موجب از دست دادن اطلاعات داده‌ها می‌گردد. به‌عنوان راه‌حل نهایی حل مشکل نامانایی توصیه‌شده است و توسط محققان به‌ویژه در خصوص داده‌های اقتصادی که معمولاً نامانا هستند مورداستفاده قرار می‌گیرد زیرا برای حفظ اطلاعات در رابطه با سطح بلندمدت متغیرها کار خاصی نمی‌توان انجام داد.

( اینجا فقط تکه ای از متن پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

۳-۱۰تجزیه و تحلیل داده‌ها
در بررسی ارتباط بین متغیر وابسته با یک یا چند متغیر مستقل و با بهره گرفتن از داده‌های تاریخی از سه نوع داده می‌توان پارامترهای متغیر(متغیرهای)مستقل را برآورد کرد و با ارائه مدل اقدام به‌پیش بینی نمود. این سه نوع داده را می‌توان به شرح زیر استخراج کرد:
الف) داده‌های سری زمانی
داده‌های سری زمانی داده‌هایی هستند که در قالب یک یا چند متغیر خاصی در طول زمان رخ می‌دهند. به‌عبارت‌دیگر سری زمانی،مجموعه‌ای از مشاهدات است که برحسب زمان مرتب‌شده باشند.(آذر و مومنی،۱۳۸۹)
ب) داده‌های مقطعی
داده‌هایی هستند که در یک مقطع مشخص از زمان محاسبه و جمع‌ آوری می‌شوند به‌عنوان‌مثال اگر متغیر SDA برای ۱۰۰ شرکت و در یک مقطع مشخص از زمان محاسبه و جمع‌ آوری می‌شوند. این داده‌ها را مقطعی گویند در این حالت تعداد مشاهدات برابر ۱۰۰ است(آذر ومومنی،۱۳۸۹)
ج)داده‌های تابلویی
داده‌هایی هستند که از ترکیب دودسته داده‌های سری زمانی و مقطعی حاصل می‌شود در بسیاری از موارد از این روش برای مواردی که نمی‌توان مسائل را به‌صورت سری زمانی یا مقطعی بررسی کرد و یا زمانی که تعداد داده‌ها کم است استفاده نمود ادغام داده‌های سری زمانی و مقطعی و ضرورت استفاده از آن بیشتر به خاطر افزایش تعداد مشاهدات و بالا بردن درجه آزادی است . زیرا در بررسی امکان دارد تعداد مقاطع زیاد و دوره‌های زمانی کم باشد و یا برعکس .در این صورت تعداد مشاهدات برابر با تعداد سال‌های مرود نظر ،ضرب‌در تعداد داده‌های مقطعی در یک سال است(آذر ومومنی،۱۳۸۹)در این تحقیق از تکنیک داده‌های تابلویی استفاده‌شده است.
۳-۱۱ مزایای استفاده از داده‌های تابلویی
استفاده از داده‌های تابلویی دارای مزایای فراوانی است . در ذیل پاره‌ای از این مزایا معرفی می‌گردد:
ازآنجایی‌که داده‌های تابلویی به افراد ،بنگاه‌ها،کشورها و غیره طی زمان ارتباط دارند ،وجود ناهمسانی واریانس در این واحدها محدود می‌شود. تکنیک‌های تخمین با داده‌ای تابلویی می‌توانند این ناهمسانی واریانس را با متغیرهای تکی خاص موردبررسی و ملاحظه قرار دهند.
با ترکیب مشاهدات سری زمانی و مقطعی ،داده‌های تابلویی با اطلاعات بیشتر ،تعمیم‌پذیری بیشتر،هم خطی کمتر میان متغیرها،درجات آزادی بیشتر و کارایی بیشتر را ارائه می‌نمایند.
داده‌های تابلویی،چارچوب مناسب برای تحلیل کلی داده‌ها فراهم نموده و در حذف یا کاهش خطای برآورد نقش مهمی را ایفا می‌نمایند.
داده‌های تابلویی تأثیراتی را که نمی‌توان به‌سادگی درداده های مقطعی و سری زمانی مشاهده کرد،بهتر معین می‌کنند.
به‌طورکلی باید گفت داده‌های تابلویی تحلیل‌های تجربی را به شکلی غنی می‌سازند که در صورت استفاده از داده‌های سری زمانی و مقطعی این امکان وجود ندارد(گجراتی^[۹۴]،۱۳۹۰)
۳-۱۲ تخمین مدل رگرسیون با داده‌های تابلویی
چارچوب اصلی برای داده‌های تابلویی به‌صورت زیر است:
(۳-۱۵) :
که در آن:
عرض از مبدأ
شامل kمتغیر توضیحی یعنی
جمله اخلال مدل می‌باشد که از فروض کلاسیک رگرسیون خطی پیروی می کن.
تعداد مقاطع
دوره زمانی
در این صورت تخمین معادله فوق به فروض ما درباره عرض از مبدأ ضرایب شیب و جمله خطاu بستگی دارد.
روش‌های چندی در رابطه با این فرض وجود دارد که پنج ح
الت زیر تقسیم می‌شود:
عرض از مبدأ و ضرایب شیب در طول مقاطع ثابت بوده و جمله خطا در طول زمان و برای مقاطع مختلف متفاوت است.
ضرایب شیب ثابت بوده اما عرض از مبدأ برای مقاطع مختلف متفاوت است.
ضرایب شیب ثابت بده اما عرض مبدأ برای مقاطع و در طی زمان متفاوت است.
تمامی ضرایب و عرض از مبدأ و ضرایب شیب برای مقاطع مختلف متفاوت است.
تمامی ضرایب و عرض از مبدأ هم نسبت به زمان و هم نسبت به واحدهای مقطعی متفاوت است. (گجراتی،۱۳۹۰)
۳-۱۲-۱ نحوه عملکرد جمله AR
وجود خودهمبستگی نشان‌دهنده این مطلب است که بین اجزای اخلال با دوره‌های گذشته ارتباط وجود دارد ورود AR در هر مرتبه موجب برطرف شدن خودهمبستگی مرتبه اول ،دوم و nام می‌شود .به این صورت که رابطه اجزای اخلال به‌صورت زیر می‌باشد:
=+
(۳-۱۶) :
که در آن ρ معرف خودهمبستگی و εt جزء اخلال تصادفی می‌باشد .چنان چه ρ=۱ باشد ،خواهیم داشت:
(۳-۱۷) :
-=
به‌این‌ترتیب معادله رگرسیون برای دوره‌های tوt-1 به‌صورت زیر خواهد بود: