۲) برای واحدهایی که در یک ساختمان مشترک مستقر هستند آب، برق، سوخت و … در محاسبه قیمت تمام ‌شده منظور نمی‌گردد.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

تبصره: از سال سوم برنامه توسعه به بعد موارد یاد شده در محاسبه قیمت تمام شده فعالیت‌ها و خدمات ملاک عمل قرار خواهد گرفت.
الف ـ۳ـ هزینه‌های تعمیر و نگهداری:
هزینه‌های تعمیر و نگهداری ساختمان، تأسیسات،‌ تجهیزات و ماشین‌آلات واحدی که خدمات و فعالیت‌ها در آن انجام می‌شود بر اساس توافق طرفین توافقنامه و در حد متعارف پیش‌بینی می‌شود.
تبصره ۱: در محاسبه قیمت تمام شده فعالیت‌ها در سال‌های اول و دوم برنامه چهارم توسعه هزینه‌های بالاسری، سرمایه‌ای (اموال و دارایی)، پرسنلی (حقوق و دستمزد) غیر مستقیم، مصرفی (مواد) غیر مستقیم منظور نمی‌شوند.
تبصره ۲: کلیه امکانات، تجهیزات، ساختمان‌ها، تأسیسات و ماشین‌آلات (کالاهای سرمایه‌ای بادوام) مانند سال‌های قبل، در طول سال‌های اول و دوم برنامه در اختیار مدیر واحد مجری قرار می‌گیرد و به ازای آن هزینه‌ای محاسبه نمی‌گردد.
الف‌-۴- نحوه محاسبه سرانه: در صورتی که قیمت تمام‌ شده مجموعه فعالیت‌های مشابه یک واحد به طریق فوق محاسبه و تعیین گردد، هزینه‌های محاسبه‌شده برای فعالیت‌هایی که در یک واحد انجام می‌گیرد بر تعداد خدمات ارائه شده تقسیم می‌شود تا قیمت تمام‌ شده هر واحد فعالیت تعیین شود. به عنوان مثال، جمع هزینه یک مدرسه با تعدادی مشخص دانش‌آموز بر همان تعداد دانش‌آموز تقسیم می‌گردد، در غیر این صورت مجموع فعالیت‌های یک واحد مجری مبنای محاسبه قرار می‌گیرد.
تذکر: در صورتی که میزان قیمت محاسبه ‌شده فعالیت‌ها به طریق فوق در واحدهای گوناگون (در یک شهرستان یا یک منطقه مشخص جغرافیایی و با کیفیت مشابه) متفاوت باشد به ترتیب ذیل اقدام می‌شود.
۱) واحدهایی که هزینه آنها از متوسط هزینه‌ واحدهای مشابه مستقر در یک منطقه بیشتر باشد، متوسط هزینه‌های منطقه‌ای ملاک عمل قرار می‌گیرد.
۲) برای واحدهایی که کمتر از متوسط، هزینه نموده‌اند مشروط بر آنکه کیفیت ارائه خدمات آنها افزایش یابد تا سطح متوسط قابل محاسبه می‌باشد، در غیر این صورت همان قیمت تمام ‌شده مبنای محاسبه قرار می‌گیرد.
تبصره: در مواردی که برای انجام خدمات و یا فعالیت‌ها، محاسبه تعداد استفاده‌کننده و یا تعداد خدمت ارائه‌ شده قابل اندازه‌گیری و محاسبه دقیق نباشد، قیمت تمام ‌شده واحد مجری ارائه ‌دهنده خدمت ملاک عمل قرار می‌گیرد.
الف-۵- سقف اعتباری مجاز: کلیه محاسبات فوق نباید از مجموعه اعتبارات هزینه‌ای دستگاه که در بودجه مصوب سالانه پیش‌بینی شده تجاوز کند.
تبصره۱: قیمت تمام شده یک فعالیت یا خدمت در صورتی می‌تواند از سایر موارد مشابه بیشتر باشد که افزایش کیفیت آن در توافقنامه منظور شده باشد.
تبصره ۲: دستگاه‌های اجرایی می‌توانند در موافقتنامه انجام اقدامات غیر قابل پیش‌بینی که در طول دوره توافقنامه، به واحد مجری تکلیف می‌شود را تصریح نموده و هزینه‌ انجام آنها را محاسبه و پرداخت نمایند.
الف‌-۶- استثنائات سال کاری: خدماتی که تولید و ارائه آنها به سال مالی بعد موکول و باعث ایجاد تعهد مالی برای دستگاه می‌شود، می‌بایست قیمت تمام ‌شده اینگونه خدمات محاسبه گردیده و در برآورد بودجه دستگاه منظور و در نیمه دوم سال به سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور یا استان اعلام گردد مثـل: خدمات مراکز آموزشی و پرورشی
تبصره: در تنظیم و انعقاد توافقنامه مراکز آموزشی و پرورشی بایستی دوره مالی و دوره آموزشی منطبق بر هم باشند.
ب) سال سوم، چهارم و پنجم برنامه چهارم توسعه
۱- از سال سوم برنامه چهارم به بعد حداقل ۲۰% از واحدهای دستگاه‌های اجرایی مشمول قیمت تمام شده می‌شوند و علاوه بر موارد پیش‌گفته ضروری است هزینه‌های پرسنلی (حقوق و دستمزد) غیرمستقیم، هزینه‌های مصرفی (مواد) غیرمستقیم، هزینه‌های بالاسری و هزینه‌های سرمایه‌ای حداقل برای کار واحد مجری محاسبه ‌گردد.
تبصره: دستگاه‌هایی که در اجرای احکام و آیین‌نامه اجرایی ماده ۱۳۸ و بر اساس بودجه‌ریزی عملیاتی به صورت فراگیر اقدام می‌نمایند از اجرای احکام این دستورالعمل معاف هستند.
ماده ۷ـ در قیمت تمام ‌شده فعالیت‌ها و خدمات در چهارچوب این دستورالعمل، وظیفه، فعالیت و خدمتی به بخش غیردولتی واگذار نمی‌شود بلکه بین مدیر واحد مجری و رئیس دستگاه یا مقام مجاز از طرف ایشان توافقنامه منعقد می‌شود و تمام اختیارات مدیریتی، اداری، مالی، پرسنلی طبق قوانین و مقررات مربوط به مدیر واحد مجری که از کارکنان دستگاه یا سایر دستگاه‌های دولتی است واگذار می‌گردد.
تبصره ۱: واگذاری امور به مدیران و عقد توافقنامه با آنها از مصادیق لایحه قانونی منع مداخله کارکنان دولت در معاملات دولتی مصوب ۲۲ دیماه ۱۳۳۷ نیست.
ماده ۸_ استفاده از اوقات خارج از وقت موظفی و ظرفیت‌های بلا استفاده دستگاه با رعایت مقررات مربوط مجاز خواهد بود مشروط بر اینکه :
۱_ بر امکانات، تجهیزات، ابنیه،‌ محدثات و … طبق تعهدات بعمل آمده در توافقنامه خسارت و آسیبی وارد نشود.
۲_ منافع حاصله در جهت ارائه خدمات با کیفیت به متقاضیان خدمات (جبران خدمت) و تأمین رفاه حال عوامل کاری، تجهیز و بهبود کلیه امکانات در اختیار هزینه گردد.
ماده ۹_ وزارت امور اقتصاد و دارایی موظف است بر حسب اقتضاء و درخواست دستگاه‌های اجرایی نسبت به افتتاح حساب واحد مجری با امضای مدیر واحد مجری و نفر دوم با تأیید ذیحساب، با رعایت مقررات مربوط اقدام نماید.
ماده ۱۰_ مدیر واحد مجری موظف است با کارکنان واحدهای ذیربط مطابق قوانین و مقررات جاری عمل نماید.
ماده ۱۱_ رییس دستگاه‌ اجرایی یا مقام ذیصلاح از طرف ایشان و مدیر واحد مجری موظفند توافقنامه‌ای که حاوی حداقل موارد و تعهدات مندرج در این دستورالعمل و فرم توافقنامه مربوط باشد تنظیم و به امضاء برسانند و براساس این توافقنامه عمل نمایند.
تبصره: فرم توافقنامه طراحی شده توسط سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور مبنای عمل بوده و هرگونه تغییر در محتوی، حسب اقتضائات دستگاه اجرایی قابل انجام خواهد بود لکن تغییرات حاصله نباید اصول این فرم را خدشه‌دار کند.
ماده ۱۲- اعتباراتی که بر اساس توافقنامه منعقده به حساب واحد مجری واریز می‌گردد کمک تلقی شده و در اجرای ماده ۱۴۴ قانون برنامه چهارم توسعه به هزینه قطعی منظور می‌گردد.
تبصره: اینگونه اعتبارات از جابجایی اعتبارات هزینه‌ای (فصول و برنامه‌ها) حاصل می‌شود و این جابجایی به منزله اصلاح موافقتنامه تلقی شده و نیاز به مبادله اصلاحیه موافقتنامه با سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور و یا استان ندارد.
ماده ۱۳_ تعهدات مجری
۱۳_۱_ مسئول پاسخگویی و انجام هماهنگی‌های لازم در انجام خدمات توافق‌‌شده
۱۳_۲_ پذیرش انجام خدمات توافق‌شده بر اساس کمیت و کیفیت تعیین‌شده از سوی دستگاه
۱۳_۳_ تعهد پرداخت کلیه حقوق و مزایای قانونی و استحقاقی کارکنان (به استثنای پاداش پایان خدمت و موارد یک نوبته) طبق قوانین و مقررات مربوط
۱۳_۴_ تعهد مبنی بر ضمانت انجام صحیح مفاد توافقنامه
۱۳_۵_ تعهد هزینه‌کرد اعتبارات مربوط به واحد به منظور ارائه خدمات مورد انتظار دستگاه
۱۳_۶_ تعهد هزینه‌کرد اعتبارات حاصل از صرفه ‌جویی در چهارچوب دستور‌رالعمل و ارائه گزارش حساب تفصیلی به دستگاه متبوع
۱۳_۷_ تعهد پرداخت هزینه‌های پرسنلی، مصرفی، تعمیر و نگهداری و سایر هزینه‌های محاسبه ‌شده در قیمت تمام‌ شده
۱۳_۸_ تعهد بکارگیری امکانات و تجهیزاتی که توسط دستگاه اجرایی جهت انجام و ارائه خدمات در اختیار واحد مجری قرار داده شده یا می‌شود و به‌ عهده‌ گرفتن مسئولیت انجام و اجرای کار
۱۳_۹_ تعهد انجام خدمات طبق برنامه زمان‌بندی مورد توافق
۱۳_۱۰_ تعهد اجرای مفاد دستورالعمل در قبال اختیارات اداری، مالی، مدیریتی و پرسنلی محول شده
۱۳_۱۱_ تعهد حفاظت، مراقبت و نگهداری از تأسیسات، ساختمان‌ها، امکانات و تجهیزات محول شده
ماده ۱۴_ تعهدات دستگاه
۱۴_۱_ تعهد واگذاری اختیارات لازم مدیریتی، اداری، مالی و پرسنلی به مدیر واحد مجری برای اداره امور واحد طبق قوانین و مقررات مربوط
۱۴_۲_ پرداخت به موقع و انجام تعهدات مالی طبق توافق صورت ‌گرفته
۱۴_۳_ تدوین سازوکار لازم در خصوص اقدامات فراتر از توافق به ‌عمل ‌آمده و جبران اعتبارات و اعطای اختیارات لازم مدیریتی، مالی، اداری و پرسنلی
۱۴_۴_ در اختیار گذاشتن کلیه ساختمان‌ها، تأسیسات، تجهیزات و امکانات مورد نیاز واحد مجری
۱۴_۵_ پذیرش نیروهای مازاد (حداکثر ۲۰ درصد) در طول زمان انجام توافقنامه
۱۴_۶_ تعیین تکلیف نیروهای مازاد، استفاده از روش‌هایی همچون بکارگیری در سایر واحدها، مهارت آموزی، انتقال به سایر دستگاه‌ها و نهایتاً استفاده از مکانیزم‌های بازخریدی، بازنشستگی زودتر از موعد و …
۱۴_۷_ تهیه و تدوین معیارهای کمی و کیفی ارائه خدمات مورد توافق و ابلاغ آن به واحد مجری جهت رعایت

بین انگیزه سودمندی­گرایی با تمایل به جست و جو در خرید اینترنتی رابطه وجود دارد.
بین انگیزه لذت­گرایی با تمایل به جست و جو در خرید اینترنتی رابطه وجود دارد.
بین انگیزه سودمندی­گرایی با تمایل به خرید در خرید اینترنتی رابطه وجود دارد.
بین تمایل به جست و جو با تمایل به خرید در خرید اینترنتی رابطه وجود دارد.

۳-۳٫ روش تحقیق

دستیابی به هدف­های علمی یا شناخت علمی میسر نخواهد بود مگر زمانی که با روش شناسی^[۱۶۹] درست صورت پذیرد. به عبارت دیگر تحقیق از حیث روش است که اعتبار می­یابد نه موضوع تحقیق (خاکی،۱۳۸۷، ص۱۵۵).
به طور کلی روش­های تحقیق در علوم رفتاری را می توان با توجه به دو ملاک:
الف) هدف تحقیق،
ب ) نحوه گردآوری داده ها، تقسیم کرد.
الف- دسته بندی تحقیقات بر حسب هدف
تحقیقات علمی بر اساس هدف تحقیق به سه دسته تقسیم می­ شود: بنیادی، کاربردی، تحقیق و توسعه.
تحقیق بنیادی: هدف اساسی این نوع تحقیقات آزمون نظریه ­ها، تبیین روابط بین پدیده ­ها و افزودن به مجموعه دانش موجود در یک زمینه خاص است. تحقیقات بنیادی، نظریه ­ها را بررسی کرده، آن ها را تایید، تعدیل یا رد می­ کند.
تحقیق کاربردی: هدف تحقیقات کاربردی توسعه دانش کاربردی در یک زمینه خاص است.
تحقیق و توسعه: فرآیندی است که به منظور تدوین و تشخیص مناسب بودن یک فرآورده آموزشی(طرح ها، روش ها و برنامه های درسی) انجام می­ شود.
ب- دسته بندی تحقیقات بر حسب نحوه گردآوری داده ها(طرح تحقیق)
تحقیقات علمی را بر اساس چگونگی به دست آوردن داده های مورد نیاز (طرح تحقیق) می­توان به دسته های زیر تقسیم کرد:
- تحقیق توصیفی (غیر آزمایشی): تحقیق توصیفی شامل مجموعه روش­هایی است که هدف آنها توصیف کردن شرایط یا پدیده ­های مورد بررسی است. اجرای تحقیق توصیفی می ­تواند صرفاً برای شناخت بیشتر شرایط موجود یا یاری دادن به فرایند تصمیم ­گیری باشد.

( اینجا فقط تکه ای از متن پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

- تحقیق آزمایشی: به منظور برقراری رابطه علّی- معلولی میان دو یا چند متغیر از طرح های آزمایشی استفاده می­ شود. برای این منظور، گروه ­های آزمایشی و گواه، مورد نظر قرار می­گیرند و از طریق آنها تفاوت­های میان آزمودنی­ها کنترل می­ شود (سرمد، بازرگان و حجازی،۱۳۸۵، ص۱۰۴).
بنابراین با توجه به توضیحات فوق، این تحقیق از نظر هدف، از نوع تحقیقات کاربردی است و از نظر روش در زمره تحقیقات توصیفی - پیمایشی قرار می گیرد.

۳-۴٫ جامعه آماری

« جامعه آماری عبارتست از کلیه عناصر و افرادی که در یک مقیاس جغرافیائی مشخص دارای یک یا چند صفت مشترکباشند » (سرمد، بازرگان، حجازی،۱۳۸۵، ص۷۷).
جامعه آماری این تحقیق دانشجویان رشته های مدیریت دانشگاه­ های شاهد، تهران و شریف می باشند. این جامعه آماری به این دلیل انتخاب شده است نگرش های دانشجویان محیط­های گوناگون دانشگاهی در جامعه آماری تحقیق وجود داشته باشد و نتایج از قابلیت تعمیم بیشتری برخوردار باشد.

۳-۵٫ نمونه آماری

از آنجا که جوامع آماری از حجم و وسعت جغرافیائی زیادی برخوردارند و امکان مراجعه محقق به تمام آنها میسر نمی ­باشد، و ناگزیر به انتخاب جمعی از آنها به عنوان نمونه و تعمیم نتایج آن به جامعه مورد مطالعه هستند، بنابراین محقق راه نمونه‌گیری را انتخاب می‌کند.
نمونه عبارتست از تعدادی از افراد جامعه که صفات آنها با صفات جامعه مشابهت داشته، معرف جامعه بوده و از تجانس و همگنی با افراد جامعه برخوردار باشد. لذا محقق برای گردآوری داده ­ها جهت تصمیم ­گیری در خصوص فرضیات تحقیق اقدام به نمونه گیری کرده و سپس نتایج حاصله را با سطح اطمینان قابل قبولی به جامعه تعمیم می دهد.
تعیین حجم نمونه یکی از اساسیترین و مشکل‌ترین گامهای هر تحقیق میدانی بوده و دقت در تعیین حجم نمونه متضمن صحت تعمیم و نتیجه‌گیری می‌باشد.  در این پژوهش از بین دانشگاه های تهران ، دانشگاه صنعتی شریف و دانشگاه شاهد را انتخاب می کنیم برای تعیین حجم نمونه از جامعه محدود، فرمول مناسب برای تعداد نمونه (n) عبارت است از:
N: حجم جامعه
n: حجم نمونه
Zα/۲: میزان برآورد با در نظر گرفتن ضریب اطمینان ۹۵% این مقدار برابر با ۹۶/۱ می­باشد.
­e: (دقت برآورد) تفاضل نسبت واقعی صفت در جامعه با میزان تخمین محقق برای وجود آن صفت در جامعه است که در تحقیق حاضر با توجه به تحقیقات پیشین، ۰۵/ در نظر گرفته شد.
q: نسبت عدم موفقیت در بین افراد نمونه است که عدد ۵۰% در نظر گرفته شده است. q=1-p
p:نسبت موفقیت که آن را ۵۰% در نظر می‌گیرند.
= ۳۵۰
در نتیجه با بهره گرفتن از فرمول نمونه گیری طبقه ای ، حجم نمونه آماری تعیین شد که بر این اساس تعداد نمونه آماری برابر با ۳۵۰ نفر می­باشد.

۳-۶٫ روش گردآوری داده ها

مرحله گردآوری داده ­ها آغاز فرآیندی است که طی آن محقق یافته‌های میدانی و کتابخانه‌ای را گردآوری می‌کند و به روش استقرایی به طبقه‌بندی و سپس تجزیه و تحلیل آنها می‌پردازد و فرضیه‌های تدوین شده خود را مورد ارزیابی قرار ‌می‌دهد و در نهایت پاسخ مسأله خود را به اتکای آنها می‌یابد، به عبارتی محقق به اتکای اطلاعات گردآوری شده واقعیت و حقیقت را آنطور که هست کشف می کند. بنابراین اعتبار اطلاعات اهمیت بسیاری زیادی دارد، زیرا اطلاعات غیر­معتبر مانع از کشف حقیقت و واقعیت می‌گردد و مسأله مورد نظر محقق به درستی معلوم نمی‌گردد (شیرازی و صائبی،۱۳۸۴، ص۴۲).
اطلاعات و داده‌های آماری یا در اسناد مختلف وجود دارند یا محقق آنها را از جامعه ثبت و جمع‌ آوری می‌کند و در برخی اوقات آنها را می‌سازد. برای تهیه ادبیات موضوع در پژوهش حاضر با بهره گرفتن از مطالعات کتابخانه­ای شامل کتب، مقالات، مجلات، گزارشات تحقیقی، مدارک و اسناد موجود و همچنین برای جمع آوری داده ­ها از ابزار پرسشنامه بسته با بهره گرفتن از مقیاس استاندارد (روایی و پایایی) استفاده و ارسال و جمع آوری آن بوسیله مراجعه مستقیم انجام شده است.

۳-۷٫ روایی و پایایی تحقیق

ابزار جمع آوری داده ­های تحقیق (پرسشنامه)، باید از روایی و پایایی لازم برخوردار باشد. در این بخش به تعریف دو اصطلاح روایی و پایایی پرداخته می­ شود.

-۷-۳۱٫ روایی پرسشنامه

مفهوم روایی یا اعتبار به این سوال پاسخ می­دهد که ابزار اندازه ­گیری تا چه حد خصیصه مورد­نظر را می­سنجد. بدون آگاهی از اعتبار ابزار اندازه ­گیری نمی­ توان به دقت داده ­های حاصل از آن اطمینان داشت. ابزار اندازه ­گیری ممکن است برای اندازه ­گیری یک خصیصه ویژه بر روی یک جامعه آماری دارای اعتبار باشد، در حالیکه برای سنجش همان خصیصه بر روی یک جامعه آماری دیگر، از هیچ­گونه اعتباری برخوردار نباشد (بازرگان، حجازی و سرمد ،۱۳۸۵، ص۷۰)
با توجه به اینکه چارچوب کلی سوالات پرسشنامه این تحقیق، براساس الگو و مدل پویی لایی و همکاران(۲۰۰۷) طراحی شده است، بنابراین از روایی لازم برخوردار می­باشد. همچنین برای اطمینان کامل در مورد روایی پرسش­نامه تحقیق، از نظرات استادان راهنما و مشاور و استادان دیگر استفاده شده است.

۳-۷-۲٫ پایایی پرسشنامه

به منظور اطمینان از نتایج حاصله از تجزیه و تحلیل داده ­های پرسش­نامه، اقدام به بررسی قابلیت اعتماد پرسشنامه مورد استفاده می­ شود. مقصود از قابلیت اعتماد یک وسیله اندازه ­گیری آن است که اگر خصیصه مورد ­سنجش را با همان وسیله(همان ابزار اندازه ­گیری)، تحت شرایط مشابه، به طور مکرر اندازه ­گیری کنیم، نتایج بدست آمده تا چه حد مشابه، دقیق و قابل اعتماد می­باشند.
به عبارت دیگر می­توان گفت که مقصود از قابلیت اعتماد این است که ابزار اندازه ­گیری تا چه حد در شرایط یکسان نتایج مشابه­ای را بدست می­دهد. دامنه ضریب قابلیت اعتماد از صفر(عدم ارتباط نتایج بدست آمده در اندازه ­گیری­های مکرر بر روی جامعه)، تا یک (ارتباط کامل نتایج بدست آمده در اندازه گیری های مکرر بر روی جامعه)، قابل تغییر است. با توجه به اینکه در این تحقیق به منظور آزمون پایایی پرسشنامه از روش آلفای کرونباخ استفاده می­ شود، لذا فقط به توضیح آن اکتفا شده و از توضیح روش­های دیگر خودداری می­ شود:
برای محاسبه ضریب آلفای کرونباخ، ابتدا باید انحراف معیار نمرات هر زیرمجموعه از سوالات پرسشنامه و انحراف معیار کل سوالات (زیر مجموعه­ها) را محاسبه کرده، سپس با بهره گرفتن از فرمول ذیل ضریب آلفای هر زیر مجموعه از سوالات را بدست آورد:

لاک در تبین اخلاق مبنای دیگری اضافه می نماید وآن این که انسان ها در وضعیت طبیعی آزاد و برابرند و یک “قانون اخلاقی طبیعی"در حیات اجتماعی بشر جاری است که با کمک عقل قابل کشف است.وضع طبیعی"وضع آزادی"است که از وضع بی بندوباری متفاوت است.وضعیت طبیعی دارای قانون طبیعی است که هر انسان در قبال آن التزام دارد.لاک این قانون را عقل می داند و می گوید کسانی که تنها از عقل پیروی می کنند،عقل به انسان می آموزد که چون همه افراد برابرو مستقل هستند،هیچ کس حق ندارد به جان،سلامتی ویا مال دیگری آسیب برساند زیرا همه انسان ها آفریدگان خدا هستند ووجدان هر فردمقید به قانون اخلاقی طبیعی است.بهرحال لاک بر این عقیده است که"ما براستی گرایش های طبیعی داریم،ولی گرایش های طبیعی با مبادی فطری یکسان نیستند. (کاپلستون،۸۹،۹۰:۱۳۸۸)
۲-۱-۲-۳-دیوید هیوم^[۱۰](۱۷۷۶-۱۷۱۱)
لاک تجربه گرائی را با گونه ای متافیزیک معتدل درهم آمیخت اما هیوم تجربه وآزمایش را از هر گونه عقل باوری تلخیص کرد و هیچ گونه نرمشی در برابر عقل باوری از خود نشان نداد وتا پایان قرن ۱۸تنها فیلسوفی است که تجربه باوری را جدّی گرفت.هیوم در «مدخل» رساله دربارۀ طبیعت آدمی می گوید که همه علم ها نسبتی با طبیعت آدمی دارند.می گوید که این حال در مورد منطق، اخلاق انتقاد،و سیاست نمایان است. ولی این ها شناختۀ انسان اند،وانسان است که داوری می کند راست و دروغ در این شاخه های شناخت کدام اند.بدین سان طبیعت آدمی «پایتخت یامرکز »علوم است،و در خور منتهای اهمیت است که ما علمی دربارۀ انسان بسازیم و بپروریم. این کار چگونه شدنی است؟ با به کار بستن روش آزمایشی."از آن جا که علم انسان یگانه شالودۀ استوار علم های دیگر است، پس یگانه شالوده استواری که می توان به خود این علم داد باید بر تجربه و مشاهده نهاده شود."(کاپلستون:۲۷۹)
در باب ماهیت انسان وویژگیهای او در بین اغلب فلاسفه معمول بود که در ابتدا برای انسان علاوه برجسم،نفس را به عنوان جوهری فعال مستقل فرض می گرفتند و آن گاه به تبیین خصوصیات انسان می پرداختنداما هیوم از ابتدا منکر جوهری مجرد بنام نفس در مورد انسان شد و به نظر او هیچ توجیهی وجود ندارد که بخواهیم ادراکات انسان را ملازم با جوهری مادی یا غیر مادی بدانیم(همان:۳۱۷)

( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

برفرض تحلیل پدیده باورانۀ هیوم از« خود»،بحث در اینکه آیا او به نامیرندگی نفس باور داشت یا نه،بحثی ناسزاست. راست است که اوامکان بقا را به تصریح انکار نمی کرد.جیمز بازول گزارش می دهد که درواپسین گفتگویش با هیوم،در هفتم ژوئیه۱۷۷۶،از فیلسوف پرسید که آیا ممکن نمی پندارد آخرتی باشد.هیوم پاسخ دادکه تکه زغال سنگی را که بر آتش نهاده اند ممکن است نسورد. به سخن دیگر،اگر هیوم قصدش آن بود که گفته اش را به جدّ بگیرند، بقا یک امکان منطقی است.لیکن افزود که توهمی سخت خلاف عقل است که اووجود جاویدان داشته باشد.واز سخنانش در باب این مضمون درجای دیگر، به قدر کافی روشن است که او نه همان نمی اندیشید که جاودانگی نفس را می توان مبرهن داشت.خواه به برهان های ما بعدالطبیعی خواه به برهان های اخلاقی،بلکه همچنین خودش به آن باور نداشت.(همان:۳۲۰)
هیوم در خصوص آزادی واختیار انسان معتقد است که گزینش های آدمی بدون علت اند وصرفاً به سبب تصادف اند"بر حسب تعاریف من،ضرورت برسازندۀجزء ماهوی علیّت است؛ودر نتیجه، آزادی با برداشتن ضرورت،همچنین علت ها را برمی دارد،و درست با تصادف یکسان است.از آن جا که معمولاً می پندارند که تصادف مستلزم تناقض است،و دست کم مستقیماً متضاد تجربه است،در رد اختیاریا آزادی اراده همیشه براهینی یکسان وجوددارند."هیوم اذعان می دارد که مسئلۀ آزادی تا اندازه ای یک مسئلۀ زبانی است،بدین معنی که هر چند آزادی را بایدانکارکرد اگر به چنان نحوی تعریف شودکه مانع ضرورت باشد،می توان تصدیقش داشت چنانچه به نحو دیگری تعریف شود. بمثل،اگر آزادی با خود باختگی یکسان گرفته شود ، آزادی هست.(همان:۳۴۱)
هیوم در قول به تبعیت عقل از انفعالات،آشکارا دیدگاهی ضد عقل باورانه اختیار کرد.انگیزه های بنیادین کردار آدمی،عقل نیست بلکه گرایش و بیزاری است که در پی تجربه های لذت ودرد می آیند.عقل در زندگی فعالانه انسان دخیل است،ولی به منزلۀ ابزار انفعال نه همچون یگانه علت فاعلی.البته اگر صرفاً این نظریه را به لحاظ گیریم که گرایش های طبیعی و نه نتایج عقل مجرد عامل مؤثر در کردار آدمی اند،
نمی توان آن را نظریه ای انقلابی یا گزافه آمیز خواند. متضاد عقل باوری سقراطی است،ولی همین عقل باوری است که گزافه آمیز است و همیشه مخالفانش به دلیل تضادش با تجربه بر آن تاخته اند.(همان:۳۴۳)
۲-۱-۲-۴-گئورگ ویلهلم فریدریش هگل^[۱۱](۱۸۳۱-۱۷۷۰)
هگل در عصر خود فیلسوف جامع نگری شناخته شد که در ارائه اندیشه جدید خود در تبیین جهان وانسان،مفاهیم اصلی نظریات فلاسفه بزرگ قبل از خودرا در نظر گرفته و با زبانی مشکل،به طرح فلسفه خود پرداخته است.از نظر هگل واقعیت اصلی تمام امور جهان تغییر و حرکت.تاریخ در جهت خاصی در حرکت می باشد و انسان نیز همانند جهان از نوعی روند در حال رشد پیروی می کند.اصول حاکم بر
تغییرات هستی از دیدگاه او دکترین معروف او دیالکتیک است که در فرایند سه بعدی،تز،آنتی تز-سنتز بطور مستمر جریان دارد.هگل در تبیین نظر خود می گوید:تمام موجودات جهان در بودن(هستی)مشترک هستند.اگر مفهوم بودن رامشخص کنیم یعنی از هر گونه صفت یا محتوایی خالی کنیم به نیستی یا نبودن می رسیم اما بودن و نبودن توأمان چیست و در چه مفهومی قابل جمع است؟هگل این مفهوم را “شدن"می داند یعنی همه امور در فرایند شدن هستند وتاریخ بشر نیز در حال گذر از حلقه های زنجیر بسوی پیش است و پیشروی آن معنی داراست.معناداری مستلزم هدفداری می باشد.هدف تاریخ جهان رشد آگاهی انسان از آزادی است."تاریخ جهان چیزی نیست بجز رشد آگاهی انسان از آزادی."(زیبا کلام:۱۷۹)
در دید تاریخ مدار هگل هر دوره تاریخی دارای ساختاری گویا وجامعه به تبع دارای هویتی و دولت بعنوان نماینده جمع افراد دارای نوعی روح زنده و شخصیت است و منافع آن بایدازمنافع فردی مهمتر بحساب آید.بدین سان هگل انسان را محصول دوره تاریخی و جامعه ای می داند که در آن زندگی می کند البته او منکر فردیت نبود اما اعتقاد داشت که اهمیت انسان نهفته در نهاد اجتماعی است که در آن زندگی می کند.جامع نگری هگل نسبت فلاسفه ما قبل تضادی را در دیدگاه او آشکار می سازد . از یک سو فرد را مقهور و محصول دوره تاریخ و جامعه می بیند اما از سوی دیگر معنادار بودن وعقلایی بودن انتخاب های انسان را زمانی محقق می داند که از هر گونه تحمیل وشائبه فشارها وتبلیغات اجتماعی نیرو های غریزی، عادات اجتماعی و خواسته ها و نیاز ها بدور و آزاد باشد. این جا نگاه او به انسان نگاهی کانتی است.
هگل با هدف شناسائی و تبیین انسان و موقعیت او، پس از بررسی نظام های توتالیتر باستانی مانند ایران، یونان ورم باستان،ظهور مسیحیت را در مسیر تاریخ بشر مطرح می سازد و می گوید، به ترویج مسیحیت خود آگاهی مذهبی رشد یافت و انسان متوجه شد که نیاز روحی او مهمتر از نیاز های مادی است و به اعتقاد او مهمترین واقعه پس از ظهور مسیحیت و انحطاط امپراتوری روم، رنسانس نبود بلکه نهضت اصلاح طلبی پروتستان بود.هگل قرون وسطی را شبی تیره، طولانی و خوفناک می خواند که روحیه دینی واقعی را منحرف کرده ومانعی میان انسان و خدا شد و نهضت دینی اعلام کرد که هر انسان رابطه ای مستقیم با خدای خود دارد و در واقع اصلاح انسان را آسان تر کرد. به نظر هگل اصل اساسی نهضت پروتستان، اصلاح این بیانیه بود:"آزادی امری مقدّر است، یعنی هر انسانی بتواند آزادانه از نیروی عقل خود برای تشخیص حقیقت وخیر بهره جوید وتمام نهاد های اجتماعی را از جمله اخلاق، حقوق، مالکیت، قانون اساسی وغیر آن باید مبتنی بر اصول عقلایی باشند."عقل باید در مطابقت نیاز های انسان با شرایط جامعه بکار گرفته شود.(همان:۱۸۱)
۲-۱-۲-۵-کارل مارکس^[۱۲](۱۸۸۳-۱۸۱۸)
فلسفه مارکس بیانگر اعتراض علیه از خود بیگانگی انسان، گم کردن خویشتن وتبدیل شدن فرد به شئ است، این اندیشه جنبشی است علیه ناانسان سازی و ماشین وارشدن انسان که پیامد توسعه صنعتی گرایی غرب است.این فلسفه منتقد قاطع همه پاسخ هابه مسئله وجود انسان است که می کوشند به واسطه نفی دوگانگی های ذاتی در وجود او به راه حل هایی دست یازد .فلسفه مارکس ریشه در سنت فلسفی اومانیسم غربی دارد و ماهیت اساسی آن توجه به انسان وتحقق توانمندی های اوست.(فرخ نیاو غفاری،۹۰:۱۳۸۹)
فلسفه مارکس نوعی اعتراض است؛اعتراضی است سرشار از اعتقاد به انسان و ظرفیتش برای آزاد سازی خود و تحقق بخشیدن به توانمندی ها واستعدا هایش. مارکس اعتقاد داشت که چیزی به عنوان سرشت انسان وجود ندارد؛یعنی انسان در زمان تولد همانندبرگی سفید از کاغذ است که فرهنگ،متن خود را بر آن می نویسد.مارکس کاملاًبر خلاف این نوع نسبی گرایی جامعه شناسانه ،با این اندیشه آغاز می کند که انسان تحت عنوان،یک هستی قابل شناخت و تحقق پذیر است؛انسان در مقام انسان را نه فقط از نظر زیست شناختی ،کالبد شناختی وفیزیولوژیکی،بلکه همچنین از نظر روان شناختی می توان تعریف کرد وشناخت.(همان:۸۸)
مارکس در تفاوت گذاری میان سرشت انسانی عام وتجلی خاص سرشت انسانی در هر فرهنگی،دو نوع انگیزه و اشتیاق را از هم متمایز می کند:نوع ثابت مثل گرسنگی و میل جنسی که بخش یکپارچه ولاینفک سرشت انسانی است ودر فرهنگ های گونا گون تنها شکل وجهت شان تغییر می یابد؛واشتیاق ها یا انگیزه های نسبی که بخش لازم سرشت انسانی نیستنداما منشأشان ساختارهای اجتماعی خاص وشرایط معین تولید وارتباط است.از لحاظ مارکس توانایی بالقوه انسان، معین و مفروض است انسان ماده خام انسانی است-همچنان که بود-بصورتی که هست نمی تواند تغییر داده شود درست به همان شکل که ساختار مغز از سپیده دم تاریخ یکسان باقی مانده است.با این همه،انسان در سیر تاریخ تغییر می کند،خود را می پرورد و متحول می سازد.او محصول تاریخ است و از آن جا که انسان تاریخ خود را می سازد،پس محصول خودش است.مفهوم انسان در نظر مارکس ریشه در تفکر هگل دارد.در نگاه هگل،نمود و ماهیت بر هم منطبق نیستند وظیفه متفکر دیالکتیکی تشخیص روند ذاتی از روند واقعیت از روند نمودن آن و دریافت روابط این دواست.به عبارت دیگر،درک مسئله ارتبط بین ماهیت و وجود.در روند وجود، ماهیت تحقق می یابد و در این حال، وجود داشتن به معنای بازگشتن به ماهیت است. تا زمانی که انسان عنیت بی روح جهان را تباه نسازد وخود و زندگیش را پشت سر شکل ثابت اشیاء وقوانین تشخیص ندهد،جهان دنیایی بیگانه و غیر حقیقی است.وقتی که او سرانجام به این خود آگاهی رسید،در مسیر دست یابی به حقیقت خودش و جهانش قرار می گیرد.وبا این عمل شناخت،عمل ادامه می یابد.او کوشید تا این حقیقت را در عمل به کار گیرد وجهان را آن چنان که ماهیتاً هست بسازد،این یعنی تحقق خود از طریق آگاهی انسان.(همان:۹۰،۸۹)
۲-۱-۲-۶-ویلیام کینگدان کیلفورد^[۱۳](۱۸۷۹-۱۸۴۸)-اثبات گرائی
برای آشنایی با نظر نماینده ای از گروه اثبات گرایان در باب ماهیت انسان به دیدگاه کیلفورد درباره اخلاق اشاره می کنیم.کیلفورد از جمله اثبات گرایان پیرو اگوست کنت است.او در حوزۀ اخلاق اندیشۀ خویشتن قبیله ای را مطرح می ساخت.هر فردی انگیزه ها وامیال و آرزوهای خود گرایانه ای دارد.ولی مفهوم انسان اتم واریعنی فردی کاملاً جدا از دیگران ومکتفی به نفس انتزاعی بیش نیست.بنابراین ماهیت انسان در واقع خویشتن قبیله ای است واین ماهیت کاملاًاجتماعی است و فرد عضوی ازارگانیسم جامعه.
علیرغم این نظر،وی خواست هاوتمایلات درونی را به فرد نسبت می دهد؛"هر فرد انگیزه هاوامیال و آرزو های خود گرایانه ای دارد."رشد اخلاقی عبارت است از درآوردن امیال و انگیزه های خود گرایانه
تحت انقیاد منافع ومصالح قبیله،به شیوه ای که به تعبیرداروینی قبیله را برای بقا اصلح می گرداند. وجدان،ندای خویشتن یا نفس قبیله ای است؛وآرمان اخلاقی این است که هر فردروح جمعی بیابدویک شهروند مفید ومؤثرباشد.(کاپلستون،۱۳۳:۱۳۸۸)
بنابراین وی ازیکسوماهیت انسان راوجودی کاملاًاجتماعی می داندوفردمستقل ازجامعه رانفی می کند وجدان را نه مانند روسو نماینده خدا دردرون انسان و نه مانندکانت عقل عملی می داند،بلکه وجدان را نفس جمعی می داند اما از سوی دیگر نمی تواند فردیت انسان را یکسره انکار کند و در بعد شخصی، فرد را منشاءانگیزه،تمایلات و آمال به حساب می آورد.اما بین دو بعد فردی واجتماعی به بعد اجتماعی اصالت می دهد و در مقام اخلاق،فردیت انسان را در جمع هضم می کند.
۲-۱-۲-۷- فریدریش ویلهلم نیچه^[۱۴](۱۹۰۰-۱۸۴۴)
نیچه فلسفه خود را با تبین انسان آغاز می کند و سپس اندیشه خود را به کل حیات ارگانیک گسترش
می دهد.نیجه متأثر از شوپنهاور،اساس جهان را بر “خواست قدرت"می داند و هویت اصلی انسان را نیز چیزی جزخواست قدرت نمی شناسد.به نظر او این خواست قدرت چیزی است که ما از جهان وانسان،در هر جا و در هر چیزمی توانیم ببینیم و حد فهم پذیر جهان است اما جهان یا کیهان،یگانه است وفرایندی درحال شدن.
نیچه معتقد است که انسان موجودی است که مدام درحال شدن است.از دیدگاه اوانسان سلسله مراتب رشد رابه صورتی تکاملی پیموده است.از این منظر مراتب رشد شامل حالت حیوانی،انسانی وابرانسان است،و"انسان رشته ای است کشیده میان حیوان وابر انسان-رشته ای بر فرازمغاکی. “(کاپلستون :۴۰۳).حالت انسانی حالتی است که فرد استعداد فراتتر ازرفتن از خود را دارد،اما این فراتر رفتن مستلزم تحمل خطر است وحالت انسانی غایت نیست.به زعم وی همان گونه که انسان استعداد فراتر رفتن از خود را دارد،چنان چه نتواندبر حالت انسانی غلبه کند چه بسا که به جای فراتررفتن از خود به حیوانیت تنزل بیابد.درباره نفوذ وچیرگی ابرانسان از منظر نیچه برداشت های متفاوتی ازقبیل غلبه برارزش ها وهنجارهای رایج،غلبه بر مشکلات ومحدودیت های شخصی،غلبه بر تراژدی و آسیب های شخصی وبالاخره از خود فراتر رفتن وجود دارد.ابر انسان نیچه فردی است که در برابر زمان مقاومت نمی کند،زیرا می داند که آن چه قبلاً اتفاق افتاده،تکرار پذیر نیست وبه زمان بر نمی گردد. اوهم چنین در برابر آن چه که در حال شدن است نیز مقاومت نمی کند وبه همه تغییرات «بله»می گوید.ابر انسان فردی بری از کینه توزی، اندیشمند،کثرت گرا ومخالف خود خواهی است.ابر انسان یک اسطوره است به این معنی که همراه رسیدن به این تحول برای همه به آسانی میسر نیست.تبدیل شدن انسان در دیدگاه نیچه یک گزینش طبیعی نیست، بلکه افراد باید شجاعت به خرج بدهند و ارزش های رایج را واژگون کنندو ارزش های نو بیافرینند.ابر انسان از دیدگاه نیچه معرف عالی ترین درجه پرورش، یکپارچگی قدرت عقلی، نیرومندی شخصیت،اراده،استقلال،شور و ذوق است.(سلحشوری وایمان زاده،۲۶:۱۳۹۰)
نیچه نیروی دیگری را در انسان فرض می کند که مهمترین نیرو است وتمام نیروها وانگیزه های دیگر بشربه این نیرو وابسته است واصل اساسی فلسفه او همین نیرو است.هر موجود زنده ای به دنبال این است که قدرتش را تخلیه کندو در زندگی اش میل به قدرت دارد.انگیزه تمامی کوشش های بشری،از جمله ارزش ها ریشه در کسب قدرت بیشتر دارند.حتی نیچه تا آن جا پیش می رود که معیار حقیقت را در افزایش احساس قدرت می داند.قدرت باعث ایجاد وحدت در بین نیروها می شود و اراده معطوف به قدرت، یک مفهوم بنیادی ووحدت بخشی به تمام انگیزه هاست.
نیچه برای روان سه دوره یا تحول به این شرح قائل است:مرحله اول:تحول جان به شتر؛مرحله دوم:تبدیل شتر به شیر؛مرحله سوم:تبدیل شدن شیر به کودک.در مرحله اول روان می خواهد که سنگین ترین وگران ترین بار را متحمل شود، زیرا حریص وآزمند است وچون شتری مطیع وفرمانبردار است.در مرحله دوم می خواهد تبدیل به شیر شود و بارها را به زمین افکند وآزادی را جایگزین اطاعت سازد وخود سرور صحرای خود شود و در این حالت است که آهنگ جنگ با اژده های خود را می کند. منظور از اژده های بزرگ همان میل« تو-باید» است وشیر همان میل« من می خواهم» است.اما شیر می خواهد که زمینه را برای آفریدن ارزش های نو آماده کند. در این مرحله است که یک نوع پوچ گرایی وبی هدفی رخ می دهد،زیرا به تمام ارزش های کهن که یک عمر بر پشت کشیده است شک کرده است.روان در این مرحله به دنبال تحقق خواست خویش است.کودک رمز فیلسوف است که ارزش های نو می آفریند و به زندگی با وجود هولناکی بودنش به آن «بله» می گوید.(همان:۲۸)
نوع نگاه نیچه به انسان وویژگی های اواز نوع نگرش او به کل جهان وواقعیت ناشی می شود،چون هیچ واقعیت وحقیقتی وجود ندارد پس دم زدن از خصوصیات ثابت انسانی نیز موضوعیت ندارد."هیچ واقعیتی وجود ندارد،فقط تفسیر است". نیچه مفهوم نفس یا خود را که در روان شناسی مطرح است نفی
می کند وآنرا توهمی می داند که ناشی از ساختار گمراه کننده زبان وتمایل ما است.او معتقد است اعمال انسان نیاز به عامل ندارد وبه عبارتی آنچه بنیاد فلسفه اخلاق کانت بود، یعنی اراده وآزادی انسان را در اعمال انکار می کند."افکار ما به اراده ما ربطی ندارد وتقریباً بطور خود بخود درذهن پدید می آید. اینکه
فکرکنیم اعمال ما نتیجه افکار ما است در حقیقت استفاده خطا از قانون علیّت است."(شریعتمداری،۸۲:۱۳۶۴)
۲-۱-۲-۸-جان دیوئی^[۱۵](۱۹۵۲-۱۸۵۹)-عمل گرائی
دیوئی از شخصیت های مشهور فلسفه عمل گرایی است.اندیشه او در تدوین ومعرفی فلسفه عمل گرایی،روان شناسی وتعلیم وتربیت عمل گرایانه در میان اندیشمندان معاصر او و بعد از او تأثیر زیادی داشته است.به نظر می رسد می توان دیدگاه جان دیوئی را در زمینه وجود یا عدم وجود ویژگی های ثابت انسانی،از انتقاد هایی که وی از تعاریف تعلیم وتربیت گذشته داشته است،برداشت نمود؛وی در نقد تعریف"آشکار کردن یا به فعلیت رساندن استعداد ها و قوای درونی"می گویداستعداد های نهانی اموری مبهم است و مشخص نیست قائلین به آن از چه چیزی سخن می گویند؟آیا آنچه دررفتارفرد ظاهر می شود جلوه ای از قوای پنهانی او نیست؟"درحقیقت این مربیان هستند که هدف هائی به عنوان استعداد نهفته طفل تعیین می کنند."(شریعتمداری،۶۲:۱۳۶۵).
به نظراو وجود قوائی مثل قوه حافظه،دقت،تداعی معانی،تفکر وغیره از نظر علمی قابل تردید است.تنها می توان گفت یک سلسله اعمال غریزی یا گرایش های فطری که اساس آن ها مر بوط به روابط اصلی نرون ها در اعصاب مر کزی است در فرد وجود دارد.عکس العمل هائی که نوزاد در مقابل صدا یا نور از خود ظا هر می سازد از این قبیل هستند.تعداد این گرایش ها اغلب بصورت عکس العمل هائی که فاقد جنبه عقلانی هستند ظا هر می گردد.فعالیت های عقلانی وتمایز آن ها از یکدیگر وجود قدرت ذهنی یا عقلانی انسان را ثابت می کند.(همان:۶۴)
به نظر جان دیوئی تنها آزادی،آزادی عقل است.آزادی عقل وقتی تحقق پیدا می کندکه فرد بتواند قضایای مختلف را مورد مشاهده و بررسی دقیق قرار دهد،هدف های اساسی و با ارزش برای خود انتخاب کند و با بهره گرفتن از وسائل مقتضی برای نیل به هدف های خود اقدام نماید.دیوئی آزادی را از جنبه های مختلف مورد بحث قرار می دهد.مثلاًآزادی حرکت یا آزادی هائی که مربوط به محیط خارجی فرد است.درمقابل این نوع آزادی از آزادی درونی یعنی آزادی فکر و تمایل و هدف بحث می کند ومعتقد است که این دو نوع آزادی کاملاًبه هم مربوط هستند.(همان:۸۸)
به اعتقاد دیوئی محیط صرفاً به معنای محیط طبیعی و ناانسانی نیست.در واقع از نظرگاه اخلاقی،روابط
انسان بامحیط اجتماعی اش اهمیت طراز اول را دارد."چون اشتباه است اگر تصور شود که اخلاق واخلاقیات باید اجتماعی شود.زیرا اخلاق واخلاقیات اجتماعی هست."در عین حال آداب ورسوم به عنوان همسانی های گستردۀ عادت، حتی هنگامی که به نیاز های انسان در روابطش با محیطش پاسخ نمی دهند،به وجود خود ادامه می دهند.و به صورت عملکرد های روزمره وار وبدون حضور قلب که در راه رشد و تکامل انسان،دست و پا گیر است در می آیند.وگفتن این حرف بدان معناست که در وجود انسان،علاوه برعادت،عاملی هست که با اخلاق واخلاقیات ربط دارد. این عامل همان انگیزه است.در واقع عادت به عنوان استعداد های مکتسب برای عمل به شیوه های خاص،در قیاس با انگیزه های غریزی نا آموخته و نامکتسب،ثانوی به حساب می آیند.(کاپلستون:۴۰۱)
از نظر دیویی،غایت اخلاقی همانا رشد است،و معیار ارزیابی ارزش نهاد های اجتماعی وسیاسی همانا میزانی است که آن ها این رشد را تسهیل می کنند.اندیشۀ رشد، کلید نظریۀآموزشی(تعلیم وتربیتی)اونیز هست.در واقع«روند آموزشی یکسره باروند اخلاقی یگانه است»وتعلیم وتربیت عبارتست از«نیل به آن میزان و نوع از رشد که از امکانات موجود برمی آید.»(همان:۴۰۶)
درباره کلمۀ«خدا»دیوئی آمادگی آن را داردکه این کلمه را بپذیرد،به شرط این که نه به معنای یک وجود فرا طبیعی موجود،بلکه به معنای وحدت امکانات آرمانی که انسان می تواند از طریق عقل وعمل تحقق بخشد،در نظر گرفته شود.او در این زمینه می گوید"ما در حضور آرمان هایی هستیم که در عالم هستی تجسم یافته باشد،و نه آرمان هایی که صرفاً آرمان هایی بی ریشه وخواب وخیال ومدینه فاضله باشند.چه نیرو هایی در طبیعت وجامعه هست که این آرمان ها را تکوین واز آن ها حمایت می کند. این ها بعد ها به مدد عمل با هم یگانه می شوند و انسجام و صلابت می یابند. همانا این رابطۀ فعال بین آرمان و عمل است که من به آن نام «خدا»می دهم."(همان:۴۰)
۲-۱-۲-۹-ژان پل ساتر(۱۹۶۹-۱۸۸۶)- هستی گرائی
ساتر هرگونه طبیعت ثابتی را در مورد انسان انکار می کند ونظریه ها وگزاره های کلی که در این باب ارائه می شود رد می کند.بنیاد معروف اندیشه وی همگام با دیگر هستی گرا ها بر این است که"وجود انسان بر ماهیت او مقدم است."این عبارت بدان معنا است که بشر، ابتدا وجود می یابد، متوجه خود می شود،در جهان سر برکشیده و سپس خود را می شناساند؛انسان ها پیش از آن که شجاع،ترسو،خطاکار، معتقد یا منکر باشند،وجود دارند و آزادند.اما این ویژگی تنها از آن انسان است وبس.بدین طریق تعریفی از خود به دست میدهد.تعریف پذیری بشر بدان سبب است که او نخست هیچ نیست.سپس چیزی می شود طوری که خویشتن را آن چنان می سازد.آگزیستانسیالیست ها از جمله ساتر بر این باورند که عیب بنیادی تفکر عقلانی در این است که جهان را به دو قلمرو عینی وذهنی تقسیم می کند. در نگاه ایشان تفکر عقلانی،تمام واقعیت از جمله انسان را به مثابه یک عین،به مثابه یک «جوهر»یعنی چیزی بیگانه با انسان، تلقی می کند؛ در حالی که باید از وحدت ذهن وعین رهسپار شد.این وحدت در وجود،درون واقعیت غیر عقلانی معینی تبلور می یاید.(فرخ نیاوغفاری:۹۹)
در خصوص آزادی و اختیار ساتر معتقد است که،در حقیقت غیر ممکن است که بتوانیم هیچ عملی بدون انگیزۀ انسانی پیدا کنیم،انگیزه و عمل یک واحد تفکیک ناپذیرند.هر عملی که از انسانی سر می زند مبین آزادی واختیار اوست و شرط بنیادین عمل،آزادی است اما این آزادی فاقد ماهیت است ونمی توان گفت که از الزامی منطقی پیروی می کند.یعنی در واقع قبل از این که انسان موجودیت پیدا کند، وجود دارد و ماهیت انسان را خودش تشکیل می دهد.ساتر در این باره می گوید:"من درحقیقت موجودی هستم که آزادی خود را از راه اعمالم می شناسم،و موجودیت فردی و بی همتای من به صورت آزادی من متجلی می شود.درحقیقت من چیزی نیستم مگر آگاهی ازآزادی ام.آزادی من مدام توسط وجود من مطرح می شود، پس نمی توان گفت آزادی یک خاصیت اضافه شده بر ماهیت انسان است.بلکه دقیقاًسازنده وجود من است."(زیبا کلام،۲۶۱:۱۳۹۰)
۲-۱-۲-۱۰-ایزرایل شفلر^[۱۶]
ایزرایل شفلرازجمله متفکران حوزه فلسفه تعلیم وتربیت واز اندیشمندان معاصر در فلسفه تحلیلی است.او از جمله متفکرانی است که منکر خصوصیات یا استعدادهای ثابت در انسان است ومعتقد است مفهوم رایج استعداد مبتنی بر متافیزیک ارسطوئی مربوط به ماهیت انسان است.انسان در دید گاه ارسطوئی ماهیتی معین وغایتی مشخص دارد زیرا جزئی از جهان غایتمند است ودر جریان رشدی مداوم می تواند صورت نهائی خود را بیابد. به نظر شفلر مفهوم سنتی استعداد مبتنی بر ماهیت مشخص آدمی محصور در استوره های سه گانه است.این اسطوه هاعبارتند از:استعدادها ثابت و معین هستند،رشدآن ها هماهنگ است وهمگی مثبت وخوبند.واین مفهوم ازمبنای فلسفی استواری برخوردار نیست وبعلاوه راهنمائی برای عمل تربیتی نمی باشد.بنابراین باید در مفهوم استعداد تجدید نظر ودر صورت لزوم آن را بازسازی کرد.شفلر قبل ازارائه نظریه خود در باب استعداد به تبیینی از ماهیت آدمی می پردازد تا بستر لازم برای بازسازی مفهوم استعداد فراهم گردد.مفهوم استعداد پیشفرض تغییر انسان را با خود حمل می کند،این تغییر مبتنی برعمل انسانی است وعمل از اراده وباور فرد ناشی می شود و بعلاوه عمل صورت نمی گیرد مگر این که نماد پردازی انسان را در نظر داشته باشیم.این ویژگی امکان تفسیر،تخیل ویاد سپاری خود،محیط و زمان را برای آدمی فراهم می سازد.شفلر با تصویری که از انسان ارائه می دهداستعداد های ثابت ویکسان و غایت معینی برای انسان نمی پذیردبلکه به نظراو با تغییر دانش آدمی،نوع وحدود استعداد های او دگرگون می شود. شفلر بر اساس برداشتی که از انسان می کند،باز سازی مفهوم استعداد را در سه مفهوم توانائی، گرایش وقابلیت ارائه می کند؛استعداد به معنی توانائی بیانگر آن است که فرد می تواند خصوصیتی بیابد ومنظور آن است که موانعی مانند نقص عضو یا تابوهای اجتماعی بر سر راه او نیست.استعداد به معنی گرایش، بیانگر آن است که زمینه هائی در فرد تحقق یافته و در صورت وجود شرایطی خاص،ویژگی مورد نظربروز خواهد کرد. و استعداد به معنای قابلیت حاکی از آن است که زمینه هائی در فرد ایجاد شده و در نتیجه می تواند ویژگی معینی بیابد بشرط این که فرد تلاش لازم را برای کسب آن از خود نشان دهد.(شفلر،۱۰۷،۱:۱۳۷۷)
۲-۱-۳- قائلین به مبانی و خصوصیات ثابت انسانی
۲-۱-۳-۱-سقراط^[۱۷]
سقراط با تعاریف کلی سر وکارداشت، و می خواست به مفاهیم ثابت دست یابد سقراط به این حقیقت توجه کرد که مفهوم کلی یکسان باقی می ماند:جزئیات ممکن است تغییر کنند،لیکن تعریف ثابت است.این اندیشه را می توان با مثالی روشن ساخت.تعریف ارسطو از انسان ((حیوان ناطق{عاقل}))است.اما آدمیان درمواهب و استعدادهای خود متفاوتند:بعضی دارای استعدادهای عقلی سرشاری هستند، و دیگران چنین نیستند.بعضی زندگی خود را موافق عقل رهبری می کنند:برخی دیگر نیندیشیده تسلیم غریزه و انگیزه زودگذر می شوند.بعضی از مردم از به کار بردن آزادانه خرد خویش ناتوان هستند،خواه برای این که در خوابندیا((ذهناًوروحاً ناقصند.)) اما تمام حیواناتی که دارای موهبت عقلند- چه آن را عملاً به کاربرند یا نبرند،چه بتوانندآن را آزادانه به کار برند یا به علت نقص عضواز آن منع شده باشند-انسانند.تعریف انسان درباره آن ها صادق است واین تعریف ثابت باقی می ماند برای همه آن ها معتبر است.اگر(( انسان)) است،پس((حیوان ناطق)) است،واگر((حیوان ناطق )) است، پس((انسان)) است.روح(نفس) ازنظرسقراط منبع و پایگاه دانش و نیکی است.او نخستین کسی بود که مفهوم روح را عقلانی ساخت و آن را در موجودات انسانی عنصری معرفی کرد که دارای دانش و دانائی است و می تواند فضیلت و پپلیدی را تشخیص دهد.نفس فناپپذیر والهی است ومی تواند مستقل از بدن وجود داشته باشد،اما جسم محمول ماده است و بر اثر امیال و عواطفی که دسترسی به دانش واقعی را سد می کند به تلاتم و آشفتگی گرفتار می آید.جسم قابل رویت است و به پدیده های فیزیکی متغیر بستگی دارد، در حالی که روح نامرئی است و غیر قابل تغییرو ربانی.(فرخ نیا، غفاری،۴۰،۳۷:۱۳۸۹)
۲-۱-۳-۲-ارسطو^[۱۸]
ارسطو به مدت بیست سال در آتن شاگرد افلاطون بود.ارسطو نیز به نظریه«مثل» علاقه مند بود. ولی آنرا قبول نداشت.امامفهوم فضیلت افلاطون را تماماً می پذیرفت.بنا به نظر ارسطو فضیلت جنبه انضمامی خلق وخوی آحاد انسانی را تشکیل می دهد.فضیلت امری تجریدی وآرمانی است وصرف نظر از هر معنایی که برایش قائل شویم ازکسانی که آن را واجدند، منفک نیست.در نظر ارسطو انسان می بایست با فضیلت رشد کند وتعلیم یابد به طوری که این خصلت دوم او شود. در این جا نیز مانند سایر افکار ارسطو، انتهای کار به فرد انسان منجر می شود. به نظر او، نیازی به نظریه مثل، نظریه جهان دیگری و نظریه روح مهاجر وجود ندارد.

۲-۱۳-۹. استخراج به کمک سیالات فوق بحرانی
یک روش جدید در استخراج اسانس، استخراج با مایعات فوق بحرانی SFE است.اصول این روش بر پایه میعان گازCo₂ در حوالی نقطه بحرانی است و حالتی است که در آن از گاز Co₂ تحت فشار زیاد، جهت استخراج اسانس های فرار استفاده می کنند. دی اکسید کربن تحت فشار بالا به مایع تبدیل می شود و مثل یک حلال عمل می کند. در این روش Co₂ به سرعت در اندام های گیاهی نفوذ می کند. زیرا ویسکوزیته پایینی دارد و به علت اینکه گرمای نهان تبخیر آن کم است به آسانی می تواند از محیط عمل خارج گردد. از همه مهمتر با تغییر درجه حرارت و فشار Co₂ در طول عمل استخراج، Co₂ میتواند در جدا کردن ترکیبات ویژه ای از روغن های اسانسی، انتخاب گر عمل کند. چون در این روش از آب و حرارت استفاده نمی شود. اسانسی که به دست می آید کاملا خالص و طبیعی است. همچنین اسانس های بدست آمده در این روش تازه تر و حاوی عطر های بهتری نسبت به اسانس هایی هستند که با روش تقطیر با بخار بدست می آیند و بوی آنها نیز به گیاه تازه شبیه تر است (۱۱).
۲-۱۴. روش های تجزیه و شناسایی اسانسها
اکثر اسانس ها مخلوط ترکیبات شیمیایی مختلف با گروه های عاملی متفاوت می باشند. روش های متعددی برای جداسازی و خالص کردن مواد متشکله اسانس به کار می رود که عبارتند از: تقطیر جزء به جزء، روش های شیمیایی، انواع روش های کروماتوگرافی و روش های طیف سنجی، در سال های اخیر با بهره گرفتن از روش های نوین توانسته اند به طور دقیق مقادیر بسیار کم ترکیبات موجود در اسانس ها را مشخص کنند (۱۱).

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

۲-۱۴-۱. تقطیر جزء به جزء
با این روش می توان اجزاء مهم اسانس را بر اساس گروه های عاملی آنها جداسازی کرد با این تفاوت که دقت عمل و خلوص نهایی در مقایسه با روش های کروماتوگرافی کمتر است. در این روش می توان ترکیبات دارای عامل اسیدی را در اثر ترکیب با کربنات سدیم، ترکیبات بازی را با بهره گرفتن از اسید کلریدریک و فنول ها را به وسیله ی سود و آلدئید ها را با سولفیت سدیم به حالت ترکیب درآورده و جداسازی نمود (۱۱).
۲-۱۴-۲. کروماتوگرافی
کروماتوگرافی نامی است که به روش های جداسازی با کارایی زیاد اطلاق می شود که مانند تقطیر جزء به جزء متکی به حرکت نسبی دو فاز است، ولی در کروماتوگرافی یکی از فازها بدون حرکت است و فاز ساکن نامیده می شود و دیگری را فاز متحرک می گویند.
اختلاف سرعت حرکت مواد و فاز متحرک روی فاز ثابت، پایه و اساس جداکردن مواد به طریق کروماتوگرافی را تشکیل می دهد، در واقع باید تمام اجزاء مخلوط علاوه بر حل بودن در فاز متحرک، قابلیت واکنش با فاز ساکن را نیز داشته باشند. روش های کروماتوگرافی را می توان برحسب ماهیت فاز متحرک و سپس بر حسب ماهیت فاز ساکن طبقه بندی کرد. فاز متحرک ممکن است مایع یا گاز باشد و فاز ساکن ممکن است جامد یا مایع باشد به این ترتیب کروماتوگرافی به چهار بخش اصلی تقسیم می شود. اگر فاز ساکن جامد باشد کروماتوگرافی را کروماتوگرافی جذب سطحی و اگر فاز ساکن مایع باشد کروماتوگرافی را تقسیمی گویند، به طوریکه در بالا ذکر شد (۱۱).
۲-۱۴-۲-۱. کروماتوگرافی لایه نازک TLC
جداکردن و مشخص نمودن اجسام شیمیایی به کمک حرکت حلال از یک طبقه نازک جاذب بر شیشه یا جسم دیگری که خود اثری در عمل نداردکشیده می شود (۳۰).
۲-۱۴-۲-۲. کروماتوگرافی گازی (Gas Chromatography)
یکی از تکنیک های پیشرفته ای است که برای جداکردن و تشخیص کمی و کیفی مواد متشکله گیاهان دارویی به خصوص مواد قابل تبخیر مانند اسانس ها، اسید های گیاهی و بعضی از آلکالوئیدها به کار برده می شود. گاز کروماتوگرافی به دو شکل زیر مورد استفاده قرار می گیرد:
•گاز کروماتوگرافی مایع (GLC)
گاز کروماتوگرافی جامد (GSC)
نام گاز کروماتوگرافی نشان می دهد که فاز متحرک یک گاز می باشد. گاز حامل معمولا هلیوم، آرگون، نیتروژن و هیدروژن می باشد که هلیوم بیشترین کاربرد را دارد.
در گاز کروماتوگرافی جامد، فاز ثابت یک جاذب جامد و در گاز کروماتوگرافی مایع، فاز ثابت مایعی است بر روی یک سطح جسم جامد.
مهمترین عامل تعیین کننده در گاز کروماتوگرافی، ماهیت فاز ثابت موجود در ستون و درجه حرارت عملیات می باشد.. این دو عامل بر حسب پلاریته و فراریت جسم مورد آزمایش تغییر می کنند (۳۰).
در گاز کروماتوگرافی به طریق جدا کننده (Elution) یک جریان گاز از ستون عبور می کند. نمونه ای از جسم مورد آزمایش در ستون تزریق می شود، جدا شدن اجسام متشکله مخلوط در نتیجه نیروهای متعددی است که مواد ستون، هر یک از اجسام را نگه می دارد نگهداری اجسام به علت جذب، حلالیت، پیوند های شیمیایی یا پلاریته می باشد. ستون، بعضی اجسام متشکله را برای مدت طولانی تر از دیگران نگه می دارد. ترکیبات متشکله مخلوط بوسیله فاز ثابت به تاخیر می افتد، در نتیجه تمام اجسام با سرعت متفاوت از ستون عبور می کنند و در زمان های مختلف در انتهای ستون ظاهر می شوند. به محض خروج از ستون، گاز وارد ردیاب که متصل به ستون می باشد می گردد و سپس به صورت نوار جذبی، معرف نوع جسم می باشد(۳۰)
شناسایی کیفی اجزای یک مخلوط تفکیک شده توسط GC استفاده از داده های حاصل از بازداری صورت می گیرد. به این ترتیب که با توجه به زمان لازم برای خروج از هر جسم از ستون (به عبارت دیگر فاصله زمانی بین تزریق تا ظهور حداکثر نوارجذبی بر حسب دقیقه که زمان بازداری یا Retention Time نامیده می شود) و نیز حجم گاز مورد نیاز برای خارج کردن جسن از ستون پیک های مختلفی ایجاد می شود. و چون هر ماده که از ستون عبور می کند دارای زمان بازداری جسم مجهول با زمان بازداری جسم معلوم که در شرایط یکسان مورد آزمایش قرار گرفته اند جسم مورد نظر را شناسایی کرد.
لازم به ذکر است که زمان بازداری (RT) که تابعی از درجه حرارت، سرعت جریان گاز حامل و پارامترهای دیگر است عامل ایده آلی نیست، از این روش ها و عوامل دیگری مورد توجه قرار گرفته اند که یکی از آنها سیستم اندیس کواتس میباشد (۲۱).
۲-۱۴-۲-۳. کروماتوگرافی مایع با کارایی بالا High Performance Liquid Chromatography) HPLC)
روش کروماتوگرافی مایع با کارایی بالا (HPLC) به همراه روش های دیگر کروماتوگرافی نظیر کروماتوگرافی گازی GC)) و کروماتوگرافی لایه نازک ( (TLCبیش از همه در صنایع داروسازی و در اندازه گیری های مربوط به مواد مؤثره داروها و همچنین مواد جانبی که همراه آنها است و یا در جریان پروسه سنتز به وجود می آیند، به کار می رود. البته دستگاه (HPLC) می بایست از لحاظ میزان سرعت فاز متحرک، نوع آن، طول موج دتکتور، نوع ستون به کار رفته و همچنین مقدار حجم تزریقی کاملا کالیبره باشد.
کروماتوگرافی مایع با کارایی بالا (HPLC)، پرقدرت ترین روش کروماتوگرافی به حساب می آید، و تجزیه هایی که با روش های کروماتوگرافی دیگر، دستیابی به آن مشکل یه غیر ممکن است، با بهره گرفتن از این دستگاه به راحتی امکان پذیر می باشد. کروماتوگرافی با کارایی بالا متشکل از یک ستون باریک و طویل است که بوسیله پودر پر شده (compact powder) و فشار زیاد کار می کند. بدیهی است که بازدهی جداسازی با وجود ذرات ریزتر بیشتر می شود. فاز متحرک توسط پمپ های مخصوص تحت فشار، حرارت و فشار مخصوص همراه با ماده مورد تجزیه وارد ستون اصلی می شوند و عمل تجزیه انجام می گیرد (۵).
۲-۱۴-۳. طیف سنجی جرمی
طیف سنجی جرمی روش بسیار خوبی جهت تعیین وزن مولکولی بوده و اطلاعاتی نیز راجع به فرمول مولکولی و خصوصیات گروه های شیمیایی در اختیار پژوهشگر می گذارد. علاوه بر این با این روش می توان نوعی تجزیه عنصری مقدماتی روی جسم مورد آزمایش و حتی ایزوتوپ های مربوطه مثل (۳۴s, 13c) انجام داد.
ارزش این روش به خاطر این است که مقدار جسم مورد نیاز برای تجزیه در حدود میکروگرم می باشد و بدین وسیله می توان با اطلاعات فوق به ماهیت جسم پی برد.
در اصل، طیف جرمی یک ماده، عبارت از طیفی است که از تجزیه آن ماده حاصل شده و بر حسب جرم مولکولی که دارد، به شکل خطوط عمودی با ارتفاع متفاوتی ثبت می گردد (۳۲).
با بیان ساده، طیف سنجی جرمی سه عمل اساسی انجام می دهد: ابتدا مولکولها توسط جریانی از الکترونهای پر انرژی بمباران شده و پس از تبدیل به یون مولکولی و یونهای مربوطه در یک میدان الکتریکی شتاب داده می شود. در مرحله دوم یونهای شتاب داده شده به نسبت بار/جرم در میدان مغناطیسی جدا می شوند و در نهایت یونهایی که نسبت بار /جرم مشخص و معینی دارند توسط بخشی از دستگاه که در اثر برخورد یونها به آن قادر به شمارش می باشند آشکار می گردند. نتایج حاصل به ثبات داده می شود علامت یا نقشی که از ثبات حاصل می گردد یک طیف جرمی است (۴۸).
۲-۱۵. کاربرد شاخص بازداری در شناسایی اجزای اسانس ها
این شاخص توسط دانشمندی به نام کواتس (E. Kovats) پیشنهاد شده است. به همین دلیل به عدد کواتس نیز معروف است. این عدد امروزه وسیله مناسبی برای شناسایی اجزاء جدا شده بحساب می آید. اساس این روش مقایسه بین پیک یک ماده مجهول با موقعیت پیک های مربوط به دو یا چند پارافین نرمال (آلکان ها) است. بر اساس تعریف، شاخص بازداری یک هیدروکربن نرمال، صد برابر تعداد اتم های کربن آن است و به ستون یا شرایط به کار رفته در تجزیه بستگی ندارد.
مشاهده شده است که تغییرات لگاریتم زمان(حجم) بازداری بر حسب تعداد اتم های کربن خطی است و در نتیجه رسمt^ʹ برحسب شاخص بازداری برای یک رشته از آلکان های نرمال به صورت یک خط مستقیم خواهد بود.بنابراین برای یک جزء A در ترکیب، اندیس کواتس بازداری به صورت زیر می باشد:

مزیت استفاده از سیستم کواتس به علت آن است که موادی استاندارد با محدوده نقاط جوش وسیع را در بر می گیرد به علاوه وابستگی این اندیس به دما تقریبا کم است.
بنابراین، اختلاف اندیس بازداری بین یک ستون قطبی و یک ستون غیرقطبی (DRI) معیاری است که به وسیله آن می توان قطبیت نسبی را برای فازهای ثابت مختلف در نظر گرفت.
در شناسایی ترکیب های موجود در اسانس ها، طیف جرمی هر ترکیب و عدد کواتس مربوط به آن به عنوان دو عامل مکمل می باشند. در برخی موارد امکان شناسایی ترکیب مجهول وجود ندارد، در این حالت استفاده از ضریب کواتس بهترین وسیله برای شناسایی ترکیب های مجهول است (۶۶و۷۸).
از نظر تئوری برای محاسبه شاخص های کواتس باید از شرایط هم دما استفاده کرد با این حال در شرایط استفاده از برنامه حرارتی می توان قسمت کوچکی را در نظر گرفت به طوری که به شکل یک خط مستقیم به نظر آید. در محدوده این قسمت کوچک می توان بین دمای پیشروی ( درجه حرارت ستون هنگام خروج نمونه) و تعداد اتم های کربن هیدروکربن رابطه خطی برقرار نمود. در سال ۱۹۶۳ کرازت و واندر جهت مقایسه اندیس کواتس در گاز کروماتوگرافی با روش دمای برنامه ریزی شده رابطه غیر لگاریتمی زیر را ارائه کرده اند:

n و n+1 به ترتیب تعداد کربن موجود در آلکان نرمال متوالی می باشد.
T_r)n+1) : زمان بازداری نرمال آلکان بعدی
x(t_R) : زمان بازداری نمونه مجهول
n(T_R) : زمان بازداری نرمال آلکان قبلی
فصل سوم
مواد و روشها
۳-۱. منابع گیاهی استفاده شده
بذر بومادران زاگرسی از رویشگاههای مختلف (جدول۳-۱) جمع آوری شده و در مزرعه تحقیقاتی ایستگاه تحقیقات البرز واقع در شهرستان کرج وابسته به موسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور کشت شد. نقشه پراکنش این گونه بومادران در ایران در شکل ۳-۱ دیده می شود.
جدول۳- ۱. مشخصات منابع اکسشن های مختلف filipendula Achillea

دومین انتقاد در رابطه با عمومیت نداشتن ساختار عوامل برای تجزیه و تحلیل در سطح پاسخ گو می باشد(برای یک برند مشخص یا داخل یک گروه محصول مشخص) می باشد. به این خاطر که آکر(1997) تمام تجزیه و تحلیل را براساس داده های جمع آور شده از میان پاسخ دهندگان(برای مقایسه های بین برند) انجام داد، او بالفعل تمامی واریانس میان برند را حذف نمود. در نتیجه به نظر می رسد این چهارچوب قابل کاربرد در شرایطی که در آن تجزیه وتحلیل در سطح برند منحصربه فرد و یا شرایطی که در آن مصرف کنندگان یک عنصر تفکیک می باشند، نیست.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

سومین انتقاد در ارتباط با تکرارناپذیری پنج عامل این مقیاس در میان فرهنگ ها می باشد. به عنوان مثال آکر و همکارانش(2001) دریافتند که تنها از میان پنج بعد مقیاس سه مورد در کشور اسپانیا وچهار مورد در ژاپن کاربرد دارد(گینس و همکاران، پیشین، ص97)
برخلاف آن، گینس و همکارانش(2009) یک مقیاس دارای پنج بعدی و دوازده جزء طراحی نمودند که تنها شامل ابعاد شخصیت می باشد و در مقایسه با مقیاس آکر وابستگی بیشتری با مدل شخصیت پنج بزرگ دارد. آنها تناسب و اعتبار مقیاس خود را به واسطه مقایسه های طبقه ای میان نام تجاری و میان پاسخ گو به اثبات رسانیده اند. بنابراین، باوجود مقایسه های طبقه ای این مقیاس که در تحقیقات بازاریابی رایج می باشد، به خاطر داشتن اعتبار ساختاری و مزیت کاربردی، بهتر است از این مقیاس در زمینه شخصیت نام تجاری بهره برد.
در واقع می توان مقیاس آکر(1997) و مقیاس گینس و همکاران(2009) را از دو جهت مورد مقایسه قرار داد: 1.مقایسه پاسخ گویان به هر دو مقیاس در دو سطح پاسخ گو و نام تجاری
2.مقایسه از این جهت که کدام یک تمایز بهتری میان گروه های مصرف کننده و نام تجاری ایجاد می کنند. باتوجه به این دو مورد، پژوهشی به منظور دست یابی به پاسخ این مقایسه ها صورت گرفت که در این جا به نتایج آن اشاره می کنیم :
در سطح پاسخ گو، هر دو مقیاس متوجه تمایل کاربران نام تجاری به ارزیابی های مثبت بیشتری از نام های تجاری در مقایسه با غیرکاربران، بوده اند. ازآنجاییکه، حجم تفاوت ها از لحاظ سازگاری در مقیاس گینس بیشتر می باشد، از اینرو می توان استنباط کرد که ابعاد و ویژگی های تشکیل دهنده این مقیاس، انعکاس مشابهی از ویژگی های شخصیت پنج بزرگ می باشد و قابلیت تعمیم بیشتری در بخش ها و بازارها دارد.
در نهایت این که سطح بالاتری از تمایز میان نام تجاری از طریق به کارگیری مقیاس گینس حاصل می شود. توانایی این مقیاس در تشخیص اختلاف های فاحش میان نام های تجاری، بسیار با ارزش می باشد(آلپاتوا^[141]،2011).
فعالیت
بی باکی
مسئولیت
هیجان پذیری
سادگی
ابعاد مدل گینس و همکاران
شایستگی
دل فریبی
صمیمیت
استحکام
هیجان بخشی
ابعاد مدل آکر
ابعاد مدل پنج بزرگ
شکل 2-5 : ابعاد شخصیت برند در مقابل ابعاد Big Five(منبع :آلپاتوا، 2011)
2-3-7-4 مقیاس شخصیت برند گینس وهمکاران(2009)
از همان آغاز کار گینس و همکارانش(2009) با توجه به تعریف مشخصی که شخصیت برند را به شخصیت انسانی محدود می نمود و مرتبط و قابل کاربرد برای نام های تجاری می بود، یک مقیاسی جدید برای شخصیت برند ارائه نمودند. این مقیاس جدید شامل دوازده بخش و پنج بعد(فعالیت^[142]، مسئولیت^[143]، پرخاشگری^[144]، سادگی^[145] و هیجان پذیری^[146]) می باشد. از طریق پنج مطالعه وسیع، آنها اثبات کردند که ابعاد مدل از پایایی و روایی برخوردار می باشد و این مقیاس می تواند برای مطالعات بر یک سطح انبوهی درمیان برندهای چندگانه از گروه های محصول متفاوت، مطالعات در میان رقبای گوناگون در داخل یک گروه محصول مشخص، مطالعات بر یک سطح برند منحصر به فرد و برای مطالعات میان فرهنگی مورد استفاده قرارگیرد(گینس و همکاران، پیشین، ص106).
با توجه به انتقادهایی که تا کنون از مقیاس آکر(1997) مطرح گردیده است و در این جا به آنها اشاره شد و به علاوه مزیت هایی که برای مقیاس گینس و همکاران(2009) برشمردیم، به این مهم دست می یابیم که بهتر است به منظور دست یابی به هدف این پژوهش، از این مقیاس جدید شخصیت برند استفاده گردد.
نمودار 2-4 : مقیاس جدید شخصیت برند(منبع : گینس و همکاران، 2009، ص103)
2-4 مصرف کننده نوگرا
2-4-1 مفهوم نوآوری
واژه “Innovation” از واژه لاتین” Innovare ” به معنای تجدید کردن یا خلق چیزهای جدید، سرچشمه گرفته است. تعاریف متعددی از نوآوری در ادبیات این موضوع وجود دارد. یکی از این تعاریف مربوط به OECD^[147](2005) به شرح زیر است :
” نوآوری عبارت است از کاربرد یک محصول(کالا یا خدمت) بهبودیافته جدید و معنادار، فرایند، یک روش بازاریابی جدید، یا یک روش سازمانی جدید در فعالیت های کسب و کار، سازمان محل کار یا روابط خارجی.”
در اینجا چهار نوع نوآوری مورد توجه می باشد. اول، نوآوری محصول^[148] ، شامل کالاها و خدماتی می شود که جدید هستند یا به شکل معناداری بهبود یافته اند. دوم، نوآوری فرایند^[149]، شامل یک بهبود معنادار یا جدید در روش تحویل یا فرایند تولید می باشد. سوم، نوآوری بازاریابی^[150]، که درگیر روش های جدید بازاریابی شامل تغییرات مهم در جایگاه یابی محصول، طراحی محصول یا بسته بندی، ترفیع یا قیمت گذاری محصول می باشد. درآخر، نوآوری سازمانی، که شامل معرفی روش های سازمانی جدید در فعالیت های کسب وکار شرکت، روابط خارجی یا سازمان محل کار می باشد.
قابل ذکر است که واژه “جدید” نسبی است، و در ادبیات نوآوری عموماً محصولات جدید را در دو بعد مختلف طبقه بنده می کنند : جدید نسبت به شرکت و جدید نسبت به بازار. براساس این طبقه بندی می توان به شکل های گوناکونی از نوآوری دست یافت که در قالب نمودار زیر بیان شده است :
شکل 2-6 : طبقه بندی نوآوری(منبع : OECD، 2005)
اصطلاح نوآور^[151] را می توان به یک موضوع(نظیر افراد، سازمان ها، صنایع و…)نسبت داد که تمایل به نوآوری کردن داشته یا به وسیله نوآوری مشخص شده اند. نوآور صفتی است که یک اسم یا ضمیر را در یک جمله توضیح می دهد، و با عبور از طبقه بندی واژگان، می توان گفت که نوجویی^[152] شکل حقیقی(ماهیت) نوآور می باشد. به عبارت دیگر ، نوجویی مشخصه نوآور بودن است. نوجویی را می توان به صنایع، شرکت ها، سازمان ها و… نسبت داد. در این پژوهش، تمرکز بر نوجویی انسان یا به شکل خاص، نوجویی مصرف کننده می باشد(استیگ اندر الوول^[153] ، 2010، صص20-19)
2-4-2 تقسیم بندی نوآوری
یک پدیده پیچیده را به سختی می توان به قسمت های کاملاً مجزا تقسیم نمود، نوآوری هم به عنوان یک پدیده پیچیده از این قاعده مستثنی نیست.نوآوری نیز به طرق گوناگون تقسیم شده است.رابرتسون^[154](1968) نوآوری را براساس میزان تغییرات مورد نیاز در رفتار اتخاذ کنندگان در ساختارهای اجتماعی، در سه گروه طبقه بندی می کند(کیم یون هی^[155]، 2008، ص13) :

1. 1. نوآوری مستمر

این نوع نوآوری مربوط به محصولات موجود به همراه تغییر اندک می باشد و تأثیر بسیار محدودی بر الگوهای مصرفی موجود دارد. اغلب محصولات در این طبقه قرار می گیرند(مانند آخرین نسخه مایکروسافت آفیس).

1. 1. نوآوری مستمر پویا

این نوع نوآوری اشاره به تغییرات مهم در نوع موجود آن کالا دارد؛ هرچند که تغییر معناداری در الگوهای مصرفی ایجاد نمی کند و اغلب با تکنولوژی پیوند دارد(مانند دوربین های دیجیتال).

1. 1. نوآوری غیرمستمر

این نوع نوآوری در ارتباط با محصولاتی است که عموماً به عنوان محصولی جدید که تغییر معناداری در الگوهای مصرفی و چرخه های حیات ایجاد می کند، معرفی می شود. این نوع محصول تغییر عمده ای در شیوه زندگی افراد جامعه ایجاد می کند.
فلت^[156] نوآوری را در دو نوع کلی مطرح می نماید : 1.نوآوری در محصولات یا تغییر در محصولات یا خدمات یک شرکت 2. نوآوری در فرایند یعنی تغییر در شیوه ای که محصولات ویا خدمات تولید ویا ارائه می شوند. البته تغییرات در این دو بعد می تواند تدریجی، ترکیبی و غیرمستمر وناگهانی باشد. میزان ریسک و نامعینی، از تغییرات تدریجی به تغییرات ناگهانی افزایش پیدا می کند(سلطانی، 1387، ص58)
2-4-3 فرایند اتخاذ نوآوری
راجرز^[157](1995) یک مدل پنج مرحله ای از فرایند تصمیم گیری مصرف کننده راجع به نوآوری ارائه می دهد که مشتری بایستی به منظور اتخاذ نوآوری، این مراحل را طی کند(کیم یون هی، پیشین، صص 21-20) :