این سازمان علاوه بر نظارت بر بافت قدیمی شهر که اهمیت حفاظتی دارد، در خصوص امور زائران و گردشگری شهر نیز اعمال مدیریت کرده و خدمات قابل توجهی را به گردشگران مذهبی – فرهنگی ارائه می دهد . شهرداری از مجموع ۳۳ جاذبه گردشگری شهر تنها مدیریت مستقیم ۵ جاذبه (کوهسنگی ، فرهنگسرای بهشت، وکیل آباد ، پارک ملت و طرق) را عهده دار است؛ در عین حال ارائه ی خدمات به گردشگران مذهبی از طرف معاونت فرهنگی ، اجتماعی اعمال می گردد. مدیر کل امور زائرین و گردشگری شهرداری زیر نظر این معاونت دارای ۴ اداره در زمینه های خدمات و امور زائرین ، اداره ی مراکز اقامتی و رفاهی، اداره امور گردشگری و اداره ی امور میراث فرهنگی می باشد. البته باید توجه داشت شهر مشهد در ایام اوج گردشگری خود (مذهبی، باستانی و فصل تابستان) با انبوه عظیمی از گردشگران مذهبی- فرهنگی مواجه می شود؛ به طوری که جمعیت حدود ۴/۲ میلیونی شهر تا حدود ۶ میلیون نفر افزایش پیدا می کند (ر.ک : شکل شماره ۸)؛ و شهر با ناپایداری های متعدد زیست محیطی ، کمبود مسکن ، اختلال در ارائه ی خدمات به شهروندان ، قطعی آب، ترافیک و محدودیت های ترددی ، سد معبر خیابان ها، افزایش جرم و … مواجه می گردد که عملاً شهرداری کانون پاسخگویی به این ناپایداری هاست.
۳-۱۴-۵ حمل و نقل
- حمل ونقل شهری: در حال حاضر سیستم حمل و نقل درون شهری مشهد ، مشابه اغلب شهرهای بزرگ ایران بر دو ناوگان اتوبوسرانی (۱۵۰۰ دستگاه) و تاکسیرانی (۷۱۳۹ دستگاه) استوار است؛ اگرچه طرح احداث قطار شهری مشهد مراحل نهایی راه اندازی خود را سپری می کند و پیش بینی می گردد که طی یکی دو سال آینده بتواند نقش مهمی را در بهبود کیفی حمل و نقل درون شهری بر عهده داشته باشد . نکته حائز اهمیت در خصوص حمل و نقل درون شهری شهر مشهد این که ، در ایام خاص مذهبی، تعدادی از مردم با اهداف خیر خواهانه (نذر و …) با نصب دست نوشته «صلواتی» در جلو یا پشت وسایل شخصی و عمومی اقدام به حمل زائران در مسیرهای منتهی به حرم مطهر می نمایند . سازمان اتوبوسرانی مشهد از سال ۱۳۸۴ جهت رفاه حال زوار و گردشگران مذهبی- فرهنگی ، تعداد ۱۲ خط شبانه که ابتدا و یا انتهای آنها منتهی به حرم می گردد را دایر نموده است . به علاوه از تعداد ، حدود ۱۵۰۰ دستگاه اتوبوس که در ۱۳۴ خط اقدام به حمل مسافر می کنند ، تعداد ۱۴۰۰ دستگاه آن منحصراً در ۱۰۰ خط به گردشگران و ساکنین محلی حرم رضوی خدمات (درون شهری) می دهند.
- حمل و نقل برون شهری: اگر مجموع مسافران هوایی، ریلی و زمینی (اتوبوس های عمومی) ورودی شهر به مشهد را در یک نگاه کلی ، بر اساس آمار ۱۳۸۵ مورد بررسی قرار دهیم ، مشاهده خواهیم کرد که مسافران هوایی ۳/۵ درصد، ریلی ۸۱/۹ درصد و زمینی ۸۹/۸۴ (اتوبوس ۶۵/۳۲ و شخصی ۲۴/۵۲) درصد بوده است . که تقریباً نسبت مسافران و گردشگران زمینی بیش از پنج برابر گردشگران هوایی و ریلی بوده است (سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان خراسان رضوی، ۱۳۹۲).
۳-۱۴-۶ واحد های اقامتی و پذیرایی
تأسیسات و امکانات هتل داری و پذیرایی از جمله عناصر ثانویه سیستم گردشگری (عوامل عرضه) هستند که می توانند نقش مؤثری را در توسعه گردشگری بر عهده داشته باشند (Law,2002:157) . بر اساس مطالعات به عمل آمده ، واحد های اقامتی شهر مشهد دارای ویژگی های خاص خود می باشند؛ به طوری که ضمن برخورداری از تنوع (هتل ها، هتل آپارتمان ها، مهمان پذیرها، زائر سراها، حسینیه ها، خانه های اجاره ای، کمپ ها و …) بیشترین تقاضاها را واحدهای اقامتی ارزان قیمت ، دارای ظرفیت دسته جمعی با امکانات پخت و پز ، نزدیکی به حرم مطهر، استقرار در مسیر راه های اصلی منتهی به پایانه مسافربری و … دارا می باشند.
تحلیل مکانی انجام گرفته با بهره گرفتن از (Arcgis) بیانگر آن است که ۴۴/ ۶۷ درصد هتل ها ، ۶۶/۸۴ درصد هتل آپارتمان ها ، ۹۵ درصد مهمان پذیر ها ، ۹۸ درصد حسینیه ها، ۹۸/۹۷ درصد منازل اجاره ای و ۲/۷۸ درصد زائرسراها در شعاع ۱ کیلومتری حرم مطهر استقرار یافته اند.
جدول ۳-۴ : مشخصات کلی واحدهای اقامتی شهر مشهد سال ۱۳۹۰

منبع : میراث فرهنگی خراسان رضوی ۱۳۹۱
بر اساس آمار و اطلاعات اخذ شده از اتحتدیه ی رستوران داران شهر مشهد تا پایان سال ۱۳۹۰ ، تعداد ۳۲۸ واحد پذیرایی در سطح شهر مشهد فعالیت داشته است (اتحادیه ی رستوران داران ، ۱۳۹۰).
البته واحد های پذیرایی مشهد نیز دارای ساختار خاص خود بوده چنانکه کارکرد این واحد ها ، عمدتاً (۹۷ درصد) نقش آشپزخانه ای داشته و در جهت کاهش قیمت با یکدیگر رقابت می کنند؛ قیمت غذاها در شهر مشهد علی رغم نقش گردشگری آن از تمام نقاط ایران کمتر است ؛ پایین بودن هزینه ی پذیرایی و خوراک را می توان در مواردی همچون هیأتی بودن ساختار گردشگری شهر، بالا بودن تقاضا، پایین بودن دستمزد نیروی انسانی کم تخصص، ورود کالاهای قاچاق مواد غذایی مانند : برنج، دام زنده ، چای و … از کشورهای همجوار و … جستجو کرد. پراکندگی فضایی رستوران های شهر مشهد در انطباق با بخش های زواری و جاذبه های گردشگری شهر است؛ به طوری که اگر دایره ای به شعاع ۱۰۰۰ متر در پیرامون حرم مطهر ترسیم کنیم حدود ۳۰ درصد رستوران های شهر در این محدوده قرار گرفته اند؛ حال اگر محوری از حرم مطهر تا وکیل آباد (یکی از مناطق گردشگری شهر) به عرض ۵۰۰ متر ترسیم کنیم ، حدود ۵۰ درصد از رستوران های شهر در این محدوده استقرار یافته اند . در واقع واحدهای پذیرایی (رستوران ها) علاوه بر واحد های اقامتی (هتل ها و هتل آپارتمان های دارای رستوران) عمدتاً نیازهای پذیرایی زائران و گردشگران مذهبی- فرهنگی شهر مشهد را مرتفع می نمایند. همچنین عمده هیأت های مذهبی و کاروان های زیارتی که در حسینیه ها ، منازل شخصی- اجاره ای و … اقامت می نمایند و برای پذیرایی زائران ، آشپز و وسایل آشپزی به همراه دارند.
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

نقشه ۳-۴ : پراکندگی فضایی اقامتگاههای گردشگری مشهد

منبع : آستان قدس رضوی ۱۳۹۲
۳-۱۴-۷ دفاتر خدمات مسافرتی (سفر گذاری ها)
بر اساس آمار و اطلاعات اخذ شده از سازمان میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری استان خراسان رضوی، تعداد ۱۶۸ واحد دفتر خدمات مسافرتی در شهر مشهد تا پایان سال ۱۳۸۵ فعالیت داشته که از این تعداد بیشترین نسبت آنها (۳۰ درصد) یا ۵۲ واحد ، فقط دارای مجوز تورگردانی (بند ب) زیر نظر سازمان میراث فرهنگی بوده و بقیه با نسبت کمتر دارای مجوزهای مختلف از سازمان های گوناگون بوده اند؛ به طوری که، بخشی زیر نظر سازمان هواپیمایی کشور، فروش بلیط هواپیما (بند الف)، بخشی دیگر نیز زیر نظر سازمان حج و امور خیریه (بند پ) برگزارکنندگان سفرهای زیارتی (به مکه، کربلا، سوریه و…) و بخش دیگر زیر نظر شرکت رجاء (بندر) (فروش بلیط قطار) فعالیت داشته اند. بنابراین تعداد مراکز مدیریتی ، ضمن انجام موازی کاری ، سبب سرگردانی و به هدر رفتن سرمایه و نیروی انسانی و … در این زمینه شده است (سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان خراسان رضوی/ سازمان حج و زیارت، ۱۳۸۵).
نمودار ۳-۱ : نسبت مجوزهای گوناگون در دفاتر خدمات مسافرتی شهر مشهد

منبع : سازمان میراث فرهنگی مشهد ۱۳۹۰
همچنین پراکندگی فضایی آژانس های مسافرتی مشهد گرایش به طرف جاذبه بنیادین شهر مشهد (حرم مطهر)، محل های اقامت و تردد گردشگران دارد. بر اساس مطالعات به عمل آمده (تحلیل مکانی با بهره گرفتن از (Arcgis) اگر دایره ای به شعاع ۱۰۰۰ متر در پیرامون حرم مطهر ترسیم کنیم حدود ۴۱ درصد آنها در این شعاع تمرکز یافته اند؛ این نسبت در شعاع ۱۵۰۰ متری به حدود ۵۳ درصد افزایش می یابد، حال اگر در مسیر حرم مطهر تا وکیل آباد (مسیر گردشگری تفریحی شهر) محوری به عرض ۵۰۰ متر در طرفین این راه ایجاد کنیم حدود ۵/۶۷ درصد از آژانس های مسافرتی شهر در این محور ارتباطی – گردشگری استقرار یافته اند.
۳-۱۴-۸ ساختار اجتماعی- فرهنگی گردشگران شهر مشهد
ساختار اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی گردشگران شهر مشهد از یک طرف در تعامل با عوامل محیط گردشگری شهر (اعم از محیط های اقتصادی ، اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و …ملی و بین المللی زوار و گردشگران از سراسر حوزه ی شیعی جهان اسلام) و از طرف دیگر متأثر از ساختار و عوامل داخلی سیستم گردشگری شهر (اعم از ساختار اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی ساکنین محلی «مجاوران مشهدی» و ساختار مکانی جاذبه) شکل گرفته است. شناخت وضعیت مستمر ساختار جمعیتی ، اجتماعی و اقتصادی گردشگران مذهبی – فرهنگی شهر مشهد به عنوان مشتری و متقاضیان بازار گردشگری شهر با توجه به تغییر مداوم ذائقه و گرایش های گردشگران (انطباق عرضه با تقاضا) جهت پویایی سیستم گردشگری شهر اجتناب ناپذیر است و می تواند اثرات ارزنده ای را جهت برنامه ریزی شهر و هدایت سرمایه گذاران بخش خصوصی و دولتی در زمینه های مختلف ساخت و ساز های خاص گردشگری شهر (اعم از واحدهای اقامتی، پذیرایی و دیگر خدمات ) در پی داشته باشد.
بر اساس تحقیقات به عمل آمده تعداد گردشگران مذهبی- فرهنگی وارد شده به شهر مشهد در سال ۱۳۸۵ برابر با ۳۳۵۰۲۶۸۶ نفر بوده که از این تعداد ۳۲۸۰۸۲۱۳ نفر (۹۳/۹۷ درصد) را گردشگران داخلی و تعداد ۶۹۴۴۷۳ نفر (۷./۲ درصد) را گردشگران خارجی مذهبی- فرهنگی تشکیل می دهند (سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان خراسان، ۱۳۹۲).
نمودار ۳-۲ : تعداد گردشگران داخلی ورودی به شهر مشهد بر حسب ماه های سال

منبع : فرمانداری خراسان رضوی ۱۳۹۲
مقایسه این نسبت در سال های اخیر حکایت از رشد فزاینده گردشگران داخلی و خارجی دارد. افزایش تعداد گردشگران داخلی در سال ۱۳۹۰ نسبت به سال های گذشته بر اثر عدم شمارش تعداد گردشگران داخلی بوده که با وسیله ی نقلیه شخصی مسافرت کرده اند و طی سال های گذشته مورد محاسبه قرار نگرفته است.
جدول ۳-۵ : تعداد گردشگران داخلی و خارجی شهر مشهد ۱۳۸۵-۱۳۷۹

منبع : بیمارستان رضوی ۱۳۸۷
بر اساس نتایج بررسی های به عمل آمده (ر.ک: مبحث روش تحقیق)، ساختار اجتماعی – فرهنگی گردشگران مذهبی- فرهنگی شهر مشهد، به طور خلاصه به شرح زیر بوده است. اهداف عمده گردشگران داخلی به ترتیب ۵۰ درصد مذهبی، ۳۴ درصد فقط زیارت و ۸ درصد فرهنگی بوده، از طرف دیگر عمده اهداف گردشگران خارجی ۴۷ درصد فقط زیارت، ۲۷ درصد گردشگری مذهبی و ۱۳ درصد فرهنگی بوده است؛ بنابراین ۹۲ درصد از گردشگران داخلی و ۸۷ درصد از گردشگران خارجی اعداف عمده مسافرت خود را مذهبی- فرهنگی عنوان نموده اند. شهر مشهد در فصل تابستان بیشترین حجم گردشگران (۳۱ درصد داخلی و ۴۶ درصد خارجی) را داشته که این روند طی فصل های مختلف سال تعدیل جزیی می یابد. عوامل موثر در انتخاب زمان برای گردشگران داخلی به ترتیب شامل ، ۴۶ درصد استفاده از تعطیلات سالیانه، ۳۴ درصد اعیاد مذهبی، ۱۰ درصد تعطیلات آخر هفته و بقیه ذکر نشده؛ در صورتی که این نسبت به ترتیب برای گردشگران خارجی ۵۱ درصد، ۲۳ درصد، ۱۷ درصد و ۹ درصد بوده است. نحوه ی مسافرت ۶۲ درصد از گردشگران داخلی خانوادگی، ۲۲ درصد انفرادی، ۱۱ درصد هیأت های مذهبی و بقیه نامشخص بوده؛ این نسبت برای گردشگران خارجی ۵۲ درصد، ۲۴ درصد، ۱۰ درصد و بقیه ذکر نشده. محل اقامت گردشگران داخلی ۱۶ درصد هتل آپارتمان، ۱۶ درصد منزل اقوام و دوستان، ۱۵ درصد مهمان پذیر، ۱۹ درصد خانه اجاره ای ، ۱۰ درصد زائر سرا، ۹ درصد هتل، ۸ درصد حسینیه و ۷ درصد دیگر هم کمپ زائر بوده؛ این نسبت برای گردشگران خارجی ۴۷ درصد هتل ، ۳۴ درصد هتل آپارتمان ، ۷ درصد مهمان پذیر و بقیه ذکر نشده . میانگین مدت اقامت گردشگران داخلی ۵/۴ شبانه روز و خارجی ۵ شبانه روز بوده است . نسبت جنسی در بین گردشگران داخلی ۵۳ درصد به نفع مردان و برای گردشگران خارجی ۵۹ درصد بوده است. وضعیت تأهل گردشگران داخلی ۵۴ درصد متأهل ، ۴۱ درصد مجرد و بقیه ذکر نشده در صورتی که این نسبت در بین گردشگران خارجی ۶۱ درصد متأهل، ۳۶ درصد مجرد و بقیه ذکر نشده. متوسط تعداد افراد تحت تکفل بین ۳-۲ از گردشگران داخلی ۵۳ درصد و خارجی ۴۲ درصد نفر بوده است. وضعیت سواد برای گردشگران داخلی ۱۸ درصد راهنمایی و کمتر ، ۴۳ درصد متوسطه ، ۳۳ درصد کارشناسی و ۶ درصد کارشناسی ارشد و بالاتر بوده است؛ این نسبت برای گردشگران خارجی به ترتیب ۴۰ درصد، ۳۵ درصد، ۲۰ درصد و ۵ درصد بوده است. مذهب ۹۷ درصد از گردشگران داخلی و ۸۲ درصد از گردشگران خارجی شیعه بوده است . وضعیت اشتغال گردشگران برای گردشگران داخلی: ۶۲ درصد خدمات ، ۱۵ درصد صنعت، ۱۷ درصد کشاورزی و بقیه ذکر نشده بوده و این نسبت برای گردشگران خارجی به ترتیب ۸۱ درصد، ۱۴ درصد ، ۱ درصد و بقیه ذکر نشده بوده است ، میزان اشتغال برای گردشگران داخلی ۳۴ درصد و برای گردشگران خارجی ۶۵ درصد بوده است.
استان تهران ، خراسان ، اصفهان ، کرمان ، بیشترین حجم تقاضای گردشگری مذهبی را در میان استان های کشور داشته و عمده گردشگران خارجی (۶۱ درصد) از منطقه خاورمیانه (به ویژه عراق ۳۴ درصد، عربستان ۱۱ درصد و بحرین ۹ درصد) و بقیه از کشورهای آسیای جنوبی ، اروپا ، آسیای شرقی ، آفریقا و آمریکا بوده اند.
نمودار۳-۳ : نسبت اهداف گردشگران داخلی و خارجی شهر مشهد

منبع : سازمان میراث فرهنگی خراسان رضوی ۱۳۹۲
۳-۱۵ کارکردهای مؤثرگردشگری بر رشد و توسعه فضایی شهر مشهد
رشد و توسعه فضایی شهر مشهد تا قبل از سال ۱۳۰۰ (ه.ش) متأثر از کارکرد زیارتی آن ، محدود به پیرامون حرم مطهر رضوی بوده است؛ اما در سده ی اخیر به دنبال تحولات سیاسی ، اقتصادی ، اجتماعی و فرهنگی جهانی که با تفاوت ها و اشتراکاتی بر شهرهای جهان و ایران حادث شده، شهر مشهد نیز از این تحولات به دور نبوده و تغییرات زیادی در ساختار و کارکرد این شهر پدیدار شده است. این تغییرات پس از انقلاب اسلامی به دنبال تحولات ساختار سیاسی – فرهنگی کشور به شکل جدیدی ، شدت چشمگیری پیدا کرده است . در واقع در این دوره پیوند حاکمیت با مذهب (وجود مرقد مبارک امام هشتم در مشهد) موجب ارتباط عاطفی حکومت با شهر مشهد و گردشگری مذهبی – فرهنگی شده است. این پیوند عاطفی به قدری شدید بوده که موجب گرایش کارکرد شهر از پایه زیارتی (تک انگیزه ای) به طرف گردشگری مذهبی – فرهنگی (چند انگیزه ای با اولویت زیارت) شده است. به عبارت دیگر کارکرد گردشگری در دهه های اخیر از شکل زیارتی به طرف گردشگری مذهبی – فرهنگی و سایر گردشگری ها (طبیعی – تفریحی ، تجاری و …) سوق پیدا کرده است. رشد و توسعه فضایی شهر نیز به نسبه از همین گرایش پیروی کرده و از نقش پذیری انحصاری از جاذبه های مذهبی – گردشگری شهر به طرف جاذبه های طبیعی- تفریحی و مناطق ییلاقی شهر گرایش شدید پیدا کرده است . به طوری که از سال ۱۳۳۵ تا سال ۱۳۸۵ جمعیت آن از ۲۴۱۹۸۹ نفر به ۲۴۲۷۳۱۶ نفر، تعداد زوار و گردشگران مذهبی – فرهنگی (داخلی و خارجی) از تعداد ۷۴۰۰۰۰ به ۳۳۵۰۲۶۸۶ نفر و نیز وسعت آن از مساحت تقریبی ۱۶ کیلومتر مربع به ۲۹۵ کیلومتر مربع افزایش پیدا کرده است و به عنوان کلان شهر گردشگری مذهبی – فرهنگی جهان اسلام و دومین کلان شهر کشور مطرح شده است (ر.ک:جدول شماره ۶). اگر چه این رشد و توسعه به جهت اهمیت مذهبی- فرهنگی ، جایگاه ملی و بین المللی مشهد را ارتقاء داده ، اما رشد و توسعه کنونی شهر مشهد را می توان همانند مرحله ای از رشد کلان شهرها دانست که پس از آنکه قادر به رشد پیوسته نبوده، گرایش به انتشار جمعیت و فعالیت در پیرامون خود به صورت ناپیوسته داشته و با مسایلی مانند پراکنش بی رویه ی جمعیت، تخریب منابع طبیعی و تهدید کیفیت محیط زیست، افزایش فقر شهری و گسترش حاشیه نشینی، کمبود خدمات شهری و … مواجه کرده است .
جدول ۳-۶ : مقایسه شاخص رشد جمعیت، گردشگران مشهد ۱۳۳۵ تا ۱۳۸۵

منبع : سازمان میراث فرهنگی خراسان رضوی ۱۳۸۸
جدول ۳-۷ : تعداد جمعیت و رتبه مهمترین شهرهای مذهبی جهان اسلام

منبع : سازمان حج و اوقاف ۱۳۹۲
۳-۱۵-۱ اثرات و کارکردهای گردشگری بر شهر مشهد
الگوی توسعه پایدار افزون بر بعد بوم شناسانه به ابعاد اجتماعی – اقتصادی نیز توجه دارد (صرافی، ۶:۱۳۷۹) . بر این اساس گردشگری مذهبی – فرهنگی شهر مشهد اثرات مثبت و منفی را در بخش ها و زیر سیستم های مختلف شهر از جمله اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، محیطی و کالبدی ایجاد کرده؛ که بررسی این اثرات در هماهنگی با مفهوم توسعه ی پایدار شهر و گردشگری از اهمیت خاصی برخوردار است. برجسته ترین کارکردهای مثبت اقتصادی گردشگری مذهبی – فرهنگی در شهر مشهد در زمینه اشتغال، درآمد و تحصیل ارز بوده است. به طوری که بر اساس سرشماری کارگاهی سال ۱۳۸۱ حدود ۴/۴۰ درصد از شاغلین کارگاهی شهر از مجموع ۴۱۲۷۲۷ نفر شاغل ، تعداد ۱۶۶۷۵۶ نفر در فعالیت های گردشگری اشتغال داشته اند .
البته تعداد مشاغل غیر رسمی گردشگری شهر نیز با توجه به جمعیت حاشیه نشین شهر (۷۷۰۷۳۰ نفر) و تعمیم نسبت جمعیت ۱۰ سال و بیشتر (حدود ۷۶ درصد) و شاغل (۳۳ درصد) شهر، در سال ۱۳۷۵ بر حاشیه نشینان شهر مشهد، حداقل حدود ۷۷۳۲۰ نفر برآورد می گردد (سرشماری عمومی نفوس و مسکن شهرستان مشهد ۱۳۷۵/ مدیریت حاشیه شهر ۱۳۸۴).
همچنین بر اساس مطالعات به عمل آمده در سال ۱۳۸۴، گردشگران داخلی، به میزان ۲۳۸۴۹۴۵۲۱۸۳۰۶۳ ریال درآمد و گردشگران خارجی ۲۵۸۵۵۷۹۶۲ دلار ارز وارد اقتصاد شهر نموده اند (مطالعات میدانی نگارنده، ۱۳۸۵). گردشگری مذهبی- فرهنگی شهر، جدای از کارکردهای مثبت اقتصادی، زیست محیطی (عمران و زیباسازی بعضی از مناطق گردشگری شهر) و … که در شهر و منطقه ایجاد کرده، اثرات منفی و ناپایداری هایی نیز برای شهر در پی داشته است. برای بررسی ناپایداری های اکولوژیک و زیست محیطی، اجتماعی- فرهنگی منتج از گردشگری مذهبی- فرهنگی شهر مشهد، میزان مصرف آب شرب، آلودگی هوا (تعداد روزهای وضعیت هشدار و اظطراری)، میزان حجم زباله، میزان جرایم مختلف شهر مشهد با تعداد و حجم گردشگران وارد شده به شهر، مورد سنجش (ضریب همبستگی) و بررسی قرار گرفته که نتایج به دست آمده مبین واقعیت های زیر است:
۱- نتیجه همبستگی بین تعداد گردشگران و میزان مصرف آب شهر (۴۵۹/۰)، بیانگر عدم رابطه معنی دار بین این دو بوده است . در واقع دلیل عدم ارتباط همبستگی این دو را باید در نوبت بندی قطع آب در مناطق شهر مشهد (به استثنای منطقه ثامن) از طرف شرکت آب و فاضلاب مشهد دانست که منجر به خنثی نمودن این ارتباط و پایین آمدن مصرف آب در زمان اوج گردشگری می گردد.
۲- بین تعداد روزهای وضعیت هشدار و اضطراری اعلام شده توسط اداره کل حفاظت محیط زیست استان خراسان رضوی با تعداد گردشگران وارد شده به شهر طی ماه های مختلف سال، آزمون به عمل آمده که نتیجه ی حاصله مبین ارتباط بی معنی (۳۷۱/۰-)بین این دو بوده است و همچنین نوع رابطه نیز معکوس بوده که حکایت از عوامل تأثیر گذار دیگری همچون وارونگی هوا در روزهای سرد سال، رطوبت، باد و … بر روی میزان آلودگی هوای شهر دارد. به عبارتی دیگر میزان آلودگی هوا در فصل سرد سال که تعداد گردشگران کمتر است، نسبت به میزان آلودگی هوا در فصل گرم سال که تعداد گردشگران افزایش می یابند، بیشتر است.

Error
TOPSIS
LINMAP
Fuzzy

COP
E
F
COP
E
F
COP
E
F

Max Error %
۴/۰
۱/۱
۴/۰
۹/۰
۰/۲
۹/۰
۷/۱
۶/۲
۷/۱

Average Error %
۲/۰
۶/۰
۲/۰
۲/۰
۵/۰
۲/۰
۷/۰
۱/۱
۷/۰

بحث تامین حرارت و برودت یکی از مباحث مهم در زندگی بشر است. یکی از راه های تامین برودت استفاده از سیستمهای تبرید می باشد که سیستم تبرید جذبی نیز یکی از انواع آن می باشد. عملکرد بهینه این سیستم ها امروزه بسیار اهمیت یافته است. در این کار برای نخستین بار عملکرد سیستم تبرید جذبی با ۴ سطح دمایی متفاوت و ۳ سطح دمایی متفاوت به صورت چند هدفه بهینه سازی شد که در این بهینه سازی و با توجه به سناریوهای تعریف شده، توابع هدف عبارتند از ضریب عملکرد ، معیار زیست محیطی و معیار ترمواکنومیکی که به طور هم زمان ماکزیمم و تولید آنتروپی ویژه مینیمم شدند تا شرایط عملکرد بهینه به دست آید. این بهینه سازی کمک شایانی به تحلیل ها و آنالیز هایی که در آینده برای سیستم تبرید جذبی با ۴ سطح دمایی و ۳ سطح دمایی متفاوت انجام خواهد شد می کند. هم چنین پیشنهادهایی برای پژوهش های آینده وجود دارد که به آن ها اشاره می شود:

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

تامین حرارت مورد نیاز ژنراتور از انرژی های نو مانند انرژی خورشیدی و بهینه سازی مجدد سیستم تحت این شرایط
تامین حرارت مورد نیاز ژنراتور از حرارت اتلافی نیروگاه های تولید توان و بهینه سازی مجدد سیستم تحت این شرایط
با توجه به این مطلب که تمامی اطلاعات از اجزای سیستم در کاتالوگ ها موجود باشد می توان از آنالیز TRR برای آنالیز اقتصادی استفاده نمود.
مراجع
[۱] Yan, Z: Comment on “Ecological optimization criterion for finite-time heat-engines”. J. Appl. Phys. 73(7), 3583 (1993)
[۲]Bhardway, PK, Kaushik, SC, Jain, S: Finite time optimization of an endoreversible and irreversible vapor absorption refrigeration system. Energ. Convers. Manage. 44(7), 1131–۱۱۴۴ (۲۰۰۳)
[۳]Bhardway, PK, Kaushik, SC, Jain, S: General performance characteristics of an irreversible vapor absorption refrigeration system using finite time thermodynamic approach. Int. J. Ther. Sci. 44(2), 189–۱۹۶ (۲۰۰۵)
[۴] Chen, J: The optimum performance characteristics of a four-temperature-level irreversible absorption refrigerator at maximum specific cooling load. J. Phys.D: Appl. Phys. 32(23), 3085–۳۹۱۰ (۱۹۹۹)
[۵] Chen, J: Optimal performance analysis of irreversible cycles used as heat pumps and refrigerators. J. Phys. D: Appl. Phys. 30(4), 582–۵۸۷ (۱۹۹۷)
[۶] Sun, F, Qin, X, Chen, L, Wu, C: Optimization between heating load and entropy-production rate for endoreversible absorption heat-transformers. Appl. Energy. 81(4), 434–۴۴۸ (۲۰۰۵)
[۷] Chen, L, Zheng, T, Sun, F, Wu, C: Irreversible four-temperature-level absorption refrigerator. Sol. Energy 80(3), 347–۳۶۰ (۲۰۰۶)
[۸] Ngouateu Wouagfack, P.A., Tchinda, R., 2011a. Performance optimization of three-heat-source irreversible refrigerators based on a new thermo-ecological criterion. Int. J. Refrigeration 34, 1008-1015.
[۹] Ngouateu Wouagfack, P.A., Tchinda, R., 2011b. Irreversible three heat- source refrigerator with heat transfer law of and its performance optimization based on ECOP criterion. Energy Syst. 2, 359-376.

شکل۲-۲۲) تحلیل استراتژی با بهره گرفتن از رویکرد مبتنی بر منابع ………………………………………………………………………….
شکل۲-۲۳) مدل مبتنی بر منابع از مزیّت رقابتی پایدار……………………………………………………………………………………………
شکل۲-۲۴) مدل یکپارچه از رویکرد مبتنی بر منابع و استراتژی رقابتی………………………………………………………………….
شکل۲-۲۵) اجزای تجزیه و تحلیل درون سازمانی که منجر به کسب مزیّت رقابتی می گردد ……………………………….
شکل۲-۲۶) مدل مفهومی اله وردی……………………………………………………………………………………………………………………………
شکل۲-۲۷) مدل مفهومی کرمپور و همکاران ……………………………………………………………………………………………………………
شکل۲-۲۸) مدل مفهومی پور جهانی ………………………………………………………………………………………………………………………..
شکل۲-۲۹) مدل مفهومی رابطه بین بازار گرایی و مزیّت رقابتی و عملکرد ……………………………………………………………
شکل۴-۱) مدل پایه تحقیق در حالت استاندارد………………………………………………………………………………………………………..
شکل ۴-۲) مدل پایه تحقیق در حالت معنا داری …………………………………………………………………………………………………….
شکل ۴-۳) تحلیل عاملی تاییدی عامل منابع شرکت در حالت استاندارد ……………………………………………………………….
شکل۴-۴) تحلیل عاملی تاییدی عامل منابع شرکت در حالت معناداری………………………………………………………………….
شکل۴-۵) تحلیل عاملی تاییدی عامل قابلیت های شرکت در حالت استاندارد……………………………………………………….
شکل۴-۶) تحلیل عاملی تاییدی عامل قابلیت های شرکت در حالت معناداری………………………………………………………..
شکل۴-۷) تحلیل عاملی تاییدی استراتژی های بازاریابی در حالت استاندارد…………………………………………………………..
شکل۴-۸) تحلیل عاملی تاییدی استراتژی های بازاریابی در حالت معناداری…………………………………………………………..
شکل۴-۹) تحلیل عاملی تاییدی مزیت رقابتی در حالت استاندارد……………………………………………………………………………
شکل۴-۱۰) تحلیل عاملی تاییدی مزیت رقابتی در حالت معناداری…………………………………………………………………………
شکل۴-۱۱) تحلیل عاملی تاییدی عملکردبازرگانی در حالت استاندارد…………………………………………………………………….
شکل۴-۱۲) تحلیل عاملی تاییدی عملکرد بازرگانی در حالت معناداری……………………………………………………………………
چــکـیــده
در دنیای رقابتی امروز شرکت هایی موفق هستند که به توانند ارزش های بیشتری برای مشتریان به وجود آورند و بنا به گفته سرجیو زیمن^[۱] دلایل بیشتری به مشتریان ارائه کنند تا آن ها را به خرید و ایجاد رابطه بلندمدت با شرکت ترغیب سازند.خلق ارزش برتر برای مشتری در سایه مولفه­های گوناگون اساس بهبود عملکرد بازرگانی شرکت ها را فراهم می سازد. این درحالی است که صاحب نظران پتانسیل شرکت های حاضر در بازار سرمایه­ای ایران را از لحاظ عملکرد بهتر ، بیشتر از این می دانند. بنابراین هدف این تحقیق شناسایی عواملی است که بر عملکرد بازرگانی شرکت ها مؤثرند.مطالعات مختلف بیانگر این مطلب است که چهار دسته متغیرهای مزیّت رقابتی، استراتژی­ های بازاریابی، منابع و قابلیت ­های شرکت می توانند بر عملکرد بازرگانی شرکت ها اثر بگذارند که در این بررسی به عنوان متغیرهای مستقل در نظر گرفته شده ­اند. تحقیق حاضر از لحاظ نوآوری می خواهد برای اولین بار در استان گیلان مزیّت­ها منابع و قابلیت ها را برای تبیین عملکرد بازرگانی شرکت ها در کنار استراتژی های بازاریابی در قالب یک مدل علّی بررسی نماید. این تحقیق از طریق یک مدل علّی سعی در تبیین تعیین کننده­ های عملکرد بازرگانی شرکت­ها را دارد. مزیّت رقابتی شامل سازه­های بهبود کیفیت محصولات و خدمات و میزان ورود به بازارهای پر منفعت می باشد. هم چنین استراتژی های بازاریابی نیز بر عملکرد بازرگانی شرکت ها تاثیر گذار است که این عامل دارای سازه­های توسعه محصولات و خدمات ، کاهش هزینه و قیمت و شفافیت تبلیغات می باشد. منابع شرکت نیز در این تحقیق شامل : منابع فیزیکی که دارای سازه­های فن آوری تجهیزات و ظرفیت خدمات است. منابع مالی شامل سازه­های نقدینگی و توانایی به دست آوردن منابع مالی و منابع تجربی شامل سازه های دانش ، تخصص و سنجش عملکرد گذشته می باشد. و در نهایت آخرین متغیر تاثیر گذار بر عملکرد بازرگانی شرکت ها قابلیت ­های شرکت می باشد و متشکل شده است از : دیدگاه تسهیمی دارای زیرسازه­های عقیده مشترک و توسعه توانایی­های شرکت. ساختار ارتباطی شامل زیر سازه­های روابط نزدیک با عرضه کنندگان،شناخت نیازهای مشتریان و سهام داران و درک/پاسخ به فن آوری که شامل زیرسازه­های فراگرفتن پیشرفت های فن آوری و پاسخ سریع به تغییرات فن آوری می باشد. هدف کلی این تحقیق طراحی و آزمون مدل علّی جهت تبیین عملکرد بازرگانی شرکت­های تولیدی استان گیلان می باشد.

( اینجا فقط تکه ای از متن پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

جامعه آماری در این تحقیق شرکت­های تولیدی استان گیلان می­باشد. در تحقیق حاضر با بهره گرفتن از شاخص­ های آمار توصیفی،هر یک از متغیرها تشریح و سپس با بهره گرفتن از مدل علّی نسبت به آزمون آن اقدام گردید. نتایج تجزیه و تحلیل ها نشان داد که به طور کلی بین منابع شرکت ها و استراتژی های بازار
یابی و قابلیت شرکت ها و استراتژی های بازار یابی رابطه وجود دارد. هم چنین بین استراتژی های بازار یابی و مزیّت رقابتی رابطه مثبتی حاکم است. از سوی دیگر، مزیّت رقابتی با عملکرد بازار و عملکرد مالی رابطه دارد. و در نهایت بین عملکرد بازار و عملکرد مالی رابطه مثبت و مستقیمی وجود دارد.
واژگان کلیدی: عملکرد بازار، عملکرد مالی، مزیّت رقابتی، استراتژی­ های بازاریابی،منابع شرکت، قابلیت ­های شرکت
فصل اول
کلیّات تحقیق
۱-۱) مقــدمــه
به نظر می رسد که موفقیت شرکت ها و مؤسسات امروزی در گرو شناخت هرچه بیشتر از مشتریان ،رقبا و سایر عوامل تاثیر گذار بر بازار است. نیازها و خواسته های مشتریان همواره در حال تغییر هستند و تنها در صورت شناخت این تغییرات است که شرکت می تواند موفق شود. از سویی رقبا نیز به دنبال جذب مشتریان بیشتر برای خود هستند و در این راه از هیچ کوششی چشم پوشی نخواهند کرد. شناخت و پیش بینی این عوامل و ارائه راه کار مناسب در برخورد با آن ها نقش کلیدی در موفقیت شرکت در بازار هدف بازی خواهد کرد. از این رو گرایش به بازار و نیازهای مشتریان اولین ویژگی بازاریابی جدید است و در این شرایط مدیران کامیاب کسانی هستند که سازمان خود را با شرایط روز همگام سازند و این زمانی امکان پذیر است که کارمندان و مدیران شرکت گرایش به عملکرد بازار را به عنوان یک فرهنگ و بینش بپذیرند. (نوری نیا،۱۳۸۶،ص۳۲) یک شرکت یا سازمان با تفکر بازارگرا به طور مستمر برخواسته های مشتریان نظارت دارد و تلاش می کند که به وسیله پاسخگویی ، عملکرد بازارگانی خود را ارتقاء دهد.(چیرانی و همکاران،۱۳۹۱،ص۲) کارشناسان معتقدند که مزیّت رقابتی می تواند نقش به سزایی را در بهبود عملکرد بازرگانی شرکت ها ایفا کند. مزیّت رقابتی ، وضعیتی است که یک بنگاه را قادر می سازد که با کارایی بالاتر و به کارگیری روش های برتر، محصولات را با کیفیت بالاتر عرضه نماید و در رقابت سود بیشتری را برای بنگاه فراهم آورد. یک واحد اقتصادی زمانی دارای مزیّت رقابتی است که به تواند به دلایل خاص که ناشی از ویژگی های آن واحد است( مانند وضعیت مکانی، فن آورانه، پرسنلی و….)به طور مداوم تولیدات خود را نسبت به رقبایش با هزینه ای پایین تر و کیفیت بالاتر عرضه کند. (P108 ،۲۰۰۸،Yilmaz) امروزه مشتریان در کانون اصلی توجه شرکت ها قرار دارند و رضایت مندی آن ها، عامل کسب مزیّت رقابتی برای سازمان ها است. لازمه جلب رضایت مشتری، برآورده ساختن کامل نیازهای آنان و شناسایی دقیق خواسته ها، انتظارات، تمایلات، توانایی ها و محدودیت های آن ها در خرید محصولات است. با دست یابی به چنین اطلاعاتی می توان عوامل تاثیر گذار بر رفتار مصرف کنندگان را به خوبی تشخیص داد و در اتخاذ استراتژی های بازاریابی شرکت ها (محصول،قیمت،توزیع،تبلیغ) از آن ها استفاده نمود. بنابراین محصولات شرکت ها باید مطابق با مزایایی مورد انتظار مشتریان باشد تا در نهایت بهبود عملکرد بازرگانی شرکت هارا منجر شود.(زرگریان،۱۳۹۱،ص۲) دو عامل تاثیرگذار بر استراتژی های بازاریابی شرکت ها منابع و قابلیت های شرکت می باشند. منابع عبارتند از عوامل تولید که یک شرکت به وسیله آن ها کالا و خدمات با ارزشی برای مشتریانش تولید می نماید.برای نیل به این هدف آن ها از منابعی استفاده می کنند و تا اندازه ای که این منابع نسبت به رقبا برتر باشد،این شرکت ها موفق تر خواهند بود. (پور جهانی،۱۳۸۸،ص۲) و قابلیت های شرکت ترکیبی از مهارت ها ، دانش و رفتارهایی که در سرتاسر شرکت یا سازمان وجود دارد و در افراد ، سیستم ها ، فرایند ها و ساختارها منعکس می شود. در یک تعریف دیگر ، مهارت هایی که شرکت برای تبدیل داده ها به ستاده ها به کار می گیرد تا در قالب فرایندهای سازمانی از ترکیب منابع محسوس و نامحسوس برای به دست آوردن اهداف مورد نظر مانند خدمت به مشتری ، توانمندی های توسعه محصول برتر، نوآوربودن کالاها و خدمات استفاده نماید.(غلامین،۱۳۹۰،ص۱۲) بنابراین شرکت ها برای رسیدن به عملکرد بازرگانی بالاتر از میانگین صنعت خود، باید سرمایه گذاری سازگاری در منابع و قابلیت هایشان بکنند، پس هر چقدر رقابت شدیدتر می شود اهمیت شناسایی منابع و قابلیت ها ، خود را بیشتر هویدا می سازد. (پورجهانی،۱۳۸۸،ص۳)
۱-۲) بیان مساله
در محیط پیچیده^[۲] و پویای^[۳] در حال تغییر امروزی، شرکت ها نیازمند طراحی و اتخاذ استراتژی هایی هستند که به تواند به آن ها در بهبود روز افزون عملکرد شان یاری رساند. زیرا در چنین محیط رقابتی ،تنها شرکت هایی می توانند دوام آورده و به حیات خود ادامه دهند که از گردونه رقبا جا نمانده و خود را با شرایط بازار رقابتی همگام نمایند. به عبارت دیگر مدیران شرکت ها، حاصل تصمیم گیری های خود در قالب انتخاب استراتژی را در آینه ی معیارهای عملکردی مشاهده خواهند نمود . تجزیه و تحلیل مقایسه عملکرد مشاهده شده با روند گذشته، با رقبا و یا متوسط صنعت^[۴] ، باز خورد مناسبی را جهت تصمیم گیری و انجام فعالیت های آتی فراهم می آورد.به همین دلیل یکی از اهداف همه شرکت ها در طول زمان،بهبود مستمر^[۵]عملکرد بوده و است . البته لازم به ذکر است که عملکرد هم به معنای رفتارها و هم به معنای نتایج است . زیرا رفتارها از افراد و اجرا کننده ناشی می شوند و عملکرد را از یک مفهوم انتزاعی به عمل تبدیل می کنند. (p1130، ۱۹۸۸ ، Brumback)
عملکرد بازرگانی^[۶] یکی از مهم ترین متغیر های مورد بحث در تحقیق های مدیریتی است و بدون شک مهم ترین معیارسنجش موفقیت در شرکت های تجاری به حساب می آید و به ارزیابی و سنجش اهداف واقعی به دست آمده یک سازمان، بر مبنای برنامه های پیش بینی شده اشاره دارد سنجش عملکرد وسیله ای برای اندازه گیری و حصول اطمینان از این که استراتژی های سازمان منجر به دستیابی به اهداف شده است، می باشد.(چیرانی و همکاران ،۱۳۹۱،ص۴) عملکرد شرکت، میزان موفقیت یک شرکت در خلق ارزش^[۷] برای قسمت های مختلف بازار است. در نهایت عملکرد شرکت بر اساس دست یابی به اهداف کسب و کار از طریق واحد های مختلف شرکت، تعیین می شود. شرکت های با عملکرد مطلوب ، ارزش را در طول زمان خلق می نمایند. این امر در شرکت های با عملکرد نا مطلوب صورت نمی گیرد . قسمت های مختلف بازار به دنبال ارزش های مختلفی هستند. بنابرین این خلق ارزش و عملکرد شرکت تنها از قسمت های مختلف بازار قابل ارزیابی است. (سایمونز^[۸]،۱۳۸۵،ص۲۴۹)
یکی از عوامل مهم و تاثیرگذار بر بهبود عملکرد بازرگانی شرکت ها و سازمان ها مزیّت رقابتی است.(رهنورد ،۱۳۸۲،ص۲۱) به عبارت بهتر بدون مزیّت رقابتی، شرکت ها نمی توانند عملکرد خود را مدیریت نمایند باید در نظر داشت عرصه اقتصاد نوین جهانی با ویژگی هایی چون تغییرات فن آوری ، یکپارچگی نظام اقتصادی در سطح بین المللی و رقابت نزدیک ، از یک سو منشأ تهدیدها و از سوی دیگر زمینه ساز فرصت ها^[۹] برای سازمان ها است. موفقیت در چنین محیط هایی در گرو مزیّت رقابتی است . مزیّت رقابتی ارزش های قابل ارائه شرکت برای مشتریان است به نحوی که این ارزش ها از هزینه های مشتری بالاتر است. (پورتر^[۱۰] ،۱۳۸۴،ص۷۲) در بررسی عوامل تأثیرگذار در مزیت رقابتی مشاهده می شود که در دنیای رقابتی امروز ، سازمان ها به منظور بقای خود نیاز به استفاده از استراتژی های بازار یابی دارند بررسی ها نشان داده است که ناموفق بودن شرکت ها از ناتوانی آن ها در بهره گیری از استراتژی های بازاریابی نشأت می گیرد. این شرکت ها کسب سود بیشتر را بر رضایت مشتریان ترجیح می دهند. (فخیمی آذر،۱۳۹۰،ص۲) محصول (کالا و خدمت ) باید مطابق با مزایای مورد انتظار مشتری باشد و قیمت مناسب با توانایی های خریدار . این محصول باید در دسترس مشتری قرار بگیرد تا در خرید آن دچار مشکل نشود و در نهایت تبلیغات^[۱۱] لازم نیز انجام گیرد تا مصرف کنندگان بالقوه از وجود چنین محصولی با خبر شوند. در واقع استراتژی های بازار یابی ، مسیر عملکرد سازمان را با بهره گرفتن از متغیرهای قابل کنترل در محیطی که عوامل غیر قابل کنترل دارد (بازار خارجی) مشخص می کنند. (p22، ۲۰۰۴ ،Chan) دو عامل تأثیر گذار بر استراتژی های بازاریابی شرکت ها، منابع و قابلیت های شرکت می باشد . منابع عبارت است از عوامل تولید که یک شرکت به وسیله آن ها کالا و خدمات با ارزش را برای مشتریانش تولید می نماید. ( p48، ۱۹۹۹، Charbaghi and Lynch) و قابلیت ها عبارتند ازمهارت های مورد نیاز یک شرکت برای کسب مزیّت کامل از منابع در اختیارش . به زبان دیگر قابلیت ها عبارتند از مهارت های یک شرکت در هماهنگ سازی منابع و استفاده بهره ور از آن ها. لازم به ذکر است که قابلیت های یک شرکت محصول ساختارسازمانی و نظام های کنترل آن می باشد. (علی احمدی ، الهیاری ،۱۳۸۲،ص۴۴) بنابراین به نظر می رسد شرکت ها جهت بهبود عملکرد بازرگانی خود (عملکرد بازار- عملکرد مالی ) باید به استراتژی های بازار یابی که سبب خلق ارزش برای مشتریان و متمایز کردن شرکت در میان رقبا می شوند توجه نمایند. حال این تحقیق می خواهد در قالب یک مدل علّی به تبیین عملکرد بازرگانی شرکت های تولیدی استان گیلان با تأکید بر استراتژی های بازاریابی، منابع شرکت، قابلیت ها و مزیّت های رقابتی بپردازد.
۱-۳) ضرورت و اهمیت تحقیق
در مطالعات علمی مشاهده شده که رشد اقتصادی کشورها به دلایلی چند با رشد تولید و صادرات آن ها ارتباط مستقیم دارد. این امر موجب افزایش سرمایه گذاری^[۱۲] و انتقال منابع تولیدی از بخش های کم بازده^[۱۳] به بخش های پربازده^[۱۴] و نهایتا انتقال منابع از بخش های غیر رقابتی درون گرا به بخش های پر بازده و برون گرا می شود.(اله وردی،۱۳۹۱،ص۴) بهبود عملکرد بازرگانی شرکت ها از نقش کلیدی در توسعه رونق بنگاه­ها ،صنایع
و اقتصاد کشورها برخوردار بوده و تلاش برای به دست آوردن بازارهای پر بازده با رقابت فشرده­ای مواجه است. شرکت های پیشرو در کشورهای پیشرفته با شناخت دقیق و به روز نیاز بازارها و فراهم آوردن بسترهای لازم توانسته ­اند به خوبی به این نیازها پاسخ دهند و سهم قابل ملاحظه­ای از این بازار را از آن خود کنند.این در حالی است که در شرکت های تولیدی ایران با وجود فعالیت های رضایت بخش^[۱۵] در داخل کشور سهم ناچیزی از بازارهای داخلی و خارجی را از آن خود کرده ­اند. غفلت از مزیّت نسبی^[۱۶] ، استراتژی­ های بازاریابی ، منابع و قابلیت های شرکت و عدم توجه به دیگر امکانات بالقوه در شرکت های ایرانی ، کشور را به سمتی سوق داده که علی رغم برخورداری از مزیّت­های نسبی بی شمار درامر تولید و صادرات ، فاقد مکانیزم های مناسب جهت تطبیق ، معرفی و ارسال محصولات و خدمات به مصرف کنندگان نهایی هستیم. شرکت های تولیدی بایستی ویژگی های بازارهای هدف ، خصوصیات و نیازهای مشتریان و عملکرد رقبای خود را در بازارها به خوبی شناسایی کرده و الزامات مورد نیاز در این بازارها را به گونه ­ای در سیستم سازمانی خود فراهم کنند که رقابت پذیری خویش را رقم بزنند. (اله وردی،۱۳۹۱،ص۶) شرکت­های تولیدی یکی از اجزای حیاتی رشد در اقتصاد جهانی می باشند و اهمیت آن ها در توسعه اقتصادی کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه به خوبی شناخته شده است. کشورهای در حال توسعه باید قدرت شرکت های تولیدی را در ایجاد توسعه صنعتی پایدار در برنامه ریزی مدنظر قرار دهند. در کشور ایران شرکت­­های تولیدی بیش از ۹۰ درصد جامعه تجاری را تشکیل می دهند به این جهت برای استفاده از مزایای رقابتی در ترتیبات اقتصاد جدید در حال ظهور و فائق آمدن بر چالش های مختلف در بازارهای محلی ، شرکت­های تولیدی نیاز دارند که برای آن ها برنامه های بستر سازی و ظرفیت سازی مناسب پیش ­بینی شود. از سوی دیگر بر اساس برنامه چهارم توسعه حدود ۵ درصد از رشد بخش صنعت به رشد بهره­ وری کلیه عوامل اختصاص دارد که با توسعه شرکت های تولیدی این امر می بایست تحقق یابد.(وب سایت سازمان صنایع شهرک های صنعتی ایران)
در شرایط کنونی وضعیت صادرات غیر نفتی در کشور در حالت بحرانی قرار دارد و با کاهش رو به رو شده است و این امر برای سازمان ها ، شرکت ها و مسئولین ذیربط در کشور یک هشدار محسوب می شود. برخی از صنایع در ایران تاریخچه­ای دیرینه دارند و کشور ما در این زمینه قابلیت فراوانی دارد و می توان با برنامه ریزی^[۱۷] درست و خط مشی بازاریابی مناسب در این صنعت،گام مؤثری در این زمینه بردارد و جایگاه خود را در عرصه ملی و بین المللی تثبیت کند. ضرورت این امر در حالی است که بسیاری از صنایع کشور ما از قابلیت بسیار بالایی برای ورود به بازارهای هدف برخوردارند و می توانند با ایجاد برنامه ریزی مناسب در قیاس با رقبا به مزیّت رقابتی دست یابند. با شناسایی عوامل مؤثر بر عملکرد بازرگانی شرکت­ها می توان برنامه ریزی بهتری برای افزایش بهره­ وری انجام داد.عوامل مؤثر بر توسعه عملکرد بازرگانی شرکت­ها را می توان بر دو گروه عوامل داخلی^[۱۸] (درون بنگاه)و عوامل خارجی^[۱۹] (محیطی) تقسیم کرد.(اله وردی،۱۳۹۱،ص۸) بر این اساس، انگیزه انجام این تحقیق فراهم آوردن دانش تجربی درباره چگونگی تاثیرگذاری منابع، قابلیت‌ها، استراتژی­ های بازاریابی و مزیّت رقابتی بر عملکرد بازرگانی شرکت های تولیدی استان گیلان می­باشد.
۱-۴)اهداف تحقیق
هدف اصلی تحقیق تبیین عملکرد بازرگانی شرکت های تولیدی استان گیلان با تاکید بر استراتژی های بازاریابی در قالب یک مدل علّی است که در این راستا اهداف فرعی زیر قابل دست یابی است:
اندازه ­گیری متغیرهای عملکرد بازار، عملکرد مالی ،مزیّت رقابتی، استراتژی­ های بازاریابی، منابع و قابلیت ­های شرکت.
برقرار نمودن ارتباط بین متغیرهای فوق الذکر مطابق مدل علّی تحقیق جهت تبیین عملکرد بازرگانی شرکت­ها.
آزمون فرضیه های تحقیق.
اهداف کاربردی تحقیق :
در مورد اهداف کاربردی این تحقیق می توان گفت که از نتایج آن می شود برای ارزیابی و بهبود عملکرد بازرگانی شرکت های تولیدی استان گیلان و سایر استان های کشور استفاده نمود. هم چنین مدیران این شرکت ها می توانند با طراحی استراتژی های مناسب در زمینه بازاریابی و بهره مندی از منابع و قابلیت های شرکت و نیز استفاده از مزیّت های رقابتی گامی بلند در جهت ارتقای عملکرد بازرگانی شرکت ها بردارند.
۱-۵)سوالات تحقیق
در این تحقیق با بهره گرفتن از مدل علّی سعی در پاسخ به سوال اصلی و سوالات فرعی تحقیق می باشد. سوال اصلی تحقیق این است که چه عواملی با عملکرد بازرگانی شرکت های تولیدی استان گیلان مرتبط می باشد؟ جهت نیل به پاسخ این سوال می توان سوالات فرعی زیر را طراحی نمود.
آیا بین منابع و استراتژی­ های بازاریابی شرکت های تولیدی استان گیلان رابطه مثبت وجود دارد؟
آیا بین قابلیت­ها و استراتژی­ های بازاریابی شرکت های تولیدی استان گیلان رابطه مثبت وجود دارد؟
آیا بین استراتژی­ های بازاریابی و مزیّت رقابتی شرکت های تولیدی استان گیلان رابطه مثبت وجود دارد؟
آیا بین
مزیّت رقابتی و عملکرد بازار شرکت­های تولیدی استان گیلان رابطه مثبت وجود دارد؟
آیا بین مزیّت رقابتی و عملکرد مالی شرکت­های تولیدی استان گیلان رابطه مثبت وجود دارد؟
آیا بین عملکرد بازار و عملکرد مالی شرکت­های تولیدی استان گیلان رابطه مثبت وجود دارد؟
۱-۶)چهارچوب نظری^[۲۰] تحقیق
چهارچوب نظری ، الگویی است که محقق بر اساس آن درباره روابط بین عواملی که در ایجاد مساله مهم تشخیص داده شده ­اند نظریه پردازی می کند. چهارچوب نظری ضرورتا نباید سخن محقق باشد و گاه به طور منطقی از نتایج تحقیقات قبلی پیرامون مساله نشات می گیرد. در بسیاری از موارد ادغام باورهای منطقی فرد محقق و تحقیقات مرتبط منتشر شده با مساله تحقیق در ایجاد مبنایی برای بررسی موضوع تحقیق نقش محوری دارد. بر مبنای چهارچوب نظری متغیرهایی مانند متغیرهای مستقل^[۲۱]، وابسته^[۲۲]، مداخله گر^[۲۳]­ و تعدیل گر^[۲۴] که تصور می شود در پاسخ و حل مساله تحقیق نقش دارند شناسایی می شوند. ایجاد چهارچوب نظری در تکمیل درک محقق از مساله تحقیق به فرضیه سازی وآزمون آن ها کمک می کند. به طور کلی می توان گفت:چهارچوب نظری مبنایی است که تمام تحقیق بر روی آن قرار داده می شود. چهارچوب نظری یک شبکه منطقی ،توسعه یافته، توصیف شده و کامل بین متغیرهایی است که از طریق فرایندهایی مانند مصاحبه ، مشاهده و بررسی ادبیات موضوع (پیشینه تحقیق) فراهم آمده است.(خاکی،۱۳۹۰ ص۱۶۳) در این راستا ادبیات اخیر نشان می دهد که در یک سازمان، اندازه گیری عملکرد بازرگانی ، کار چندان ساده­ای نیست. معمولا سازمان ها بزرگ هستند و فعالیت های مختلف و گوناگونی دارند و در نقاط مختلف پراکنده­اند. آن ها در پی تامین هدف­های متنوع ،گوناگون و مختلفی هستند و به نتایج مختلفی می رسند. برای سنجش و اندازه ­گیری عملکرد سازمان ها، شاخص ­ها و روش­های متعددی ارائه شده است.(دفت^[۲۵]،۱۳۹۰،ص۱۰۴) محققین مختلف نیز برای سنجش عملکرد بازرگانی ازمؤلفه­های مختلف استفاده کرده ­اند و هیچ رویه ثابت و استانداردی در این زمینه دیده نمی شود. رویه معمول به این صورت است که در ابتدا چند مؤلفه در ارتباط با عملکرد بازرگانی انتخاب شده و سپس به روش عینی یا ذهنی هریک از مؤلفه ها را می سنجند. نخست مفهوم ذهنی^[۲۶] ، در وهله­ی اول مرتبط است با عملکرد شرکت­ها نسبت به رقبا­ی آن ها و دیدگاه دوم مفهوم عینی^[۲۷] است که بر پایه­ اندازه ­گیری مطلق عملکرد می­باشد. (p558، ۲۰۰۵ ،Sin et.al)
به هر حال علی رغم کاربرد شاخص­ های فراوان برای سنجش عملکرد بازرگانی توسط محققین مختلف،گروهی از محققان مؤلفه هایی از عملکرد را که بیشتر باهم مرتبط هستند در گروه­هایی جای داده و آن ها را نام گذاری می­ کنند. برای مثال یوسیبا و همکاران^[۲۸] معتقدند که عملکرد شرکت بسته به نوع سازمان، تفکرات مدیریت ، فلسفه وجودی و رسالت سازمان، شرایط محیطی و موارد بی­شمار دیگری بررسی و اندازه ­گیری می شود. لذا به همین دلیل است که از شاخص ­ها و معیارهای متعددی استفاده می کنند.(p30،۲۰۰۷،Eusebio et.al) به عنوان مثال ناوارو^[۲۹] مؤلفه­ های عملکرد بازرگانی را در دو دسته اهداف اقتصادی (سود، فروشی و هزینه) و اهداف استراتژیک (گسترش بازار، افزاش دامنه سهم بازار و…) جای داده است.(p53،۲۰۱۰،Navarro et.al) در تحقیق حاضر از مؤلفه عملکرد بازار و عملکرد مالی^[۳۰] برای سنجش عملکرد بازرگانی در نظرگرفته شده است. ضمنا از بین مؤلفه­ های مؤثر بر بهبود عملکرد بازرگانی ، مؤلفه­ های مزیّت رقابت استراتژی­ های بازاریابی، منابع و قابلیت ­های شرکت به عنوان عوامل مرتبط و تاثیر گذار که منجر به عملکرد برتر می شوند انتخاب شده ­اند.
عملکرد بازار ، به عنوان اثر بخشی فعالیت های سازمان تعریف شده است و از سه جزء رشد فروش ،سهم بازار و سودآوری تشکیل می شود. هم چنین عملکرد بازار درجه یا مقیاسی است که شرکت به اهداف صادراتی خود نائل شده است. (p18 ،۲۰۰۶،Shimsuddoha & yunus) هامبارگ^[۳۱] در تحقیقات خود به این نتیجه رسیده است که یک فرهنگ سازمانی^[۳۲] با تفکر بازارگرا می تواند از طریق عملکرد بازار بر عملکرد مالی تاثیر مثبت بگذارد و حاشیه سود را افزایش دهد. (p448،۲۰۰۲،Homburg & Pflessev) عملکرد مالی عبارتست از درجه یا میزانی که شرکت به اهداف مالی سهامداران در راستای افزایش ثروت آنان نائل می ­آید.(عیسی زاده ،۱۳۸۹،ص۶۱)
مزیّت رقابتی ، وضعیتی است که یک بنگاه را قادر می سازد که با کارایی بالاتر و به کارگیری روش های برتر ، محصول را با کیفیت بالاتر عرضه نماید و در رقابت سود بیشتری را برای بنگاه فراهم آورد. یک واحد اقتصادی زمانی دارای مزیّت رقابتی است که به تواند به دلایل خاص که ناشی از ویژگی ­های آن واحد است (مانند و
ضعیت مکانی، فن آورانه پرسنلی، …) به طور مداوم تولیدات خود را نسبت به رقبایش با هزینه پایین­تر و کیفیت بالاتر عرضه کند. (p108، ۲۰۰۸،Yilmaz)
ساوهنی و پیپر^[۳۳] در سال ۲۰۰۲ در تحقیقات خود دریافتند مدیران شرکت هایی که به جای تمرکز بر مبادله^[۳۴] و منافع اقتصادی به ایجاد و حفظ روابط ارزش مند با مشتریان از طریق خلق ارزش برتر در راستای مزیّت رقابتی متمایل شده ­اند و فرهنگ مبتنی بر ارائه ارزش به مشتری را در تمام فرایندها و اقدامات خود تقویت می کنند عملکرد تجاری^[۳۵] و مالی برتری نسبت به سایر رقبا و شرکت ها دارند. (p262،۲۰۰۲،Sawheny & Piper)
استراتژی­ های بازاریابی شامل سیاست­ها، اعمال و روش­هایی در بخش ­های بازاریابی و فروش می باشند که هدف آن­ها خلق و ایجاد عایدات و درآمدها و منابع است. قلمروی استراتژی های بازاریابی، عبارتست از بازارهای هدف خاص برای یک خانواده محصول یا یک محصول خاص. سپس،شرکت­ها از طریق یک طراحی و اجرای برنامه مناسب عناصر آمیخته بازاریابی (محصول^[۳۶] یا خدمت،قیمت^[۳۷]،توزیع^[۳۸]،تبلیغ^[۳۹]) طبق نیازها و خواسته­ های مشتریان بالقوه در آن بازار هدف، به دنبال کسب مزیّت رقابتی و ایجاد هم افزایی می باشند.(ثنایی،۱۳۹۱،ص۲۰)

۲- رهبری ضعیف
۳- کمک‌های ناکافی از خریداران و مشتری‌ها در فرآیندهای CRM
۴- موانع سیستم‌های wireless مدیریت ارتباط با مشتری
۴- مقاله دیگری توسط هافرنن و همکارانش (۲۰۰۸) انجام گرفته است در این تحقیق، محقق به دنبال بررسی تاثیر ابعاد بازاریابی رابطه مند بر عملکرد بانک می باشد دراین پژوهش متغیرهای احتمال و هوش هیجانی به عنوان متغیر مستقل و عملکرد بانک و به عنوان متغیر وابسه در نظر گرفته شده است. نتایج بررسی های حاصل نشان می دهد که بین متغیرهای مستقل و عملکرد بانک رابطه مثبت و معنی داری وجود دارد.
فصل سوم
مواد و روش ها
۳-۱- مقدمه
در فصل حاضر کلیه اقدامات و روشها و فنونهایی که برای جمعآوری و تجزیه و تحلیل اطلاعات استفاده میشود، تبیین میگردد. نخست نوع و روش تحقیق توضیح داده میشود. سپس به تفکیک و تبیین جامعه و نمونه آماری و روش نمونهگیری میپردازیم؛ همچنین نحوه طراحی پرسشنامه و روایی و پایایی آن و روش های تجزیه و تحلیل اطلاعات و داده های بدست آمده از جامعه مدنظر مورد بحث قرار میگیرد.
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

۳-۲- روش تحقیق
تحقیق حاضر یک مطالعهی توصیفی از نوع همبستگی می‌باشد. برای جمع آوری مطالب و مبانی نظری تحقیق از منابع کتابخانهای، مجلات، نشریات و اینترنت استفاده گردیده است. هدف تحقیق همبستگی عبارت است از درک الگوهای پیچیده رفتاری از طریق مطالعه همبستگی بین این الگوها و متغیرهایی که فرض میشود بین آنها رابطه وجود دارد. همچنین این تحقیق از نظر هدف کاربردی است که از نتایج آن میتوان در شرکتهای خدماتی بانکها و شرکتهای بیمه استفاده کرد.
۳-۳ - جامعه آماری
جامعه آماری به عنوان همه عناصری تعریف میشود که دارای یک یا چند ویژگی مشترک هستند و امکان دارد برای مطالعه انتخاب شوند. جامعه در حقیقت شامل همه عناصری است که موضوع یک پژوهش معین در آن مصداق پیدا می‌کند (ناصر، ۱۳۸۲ : ۵۷ ).
جامعه آماری این تحقیق کلیه مشتریان دائمی بیمه اجتماعی روستائیان و عشایر اردبیل میباشد که در محدوده زمانی مشخص به کارگزاری‌های بیمه مراجعه کردهاند.
۳-۴- نمونه آماری
نمونه برداری فرایند انتخاب کردن تعداد کافی از میان اعضای جامعه آماری است، بطوریکه با مطالعه گروه نمونه و فهمیدن خصوصیات یا ویژگیهای آزمودنیهای گروه نمونه بتوان این خصوصیات یا ویژگیها را به اعضای جامعه تعمیم داد (سکاران، ۱۳۸۶، ص ۲۹۵).
برای تعیین حجم نمونه در این پژوهش از فرمول کوکران در حالت حجم جامعه نامعلوم استفاده گردید؛ که بر اساس این فرمول تعداد نمونه ۹۶ بدست آمد، با این حال برای در نظر گرفتن افت و افزایش اعتبار و تعمیم پذیری نتایج تعداد نمونه ۱۰۲ نفر انتخاب گردید، که در قلمرو زمانی سال۱۳۹۱درطول یک سال به کارگزاری‌های این بیمه مراجعه کردهاند.
n=   : فرمول کوکران در حالت حجم نمونه نامعلوم
z= 1.96 p=q= 0.5 d= 0.1
۳-۵- روش نمونه گیری
با توجه به گستردگی شعب از نظر مکانی و تعداد زیاد مشتریان و در دسترس نبودن فهرست کاملی از مشتریان بیمه اجتماعی روستائیان و عشایر، برای انتخاب نمونه از روش نمونهگیری تصادفی ساده استفاده شده است که در مجموع کل نمونه مورد بررسی ۱۰۲ نفر میباشد.
۳-۶- ابزار گردآوری اطلاعات
ابزار اصلی گردآوری اطلاعات پرسشنامه میباشد در بعضی از مواقع از طریق روشFace to Face (مصاحبه رو در رو) داده ها جمعآوری شده است.
۳-۷- نحوهی تدوین پرسشنامه
برای تهیه پرسشنامه ابتدا شاخصهای هر یک از متغیرها تعریف و بر اساس آن پرسشنامه طراحی شده است و همچنین پرسشنامه هایی که درباره موضوع و متغیرهای مورد نظر تنظیم شده بود با بررسی و تطبیق آن با جامعه آماری مورد نظر ملاک طراحی و تهیه پرسشنامه پژوهش حاضر قرار گرفته است. سؤالات پرسشنامه در دو بخش تنظیم گردیده که در ذیل بیان میگردد:
بخش اول: شامل سؤالات عمومی است. این بخش پنج سؤال از مشتریان خواسته که نوع جنسیت، سن، میزان تحصیلات، وضعیت اشتغال و میزان درآمد را مشخص نمایند.
بخش دوم: شامل سؤالات اختصاصی است در این بخش ۳۰ سؤال درباره چهار متغیر مستقل یا همان فرضیه‌های تحقیق و متغیر وابسته طراحی شده است.
این پرسشنامه به شکل طیف پنج گزینهای لیکرت تنظیم و در سه برگ کاغذ A4 توزیع شده، از تعداد ۱۲۰ پرسشنامه توزیع شده بین مشتریان ۱۰۸ پرسشنامه جمعآوری گردیده و از بین ۱۰۸ پرسشنامه، ۶ پرسشنامه به صورت ناقص پر شده بود که در تجزیه و تحلیل دخیل داده نشدند.
۳-۸- روایی و پایایی پرسشنامه
در این پژوهش برای تعیین پایایی پرسشنامه یک نمونه کوچک ۲۰ نفری به صورت آزمایشی انتخاب و پرسشنامه بین آنها توزیع و گردآوری شد. بر مبنای پاسخ ارائه شده توسط پاسخگویان، از ضریب آلفای کرونباخ و با بهره گرفتن از نرم افزار SPSS‌ استفاده شد.
ضریب آلفای کرونباخ به طریق زیر محاسبه می‌شود:
(فرمول آلفای کرونباخ) 
که در آن:
n = تعداد سؤالهای تست
^۲Si = واریانس سؤال i
^۲St = واریانس کل تست
در این تحقیق مقدار آلفا با توجه به فرمول بالا ۸۵ درصد بدست آمده که نشان می‌دهد پرسشنامه استفاده شده پایا می‌باشد.
روایی پرسشها با بهره گرفتن از روایی محتوی و بر اساس نظر خبرگان علمی و اساتید محترم و کارشناسان امور بیمه اجتماعی روستاییان و عشایر آزمون شد. برای این کار در طراحی پرسشنامه به دو صورت عمل شد. نخست مراجعه به پرسشنامه های موجود و مرتبط با موضوع و دوم طرح سؤال و مشورت با خبرگان علمی و اساتید محترم و صاحب‌نظران و کارشناسان بود که از این طریق اصلاحات لازم در سؤالات انجام و برای تحقیق نهایی آماده گردید.
۳-۹- روش تجزیه و تحلیل داده‌ها
در این تحقیق برای تجزیه و تحلیل داده ها از نرم افزار آماری SPSS استفاده شد. ابتدا با بهره گرفتن از آزمون کولمونگروف – اسمیرنف نرمال بودن یا نبودن متغیرها مورد بررسی قرار گرفت. به علت نرمال بودن از ضریب همبستگی پیرسون و همچنین روش رگرسیون چند متغیره استفاده گردید.
فصل چهارم
نتایج
۴-۱- مقدمه
همان گونه که قبلاً اشاره شد هدف پژوهش حاضر، بررسی رابطه مدیریت ارتباط با مشتری با عملکرد بازاریابی صندوق بیمه اجتماعی روستائیان و عشایر استان اردبیل بود. در این بخش یافته های پژوهشی در دو بخش ارائه میشود: الف) یافته های جمعیت شناختی ب) یافته های استنباطی
۴-۲- یافته ها
۴-۲-۱- یافته های جمعیت شناختی:

فصل سوم
بررسی روش­های بازدارنده در تشکیل هیدرات
روش تحقیق
در این تحقیق ما چندین مورد را بررسی قرار می‌دهیم و علاوه بر کار مدل سازی و شبیه سازی به تحلیل موضوعات مختلف در رابطه با شرایط تشکیل هیدرات خواهیم پرداخت. این پژوهش دارای دستاوردهایی است که بدون شک تا امروز هیچ پژوهشی در رابطه با آنها صورت نگرفته است و از کارهای گذشته پیروی نمی‌کند و از دیدگاه جدیدی به این پدیده تازه می‌نگرد. این پژوهش دارای چندین تحقیق مختلف می‌باشد که در هر یک سعی نمودیم نتایجی را بدست آوریم که تا به امروز به آنها توجهی نشده بود و می‌تواند در آینده از آنها برای پایین آوردن درصد خطای تحقیقات محققین دیگر و تفسیر گویاتر از پدیده استفاده شود. پدیده هیدرات در این پژوهش در سه مرحله کاملاً کاوش شده است :

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

۱- مرحله قبل از پیدایش هیدرات
در مرحله قبل از پیدایش با مطالعه کامل و دقیق منابع علمی و توجه به گزارشات تجربی محققین و صنعت‌گران به ارائه راه کارهای دقیق‌تر برای جلوگیری از پیدایش هیدرات در خط لوله پرداخته شده است.
۲- مرحله هنگام تشکیل هیدرات
در مرحله هنگام تشکیل هیدرات نیز به خاطر زمان طولانی پدیده نمی‌توان آن‌ را در یک بخش بررسی نمود که خود به دو بخش زیر تقسیم می‌شود.
مقاومت‌های حین شروع پدیده : در مرحله اول مسئله تشکیل هیدرات را از نگاه انتقال جرم و حرارت به صورت مولکولی بررسی خواهیم کرد که بررسی غلظت و دما بر نحوه رشد هسته و ایجاد ساختار کریستالی چگونه است. توجه به پارامترهای جرمی می‌تواند مانع تشکیل هیدرات یا تأخیر در پیدایش آن‌ شود.
پیدایش مستمر پدیده : در مرحله دوم نیز قسمتی از لوله که در آن‌ هیدرات در حال رشد، تشکیل ساختار، انباشتگی مولکول‌ها در کف لوله و شروع به مسدود کردن لوله می‌کند را با نرم افزار کامسول مورد شبیه‌سازی قرار دادیم و تمامی شرایط فیزیکی لوله را برای متغییر‌های مستقل و وابسته مختلف بررسی نمودیم که نتایج می‌تواند جواب بسیاری از سوالات و درک‌های اشتباه از پدیده را به ما ارائه کند.
۳- مرحله بعد از پیدایش هیدرات
در مرحله بعد از پیدایش هیدرات با شبیه سازی یک شبکه انتقال گاز در یکی از نقاط کشور با نرم افزار Pipephase توانستیم نشان دهیم با تزریق بازدارنده می‌توان از تشکیل پدیده جلوگیری نمود که در ادامه با یک بررسی دقیق‌تر با بهره گرفتن از نرم افزارهای CSMHYD به دنبال انتخاب بهترین بازدارنده باشیم.
مرحله قبل از پیدایش هیدرات
پارامتر اصلی تشکیل هیدرات وجود آب در خط لوله است. در صنعت برای حل معضل هیدرات همواره به دنبال حذف آب هستند که این امر با نم‌زدایی آب صورت می‌گیرد.
نم‌زدایی از گاز طبیعی
نم­زدایی^[۱۰۳]، فرآیندی است که که در آن‌، آب از گاز طبیعی حذف می­ شود و روشی متداول برای جلوگیری از تشکیل­ هیدرات است. اگر هیچ آبی وجود نداشته باشد، تشکیل ­هیدرات غیرممکن است. اگر تنها مقدار کمی آب موجود باشد، احتمال تشکیل هیدرات نیز کم است. دلایل دیگری نیز برای نم­زدایی گاز طبیعی وجود دارد. حذف بخار آب، ریسک خوردگی در خطوط انتقال را کاهش می­دهد. علاوه بر این، نم‌زدایی، بهره وری خطوط لوله را از طریق کاهش مایع تجمع­یافته، یا حذف کامل آن‌، بهبود می­بخشد. چندین روش نم­زدایی وجود دارد. متداول­ترین آنها عبارتند از]۵۳-۵۶[:
(۱) نم­زدایی با بهره گرفتن از گلایکول (خشک­کن مایع^[۱۰۴])
(۲) غربال مولکولی^[۱۰۵] (جاذب جامد^[۱۰۶])
(۳) تبرید^[۱۰۷]
چند روش دیگر نم­زدایی نیز وجود دارد که استفادۀ کمی دارند که در اینجا از بحث دربارۀ آنها صرف­نظر می‌شود. محتوای آب نیز توسط سه روش قابل اندازه‌گیری است:
بررسی نقطه شبنم
توسط جذب آب روی یک جاذب
توسط جذب در یک مایع (کارلفیشر)
نم­زدایی از طریق گلایکول
رایج­ترین روش برای نم­زدایی در صنعت گاز طبیعی، استفاده از خشک­کن مایع است. در این فرایند گاز تر^[۱۰۸] در تماس با حلال رقیق^[۱۰۹] (حاوی مقدار کمی آب) قرار می­گیرد. آب موجود در گاز از طریق حلال رقیق جذب شده و جریان حلال غنی^[۱۱۰] (شامل آب بیشتر) و گاز خشک تولید می­ کند. سیستم گلایکول نمی‌تواند از مشکلات خالی باشد و مشکلات‌عملیاتی^[۱۱۱] یا از بد کارکردن دستگاه‌ها و یا از کیفیت بد عملیات ناشی‌می‌شود این مسائل را میتوان به صورت زیر خلاصه نمود:
۱- کف کردن محلول گلایکول که منجر به آلوده شدن گاز به مایعات می‌شود
۲- تجزیه حرارتی گلایکول
۳- خورندگی در لوله‌ها و مخازن و دیگر وسایل
۴- یخ زدگی در لوله خروجی بخار آب از سیستم
۵- نگه داشتن سطح مطلوب PH گلایکول
۶- نگه داشتن سطح مطلوب غلظت گلایکول
۷- از دست دادن(هدر رفتن) گلایکول
جاذب­های مایع
تعدادی از مایعات قابلیت جذب آب از جریان گاز را دارند. با ­این­حال، تعداد کمی از آنها در تطابق با معیارهای مناسب برای کاربرد تجاری هستند. بعضی از این معیارها عبارتند از:
۱- مایع جاذب باید رطوبت دوست^[۱۱۲] باشد، یعنی تمایل قوی برای جذب آب داشته باشد.
۲- به­منظور حداقل کردن اتلاف محصول مورد نظر و کاهش خروج هیدروکربن، اجزای هیدروکربنی باید حلالیت کمی در حلال داشته باشند.
۳- خشک­کن باید به­راحتی برای استفادۀ مجدد در غلظت­های بیشتر احیا شود.
۴- خشک­کن باید فشار بخار خیلی کمی داشته باشد.‌این موضوع، مقدار اتلاف حلال به­علت تبخیر را کاهش می‌دهد.
۵- خشک­کن باید پایداری حرارتی^[۱۱۳] به­ ویژه در دماهای بالای جوش­آور^[۱۱۴] داشته باشد.
۶- محلول­ها نباید در گسترۀ دمایی مورد انتظار در فرایند نم­زدایی، جامد شوند.
۷- هیچ­یک از مایعات نباید برای مواد فلزی موجود در تجهیزات نم­زدا خورنده باشند، به­ ویژه برای فضای بخار جوش­آور^[۱۱۵]، ستون دفع تقویت کننده^[۱۱۶] و پایین برج جذب^[۱۱۷].
۸- خشک­کن­های مایع نباید‌ با‌ هیچ یک از اجزای گاز طبیعی به­ ویژه با دی­اکسیدکربن و سولفید‌هیدروژن واکنش دهند.
گلایکول­ها
دسته­ای از ترکیبات آلی به نام گلایکول­ها به نوعی با معیارهای تجاری مذکور تطابق دارند. گلایکول‌ها نقطۀ جوش بالاتری نسبت به آب دارند و فشار بخار آنها کمتر ست. با ­این حال، گلایکول­ها در دماهای زیاد تجزیه می‌شوند. دمای تجزیه ما را در انتخاب بیشینۀ دمایی که در آن‌ این فرایند انجام می­گیرد، به­ ویژه در جوش­آور، محدود می­ کند. مونواتیلن­گلایکول­ (MEG)، بیشتر به نام اتیلن­گلایکول(EG) معروف است، دی­اتیلن­گلایکول(DEG)، تری­اتیلن­گلایکول­(TEG)، تترا اتیلن­گلایکول­ (TREG) از جمله گلایکول­های مناسب برای نم­زدایی هستند. گلایکول­ها از ساختار شیمیایی زیر برخوردارند:
توصیف فرایند
فرایند خشک­کن مایع شامل دو مرحله است: اول اینکه آب در یک برج مرحله­ ای^[۱۱۸]، از گاز جذب می‌شود. حلال در ستون دوم احیا^[۱۱۹] می­ شود. حلال سپس به اولین ستون بازگردانده می­ شود تا آب بیشتری از گاز حذف شود. شکل ساده­ای از فرایند نم­زدایی از طریق گلایکول در شکل ‏۳‑۱ نشان داده شده است.
شکل ‏۳‑۱ : فرایند ساده شده یک واحد نم‌زدایی از طریق گلایکول
واحد نم­زدایی TEG گاز طبیعی در فشارهای به نسبت زیاد در برج جذب و فشارهای کم در احیاکننده کار می‌کند. قسمت فشار بالا^[۱۲۰] شامل برج جذب گلایکول^[۱۲۱] و جداسازی ورودی^[۱۲۲] است. قسمت فشار پایین^[۱۲۳] نیز احیاکننده^[۱۲۴]، مخزن تبخیر آنی^[۱۲۵] و تجهیزات همراه آن‌ است.
غربال­های مولکولی^[۱۲۶]
برخلاف نم­زدایی گلایکول، که فرایند جذب از طریق مایع است، نم­زدایی به­وسیلۀ غربال­های مولکولی یک فرایند جذب از طریق جامد است. آب موجود در گاز به فاز جامد می­چسبد، فاز جامد مانند غربال مولکولی عمل می­ کند، به این ترتیب آب از گاز طبیعی حذف می­ شود. غربال­های مولکولی اغلب هنگامی استفاده می­شوند که بخواهیم گاز خیلی خشک داشته باشیم (مانند فرایند برودتی^[۱۲۷]). فرایند غربالگری­ مولکولی می ­تواند گاز را به کمتر از ۱ ppm (1 mg/Sm³‌) یا (۰.۰۵ lb/MMSCF) خشک کند.
در فرایند غربالگری­ مولکولی، گاز تر وارد بستری از مواد جاذب می­ شود. آب موجود در گاز، جذب این بستر شده و این­گونه گاز خشک تولید می­ شود. هنگامی که این بستر اشباع از آب شد، به این معنا که دیگر نتواند آب بیشتری جذب کند، باید احیا شود. اغلب برای کاهش اندازۀ واحد غربالگری­ مولکولی، برای حذف کلی آب از یک واحد نم­زدایی گلایکول استفاده می­ کنند. بعد از نم­زدایی گلایکول، گاز برای خشک کردن نهایی وارد غربال مولکولی می­ شود.
توصیف فرایند
جذب بخار آب از جریان یک گاز، فرآیندی نیمه­پیوسته^[۱۲۸] است. بنابراین، حداقل به دو بستر جذب نیاز داریم. یکی در فاز جذب و دیگری در فاز احیا یا خنک کردن. همچنان که بستر، آب را جذب می­ کند، از آب اشباع می­ شود و آن‌ قسمت از بستر دیگر نمی­تواند آب بیشتری را جذب کند. هنگامی که کل بستر از آب اشباع شد، بستر باید احیا شود. احیا با بهره گرفتن از گرما انجام می­گیرد. به این ترتیب، یک جریان از گاز داغ برای دفع آب از روی بستر عبور داده می­ شود و این­گونه این بستر احیا می­ شود. بعد از مرحلۀ دفع، قبل از وارد شدن دوبارۀ این بستر به عملیات، باید خنک شود. طرح ساده­شده­ای از یک فرایند جذب دو بستری در شکل ‏۳‑۲ نشان داده شده است.
شکل ‏۳‑۲ : فرایند ساده شده یک واحد خشک کن جامد به همراه دو برج
تبرید
یکی دیگر از روش­های نم­زدایی گاز طبیعی، استفاده از تبرید است؛ هدف همیشگی کارخانۀ تبرید، برای تغییر نقطۀ شبنم هیدروکربن، حذف هیدروکربن­های سنگین از جریان گاز طبیعی است. بااین­حال، این فرایند می ­تواند آب را نیز حذف کند. دمای کم در فرایند تبرید موجب حذف آب می­ شود، زیرا گاز سرد آب کمتری نسبت به گاز داغ در خود نگه می­دارد. برای جلوگیری از تشکیل یخ و هیدرات، گاز سرد با یک حلال قطبی، اغلب اتیلن­گلایکول، مخلوط می­ شود. فرایند تبرید معمولی می ­تواند به‌راحتی مقدار آب یک گاز را به اندازۀ ۱ lb/MMSCF برساند.
توصیف فرایند