بانک جهانی سرمایه اجتماعی را پدیده ای می داند که حاصل تاثیر نهادهای اجتماعی، روابط انسانی و هنجارها بر کیفیت و کمیت تعاملات اجتماعی است. تجارب این سازمان نشان می دهد که این پدیده تاثیر قابل توجهی بر اقتصاد، فناوری و توسعه کشورها دارد. سرمایه اجتماعی به صورت فیزیکی وجود ندارد و افزایش آن موجب پایین آمدن هزینه های اداره جامعه و نیز هزینه های عملیاتی سازمان ها می شود(فرقانی و حق بین، ۱۳۸۸). ایده توجه به سرمایه اجتماعی در سازمانها نسبتا جدید است(Cohen & Prusak, 2001). سرمایه اجتماعی بر موفقیت کارکنان در مسیر پیشرفت شغلی خود تاثیرگذار است؛ سرمایه اجتماعی نرخ ترک خدمت کارکنان را کاهش می دهد؛ سرمایه اجتماعی تسهیل کننده تبادل منابع بین واحدی، نوآوری محصول و تقویت کننده یادگیری بین سازمانی است. همچنین سرمایه اجتماعی امکان تبادل و ترکیب سرمایه فکری و نیز اثربخشی تیمهای بین واحدی را افزایش می دهد و در نهایت سرمایه اجتماعی روابط با تامین کنندگان و شبکه های تولید منطقه ای را تقویت می کند(مشبکی و قلیچ لی، ۱۳۸۵).
۲-۵-۲) ابعاد سرمایه اجتماعی
همانطور که در شکل ۱-۲ نشان داده شده است جنبه های مختلف سرمایه اجتماعی را در سه طبقه جای می دهند که عبارتند از بعد ساختاری، بعد رابطه ای و بعد شناختی(Sabatini, 2008).
شکل ۲-۱) ابعاد سرمایه اجتماعی
۲-۵-۲-۱) بعد ساختاری
بعد ساختاری سرمایه اجتماعی اشاره به الگوی کلی تماس های بین افراد دارد، یعنی شما به چه کسانی و گونه دسترسی دارید(Burt, 1992). مهمترین جنبه های این بعد عبارتند از روابط شبکه ای بین افراد؛ پیکربندی شبکه ای و سازمان مناسب(Nahapiet & Ghoshal, 1998).
روابط شبکه ای بین افراد: پیشنهاد اصلی تئوری سرمایه اجتماعی این است که روابط شبکه ای امکان دسترسی به منابع (مثل دانش) را فراهم می سازند. روابط اجتماعی، ایجاد کننده کانالهای اطلاعاتی هستند که میزان زمان و سرمایه گذاری مورد نیاز برای گردآوری اطلاعات را کاهش می دهند.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

پیکربندی روابط شبکه ای: پیکربندی کلی روابط شبکه ای یک جنبه مهم سرمایه اجتماعی را شکل می دهد که می تواند بر توسعه سرمایه فکری تاثیر بگذارد. برای مثال سه ویژگی ساختار شبکه (تراکم، پیوند و سلسله مراتب) همگی از طریق تاثیر بر میزان تماس یا قابلیت دسترسی اعضای شبکه باعث انعطاف پذیری و سهولت تبادل اطلاعات می شوند.
سازمان مناسب: سرمایه اجتماعی ایجاد شده، از جمله روابط و پیوندها، هنجارها و اعتماد در یک محیط خاص، اغلب می تواند از یک محیط اجتماعی به محیط اجتماعی دیگری انتقال داده شود و به این ترتیب بر الگوهای تبادل اجتماعی تاثیر گذارد. سازمانهای اجتماعی مناسب می توانند یک شبکه بالقوه دسترسی به افراد و منابعشان از جمله اطلاعات و دانش را فراهم کنند و از طریق ابعاد شناختی و رابطه ای سرمایه اجتماعی، ممکن است انگیزش و قابلیت را برای تبادل تضمین کنند.
۲-۵-۲-۲) بعد شناختی
بعد شناختی سرمایه اجتماعی اشاره به منابعی دارد که فراهم کننده مظاهر، تعبیرها، تفسیرها و سیستم های معانی مشترک در میان گروههاست. مهمترین جنبه های این بعد عبارتند از زبان، کدهای مشترک و حکایات مشترک(حسن زاده ثمرین و مقیمی، ۱۳۸۹).
زبان و کدهای مشترک: به دلایل مختلفی زبان مشترک بر شرایط ترکیب و تبادل دانش تاثیر می گذارد. اول اینکه زبان کارکرد مستقیم و مهمی در روابط اجتماعی دارد، زیرا ابزاری است که از طریق آن افراد با یکدیگر بحث می کنند، اطلاعات را مبادله می کنند، از یکدیگر سوال می پپرسند و در جامعه امور تجاری انجام می دهند. دوم اینکه زبان بر ادراک ما تاثیر می گذارد. کدها همچنین یک چارچوب مرجع برای مشاهده و تفسیر ما از محیط فراهم می کنند. سوم اینکه، زبان مشترک قابلیت ترکیب اطلاعات را افزایش می دهد.
حکایات مشترک: محققان معتقدند اسطوره ها، داستان ها و استعاره ها ابزارهای قدرتمندی در اجتماعات برای ایجاد، تبادل و نگهداری مجموعه های غنی معانی فراهم می کنند. ظهور حکایت های مشترک در یک اجتماع باعث خلق و تفسیر های جدیدی از رویدادها شده و ترکیب اشکال مختلف دانش را (که عموما به صورت پنهانی هستند) تسهیل می کنند(مشبکی و قلیچ لی، ۱۳۸۵).
۲-۵-۲-۳) بعد رابطه ای
بعد رابطه ای سرمایه اجتماعی توصیف کننده روابط شخصی است که افراد با یکدیگر به خاطر تعاملات خود برقرار می کنند. مهمترین جنبه های این بعد سرمایه اجتماعی عبارتند از اعتماد، هنجارها، تعهدات، انتظارات و هویت(Nahapiet & Ghoshal, 1998).
اعتماد: تحقیقات نشان می دهند در جایی که روابط مبتنی بر اعتماد در سطح بالایی وجود دارند، افراد تمایل زیادی برای تبادل اجتماعی و تعامل همکارانه دارند به عبارتی اعتماد تامین کننده ارتباطات و گفتمان است. همچنین اعتماد می تواند ایجاد سرمایه فکری را تسهیل کند(Bonits, 2001). بویسوت نیز بر اهمیت اعتماد بین افراد برای ایجاد دانش در شرایط ابهام و عدم اطمینان زیاد تاکید دارد (Boisot, 1995).
هنجارها: هنجارهای همکاری می توانند پایه ای قوی برای ایجاد سرمایه فکری به وجود آورند. به عنوان مثال هنجارهای اجتماعی صداقت و کارگروهی از ویژگیهای کلیدی شرکتهای دانش محور می باشند. هنجارهای تعاملی که اهمیت آنها در ایجاد سرمایه فکری نشان داده شده اند عبارتند از تمایل به ارزشگذاری و پاسخ به تنوع، روحیه انتقادی و تحمل شکست.
الزامات و انتظارات: الزامات نشان دهنده یک تعهد یا وظیفه برای انجام فعالیتی در آینده است. الزامات قابل تمایز از هنجارهای عمومی بوده و می توان آن را به عنوان انتظارهای ایجاد شده در درون روابط شخصی خاص در نظر گرفت. الزامات و انتظارها احتمالا بر دسترسی، انگیزش افراد و گروه ها برای تبادل و ترکیب دانش تاثیر می گذارند.
هویت: هویت فرایندی است که در آن افراد احساس می کنند که با فرد یا گروهی از افراد دیگر، عضو یک گروه واحد هستند. احساس همانندی کردن با یک گروه یا جمع، نگرانی درباره فرایندها و نتایج جمعی را افزایش می دهد؛ به این ترتیب احتمال فرصت تبادل اطلاعات افزایش می یابد. در تحقیقی نشان داده شد که هویت گروهی چشمگیر نه تنها ممکن است فرصتهای تبادل اطلاعات را افزایش دهد، بلکه همچنین ممکن است فراوانی واقعی همکاری را بین اعضا افزایش دهد. در مقابل هنگامی که گروه ها هویت های متمایز و مغایر هم دارند، ممکن است موانع عمده ای در برابر تسهیم اطلاعات، یادگیری و ایجاد دانش به وجود آید.
۲-۵-۳) سرمایه اجتماعی و انواع سرمایه های سازمانی
هر سازمانی برای تحقق اهداف خود دست کم نیازمند سه نوع سرمایه است که مکمل یکدیگرند و رشد و توسعه سازمان نیز مشروط به حضور حداقلی از هر سه دسته سرمایه است که عبارتند از سرمایه اجتماعی، سرمایه انسانی و سرمایه اقتصادی(اعتصامی و فاضلی کبریا، ۱۳۸۸). سرمایه در معنای عام خود دلالت بر مجموعه دارایی ها، امکانات و منابع در اختیار دارد که در قالب و اشکال مختلف نمود پیدا می کند که مهمترین آن ها عبارت اند از(علوی، ۱۳۷۹):
موهبت طبیعی: شامل دارایی های طبیعی و زیست محیطی در اختیار یک جامعه مانند آب، معادن، جنگل، خاک، سرزمین و غیره است.
سرمایه فیزیکی: شامل مجموعه ماشین آلات، کارخانه ها، سازه ها، تجهیزات زیربنایی و غیره که دست ساز بشر است.
سرمایه انسانی: قابلیت ها و توانمندی های انسانی که مبتنی بر دانش، تخصص و مهارت های انسانی است.
سرمایه فرهنگی: ویژگی ها و عادات حاصل شده از فرایند جامعه پذیری و ویژگی های ارزشمند فرهنگی است که بیانگر صلاحیت های اجتماعی و فرهنگی می باشد.
سرمایه اجتماعی: دلالت بر مجموعه روابط شبکه ها، تعاملات، انجمن ها و موسساتی دارد که به واسطه هنجارها و ارزش های مشترک شکل می گیرد و موجب گرمی اجتماع انسانی می شود و کنش متقابل اجتماعی را تسهیل می کند.
شکل ۲-۲ رابطه بین سرمایه اجتماعی و سایر سرمایه های سازمان را در تعامل با یکدیگر نشان می دهد.
شکل ۲-۲) جایگاه و روابط سرمایه اجتماعی با دیگر سرمایه ها و سازمان(علوی، ۱۳۷۹)
۲-۵-۳-۱) مقایسه سرمایه اجتماعی با دیگر سرمایه ها
شاید مهمترین پیشرفت علم اقتصاد این اندیشه بوده است که مفهوم سرمایه به گونه ای که در ابزارها و ماشین آلات و دیگر وسائل تولیدی تجسم یافته است، می تواند بسط یابد و شامل سرمایه انسانی نیز شود. همانطور که سرمایه فیزیکی سبب تسهیل امر تولید می شود مدیریت سرمایه انسانی با ایجاد تغییر در انسان ها و جهت دهی به رفتار افراد سبب ایجاد مهارت ها و توانایی ها در اشخاص می شود یعنی افراد را قادر می سازد به شیوه های جدید رفتار کنند(کلمن، ۱۳۷۷). در دیدگاه دیگر سرمایه انسانی منشا بسیاری از تغییرات و به عبارتی محور تغییرات قلمداد می شود، یعنی به جای سرمایه انسانی صرفا ابزاری برای تولید باشد، خود یکی از اهداف توسعه و رشد جوامع است. بطور کلی سرمایه اجتماعی در ابعاد زیر با دیگر سرمایه ها تفاوت دارد:
استفاده و بکارگیری سرمایه اجتماعی موجب تحلیل آن نمی شود بلکه عدم استفاده از سرمایه موجب تحلیل آن می شود، بنابراین بکارگیری سرمایه اجتماعی موجب تقویت و افزایش آن خواهد شد.
این سرمایه به آسانی مشاهده نمی شود و مورد سنجش قرار نمی گیرد.
سرمایه اجتماعی از طریق مداخله های بیرونی ساخته نمی شود.
نهادهای دولتی، ملی و منطقه ای تاثیر زیادی بر میزان ونوع سرمایه اجتماعی دارند و افراد قادر به داشتن تلاش های بلند مدت، در جهت توسعه سرمایه اجتماعی می کنند(Ostrom, 200).
۲-۵-۳-۲) فواید و مزایای سرمایه اجتماعی برای سازمان
سازمان دارای سرمایه اجتماعی را می توان سازمان هایی با پیوندهای محکم، هنجارها و باورهای مشترک و مضاف بر آن، اعتماد و همکاری تعریف کرد. طبق این نظر وقتی افراد تعلق سازمانی داشته باشند، از سطح بالای سرمایه اجتماعی برخوردار خواهند بود. برخی از فواید و مزایای حاصل از وجود سرمایه اجتماعی در سازمان به صورت زیر می باشد:
ترویج فعالیت های گروهی؛
رشد و گسترش اعتماد در سازمان؛
تسهیم، تسهیل و گردش شفاف اطلاعات در سازمان و بین کارکنان؛
ایجاد یکپارچگی و صداقت در میان اعضا و ارائه سازوکارهایی برای بهبود مدیریت عملکرد گروهی؛
زمینه سازی برای توسعه سرمایه های غیرمادی در سازمان و افزایش تعهد مدیریت عملکرد گروهی؛
جسارت اعضا در پذیرش ریسک با توجه به اجرای کار تیمی و روابط مبتنی بر اعتماد؛
افزایش خلاقیت و نوآوری(اعتصامی و فاضلی کبریا، ۱۳۸۸).
۲-۶) بخش پنجم: پیشینه تحقیق
به دلیل اهمیت بهسازی نیروی انسانی و سرمایه اجتماعی، دیدگاه ها و مفهوم سازی هایی درباره آن شکل گرفته است اما برای بررسی رابطه بین این دو مفهوم مطالعات خاصی صورت نپذیرفته است. در ادامه مختصرا به برخی از مطالعات انجام شده در این دو حوزه به صورت کلی اشاره می شود.
۲-۶-۱) مطالعات داخلی
شریعتمداری در مقاله خود تحت عنوان “ضرورت و نقش آموزش در بهسازی نیروی انسانی و توسعه در هزاره سوم” دلایل نیاز به نقش آموزش منابع انسانی، اهمیت و ضرورت آن، مقاصد نسبتاً مشترک سازمانها و نظام‌های مختلف در خصوص آموزش ضمن خدمت و تکمیلی کارکنان پرداخت(شریعتمداری، ۱۳۸۳).
کارکنان نصرآبادی در پایان نامه کارشناسی ارشد خود با مطالعه “توانمندسازی بر اساس راهبرد سرمایه اجتماعی” برای تقویت سرمایه اجتماعی راهکارهایی را ارائه داد، این راهکارها عبارتند از برنامه ریزی برای غنی سازی فرهنگ اجتماعی و سازمانی، توجه به ارتقای سرمایه اجتماعی در آموزشهای عمومی و آموزش کارکنان‌، تشویق و تقویت تشکیل نهادهای مدنی، تقویت و غنی سازی آموزشهای عمومی، تأمین امنیت شهروندان برای حضور داوطلبانه در نهادهای اجتماعی (کارکنان نصرآبادی، ۱۳۸۶).
سخی احسانی با “بررسی آموزش و بهسازی منابع انسانی در سازمانها” به این نتیجه رسید که با توجه به اهمیت و گسترش روابط و تعاملات داخلی و خارجی و نزدیک شدن فاصله های زمانی و مکانی به کمک پیشرفت تکنولوژی که سبب شده است هر روز روش و سبکی خاص در شیوه تولید و خدمات و نوع خدمات وارد بازار مصرف شود، لازم و ضروری است که سازمانها برنامه آموزش را درون سازمان چه به صورت بهسازی، کارآموزی، روابط انسانی و … در نظر داشته باشند، تا بتوانند به هدف کارایی و افزایش تولید و رضایت مندی دست پیدا کند. زیرا آموزش کارکنان و اهمیت دادن به دانش و آگاهی آنان موجب تقویت انگیزش، تعهد و مسئولیت پذیری آنان خواهد گردید(سخی احسانی، ۱۳۸۸).

در هر بررسی آماری، جامعه، گردآیه عناصری است که می‌خواهیم درباره آن استنباطی به عمل آوریم و نمونه بخشی از جامعه تحت بررسی است که با روشی از پیش تعیین شده انتخاب می‌شود به قسمی که می توان از این بخش، با توجه به روش انتخاب، استنباطهایی درباره کل جامعه انجام داد ( عمیدی، ۱۳۷۸: ص ۱۰).
جامعه آماری تحقیق حاضر مشتریان شهرستان آران و بیدگل بوده اند.

۳-۶-۸- حجم نمونه آماری

مشاهدات مستلزم هزینه‌های بسیاری است. بنابراین اگر نمونه خیلی بزرگ باشد، باعث از بین رفتن وقت و سایر امکانات می‌شود. برعکس، اگر تعداد مشاهدات موجود در نمونه خیلی‌کم باشد، به ازای زمان و کوشش صرف شده اطلاعات غیرکافی بدست آورده‌ایم.به منظور تعیین تعداد نمونه‌ آماری از فرمول زیر استفاده شد:

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

 
که در آن :
N: معرف تعداد اعضاء جامعه آماری
: سطح خطا
: دقت برآورد
P: نسبت موفقیت در جامعه

بنابراین با توجه به اینکه ۱۷۱ =N ، ۹۶/۱= ، ۰۷/۰=  و ۵/۰=P تعیین شد ، عدد۹۲دست آمد که معرف تعداد نمونه آماری است :
۹۲=n
نحوه توزیع پرسشنامه به صورت تصادفی طبقه‌ای بوده است. طرح نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای احتمالاً از جهت اینکه برای تعداد یکسان و مشابهی از آزمودنیهای نمونه، اطلاعات دقیق‌تر و مفصل‌تری ارائه می دهد، کارآمدترین است. پرسشنامه ها باتوجه به نسبت تعداد کارکنان هر حوزه به کل سازمان توزیع شد.

۳- ۶- ۹- روش تجزیه و تحلیل داده‌ها

در مدیریت ، تحقیقات اغلب با سؤال و فرضیه شروع می‌شوند. فنون آمار استنباطی برای پاسخ به سوالات تحقیق‌،‌ همان فنون تخمین آماری هستند . بسیاری از تحقیقات مدیریتی از مرحله سؤال گذر کرده، به مرحله فرضیه می‌رسند . فرضیه حدس زیرکانه در خصوص پارامتر جامعه است . فنون آماری مناسب برای بررسی صحت یا سقم فرضیه‌ها ، ‌فنون «آزمون فرض آماری » هستند .

۳- ۶- ۱۰- روشها و فنون آماری مورد استفاده برای تجزیه وتحلیل مشاهدات

پس از جمع آوری اطلاعات از طریق پرسشنامه و ورود داده های این پرسشنامه ها ،‌جهت تجزیه و تحلیل آنها از روش های مختلف آماری ، استفاده شده است. روش های آماری مورد استفاده در این تحقیق شامل فنون آمار توصیفی( شامل جداول فراوانی ، مقیاس لیکرت و … ) و فنون آمار استنباطی شامل آزمون فرض آماری – آزمون T-Test است. نرم افزار مورد استفاده برای تجزیه و تحلیل داده ها نیز SPSS بوده است .

۳-۷- پایایی ^[۲۶]

پایایی یک سنجه ، ثبات و سازگاری مفهوم مورد سنجش را نشان می‌دهد و به ارزیابی «درستی و خوب بودن » یک سنجه کمک می‌کند (دانایی فرد و دیگران ، ۱۳۸۳ : ص ۳۱۶).

۳- ۷- ۱- ثبات سنجه‌ها

توانایی یک سنجه برای حفظ ثبات در طی زمان ( علی رغم شرایط غیر قابل کنترل آزمون و وضعیت پاسخ دهندگان ) شاخصی از اثبات و آسیب پذیری کم آن در برابر تغییرات است . این توانایی برازش ابزار اندازه گیری است زیرا هر زمان که اندازه گیری صورت گیرد نتایج امر حاصل می‌شود . برای آزمون پایایی سنجه ها دوراه وجود دارد : پایایی باز آزمون و پایایی به شکل موازی (همان، ص ۳۱۷).

۳-۷ -۲ - سازگاری درونی سنجه ها

سازگاری درونی سنجه ها شاخصی است از تجانس بندها در سنجه که مفهوم را انعکاس می‌دهند . به عبارت دیگر ، بندها باید با همدیگر به عنوان یک مجموعه عمل کنند وبه طور مستقل مفهوم یکسانی را اندازه گیری کنند به گونه ای که پاسخ دهندگان معنای کلی یکسانی را برای هر یک از مؤلفه ها قایل شوند. سازگاری می‌تواند از طریق روائی دونیمه کردن مجموعه سوالهای پرسشنامه یا سنجه و روائی سازگاری بین خود سوالها یا طبقات آزمون شود .
ضریب آلفای کرونباخ نوعی ضریب پایایی است که نشان می‌دهد چگونه اجزاء در یک مجموعه ، به نحو مناسب به یکدیگر همبسته شده‌اند . آلفای کرونباخ در قالب میانگین همبستگی ای درونی میان اجزاء سنجش کننده مفهوم محاسبه می‌شود (همان، ص ۳۱۸).
فرمول مورد استفاده برای محاسبه آلفای کرونباخ :

k : تعداد گویه‌های پرسشنامه
 : واریانس هر سوال
: واریانس مجموعه سوالات

۳-۸ - روایی ( Validity)

روایی ، قدرت یک وسیله سنجش در پیش‌بینی و اندازه گیری چیزی است که برای سنجش و برآورد آن طراحی شده است . برای وضوح موضوع ، می‌توان آزمونهای روایی را تحت سه عنوان کلی گروهبندی کرد :
۳- ۸- ۱- روایی محتوا : روایی محتوا ایجاد اطمینان می‌کند که همه ابعاد و مؤلفه هایی که می‌توانند مفهوم مورد نظر ما راانعکاس دهند درآن سنجه وجود دارد . هر چه وجود این ابعاد و مؤلفه‌ها در سنجه جهت انعکاس مفهوم ، بیشتر باشد ،‌روایی محتوی بیشتر می‌شود .
پرسشنامه مورد استفاده در تحقیق حاضر بررسی تاثیر ویژگیهای تجاری اینترنت براعتماد مشتریان که شهرستان آران و بیدگل از بعد محتوا، روائی خوبی داشته است .
۳- ۸- ۲- روائی وابسته به معیار : روائی وابسته به معیار وقتی ایجاد می‌شود که سنجه مورد نظر، افراد را بر اساس معیاری که انتظار پیش بینی آنها می‌رود ، متمایز سازد .
۳- ۸- ۳- روائی سازه ( مفهومی‌) : روایی سازه مشخص می کند که نتایج بدست آمده از کاربرد سنجه‌ها تا چه حدی با تئوریهای که آزمون بر اساس آن طراحی شده ، سازگاری دارد .
از این جنبه نیز(با توجه به نتایج بدست آمده که در فصلهای بعدی بیان می‌شود )‌، پرسشنامه دارای روائی نسبتاً خوبی بوده است.

برای اطلاع از تأثیر داشتن یا نداشتن کتابدرمانی بر مشکلات اجتماعی کودکان ناشنوای مقطع ابتدایی مدرسهی استثنایی وصال بیرجند، بر اساس سیاههی رفتاری کودکان از نظر والدین، و نیز معلمان آنها از آزمونt وابسته استفاده شد. یافته های حاصل از اجرای آزمون نشان داد که در سطح ۰۵/۰ کتابدرمانی بر مشکلات اجتماعی کودکان ناشنوای مقطع ابتدایی دبستان استثنایی وصال بیرجند از نظر والدین (با ۰۰۷/۰p-value =؛ ۹۶/۳- = t) و معلمان (با ۰۰۶/۰p-value =؛ ۲۱/۴- = t) و از جمع نظر والدین و معلم (با ۰۰۱/۰p-value =؛ ۵۶/۵ = t) آنها تأثیر داشت.

( اینجا فقط تکه ای از متن پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

۵-۴-۵. فرضیهی پنجم
برای اطلاع از تأثیر داشتن یا نداشتن کتابدرمانی بر مشکلات تفکر کودکان ناشنوای مقطع ابتدایی مدرسهی استثنایی وصال بیرجند، بر اساس سیاههی رفتاری کودکان از نظر والدین، و نیز معلمان آنها از آزمونt وابسته استفاده شد. یافته های حاصل از اجرای آزمون نشان داد که در سطح ۰۵/۰ کتابدرمانی بر مشکلات تفکر کودکان ناشنوای مقطع ابتدایی دبستان استثنایی وصال بیرجند از نظر والدین (با ۰۵۶/۰p-value =؛ ۳۵/۲- = t) و معلمان (با ۲۳/۰p-value =؛ ۳/۱- = t) آنها تأثیر داشت ولی از جمع نظر والدین و معلم (با ۰۰۲/۰p-value =؛ ۱۱/۳ = t) آنها تأثیر داشت.
۵-۴-۶. فرضیهی ششم
برای اطلاع از تأثیر داشتن یا نداشتن کتابدرمانی بر مشکلات توجه کودکان ناشنوای مقطع ابتدایی مدرسهی استثنایی وصال بیرجند، بر اساس سیاههی رفتاری کودکان از نظر والدین، و نیز معلمان آنها از آزمونt وابسته استفاده شد. یافته های حاصل از اجرای آزمون نشان داد که در سطح ۰۵/۰ کتابدرمانی بر مشکلات توجه کودکان ناشنوای مقطع ابتدایی دبستان استثنایی وصال بیرجند از نظر والدین آنها (با ۰۱/۰p-value =؛ ۵/۳- = t) و معلمان (با ۰۰۷/۰p-value =؛ ۰۴/۴- = t) و از جمع نظر والدین و معلم (با ۰۰۰۷/۰p-value =؛ ۰۴/۴ = t) تأثیر داشت.
۵-۴-۷. فرضیهی هفتم
برای اطلاع از تأثیر داشتن یا نداشتن کتابدرمانی بر رفتارهای قانونشکنانهی کودکان ناشنوای مقطع ابتدایی مدرسهی استثنایی وصال بیرجند، بر اساس سیاههی رفتاری کودکان از نظر والدین، و نیز معلمان آنها از آزمونt وابسته استفاده شد. یافته های حاصل از اجرای آزمون نشان داد که در سطح ۰۵/۰ کتابدرمانی بر رفتارهای قانونشکنانهی کودکان ناشنوای مقطع ابتدایی دبستان استثنایی وصال بیرجند از نظر والدین آنها (با ۰۰۹/۰p-value =؛ ۷/۳- = t) و معلمان (با ۰۴/۰p-value =؛ ۵/۲- = t) و نیز از جمع نظر والدین و معلم (با ۰۱/۰p-value =؛ ۷۳/۳ = t) آنها تأثیر داشت.
۵-۴-۸. فرضیهی هشتم
برای اطلاع از تأثیر داشتن یا نداشتن کتابدرمانی بر رفتارهای پرخاشگرانهی کودکان ناشنوای مقطع ابتدایی مدرسهی استثنایی وصال بیرجند، بر اساس سیاههی رفتاری کودکان از نظر والدین، و نیز معلمان آنها از آزمونt وابسته استفاده شد. یافته های حاصل از اجرای آزمون نشان داد که در سطح ۰۵/۰ کتابدرمانی بر رفتارهای پرخاشگرانهی کودکان ناشنوای مقطع ابتدایی دبستان استثنایی وصال بیرجند از نظر والدین آنها (با ۰۱/۰p-value =؛ ۶/۳- = t) و معلمان (با ۰۰۴/۰p-value =؛ ۵/۴- = t) و از جمع نظر والدین و معلم (با ۰۰۰۱/۰p-value =؛ ۹۵/۶ = t) تأثیر داشت.
۵-۴-۹. فرضیهی نهم
برای اطلاع از تأثیر داشتن یا نداشتن کتابدرمانی بر رفتارهای درونیسازی کودکان ناشنوای مقطع ابتدایی مدرسهی استثنایی وصال بیرجند، بر اساس سیاههی رفتاری کودکان از نظر والدین، و نیز معلمان آنها از آزمونt وابسته استفاده شد. یافته های حاصل از اجرای آزمون نشان داد که در سطح ۰۵/۰ کتابدرمانی بر رفتارهای درونیسازی کودکان ناشنوای مقطع ابتدایی دبستان استثنایی وصال بیرجند از نظر والدین آنها (با ۰۰۵/۰p-value =؛ ۲/۴ = t) و معلمان (با ۰۴۳/۰p-value= ؛ ۵/۲ = t) و از جمع نظر والدین و معلم (با ۰۰۴/۰p-value =؛ ۴۱/۴ = t) تأثیر داشت.
۵-۴-۱۰. فرضیهی دهم
برای اطلاع از تأثیر داشتن یا نداشتن کتابدرمانی بر رفتارهای برونیسازی کودکان ناشنوای مقطع ابتدایی مدرسهی استثنایی وصال بیرجند، بر اساس سیاههی رفتاری کودکان از نظر والدین، و نیز معلمان آنها از آزمونt وابسته استفاده شد. یافته های حاصل از اجرای آزمون نشان داد که در سطح ۰۵/۰ کتابدرمانی بر رفتارهای برونیسازی کودکان ناشنوای مقطع ابتدایی دبستان استثنایی وصال بیرجند از نظر والدین (با۰۱۷/۰p-value =؛ ۲/۳ = t) و معلمان (با ۰۰۱/۰p-value =؛ ۱۲/۶ = t) و از جمع نظر والدین و معلم (با ۰۰۲/۰p-value =؛ ۲۴/۵ = t) آنها تأثیر داشت.
۵-۴-۱۱. فرضیهی یازدهم
برای اطلاع از تأثیر داشتن یا نداشتن کتابدرمانی بر تغییر کلی طرز رفتار کودکان کودکان ناشنوای مقطع ابتدایی مدرسهی استثنایی وصال بیرجند، بر اساس سیاههی رفتاری کودکان از نظر والدین، و نیز معلمان آنها از آزمونt وابسته استفاده شد. یافته های حاصل از اجرای آزمون نشان داد که در سطح ۰۵/۰ کتابدرمانی بر تغییر کلی طرز رفتار کودکان ناشنوای مقطع ابتدایی دبستان استثنایی وصال بیرجند از نظر والدین (با ۰۱۵/۰p-value =؛ ۳۶/۳ = t) و معلمان (با ۰۰۰۱/۰p-value =؛ ۲۹/۷ = t) و از جمع نظر والدین و معلم (با ۰۰۴/۰p-value =؛ ۶۳/۴ = t) آنها تأثیر داشت.
۵-۵. بحث و بررسی
۵-۵-۱.فرضیهی اول
کتابدرمانی، بر اضطراب/افسردگی کودکان ناشنوای مقطع ابتدایی مدرسهی استثنایی وصال بیرجند تأثیر دارد.
یافتهها نشان داد که کتابدرمانی بر اضطراب/افسردگی کودکان از نظر والدین و معلم در سطح ۰۵/۰ تأثیر دارد (به ترتیب با ۰۱/۰= p-value و ۰۰۳/۰ p-value=و جمع نظرات هر دو گروه ۰۰۴/۰ p-value=). بنابراین میتوان چنین تحلیل کرد که مطابق گزارش والدین و معلم، کتابدرمانی یکی از عوامل مؤثر بر کاهش اضطراب/افسردگی کودکان ناشنوا میباشد. نمرات آزمودنیها هم در گزارش والدین و هم معلم و همچنین در جمع نظر والدین و معلم در پسآزمون نسبت به پیشآزمون کاهش یافت. مقدار t در هر کدام از آزمونهای والدین و معلم منفی بود، این به معنای کاهش نمرات ناهنجاری اضطراب/افسردگی و مؤید آن است که کتابدرمانی بر کاهش این ناهنجاری در آنها تأثیر داشته است. به نظر میرسد این کاهش اضطراب/افسردگی ناشی از کتاب داستانهایی باشد که دراختیار دانشآموزان ناشنوا قرار گرفت و یا برای آنها قرائت شد.
نتایج این پژوهش با نتایج پژوهش بلوچ زراعتکار (۱۳۸۳) مطابقت دارد. وی به این نتیجه دست یافت که کتابدرمانی بر کاهش افسردگی خفیف دانشجویان دختر دانشکده توانبخشی دانشگاه علوم پزشکی ایران مؤثر است. همچنین نتایج این پژوهش با نتایج پژوهش شیبانی و همکاران (۱۳۸۵) نیز مطابقت داشت. آنها از قصهدرمانی، برای کاهش نشانه های افسردگی کودکان افسرده استفاده کردند و قصهدرمانی را نه تنها موجب کاهش نشانه های افسردگی در کودکان افسرده، بلکه درکاهش نشانه های اختلالهای اضطرابی و لجبازی و نافرمانی مؤثر دانستند.
مارس (۱۹۹۵) در پژوهشی در مورد اثر کتابدرمانی بر برخی مشکلات مانند اضطراب، نیز به نتایجی مشابه با این پژوهش دست یافت. او نشان داد کتابدرمانی برای مشکلاتی مانند اضطراب، سوء استفادههای جنسی در مقایسه با کاهش وزن، کنترل نبض و مشکلات یادگیری مؤثرتر است. لیدرن و همکاران (۱۹۹۴) در بخشی از پژوهشی، اثر کتابدرمانی را بر کاهش افسردگی مؤثر یافتند و نتایج آنها در آن بخش مؤید نتایج به دست آمده در این جاست.
با توجه به نتایج تمامی پژوهشهای مذکور و نتایج این پژوهش، به نظر میرسد کتابدرمانی عامل تعیینکننده مهمی در درمان افسردگی به شمار میآید و لازم است بیشتر در این مورد برای درمان افسردگی به کار گرفته شود. بیشک، کتابدرمانی برخلاف هر گونه داروی شیمیایی مورد استفاده در درمان افسردگی، بسیار مناسبتر است، چون هیچ گونه عارضه پس از استفاده ندارد بلکه فواید دیگری نیز دارد که در بخشهای بعدی به آن اشاره میشود.
۵-۵-۲. فرضیهی دوم
کتابدرمانی، بر گوشهگیری/افسردگی کودکان ناشنوای مقطع ابتدایی مدرسهی استثنایی وصال بیرجند، تأثیر دارد.
یافتهها نشان داد که کتابدرمانی بر گوشهگیری/افسردگی کودکان از نظر والدین و معلم در سطح ۰۵/۰ تأثیر دارد. (به ترتیب با ۰۱/۰= p-value و ۰۱/۰ p-value=و جمع نظرات هر دو گروه ۰۰۲/۰ p-value=). بنابراین، میتوان اینگونه تحلیل کرد که مطابق والدین و معلم، کتابدرمانی نیز یکی از عوامل مؤثر بر کاهش گوشهگیری/افسردگی کودکان ناشنواست. نمرات آزمودنیها هم در گزارش والدین و هم معلم و همچنین جمع نظر والدین و معلم، در پسآزمون نسبت به پیشآزمون کاهش یافت، و مقدار t در هرکدام از آزمونهای والدین و معلم منفی بود. این به معنای کاهش نمرات ناهنجاری گوشهگیری/افسردگی است و این گونه به نظر میرسد که کتابدرمانی بر کاهش ناهنجاری گوشهگیری/افسردگی تأثیر داشت و کتابهایی که در اختیار کودکان ناشنوا قرار داده شد یا برای آنها قرائت شد، باعث شده تا حدی معنادار گوشهگیری آنها کاهش یابد.
نتایج این پژوهش با نتایج پژوهش جِلدِرد و جلدِرد (۱۹۹۷) مطابقت داشت. آنها از قصهها در مشاورهی کودکان استفاده کردند که در کاهش یأس، درماندگی کودکان مؤثر بود. همچنین نتایج این پژوهش با نتایج پژوهش لیدرن و دیگران (۱۹۹۴) نیز مطابقت داشت. آنها در پژوهشی کتابدرمانی را درکاهش وقوع حملات ترس، علایم جسمانی ترس، ترس از مکانهای باز و افزایش خودباوری و کاهش افسردگی آزمودنیها مؤثر دانستند.
۵-۵-۳. فرضیهی سوم
کتابدرمانی، بر شکایات جسمانی کودکان ناشنوای مقطع ابتدایی مدرسهی استثنایی وصال بیرجند، تأثیر دارد.
یافتهها نشان داد که کتابدرمانی بر کاهش شکایات جسمانی کودکان از نظر والدین و معلم در سطح ۰۵/۰تأثیری ندارد (والدین ۳۵/۰= p-value و معلم ۰۷/۰ p-value=) به بیانی دیگر،
میتوان اینگونه بیان کرد که از مطابق گزارش هر یک از والدین و معلم، کتابدرمانی از عوامل مؤثر بر کاهش شکایات جسمانی کودکان ناشنوا نیست. هر چند در هر دو مورد، تفاوت اندکی بین نمرات پیشآزمون و پسآزمون ایشان وجود داشت، اما این تفاوت از نظر آماری معنادار نیست ولی پس از جمع نمرات دو پیشآزمون و پسآزمون والدین و معلم و آزمون تفاوت آنها، مشخص شد کتابدرمانی برکاهش شکایات جسمانی کودکان از جمع نظر والدین و معلم در سطح ۰۵/۰ تأثیر دارد (۰۳/۰ p-value= )، در نتیجه به نظر میرسد کتابدرمانی تأثیری هر چند اندک ولی معنادار بر کاهش شکایات جسمانی دارد. در این زمینه و برای اطلاع دقیق از تأثیر این عامل بر کاهش شکایات جسمانی نیاز به پژوهشهای بیشتر و به ویژه روی گروهی بزرگتر ضروری به نظر میرسد.البته میتوان گفت شاید محتوای این کتاب داستانها، متناسب با این نوع مشکل نبوده، ولی اصل فرایند کتابدرمانی بر کاهش شکایات جسمانی مؤثر میباشد. چنانچه تأثیر این عامل در پژوهشهای بیشتر تأیید شود، روش بسیار مناسب و ارزشمندی برای تسکین دردهای جسمانی به شمار خواهد آمد که هیچ گونه عواقب سوئی بر آن مترتب نیست.
۵-۵-۴. فرضیهی چهارم
کتابدرمانی، بر مشکلات اجتماعی کودکان ناشنوای مقطع ابتدایی مدرسهی استثنایی وصال بیرجند، تأثیر دارد.
یافتهها نشان داد که کتابدرمانی بر مشکلات اجتماعی کودکان از نظر والدین و معلم در سطح ۰۵/۰ تأثیر دارد (به ترتیب با ۰۰۷/۰= p-value و ۰۰۶/۰ p-value=و جمع نظرات هر دو گروه ۰۰۱/۰ p-value=). این گونه به نظر میرسد که مطابق گزارش والدین و معلم کتابدرمانی یکی از عوامل مؤثر بر کاهش مشکلات اجتماعی کودکان ناشنوا است. نمرات آزمودنیها هم در گزارش والدین و هم معلم و نیز در جمع نظر والدین و معلم در پسآزمون در مقایسه با پیشآزمون کاهش یافت. مقدارt در هر کدام از آزمونهای والدین و معلم منفی بود، و این نشاندهندهی کاهش نمرات ناهنجاری مشکلات اجتماعی و در نتیجهی تأثیر کتابدرمانی است. با توجه به کتابهای داستانی که دانشآموزان مطالعه کردند، در این زمینه انتخاب کتابهای مناسب برای ایجاد این تأثیر و وجود ملاکها و استاندارهای مشخص و دقیق به منظور تعیین زمینه موضوعی کتابها بسیار ارزشمند به نظر میرسد.
نتایج این پژوهش با نتایج شرنک (۱۹۸۲) مطابقت داشت. او نتیجه گرفت کتابدرمانی برای تغییر نگرش، سلامت ذهن، رشد خودپنداره و کاهش ترس تأثیر مثبتی بر توانایی حل مشکلات دانشآموزان، رفتار اجتماعی، شکلگیری ارزشها، روابط بینفردی، پذیرش افراد مختلف و موفقیت در خواندن و مطالعه داشت. از آنجا که مشکلات اجتماعی کودکان ناشنوا به خصوص در زمینه ارتباطسازی بسیار بیشتر نمود مییابد، این روش ممکن است برخی از مشکلات ایشان در این زمینه را برطرف سازد.
۵-۵-۵. فرضیهی پنجم
کتابدرمانی، بر مشکلات تفکر کودکان ناشنوای مقطع ابتدایی مدرسهی استثنایی وصال بیرجند، تأثیر دارد.
یافتهها نشان داد تفاوتهای موجود بین نمرات پیشآزمون و پسآزمون والدین و نیز معلم معنادار نبود، یعنی کتابدرمانی بر کاهش مشکلات تفکر کودکان از نظر والدین و معلم در سطح ۰۵/۰ تأثیری معناداری ندارد (به ترتیب با ۰۵/۰= p-value و ۲۳/۰ p-value=)؛ کتابدرمانی از عوامل مؤثر بر کاهش مشکلات تفکر کودکان ناشنوا از نظر والدین و معلم به طور جداگانه و انفرادی نبود اما نتایج حاصل از مجموع نمرات این دو در سطح ۰۵/۰ تفاوت معناداری را بین نمرات حاصل از
پیشآزمون و پسآزمون نشان داد (۰۲/۰ p-value= ).شاید بتوان گفت محتوای این کتابها متناسب با رفع این مشکل نبوده ولی اصل فرایند کتابدرمانی بر کاهش مشکلات تفکر تأثیر دارد. لذا به نظر میرسد کتابدرمانی از عوامل مؤثر در کاهش مشکلات تفکر این کودکان در گروهی بزرگتر و متنوعتر باشد، اما تقویت این تأثیر مستلزم پژوهشهای بیشتر در این خصوص است.
۵-۵-۶. فرضیهی ششم
کتابدرمانی، بر مشکلات توجه کودکان ناشنوای مقطع ابتدایی مدرسهی استثنایی وصال بیرجند، تأثیر دارد.
یافتهها نشان داد که کتابدرمانی بر مشکلات توجه کودکان از نظر والدین و معلم در سطح ۰۵/۰ تأثیر دارد ( به ترتیب با ۰۱/۰= p-value و ۰۰۷/۰ p-value=و جمع نظر والدین و معلم ۰۰۷/ ۰ p-value=). با توجه به گزارشی که از والدین و معلم، به دست آمد، کتابدرمانی یکی از عوامل مؤثر بر کاهش مشکلات توجه کودکان ناشنواست. نمرات پسآزمون آزمودنیها هم درگزارش والدین و هم در گزارش معلم نسبت به نمرات پیشآزمون آنها به طور معناداری کاهش یافت. منفی بودن مقدار t در هر آزمون نشاندهندهی کاهش نمرات ناهنجاری مشکلات توجه در این افراد بود. به نظر میرسد که والدین و نیز معلمان ابزار بسیار مناسبی را برای جلب توجه کودکان ناشنوای خود در اختیار دارند که اگر توجه بیشتری به استفاده مناسب از این ابزار بکنند، بسیاری از مشکلات این کودکان و خودشان مرتفع خواهد شد.
۵-۵-۷. فرضیهی هفتم
کتابدرمانی، بر رفتارهای قانونشکنانهی کودکان ناشنوای مقطع ابتدایی مدرسهی استثنایی وصال بیرجند، تأثیر دارد.
یافتهها نشان داد که کتابدرمانی بر رفتارهای قانونشکنانهی کودکان از نظر والدین و معلم در سطح ۰۵/۰ تأثیر داشت (به ترتیب با ۰۰۹/۰= p-value و ۰۴/۰ p-value=و جمع نظر والدین و معلم ۰۱/۰ p-value = ). بنابراین میتوان اینگونه گفت با توجه به گزارش والدین و معلم، کتابدرمانی یکی از عوامل مؤثر بر کاهش رفتارهای قانونشکنانهی کودکان ناشنوا میباشد. نمرات آزمودنیها هم در گزارش والدین و هم معلم در پسآزمون نسبت به پیشآزمون کاهش یافت، و منفی بودن مقدار t در هرکدام نشاندهندهی کاهش نمرات ناهنجاری رفتارهای قانونشکنانه در این افراد است، به این مفهوم که کودکان ناشنوا پس از مطالعه کتابهایی در خصوص رفتارهای قانونمند و صحیح، تحت تأثیر آنها قرار گرفتهاند و از رفتارهای قانونشکنانه آنها کاسته شده است.
۵-۵-۸. فرضیهی هشتم
کتابدرمانی، بر رفتارهای پرخاشگرانهی کودکان ناشنوای مقطع ابتدایی مدرسهی استثنایی وصال بیرجند، تأثیر دارد.
یافتهها نشان داد که کتابدرمانی بر رفتارهای پرخاشگرانهی کودکان از نظر والدین و معلم در سطح ۰۵/۰ تأثیر داشت (به ترتیب با ۰۱/۰= p-value و ۰۰۴/۰ p-value=و جمع نظر والدین و معلم ۰۰۰۱/۰ p-value= ). به نظر میرسد با توجه به گزارش والدین و معلم، کتابدرمانی یکی از عوامل مؤثر بر کاهش رفتارهای پرخاشگرانهی کودکان ناشنواست. نمرات رفتارهای پرخاشگرانه آزمودنیها هم درگزارش والدین و هم معلم و در جمع نظر والدین و معلم در پسآزمون نسبت به پیشآزمون کاهش یافت. نمرات منفی آماره آزمون t در هر یک از آزمونها بیانگر آن بود که از نظر والدین و معلم رفتارهای پرخاشگرانه کودکان ناشنوا پس از مطالعه کتابهای تهیه شده به این منظور از سوی پژوهشگر کاهش یافته است. به نظر میرسد که اگر این راه حل مناسب در دراز مدت توسط ایشان برای این منظور به کار گرفته شود، تأثیرات بسیار مثبتی بر کاهش و حتی از بین رفتن این گونه رفتارها داشته باشد.
نتایج پژوهش اصغری نکاح (۱۳۸۱) نیز نتایج این پژوهش در این خصوص را تأیید میکند. او از قصه به عنوان ابزار مشاوره و رواندرمانی کودکان بهره گرفت. در آن پژوهش قصهگویی جهت
زمینهسازی تغییر رفتار پرخاشگری با حضور مشاوران آموزش و پرورش انجام شد.
اسکچتمِن و نَچشول (۱۹۹۶) در پژوهشی در مورد تأثیر کتابدرمانی مطابقت داشت. آنها به مطالعهی تأثیر کتابدرمانی بر مشکلات روان شناختی همانند رفتار پرخاشگرانه، ناسازگارانه و کاهش باورهایی که به تقویت این رفتار میانجامد، پرداختند. داویس (۱۹۹۰) به هنگام بحران از قصهها، برای آرامسازی کودکان پرخاشگر استفاده کرد.
با توجه به نتایج تمامی پژوهشهای مذکور و نتایج این پژوهش، به نظر میرسد کتابدرمانی عامل مهمی در درمان پرخاشگری به شمار میآید و پیشنهاد میشود که در درمان این ناهنجاری از
کتابدرمانی بهره گرفته شود.
۵-۵-۹. فرضیهی نهم
کتابدرمانی، بر رفتارهای درونیسازی کودکان ناشنوای مقطع ابتدایی مدرسهی استثنایی وصال بیرجند، تأثیر دارد.
یافتهها نشان داد که کتابدرمانی بر رفتارهای درونیسازی کودکان از نظر والدین و معلم در سطح ۰۵/۰تأثیر دارد (به ترتیب با ۰۰۵/۰= p-value و ۰۴/۰ p-value=و جمع نظرات هر دو گروه ۰۰۴/۰ p-value=). نمرات آزمودنیها هم درگزارش والدین و هم معلم در پسآزمون نسبت به پیشآزمون کاهش یافت. کاهش نمرات آزمودنی در پسآزمون در مقایسه با پیشآزمون میتواند به دلیل مطالعه کتابهای در نظر گرفته برای کودکان باشد که به منظور کاهش ناهنجاری یاد شده میباشد.
بر این اساس میتوان به هنگام بروز هر گونه ناهنجاری رفتارهای درونیسازی کودکان ناشنوای سنین دیگر نیز از کتابهای مناسب تهیه شده برای آنها به منظور رفع این ناهنجاری استفاده کرد. البته در گروه های سنی دیگر ناشنوایان نیز به پژوهشهای بیشتری برای رسیدن به نتایجی مشابه این پژوهش ضروری مینماید. ذکر این نکته لازم است که نمره مربوط به رفتارهای درونیسازی شده از مجموع نمرات خام مقیاس اضطراب/افسردگی، گوشهگیری/افسردگی، شکایات جسمانی که برروی هم رفتارهای درونیسازی را تشکیل میدهند، بهدست آمد و سپس نمره استاندارد آن عدد نیز محاسبه شد. در نتیجه میتوان گفت: کتابدرمانی بر مقیاس رفتارهای درونیسازی شدهی آنها نیز تأثیر معناداری داشته است.

(4-2)

با توجه به مطالب گفته شده جهت ساختار یافتن هر چه بهتر مصاحبه‌ها می‌توان از پرسش‌نامه‌ای که چارچوب کلی آن در شکل ‏4‑1 آمده است برای هر بخش استفاده نمود.

( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

کد نیازمندی

نیازمندی یا حداقل استاندارد

وضعیت اجرایی نیازمندی

توضیحات

. . .

. . .

کاملا رعایت می‌شود.

. . .

بصورت نامنظم رعایت می‌شود.

تا حدودی رعایت می‌شود.

کم و بیش رعایت می‌شود.

اصلا رعایت نمی‌شود.

شکل ‏4‑1: نمونه پرسش نامه طراحی شده
در این پرسش‌نامه، ستون اول نشان دهنده کد نیازمندی استخراج شده است که بر اساس نماد گروه کارشناسی مورد مصاحبه کدینگ و شماره گزاری شده است. با این روش به راحتی می‌توان هر نیازمندی را با یک کد منحصربه‌فرد نام گذاری و به راحتی شناسایی نمود. ستون دوم، نیازمندی یا حداقل استاندارد استخراج شده را نشان می‌دهد. در ستون سوم وضعیت اجرایی نیازمندی مربوطه در واحد مشخص می‌شود. در این مصاحبه‌ها سعی شده است برای هر نیازمندی جهت استخراج موشکافانه عارضه‌ها و ارائه طرح‌های پیشنهادی برای آنها، بحث‌هایی با مصاحبه شونده صورت گیرد. این توضیحات در ستون چهارم به صورت خلاصه آورده می‌شود.

اجرای مصاحبه‌ها

همانطور که قبلا گفته شد در این پژوهش جهت جمع‌ آوری اطلاعات از مصاحبه‌های نیمه ساختاریافته استفاده شده است. با طراحی پرسش‌نامه‌ای که در بخش قبل توضیح داده شد این مصاحبه‌ها می‌تواند شکل ساختار یافته‌تری به خود بگیرد و مصاحبه را به سمت هدف مورد نظر بهتر هدایت کند.
با توجه به تقسیم بندی نیازمندی‌ها، برای هر بخش پرسش‌نامه‌ای مجزا طراحی شده که توسط مدیران و کارشناسان آن بخش تکمیل می‌شد. در ابتدای هر مصاحبه توضیحاتی در مورد مدل پیشنهادی بیان شده و سپس هر بند از نیازمندی‌ها به صورت شفاف ذکر گردیده و از مصاحبه شونده درخواست می‌شد در مورد آن توضیحاتی ارائه نماید. مدت زمان اجرای مصاحبه برای هر گروه کارشناسی به تفکیک افراد در جدول ‏4‑3 آورده شده است. در این جدول سابقه‌ی اجرایی هر مصاحبه شونده در شرکت و همچنین در پست‌های مشابه خارج از شرکت آورده شده است.
جدول ‏4‑3: زمان اجرای مصاحبه برای هر کدام از گروه‌های مورد مطالعه

گروه مورد مطالعه

سمت مصاحبه شونده

۱-۹- روششناسی تحقیق
این مطالعه به صورت میدانی و پیمایشی عناصر حاوی فناوری اطلاعات در حوزه تحقیق صورت خواهد گرفت.
روش انجام تحقیق حاضر بر مبنای هدف، از نوع کاربردی میباشد، از نظر نوع داده ها، کیفی و از نظر جمع آوری داده ها به صورت میدانی و پیمایشی عناصر فناوری اطلاعات در حوزه تحقیق یعنی بانک انصار صورت خواهد گرفت. بر اساس نحوه اجرا، این تحقیق به بررسی تأثیر عناصر فناوری اطلاعات بر روی عناصر مدیریت منابع انسانی خواهد پرداخت. و از طریق پرسشنامه میزان این تأثیر برآورد میشود، یعنی پس از آزمون فرضیات، ما میدانیم که کدام عناصر فناوری اطلاعات از طریق چه کانالهای بر عناصر مدیریت منابع انسانی اثر خواهد گذاشت.
۱-۱۰- ابزار گردآوری داده ها
برای جمعآوری اطلاعات مورد نیاز بخش ادبیات و مبانی نظری از روش کتابخانهای استفاده خواهد شد. داده های مورد نیاز برای آزمون فرضیات تحقیق، پرسشنامه خواهد بود. منبع اطلاعاتی جهت آزمون فرضیه های گفته شده پرسشنامه میباشد، لذا روش تحقیق مبنی بر تحقیقات میدانی و پیمایشی است.
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

- ابتدا پرسشنامه تحقیق بر اساس سه گام تدوین میشود.
گام اول: تدوین پرسشنامه
پرسشنامه اولویتبندی مؤلفه های مهم فناوری اطلاعات در سازمان هدف
پرسش_نامه اولویتبندی مؤلفه های مهم مدیریت منابع انسانی در سازمان هدف
پرسشنامه نهایی اثرسنجی متغیرهای فناوری اطلاعات، از کانالهای متفاوت، روی متغیرهای اصلی مدیریت منابع انسانی.
گام دوم:
تعیین متغیرهای اصلی فناوری اطلاعات مورد نیاز برای سیاستگذاری سازمان هدف.
تعیین متغیرهای اصلی مدیریت منابع انسانی برای سیاستگذاری در سازمان هدف.
گام سوم:
پس از تعیین متغیرهای مورد نظر مدل، فرضیات اصلی مدل مبتنی بر اثرگذاری متغیرهای فناوری اطلاعات روی مدیریت منابع انسانی به شکل مدلهای ساختاری تعریف میگردند.
۱-۱۱- روش تجزیه و تحلیل داده ها
جهت تجزیه و تحلیل داده های حاصل از توزیع پرسشنامه از نرمافزار spss ، آموس، آزمون ضریب همبستگی و رگرسیون استفاده میگردد.
آمار استنباطی در تعیین دامنه اعتماد و معنی دار بودن ضرایب همبستگی استفاده خواهد شد. ضمناً آمارههای مربوط به درست بودن و بهترین بودن مدل نهایی بر اساس نرم افزار AMOS ، ضریب همبستگی پیرسون مورد استفاده و تحلیل قرار خواهد گرفت.
۱-۱۲- بیان متغیرهای مورد بررسی در قالب یک مدل مفهومی
برقراری نظم بیشتر
ارزیابی دقیق و سریع
شفافیت در سیستم
سرعت در انجام عملکرد
دقت در انجام عملکرد
آموزش کارکنان
خلاصهسازی
کارایی اثربخشی
انگیزش کارکنان
یکپارچهسازی
انضباط کارکنان
انتقال اطلاعات
نمودار (۱-۲) مدل طراحی شده برای نشان دادن تأثیر فناوری اطلاعات بر مدیریت منابع انسانی
۱-۱۳- جامعه آماری، روش نمونه‏گیری و حجم نمونه
جامعه آماری پژوهش حاضر، شعب بانک انصار استان کرمانشاه میباشد. حجم نمونه مورد استفاده، کارکنان کل شعب بانک انصار در استان کرمانشاه ، که شامل ۲۰ شعبه که ۸ شعبه آن، در سطح شهر کرمانشاه و۱۲ شعبه دیگر در شهرستانهای، اسلامآباد غرب، پاوه، جوانرود، روانسر، سنقر، سرپلذهاب، صحنه، قصرشیرین، کرند غرب، گیلانغرب، گنگاور و هرسین میباشند.
فصل دوم
ادبیات نظری و پیشینه تحقیق
۲-۱- مقدمه:
اینترنت، زندگی، و شیوه های برقراری ارتباط با دیگران را دگرگون کرده است. به طور اساسی، اینترنت همه جنبه های جامعه انسانی را کم و بیش تغییر داده است. در سالهای اخیر اینترنت و فناوری اطلاعات هم در فضای تجاری و هم در فضای خصوصی به طور قابل ملاحظهای افزایش یافته است (به ویژه با افزایش کاربران اینترنتی و افزایش خدمات اینترنت). بدون شک کارکنان سازمانها و محیط کاریشان از نظر طراحی شغل، شرایط کاری و بسیاری چیزهای دیگر تحت تأثیر اینترنت و فناوری اطلاعات قرار گرفته است (شاهورانی نسب، ۱۳۸۷).
اطلاعات به عنوان یک پیوند دهنده، تمامی علوم روز را به کار میگیرد تا بتواند اطلاعات مورد نیاز متخصصین، صنایع، سازمانها و بالاخره همه مردم در قسمتهای مختلف جامعه را در کمترین زمان و بهترین وجه ممکن تأمین نماید. به طور کلی فناوری اطلاعات مرزهای کشورهای جهان را مینوردد و ملتها در یک جامعه جهانی گرد هم میآورد. در این میان مدیریت منابع انسانی به دلیل نقش گستردهای که در سازمان دارد به نوبه خود متأثر از این تحولات است (زنیلی زاده، ۱۳۸۸؛ پورکیانی و فرحبخش، ۲۴۶:۱۳۹۱).
ورود فناوری اطلاعات به زندگی بشر تغییرات بسیاری را در سازمانها به وجود آورده است و علاوه بر تغییر ساختارهای سازمان ماهیت و نقش بخشهای کسب و کار را نیز تغییر داده است. واحد مدیریت منابع انسانی به عنوان یکی از مهمترین بخشهای سازمان نیز تحت تأثیر این تغییرات، از این تغییرات گسترده مصون نبوده است و ماهیت کارکردهای آن از حالت سنتی به الکترونیکی تغییر یافته است (جعفری، اسدنژاد رکنی، یزدانی، ۱۳۹۰).
هر چند تحقیقات متعدد مشخص میکنند که ارزش افزوده مدیریت منابع انسانی زمانی که تصمیمات مدیریت منابع انسانی مربوط به استراتژی سازمان هستند، قویترین مورد است، علوم علمی در مورد چگونگی تأثیرگذاری موارد استراتژیکی بر فرآیندهای تصمیمگیری مربوط به مدیریت منابع انسانی محدود میشود. از اهداف این تحقیق: ۱) بررسی سه تحقیق در مورد چگونگی تأثیرگذاری موارد استراتژیک بر فرایند تصمیم گیری حول معرفی کاربردهای ۲) بیان و طرح موقعیتها برای تحقیق بیشتر ۳) ارائه مواردی در مورد چگونگی بهتر بودن ملاحظات استراتژیکی در فرایند تصمیمگیری این سه تحقیق (اسچالک^[۳]، ۲۰۱۳).
در این تحقیق به دنبال بررسی مؤلفه های فناوری اطلاعات در سازمان هدف از طریق کانالهای انتقال دهنده اثر بر روی متغیرهای هدف در مدیریت منابع انسانی هستیم. این اثر چه تأثیری بر عملکردهای مدیریت منابع انسانی و سازمان دارد و این که آیا بر کارایی و اثربخشی در کل سازمان تأثیر میگذارد و نیز این اثر از نظر آماری چه اندازهای دارد.
۲-۲- ادبیات نظری موضوع تحقیق
۲-۲-۱- تعاریف اولیه عناصر اصلی مورد مطالعه
۲-۲-۱-۱- بخش فناوری اطلاعات
مطالعه مفهوم اطلاعات به برسی مفاهیم فناوری و اطلاعات باز میگردد. برای فناوری اطلاعات تعاریف مختلفی ارائه شده است که به برخی از این موارد اشاره میکنیم:
فناوری اطلاعات شاخهای از فناوری است که با بهره گرفتن از سخت افزار، نرم افزار، و شبکهافزار، مطالعه و کاربرد داده و پردازش آن را در زمینه های ذخیرهسازی، دستکاری، انتقال، مدیریت، کنترل و داده آمایی خودکار^[۴] امکان پذیر میسازد (فتحیان و دیگران،۱۷:۱۳۸۹).
فناوری اطلاعات به معنای عام به عنوان مجموعهای از ابزارها و سیستمها جهت گردآوری، ساماندهی، ذخیره و نشر اطلاعات اعم از صوت تصویر، متن یا عدد میباشد. تاریخچه این علم به ۳۵۰۰ سال قبل از میلاد بر میگردد. یعنی از زمان رم باستان که نامهها را روی لوح گلی و به صورت تصویر مینوشتند و نامهبر در طی یک هفته فقط مسیر کوتاهی را میپیمود تا حال، که با بهره گرفتن از ابزارهای پیشرفته رایانه ای دستگاهای مجهز مخابراتی در کوتاهترین زمان ممکن اطلاعات مورد نیاز در اختیار قرار میگیرد (پور کیانی ، فرح بخش، ۷:۱۳۹۱).