دانشگاه اصفهان
دانشکده علوم
گروه زیست شناسی
پایان نامه کارشناسی ارشد رشته زیست شناسی-علوم گیاهی- گرایش فیزیولوژی گیاهی
اثرکود نیتروژن و فاضلاب خام وتصفیه شده روی بیوماس و مقدارکربوهیدرات سورگوم شیرین Sorghum bicolor L. Moench
استاد راهنما:
دکتر عباس المدرس
استاد مشاور:
دکتر زهرا اعتمادی فر
پژوهشگر:
هما منصوری
بهمن ماه۱۳۹۲
کلیه حقوق مادی و معنوی مترتب بر دست آوردهای مطالعات، ابتکارات و نوآوریهای ناشی ازپژوهش موضوع این پایان نامه متعلق به دانشگاه اصفهان است. دانشجو موظف به رعایت آئین نامه و منشور اخلاق در پژوهش برای ارائه و یا چاپ مطالب مستخرج از پایان نامه خود میباشد.
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

دانشگاه اصفهان
دانشکده علوم
گروه زیست شناسی
پایان نامه کارشناسی ارشد رشته زیست شناسی- علوم گیاهی- گرایش فیزیولوژیگیاهی هما منصوری تحت عنوان
اثرکود نیتروژن و فاضلاب خام وتصفیه شده روی بیومس و مقدارکربوهیدرات سورگوم شیرین
(Sorghum bicolor (L.) Moench)
در تاریخ ۵/۱۱/۱۳۹۲ توسط هیأت داوران زیر بررسی و با درجه ………… به تصویب نهایی رسید.
۱- استاد راهنمای پایان نامه دکتر عباس المدرس با مرتبه ی علمی دانشیار امضا
۲- استاد مشاور پایان نامه دکتر زهرا اعتمادی فر با مرتبه علمی استاد یار امضا
۲- استاد داور داخل گروه دکتر علی اکبر احسانپور با مرتبه علمی استاد امضا
۳- استاد داور داخل گروه دکتر سید مجید قادریان با مرتبه علمی دانشیار امضا
امضای مدیر گروه
شکر شایان نثار ایزد منان که توفیق را رفیق راهم ساخت تا این پایان نامه را به پایان برسانم
و سپاس بی پایان
ازپدر و مادر عزیزم، این دو معلم بزرگوارم، که همواره بر کوتاهی و درشتی من، قلم عفو کشیده و کریمانه از کنار غفلت هایم
گذشته اند و در تمام عرصه های زندگی یار و یاوری بی چشم داشت برای من بوده اند،
از استاد با کمالات و شایسته جناب دکتر عباس المدرس که در کمال سعه صدر، با حسن خلق و فروتنی، از هیچ کمکی در این عرصه بر من دریغ ننمودند و زحمت راهنمایی این رساله را بر عهده گرفتند ،
از استاد صبور و با تقوا ، سرکار خانم زهرا اعتمادی فر، که زحمت مشاوره این رساله را در حالی متقبل شدند که بدون مساعدت ایشان، این پروژه به نتیجه مطلوب نمی رسید،
و از استادان فرزانه و دلسوز جناب دکتر علی اکبر احسان پور و جناب دکتر سید مجید قادریان که زحمت داوری این رساله را متقبل شدند،
واز همه دوستانم که من را در این مسیر همراهی کردند،
باشد که این خردترین، بخشی از زحمات آنان را سپاس گوید .
ماحصل آموخته هایم را تقدیم می کنم به آنان که مهر آسمانی شان آرام بخش آلام زمینی ام است
به پدرم
کوهی استوار و حامی من در طول تمام زندگی
به مادرم
سنگ صبوری که الفبای زندگی به من آموخت
به برادران و خواهرانم
همراهان همیشگی و پشتوانه های زندگیم
چکیده:

۱-۴-۴- عوامل آمیخته بازاریابی
نوع محصول: یافته های جونز و همکارانش در تحقیق خود نشان می دهد که گرایش یک فرد به خرید ناگهانی یک گرایش عام به سمت همه محصولات نیست و احتمال درگیر شدن یک فرد در خرید ناگهانی در طبقات مختلف محصول، متغیر است (جونز و همکارانش، ۲۰۰۳). کولایت و ویلت با انجام مصاحبه با ۵۹۶ مشتری در سوپر مارکتها به این نتیجه رسیدند که محصولاتی که تکرار خرید بالایی دارند مانند شیر، نان و … با احتمال بیشتری به صورت ناگهانی خریداری میشوند(کولایت و ویلت^[۱۸]، ۱۹۶۷). بنابراین می توان فرضیه زبر را مطرح نمود:

( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

فرضیه۹: نوع محصول دارای اثر متفاوت بر رفتار خرید ناگهانی و برنامه ریزی شده است.
مطالعه رفتار مصرف کنندگان نشان میدهد که آنان برای خرید محصولاتی که قیمت بالایی دارند، برنامه ریزی میکنند و توجه زیادی نشان میدهند. استرن در مطالعه های خود متوجه شد محصولاتی که به صورت ناگهانی خریداری میشوند، بیشتر ارزان قیمت هستند(استرن^[۱۹]، ۱۹۶۲). لی هم در بررسی خود نشان داد که رابطهای منفی میان سطح قیمت محصول و میزان خرید های ناگهانی وجود دارد (لی^[۲۰]، ۲۰۰۸). از این رو فرضیه زیر در این خصوص ارائه میشود:
فرضیه ۱۰: قیمت محصول دارای اثر متفاوت بر رفتار خرید ناگهانی و برنامه ریزی شده است.
یون و فابر در تحقیقات خود نشان دادند که کسانی که بیشتر به صورت ناگهانی خرید میکنند، بیشتر به هدایای ترفیعی مانند هدایای مجانی، ماکت محصول، نمونه های مجانی و…… واکنش نشان میدهند(یون و فابر، ۲۰۰۰). میهیچ و کورسان هم به این نتیجه رسیدند که فعالیت های ترفیعی تاثیر زیادی بر رفتار خرید ناگهانی خواهد داشت (میهیچ و کورسان،۲۰۱۰). با توجه به موارد فوق می توان فرضیه زیر را مطرح نمود:
فرضیه ۱۱: ترفیعات بازاریابی دارای اثر متفاوت بر رفتار خرید ناگهانی و برنامه ریزی شده است.
۱-۵- قلمرو تحقیق
الف) قلمرو موضوع: قلمرو موضوع این تحقیق مقایسه تطبیقی عوامل تاثیر گذار بر خرید ناگهانی و برنامه ریزی شده میباشد. در این تحقیق شناسایی عوامل موثر و یا کشف رابطه علی و معلولی مربوط به عوامل تاثیر گذار بر خرید و یا همبستگی بین عوامل موثر بر خرید مدنظر نمیباشد.
ب) دوره زمانی انجام تحقیق: دوره زمانی انجام این تحقیق بهار و تابستان سال ۱۳۹۳ می باشد.
ج) مکان تحقیق: برای تعیین مکان تحقیق با توجه به ماهیت این تحقیق یکی از فروشگاه های زنجیره ای به نام سلمان در شهر کاشان انتخاب شده است.
۱-۶- تعریف واژه ها و اصطلاحات تخصصی عنوان شده در تحقیق
خرید ناگهانی: به خرید ناگهانی^[۲۱]، خرید برنامه ریزی نشده، خرید تفننی یا آنی نیز گفته میشود. برای خرید ناگهانی تعریف گوناگونی آورده شده است. اما طبق یک تعریف کلی خرید ناگهانی عبارتست از یک خرید فوری و اتفاقی است، بدون اینکه هیچ نیت قبلی برای خرید طبقه خاصی از محصول یا یک خرید ویژه وجود داشته باشد . این گونه رفتارها از روی اشتیاق و بدون هیچ تفکر و تاملی صورت میگیرد (روک^[۲۲]، ۱۹۸۷).
خرید برنامه ریزی شده: خرید برنامه ریزی شده ^[۲۳] به خریدهایی گفته میشود که خریدار قبل از خرید با برنامه ریزی قبلی (انتخاب نوع محصول، برند، مقایسه با محصولات مشابه، قیمت و سایر عوامل) به خرید محصول و یا کالایی می پردازد که واقعا به آن نیاز دارد(نجفی، ۱۳۸۷).
عوامل موثر بر خرید: منظور از عوامل موثر برخرید، عواملی هستند که با وقوع آنها، خرید شکل میگیرد. به عبارت دیگر علت خرید افراد مربوط به آن عوامل میباشد.
فصل دوم
ادبیات و پیشینه تحقیق
تاریخچه تحقیقات گذشته
۲-۱- مقدمه
مهمترین عوامل تاثیر گذار بر خرید
نتایج تحقیقات گذشته
خرید ناگهانی در طول سالیان زیادی، علاقه فیلسوفان، الهیون، اقتصاددانان، روانشناسان، محققان پزشکی و جرم شناسی را به سوی خود جلب کرده است. علاوه بر این، محققان بازاریابی نیز علاقه مداومی نسبت به رفتار خرید ناگهانی نشان دادهاند و سابقه این توجه لااقل به مطالعات عادت خرید مصرف کننده باز میگردد (روک و فیشر، ۱۹۹۵). خرید ناگهانی همواره جنبه تازهایی از آن بر همگان نمایان گردیده است و مفهوم آن پیوسته در حال تغییر بوده است. تحقیق حاضر نیز در تلاش است تا درک بهتری از مفهوم خرید ناگهانی ایجاد نماید. درکی که شاید بتواند آگاهی ما را از خود و رفتارمان افزایش دهد.
اکثر تحقیقاتی که در گذشته در رابطه با موضوع خرید صورت گرفته است، تنها رفتار خرید ناگهانی را مورد بررسی قرار دادهاند. در این راستا تحقیقاتی که خرید برنامه ریزی شده را نیز بررسی کرده باشند، بسیار اندک هستند. لذا در قسمت تاریخچه اغلب به بیان تحقیقاتی که در رابطه با خرید ناگهانی است خواهیم پرداخت و بعد از آن تحقیقاتی که به شناسایی عوامل موثر بر خرید پرداختهاند و یا توانسته اند که مدلی برای عوامل تاثیر گذار ارائه کنند، آورده شده است.
۲-۲- نتایج تحقیقات گذشته
نتایج تحقیقات گذشته به دو قسمت تحقیقات خارجی و داخلی تقسیم بندی شده است.
۲-۲-۱- نتایج تحقیقات خارجی
در دهه ۱۹۵۰ هنگامی که مفهوم خرید آنی، تنها به عنوان یک مفهوم، رسمیت یافته بود، درکی بدین منوال گسترش یافته بود که خرید آنی یک مفهوم یک بعدی و ساده است. ادبیات آن زمان، خرید آنی را مترادف و برابر با خرید بدون برنامه ریزی میدانستند(کلور^[۲۴]، ۱۹۵۰). این تعریف کم عرض و ساده، شاید نتیجه تحقیقات محدود در این حیطه، در آن زمان بود. این دید به خرید آنی یک دهه بعد به درک کاملتری، تکامل یافت. ادبیات آن زمان، این موضوع که خرید بدون برنامه ریزی تنها یک الزام برای خریدهای آنی است اما شرط کافی برای خریدهای به اصطلاح آنی، نیست را، پذیرفته بود(استرن، ۱۹۶۲).
استرن در سال ۱۹۶۲ خرید را به دو نوع زیر تقسیم نمود(استرن، ۱۹۶۲):
الف) خرید برنامه ریزی شده
ب) خرید بدون برنامه.
بر اساس این دسته بندی، در رفتار خرید برنامه ریزی شده، زمان استفاده شده برای جستجوی اطلاعات مشخص و نسبتا طولانی است و تصمیم گیری از یک فرایند منطقی پیروی میکند اما خرید بدون برنامه اشاره دارد به تمام خریدهایی که بدون برنامه ریزی از قبل تعیین شده انجام میگیرند. خریدهای برنامه ریزی شده منطبق بر دیدگاه منطقی در فرایند خرید است در حالی که خریدهای برنامه ریزی نشده بیشتر توسط دیدگاه تجربی قابل توضیح میباشند. خرید بدون برنامه را میتوان شامل تمام خریدهایی که از رویکرد منطقی در فرایند خرید پیروی نمیکنند دانست. پژوهشگران اولیه از دو اصطلاح خرید ناگهانی و خرید بی برنامه به طور مترادف استفاده میکردند. این تصور و تعریف باعث میشد محققان کالاها را بر اساس ناگهانی خریداری شدن یا نشدن شان طبقه بندی و تفکیک نمایند.
در دهه ۱۹۸۰ تحقیقات مهمی از روک (روک، ۱۹۸۷)، ماهیت خرید ناگهانی را روشن کرد. او به وضوح خاطر نشان کرد که؛ این افراد هستند و نه اجناس که خرید و مصرف ناگهانی را تجربه میکنند. تعریف خرید ناگهانی از دید این محقق این است که بدون برنامه بوده و مشمول تجربه کردن یک اضطرار در خرید است. این اضطرار به طور اتفاقی و ناچارا پیش میآید و غالبا اجتناب ناپذیر است. تعریف روک (روک، ۱۹۸۷) در مورد خرید ناگهانی به این صورت است: «حالتی که یک مشتری ناگهان با یک اضطرار شدید و اکید برای خریدی فوری مواجه میشود.»
خرید ناگهانی امروزه به عنوان میل جوششی برای خرید، بدون در نظر گرفتن چرایی دلیل و منطق فرد برای داشتن آن کالا تعریف میشود در تحقیقات قدیمی فرض بر این بوده که خرید ناگهانی یک حالت خاص از خرید برنامه ریزی نشده میباشد که پس از تحریکات بصری، فعال شده و در مدت زمان بسیار اندکی به اجرا درآمده است اما تحقیقات اخیر در زمینه رویکردی عمدتا بر تمایز بین افرادی متمرکز شدهاند که خریدار ناگهانی هستند یا نیستند (یوس و فابر^[۲۵]، ۲۰۰۷).
استرن در سال ۱۹۶۲ نه فاکتور تاثیرگذار بر خرید ناگهانی را شناسایی نمود:
قیمت پایین
نیاز نهایی به کالا یا خدمات
توزیع انبوه
سلف سرویس بودن
تبلیغات انبوه
ترفیعات نمایشی فروشگاه
عمر کوتاه محصول
اندازه کوچک
راحتی ذخیره کردن
همچنین ایشان چهار نوع متمایز از خرید ناگهانی را طبقه بندی کرد (استرن، ۱۹۶۲):
خرید ناگهانی محض: میل فوری و بدون برنامه به خرید یک محصول که بر خلاف الگوی معمول خرید فرد می باشد.
خرید ناگهانی یادآوری شده: نتیجه یک نیاز از قبل تعیین شده است که در حین خرید به محض مواجه شدن با آن آیتم برانگیخته میشود، به عنوان مثال زمانی که مصرف کننده یک شیء را میبیند که باعث تحریک حافظهاش در مورد کمبود آن شیء در خانه یا مصرف شدن کامل آن میشود، تصمیم به خرید میگیرد.
خرید ناگهانی پیشنهاد شده: زمانی اتفاق میافتد که یک خریدار یک شیء را برای اولین بار میبینید و در او میل به خرید آن شیء شکل میگیرد، بدون هیچ گونه دانش پیشین در مورد آن محصول.
خرید ناگهانی برنامه ریزی شده: مصرف کننده میخواهد بعضی از محصولات را فقط به خاطر حراجی بودن یا به خاطر این که معتقد است که آن یک خرید ارزان است، خریداری نماید.
به محض افزایش درآمد و توان خرید، خریدهای ناگهانی افزایش و به صورت یک پدیده غالب در رفتار مصرف کننده نمایان میشوند. طبق ادبیات موجود اگر مصرف کنندگان فقط به هنگام نیاز خرید نمایند، اقتصاد بازار با شکست مواجه میشود و این خود به وضوح اهمیت و نقش خرید ناگهانی را در بازارهای مصرفی نشان میدهد. به همین دلیل، خرید ناگهانی یکی از موضوعات تحقیقاتی گسترده در ۶۰ سال اخیر بوده است. اکثر تحقیقات درباره خرید ناگهانی در ایالات متحده آمریکا و دیگر کشورهای توسعه یافته به مرحله اجرا در آمده و تحقیقات اندکی در کشورهای خاورمیانه انجام گرفته است. خرید ناگهانی در بیشتر طبقات محصولات موجود است به صورتی که بین۲۷ تا ۶۲ درصد از اجناس فروشگاه های بزرگ به صورت آنی خریداری میشوند. خرید ناگهانی حدود ۸۰ درصد از کل خرید بعضی از طبقات محصولات خاص را به خود اختصاص داده است (یون و همکاران^[۲۶]، ۲۰۰۸).
اکثر تحقیقات روی این خرید ها، متمرکز بر جوانب موقعیتی موثر بر خرید ناگهانی شده است. برای مثال روک (روک، ۱۹۸۷) صاحب نظر بازاریابی، در فعالیت مقدماتی اش بنیاد اصلی خرید ناگهانی را کشف کرد و بعدها روی تاثیرات طبیعی موثر بر آن متمرکز شد. اخیرا خرید ناگهانی به عنوان یک متغیر تفاوت فردی مورد توجه قرار گرفته است که احتمالا روی افراد در موقعیت های گوناگون تاثیرگذار است.
یکی از مولفه های اصلی در خرید ناگهانی، «مغازه گردی» است، همین که یک فرد بیش تر بگردد و گشت بزند، با محرک های بیشتری مواجه خواهد شد که احتمال مواجه شدن با اضطرارهای خرید ناگهانی را افزایش میدهد. احساس اضطرار به خرید ناگهانی موجب میشود که توجه فرد به طور ناگهانی به طرف احساس نیاز به خرید مبذول شود، با وجود این اگر چه غالبا یک اضطرار یا خواسته به طور اکید و شدید احساس میشود و گاهی هم غیرقابل اجتناب میباشد اما همیشه جدی گرفته نمیشود. بنابراین گشت و گذار درون مغازه سبب میشود مشتریان با محصولات دوست داشتنی و مورد علاقه مواجه شوند و مجبور به خرید شوند که چشم پوشی از آن کاری دشوار است (آبراهام^[۲۷]، ۱۹۹۷).
یکی دیگر از عوامل موثر در خریدهای ناگهانی، مدیریت ضعیف مالی مصرف کننده است. اینگونه مصرف کنندگان به دو دسته تقسیم میشوند. اشخاصی که درآمد بالایی دارند و اشخاصی که توانایی مدیریت درآمد خود را (هر چند کم باشد) در هنگام مواجهه با اضطرار خرید ندارند. تحقیقات نشان داده است که نارضایتی اشخاص طبقه دوم پس از خرید به دلیل درآمد کم تر آنها نسبت به طبقه اول بیش تر است (آبراهام^[۲۸]، ۱۹۹۷).
۲-۲-۲- نتایج تحقیقات داخلی
در داخل کشور نیز تحقیقات زیادی در رابطه با خرید ناگهانی و شناسایی عوامل موثر بر آن صورت گرفته است. در اکثر این تحقیقات سعی شده است تا عوامل مختلفی که ممکن است بر روی خرید ناگهانی تاثیر گذار باشند، شناسایی شوند. به عنوان مثال در تحقیقی تاثیر عوامل موقعیتی و جمعیت شناختی بر روی میزان خرید ناگهانی بررسی شده است(قادری، ۱۳۸۸) و یا تاثیر عوامل روان شناختی، موقعیتی و ترفیعات بازاریابی در میزان خرید بررسی شده است(نجفی، ۱۳۸۷). در برخی از تحقیقات نیز علاوه بر بررسی عوامل موثر بر خرید، مدلی نیز در این راستا ارائه شده است. از جمله در تحقیقی تاثیر همزمان چهار عامل عوامل موقعیتی، عوامل آمیخته بازاریابی، عوامل جمعیت شناختی و عوامل روان شناختی بر روی میزان خرید بررسی شده و بر اساس آن یک مدل بومی شناسایی عوامل ارائه شده است (قادری و نظری، ۱۳۹۰) و یا در تحقیق (سهرابی و صمدی، ۱۳۹۱) مدلی برای رفتار خرید مشتریان در فروشگاه های زنجیره ای ارائه شده است.
۹ فاکتور وابسته به محصول، میتواند در فرایند خرید ناگهانی تاثیر گذار باشد(نجفی، ۱۳۸۷):
قیمت پایین
نیاز نهائی برای محصول/مارک
توزیع انبوه

• مقدمه

شبکه ­های عصبی یکی از قدیمی­ترین روش­های داده کاوی^[۲۲] می­باشند. در سال‌های اخیر کاربرد شبکه‌های عصبی مصنوعی در بسیاری از زمینه‌های مهندسی، گسترش یافته‌اند. به خصوص ANNs برای حل بسیاری از مسائل مهندسی ژئوتکنیک بکار گرفته شده‌اند و عملکرد قابل قبولی از خود نشان داده‌اند. مروری بر ادبیات فنی نشان می‌دهد ANNs به طور موفقیت­آمیز در پیش ­بینی ظرفیت باربری شمع‌ها، مدل‌سازی رفتار خاک، مشخصات یابی سایت، سازه‌های نگه‌دارنده زمین، نشست سازه‌ها، پایداری شیب‌ها، طراحی تونل و مغارها، روانگرایی، نفوذپذیری خاک، تراکم خاک، تورم خاک و طبقه بندی خاک‌ها بکار رفته‌اند. تحقیقات و علاقه‌مندی به شبکه‌های عصبی از زمانی آغاز شد که مغز به عنوان یک سیستم دینامیکی با ساختار موازی و پردازشگری کاملاً مغایر با پردازشگرهای متداول شناخته شد. نگرش نوین در مورد کارکرد مغز نتیجه تفکراتی بود که در اوایل قرن بیستم توسط رامول سگال در مورد ساختار مغز به عنوان اجتماعی از اجزای محاسباتی کوچک به نام نرون شکل گرفت[۱۶] .(Patterson, 1996)

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

.
مغز به عنوان یک سیستم پردازش اطلاعات با ساختار موازی از ۱۰۰ تریلیون (۱۰^۱۱) نرون به هم مرتبط و تعداد ۱۰^۱۶ ارتباط، تشکیل شده است. نرون ها ساده‌ترین واحد ساختاری سیستم‌های عصبی هستند. بافت‌هایی که عصب نامیده می‌شوند اجتماعی از نرون ها هستند که اطلاعات و پیام‌ها را از یک قسمت بدن به قسمت دیگر منتقل می‌کنند. این پیام‌ها از نوع ایمپالسهای^[۲۳] الکتروشیمیایی هستند.
میلیون‌ها نرون در بدن انسان وجود دارند، حتی ساده‌ترین کارهای روزمره انسان از قبیل پلک زدن، تنها از طریق همکاری همه جانبه این نرون ها میسر است. بیشترین تعداد نرون ها در مغز و باقی در نخاع و سیستم‌های عصبی جانبی تمرکز یافته‌اند. گرچه همه نرون ها کارکرد یکسانی دارند، ولی اندازه و شکل آن‌ها بستگی به محل استقرارشان در سیستم عصبی دارد. با وجود این همه تنوع، بیشتر نرون ها از سه قسمت اساسی تشکیل شده‌اند:

• بدنه سلول (که شامل هسته و قسمت‌های حفاظتی دیگر می‌باشد).

• دندریت^[۲۴]

• اکسون^[۲۵]

که دو مورد آخر، عناصر ارتباطی نرون را تشکیل می‌دهند. شکل‌های (۳-۱) و (۳-۲) ساختمان سلول عصبی را نشان می‌دهند.
دندریت‌ها به عنوان مناطق دریافت سیگنال‌های الکتریکی، شبکه‌هایی تشکیل یافته از فیبرهای سلولی هستند که دارای سطح نامنظم و شاخه‌های انشعابی بی شمار می‌باشند، به همین علت آن‌ها را شبکه‌های “درخت گونه” گویند. دندریت‌ها سیگنال‌های الکتریکی را به هسته سلول منتقل می‌کنند. بدنه سلول، انرژی لازم را برای فعالیت نرون فراهم نموده و بر روی سیگنال‌های دریافتی عمل می‌کند، که با یک عمل ساده جمع و مقایسه با یک سطح آستانه مدل می‌گردد. اکسون بر خلاف دندریت‌ها از سطحی هموارتر و تعداد شاخه‌های کمتر برخوردار می‌باشد.

نواحی اصلی یک سلول عصبی بیولوژیک[۱۶] (Patterson, 1996)

شمای یک نرون حسی[۱۶] (Patterson, 1996)
اکسون طول بیشتری دارد و سیگنال الکتروشیمیایی دریافتی از هسته را به نرون های دیگر منتقل می‌کند. محل تلاقی یک اکسون از یک نرون به دندریت‌های سلول دیگر را سیناپس می‌گویند. سیناپس ها واحد های ساختاری کوچک تابعی^[۲۶] هستند که ارتباط بین نرون ها را برقرار می‌سازند. سیناپس ها انواع مختلفی دارند که یکی از مهم‌ترین آن‌ها، سیناپس های شیمیایی هستند.
تاریخچه شبکه‌های عصبی را می‌توان به اوایل قرن بیستم و اواخر قرن نوزدهم نسبت داد. نخستین کاربرد عملی شبکه‌های عصبی در اواخر دهه ۵۰ قرن بیستم مطرح شد، زمانی که فرانک روزنبلات در سال ۱۹۵۸ شبکه‌ی پرسپترون را معرفی نمود. کاربردهای شبکه‌های عصبی در دنیای علوم، فنی مهندسی را می‌توان به شرح زیر خلاصه کرد:

• طبقه بندی، شناسایی و تشخیص الگو

• پردازش سیگنال

• پیش بینی سری‌های زمانی

• مدل سازی و کنترل

• بهینه سازی

• سیستم‌های خبره و فازی

• مسائل مالی، بیمه، امنیتی، بازار بورس و وسایل سرگرم کننده

• ساخت وسایل صنعتی، پزشکی و امور حمل و نقل.

• مدل ریاضی شبکه‌های عصبی

• نرون

نرون کوچک‌ترین واحد پردازشگر اطلاعات است، که اساس عملکرد شبکه‌های عصبی را تشکیل می‌دهد. شکل (۳-۳) ساختار یک نرون تک ورودی را نشان می‌دهد. اسکالرهای p و a به ترتیب ورودی و خروجی این نرون می‌باشند.

مدل نرون تک ورودی[۱۶] (Patterson, 1996)

• جمع­آوری اطلاعات بوسیله پرسشنامه

• شناسایی عوامل مؤثر بر انگیزش کارکنان

• • • تجزیه و تحلیل آماری اطلاعات و ارائه مدلی برای سنجش انگیزش کارکنان

  (( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

• جمع­بندی و نتیجه ­گیری

چارچوب و ساختار تحقیق
ساختار و محتوای فصول این تحقیق عبارتند از:

• فصل دوم

در این فصل تئوری­ها و مدل­های ارائه شده مرتبط با مبحث انگیزش مورد بررسی قرار گرفته است. در انتهای این فصل شکاف­های موجود در این مدل­ها مورد بررسی قرار گرفته است.

• فصل سوم

در این فصل ضمن ارائه­ مدل پیشنهادی ، فرایند انجام تحقیق شامل نحوه­ تهیه­ پرسشنامه و اعتبار سنجی آن، جامعه آماری و نحوه انتخاب نمونه آماری، معرفی شرکت­های مورد مطالعه و همچنین نحوه تجزیه و تحلیل آماری اطلاعات جمع­آوری شده شرح داده شده است.

• فصل چهارم

در این فصل که پیکره­ی اصلی تحقیق می­باشد، نخست داده ­های جمع­آوری شده از نظر آمار توصیفی و غیر پارامترک و نیز اعتبار مورد بررسی قرار گرفته و در انتها بر اساس روش­های آماری مدل پیشنهاد شده مورد اعتبار سنجی قرار گرفته و در صورت نیاز اصلاح می­ شود.

• فصل پنجم

در این فصل ابتدا جمع­بندی و نتایج بدست آمده از موضوع تحقیق عنوان شده و پیشنهاداتی برای توسعه تحقیقات در زمینه موضوع تحقیق ارائه می­گردد.
مروری بر منابع
مقدمه
در این فصل اکثر مطالعات انجام شده بر روی مفهوم انگیزش مورد مطالعه و بررسی قرار گرفته است. بر این اساس در ابتدا به صورت خلاصه و گذرا انواع تئوری­های مطرح شده در باب مفهوم انگیزش -که زیر بنای هر مدل انگیزشی هستند- مورد بررسی قرار گرفته گرفته­اند. سپس به بیان مدل جامع سنجش انگیزش کارکنان که توسط آقای دارن جیمز الدینگ^[۴](۲۰۰۵) ارائه شده است، پرداخته می­ شود. بر این اساس دو مدل موجود از مدل­های انگیزش یعنی مدل مشخصه های شغلی هاکمن و اولدهام و مدل انتظار پورتر و لاولر به صورت جامع و کامل مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار گرفته­اند[۱].
اگرچه در ظاهر هیچ اشتراکی میان مدل مشخصه­های شغلی و مدل انتظار وجود ندارد ، اما سعی شده است تا با بیان تشابهات میان متغیرهای به کار رفته در هر مدل نقاط اشتراک آن­ها شناسایی و بیان شوند . شناسایی این نقاط مشترک باعث ایجاد یک مدل جامع سنجش انگیزش می شود . این مدل جدید انگیزش بر روی مدل های اصلی بسط یافته وعلاوه بر اینکه شامل عوامل روان­شناختی و جامعه­شناختی است ، تئوری های انگیزشی مطرح شده را نیز در بر می­گیرد .
سپس مدل موجود مورد نقد و بررسی قرار می­گیرد و در انتهای فصل جمع­بندی و نتیجه ­گیری انجام می­پذیرد.
ماهیت و مفهوم انگیزش
واژه انگیزش^[۵] از واژه­ی لاتین mover به مفهوم حرکت دادن و واداشتن اقتباس گردیده است. بدیهی است این واژه برای تبیین مفهوم مورد نظر نارسایی ­های فراوانی دارد. آنچه مورد نیاز است توصیفی است که جنبه­ های گوناکون و اساسی در فرآیندهای ناشی از رفتار انسان را توضیح دهد. در ذیل به تعاریفی در زمینه انگیزش اشاره می­ شود:

• انگیزش عبارت از اثرات همزمان بر جهت­دهی، شدت و پشتکار در انجام کار است (اتکینسون^[۶]، ۱۹۶۴)[۲].

• انگیزش فرآیندی است که از طریق آن انسان­ها در میان بدیلهای موجود از رفتارهای داوطلبانه دست به انتخاب می­زنند (روم^[۷]، ۱۹۶۴)[۳].

• انگیزش با مجموعه ­ای از روابط میان معیارهای مستقل/ وابسته در ارتباط است که جهت و فراوانی رفتار یک فرد را توصیف می­ کند و اثرات شایستگی، مهارت و درک وظیفه را مشخص کرده و فعالیت در محیط را با محدودیت مواجه می­سازد (کمبل و پریچارد^[۸]، ۱۹۷۶)[۳].

• ریکی گریفین^[۹]، انگیزش را حالتی در افراد توصیف می­ کند که آنان را به انجام رفتار و عمل خاصی متمایل می­سازد[۳].

• هرسی و بلانچارد^[۱۰] (۱۹۹۶) انگیزه­ ها را «چرا»های رفتار می­دانند که باعث بروز فعالیت­اند و جهت کلی رفتار فرد را تعین می­ کنند[۴].

• استیفن رابینز^[۱۱] (۱۹۹۸) انگیزه را اینگونه تعریف می­ کند: میل به کوشش فراوان در جهت تامین اهداف سازمان به گونه ­ای که این تلاش در جهت ارضای برخی از نیازهای فردی سوق داده شود[۵].

بر اساس مفاهیم موجود با وجود آنکه انگیزه به طور کلی به انجام اقداماتی برای تامین یک هدف مربوط می­ شود ولی در حوزه­ مدیریت تلاش بر آنستکه آن را به اهداف سازمان محدود ساخت تا بتوان رفتار فرد در سازمان را بررسی کرد. این مفهوم از سه جزء تشکیل شده است: تلاش، اهداف سازمان و نیازها[۵]. با بهره گرفتن از عامل تلاش، شدت کار اندازه ­گیری می­ شود. هنگامی که فرد دارای انگیزه می­ شود، به شدت کار می­ کند و در صورتیکه تلاش مزبور در جهتی صورت گیرد که به نفع سازمان باشد، منجر به بازدهی و افزایش عملکرد می­ شود. در علم مدیریت به آن نوع کوشش یا تلاشی توجه می­ شود که هم­جهت و سازگار با اهداف سازمان باشد. شکل زیر انگیزه را به عنوان یکی از فرآیندهای ارضای نیاز به نمایش می­ گذارد:
نی
کاهش تنش
نیازهای ارضا شده
رفتار کوششی
حرکت
تنش

زند و همکاران (۱۳۸۶) در پژوهشی به بررسی تاثیر گروه درمانی انگیزشی بر اختلالات روانی در افراد وابسته به مواد پرداختند. نتایج نشان داد که گروه درمانی انگیزشی پس از اجرای ۱۴ جلسه اختلالات روانی افراد وابسته به مواد را کاهش می دهد اما در دوره پیگیری دو ماهه مشخص شد این درمان فقط اختلالات خودبیمار انگاری، هیستری، شکایات جسمانی و حساسیت در روابط بین فردی افراد وابسته به مواد را کاهش می دهد.
در پژوهشی دیگر بوزانی (۱۳۸۵، به نقل از گلستانی،۱۳۸۷) تأثیر دو روش آموزش به شیوه سخنرانی و مشاوره گروهی را بر تغییر نگرش معتادان نسبت به مواد مخدر مورد مقایسه قرار داد. گروه نمونه را در این پژوهش ۳۰ نفر معتادان مرد تشکیل می داد که به طور تصادفی از بین ۱۸۲ نفر از معتادانی انتخاب شده بودند که در مرکز بازپرسی شهر اصفهان تحت درمان بودند. نتایج نشان داد که روش مشاوره گروهی بر خلاف روش سخنرانی توانسته است تغییرات معنی داری در نگرش معتادان نسبت به مواد مخدر ایجاد نماید.
شاهی (۱۳۸۳) در پژوهشی دیگر نشان دادند که میانگین نمرات افراد وابسته به مواد روانگردان نسبت به افراد عادی در تمامی زیر مقیاس های سلامت عمومی بطور پایایی بالاتر است و این افراد استرس، اضطراب و افسردگی بالایی را گزارش می کنند.
غفاری نژاد، ضیاءالدین، پویا (۱۳۸۲) در پژوهشی به مقایسه اختلالات روانی در معتادان به تریاک و هروئین پرداخت. نتایج نشان داد که نمره مقیاس های وسواس و اجبار، اضطراب، ترس مرضی، روان پریشی ضریب کلی علائم مرضی و مجموع علائم مثبت مرضی به صورت معنی داری در بیماران وابسته به هروئین از بیماران وابسته به تریاک بیشتر بود.
ناظر و همکاران (۱۳۸۰) در پژوهشی بر روی یک نمونه ۲۴۰ نفری معتاد به مواد افیونی نشان دادند که شایعترین اختلال در معتادان به مواد افیونی، اختلالات ضداجتماعی، افسردگی، استرس و اضطراب می باشد.
ب) پژوهش های انجام شده در خارج از کشور
آلورد^[۶۸] (۲۰۱۴) در پژوهشی به اثربخشی گروه درمانی مراحل تغییر بر انعطاف پذیری کنشی، کیفیت زندگی و استرس ادراک شده در افراد وابسته به سوء مصرف مواد پرداخت. نمونه تحقیق شامل ۲۵ نفر بود. نتایج نشان داد که گروه درمانی مراحل تغییر پس از اجرای ۲۰ در گروه آزمایش افراد وابسته به سومصرف مواد باعث افزایش انعطاف پذیری کنشی و کیفیت زندگی آنان و کاهش استرس ادراک شده در این افراد می شود. در نتیجه گروه درمانی مراحل تغییر بر انعطاف پذیری کنشی و کیفیت زندگی و کاهش استرس ادراک شده افراد مبتلا به سومصرف مواد اثربخش است.
جان^[۶۹] (۲۰۱۴) در تحقیقی دیگر به تاثیر گروه درمانی مبتنی بر مراحل تغییر بر استرس و اضطراب طی ۱۴ هفته مداخله درمانی و پیگیری آن پس از سه ماه بر روی افراد وابسته به مواد به این نتیجه دست یافت که گروه درمان مبتنی بر مراحل تغییر باعث کاهش سطح استرس و اضطراب گروه آزمایش در مقایسه با گروه کنترل می گردد. در نتیجه گروه درمانی مبتنی بر مراحل تغییر رویکرد درمانی اثربخش بر کاهش استرس و اضطراب افراد وابسته به مواد است.
یلماز^[۷۰] و همکاران (۲۰۱۴) در شواهد پژوهشی خود نشان دادند، که باورهای فراشناختی منفی در مورد غیرقابل کنترل بودن و خطرنگرانی به طور معناداری پیش بینی کننده افسردگی، استرس و اضطراب افراد وابسته به سومصرف مواد می باشند.
جی یونگ^[۷۱] (۲۰۱۳) تحقیقی بر روی افراد وابسته به مواد انجام داد و نتایج حاکی از آن بود که بین باورهای فراشناختی و ابعادش (نشخوار ذهنی، باورهای غیرمنطقی درباره نگرانی) و سلامت روان و ابعادش (اضطراب و افسردگی) و استرس افراد مبتلا به مواد با افراد عادی تفاوت معناداری وجود دارد و افراد وابسته به مواد دارای باورهای فراشناختی بالاتر و میزان اضطراب، افسردگی و استرس بالاتری هستند.
بارتین^[۷۲] و همکاران (۲۰۱۳، به نقل از مرادی و همکاران،۱۳۹۲) در پژوهشی نشان داد که، برنامه پیشگیری از مصرف مواد مخدر که شامل مهارت های رد یا طرد مواد مخدر، هنجارهای ضد مواد مخدر، مهارت های خودمدیریتی فردی و مهارت های عمومی اجتماعی بود تلاش داشت تا مهارت های مقاومت در برابر مواد مخدر و اطلاعاتی درباره نحوه مقابله با مواد مخدر و همچنین کاهش انگیزه مصرف را ارائه نماید. این مطالعه نشان داد که در گروه مداخله میزان مصرف سیگار، مشروبات الکلی و مواد مخدر نسبت به گروه شاهد کاهش یافته است و برنامه آموزشی دارای ثمرات مثبت بر شناخت و نگرش و متغیرهای شخصیتی که در مصرف مواد تاثیر دارند، بوده است.
راسل^[۷۳] (۲۰۱۳) در پژوهشی به اثربخشی گروه درمانی مبتنی بر مراحل تغییر بر باورهای فراشناختی افراد وابسته به مواد افیونی پرداخت. نمونه تحقیق شامل ۳۰ تن بود. پروتکل درمانی گروه درمانی مبتنی بر مراحل تغییر در طی ۱۴ جلسه برگزار شد. نتایج نشان داد که گروه درمانی مبتنی بر مراحل تغییر باعث باور مثبت درباره نگرانی، کنترل ناپذیری، اطمینان شناختی کم، نیاز به کنترل افکار و وقوف شناختی افراد وابسته به مواد افیونی گروه آزمایش در مقایسه با گروه کنترل می گردد و گروه درمانی مبتنی بر مراحل تغییر بر کاهش باورهای فراشناختی افراد وابسته به مواد افیونی تاثیر زیادی دارد.
مار^[۷۴] و همکاران (۲۰۱۳) در طی پژوهشی بر روی بیماران وابسته به سومصرف مواد تاثیر گروه درمانی مبتنی بر مراحل تغییر را بر میزان تاب آوری و عزت نفس در یک نمونه ۳۰ نفری را بررسی نمودند و گزارش کردند که اقدامات درمانی بعد از ۱۴ جلسه بر روی گروه آزمایش تاثیر زیادی در افزایش تاب آوری و عزت نفس افراد مبتلا به سوء مصرف مواد دارد.
یون^[۷۵] (۲۰۱۲) در پژوهشی که بر روی بیماران وابسته به سومصرف مواد انجام داد به بررسی باورهای فراشناختی با وسوسه مصرف مواد در یک نمونه ۲۰۰ نفری پرداخت. وی بیان کرد که بین باورهای فراشناختی نشخوارفکری و اطمینان شناختی ضعیف با وسوسه رابطه مثبت معنی داری وجود دارد و نشخوارفکری و اطمینان شناختی و در کل باورهای فراشناختی میزان بالای وسوسه مصرف مواد را پیش بینی می کنند.
پاتریک^[۷۶] (۲۰۱۲) تأثیر گروه درمانی مراحل تغییر (انگیزشی) بر کاهش علائم استرس و افزایش نشخوار ذهنی افراد وابسته به سومصرف مواد را مطالعه کرد و دریافت که مداخله گروه درمانی بر پایه مدل انگیزشی پس از اجرای ۱۲ جلسه در کاهش علائم استرس بعد از گذشت سه هفته و نشخوار ذهنی و پاسخ های نشخواری افراد مبتلا به سومصرف مواد موثر است.
اریکیلا^[۷۷] و همکاران (۲۰۱۲) تاثیر درمان مبتنی بر مراحل تغییر را به شیوه گروهی را بر باورهای غیرمنطقی و اضطراب افراد وابسته به سوء مصرف مواد را مورد پژوهش قرار دادند. نتایج نشان داد که باورهای غیرمنطقی افراد و میزان اضظراب افراد مبتلا به مصرف مواد پس از اجرای ۱۴ جلسه مداخله درمانی بهبود قابل ملاحظه ای داشته و بطور معناداری کاهش یافته است و در نتیجه مشخص شد که درمان مبتنی بر مراحل تغییر به شیوه گروهی بر کاهش باورهای غیرمنطقی و اضطراب افراد وابسته به سوء مصرف مواد تاثیر دارد.
کارت رایت، هالتون^[۷۸] و ولز (۲۰۱۱) در پژوهشی دیگر بر روی یک نمونه ۲۰۰ نفری از بیماران وابسته به سومصرف مواد به این نتیجه رسیدند که باورهای فراشناختی مثبت نگرانی و منفی ارتباط مستقیمی با استعداد افراد در برابر نگرانی آسیب شناختی دارد.
دیویدسون^[۷۹] (۲۰۱۰، به نقل از فرزادی،۱۳۹۰) به بررسی رابطه تاب آوری و ناگویی هیجانی با وسوسه در معتادین به مصرف مواد افیونی پرداختند و نتایج نشان داد که، رابطه معناداری بین ناگویی هیجانی با وسوسه مصرف مواد در معتادین وجود دارد و بین تاب آوری و وسوسه مصرف مواد رابطه منفی معناداری وجود دارد و استرس بطور معناداری پیش بینی کننده وسوسه سوء مصرف مواد معتادین است.
میلیز و کورنبلیت^[۸۰] (۲۰۰۹، به نقل از عاشوری،۱۳۸۸) در پژوهشی که انجام دادند نشان دادند، ۷ تا ۱۰ درصد بیماران وابسته به سومصرف مواد اختلالات خلقی شدیدی را تجربه می کنند که با عوامل استرس زا ارتباط مثبت دارد.
واتکینز^[۸۱] (۲۰۰۹، به نقل از بهزادپور و مطهری،۱۳۹۱) در پژوهشی بیان داشت که تمایل بیشتر برای نشخوار فکری و وسوسه با نیاز بیشتر برای درک موقعیت، اهمیت فردی موقعیت و راهبردهای تحلیلی موقعیت همرا است.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

ون برکل و هلی کاترین^[۸۲] (۲۰۰۹) به بررسی ویژگی های شخصیتی،‌ استرس و استراتژی های مقابله ای در میان بیماران وابسته به سومصرف مواد و افراد بهنجار پرداخت و دریافتند که بیماران وابسته به سومصرف مواد ویژگی روان رنجورخویی بیشتری دارند و در سایر ابعاد شخصیتی پایین تر از افراد بهنجار هستند و بیشتر از روش مقابله ای اجتنابی و هیجانی و کمتر از روش مسئله مدار استفاده می کنند.
استیل^[۸۳] (۲۰۰۹) به مطالعه مقایسه میان انعطاف پذیری کنشی و سبک های مقابله با استرس در یک نمونه ۲۰۰ نفری بیماران وابسته به سومصرف مواد و بهنجار پرداخت. نتایج نشان داد بیماران وابسته به سومصرف مواد با افراد بهنجار از لحاظ انعطاف پذیری کنشی و سبک های مقابله با استرس تفاوت دارند و بیماران وابسته به سومصرف مواد انعطاف پذیری کمتری را نشان می دهند و بیشتر از راهبردهای اجتنابی و هیجانی استفاده می کنند.
مایر^[۸۴] (۲۰۰۸) تحقیقی با عنوان مقایسه نشخوار فکری و انعطاف پذیری کنشی و ادراک استرس را در بین بیماران وابسته به سومصرف مواد و افرا عادی انجام دادند. این پژوهش بر روی ۱۰۰ بیماران وابسته به سومصرف مواد و ۱۰۰ فرد بهنجار انجام پذیرفت نتیجه نشان داد که بیماران وابسته به سومصرف مواد از لحاظ مقایسه نشخوار فکری و ادراک استرس با افراد سالم متفاوتند و در واقع ادراک استرس بالاتری دارند و پاسخ های نشخواری و منحرف کننده حواس بالاتری نسبت به افراد سالم دارند.
شارون جیل و ویل کاسپی^[۸۵] (۲۰۰۶، به نقل از فارسی نژاد،۱۳۹۰) در بررسی یک نمونه ۱۸۰ نفری بیماران وابسته به سومصرف مواد به مطالعه افسردگی و استرس به عنوان پیش بین‌های سبک های انطباق روانی پرداختند. این پژوهش نشان داد در بیماران وابسته به سومصرف مواد افسردگی و استرس با سبک مسئله مدار رابطه منفی دارد و بطور منفی آن را پیش بینی می کند در حالیکه با افسردگی و استرس با سبک های گریز و هیجانی رابطه مثبت معناداری دارد و بطور معناداری قادر به پیش بینی آن ها می باشد.

فصل سوم: روش شناسی پژوهش

روش تحقیق

در این پژوهش از روش تحقیق شبه آزمایشی (طرح پیش آزمون و پس آزمون با گروه کنترل برابر) استفاده شد. به دلیل اینکه پژوهش حاضر به دنبال تغییر ایجاد شده ناشی از اجرای گروه درمانی مبتنی بر مراحل تغییر بر انعطاف پذیری کنشی و باورهای فراشناختی افراد مبتلا به سومصرف مواد افیونی بود، از این طرح استفاده شد. در این طرح افراد وابسته به سوء مصرف مواد افیونی به صورت نمونه گیری در دسترس و داوطلبانه انتخاب و به صورت داوطلبانه در گروه های آزمایش و کنترل جایگزین شدند. همچنین قبل از اجرای مداخله گروه درمانی مبتنی بر مراحل تغییر، افراد وابسته به سوء مصرف مواد افیونی انتخاب شده در هر دو گروه بوسیله پیش آزمون انعطاف پذیری کنشی و باورهای فراشناختی مورد اندازه گیری قرار گرفتند. نقش پیش آزمون در این طرح اعمال کنترل و مقایسه انعطاف پذیری کنشی و باورهای فراشناختی گروه های آزمایش و کنترل در پیش آزمون و پس آزمون بود. سپس بعد از جلسات درمانی گروه درمانی مبتنی بر مراحل تغییر بر روی گروه آزمایش، پس آزمونی از هر دو گروه گرفته شد و در نتیجه تعیین شد، که آیا در افراد وابسته به سومصرف مواد افیونی تغییرات ایجاد شده در انعطاف پذیری کنشی و باورهای فراشناختی ناشی از جلسات گروه درمانی مبتنی بر مراحل تغییر بوده است یا خیر.

جامعه آماری

جامعه آماری در پژوهش حاضر عبارت از کلیه افراد مبتلا به سوء مصرف مواد افیونی مراجعه کننده به کلینیک های درمان اعتیاد شهر ارومیه در سال ۱۳۹۳ بود.

نمونه گیری و حجم نمونه پژوهش

نمونه این پژوهش شامل ۳۰ نفر از افراد مبتلا به سوء مصرف مواد افیونی در مرحله عمل و نگهداری انگیزشی بود که بصورت نمونه گیری در دسترس و داوطلبانه انتخاب شدند و سپس از میان نمونه پژوهش بطور داوطلبانه ۱۵ نفر در گروه کنترل و ۱۵ نفر در گروه آزمایش گماشته شدند.

ابزار پژوهش

الف) پرسشنامه انعطاف پذیری کنشی:

کونور و دیویدسون (۲۰۰۳) این پرسشنامه را به منظور سنجش تاب آوری تهیه نمودند. سازندگان این پرسشنامه بر این باورند که این پرسشنامه به خوبی می تواند افراد تاب آور را از غیر تاب آور در گروه های بالینی و غیر بالینی جدا کند و می تواند در موقعیت های پژوهشی و بالینی بکار برده شود. این پرسشنامه دارای ۲۶ گویه است که در یک مقیاس لیکرت بین صفر (کاملاً نادرست) و پنج (همیشه درست) نمره گذاری می شود (حسینی، ۱۳۹۱).

محمدی (۱۳۸۴) در پژوهشی ضریب پایایی این پرسشنامه را با روش آلفای کرونباخ ۸۹/۰ بدست آورد. شاکری نیا و محمدپور (۱۳۸۹، به نقل از حسینی، ۱۳۹۱) در پژوهشی ضریب پایایی این پرسشنامه را از طریق آلفای کرونباخ ۹۰/۰ بدست آوردند. مشعل پور (۱۳۸۹، به نقل از حسینی، ۱۳۹۱) در پژوهشی از طریق همبسته نمودن آن با مقیاس سرسختی روانشناختی اهواز با محاسبه ضریب همبستگی ۶۴/۰ در سطح معنی داری (۰۰۰۱/۰p<) نشان دادند که این سازه از روایی نسبتا بالایی برخوردار است. در پژوهشی دیگر حسینی (۱۳۹۱) نیز ضریب پایایی پرسشنامه از طریق آلفای کرونباخ ۸۷/۰ محاسبه نمود.

در تحقیق حاضر نیز ضریب پایایی پرسشنامه با روش آلفای کرونباخ ۸۲۰ بدست آمد.
ب) پرسشنامه باورهای فراشناخت (۳۰-MCQ):
این پرسشنامه، یک ابزار ۳۰ گویه ای خود گزارشی است که باورهای افراد درباره تفکرشان را می سنجد. این ابزار به منظور سنجش چند عنصر فراشناختی، خصیصه ای که برخی از آنها نقش محوری در مدل فراشناختی اختلال روانشناختی دارند طراحی شده است. پاسخ ها در این مقیاس بر پایه چهار درجه ای لیکرت: ۱= موافق نیستم تا ۴= خیلی زیاد موافقم محاسبه می شود. این مقیاس ها دارای پنج خرده مقیاس است: ۱) باورهای مثبت درباره نگرانی، ۲) باورهایی درباره کنترل ناپذیری و خطرافکار، ۳) باورهایی درباره اطمینان شناختی، ۴) باورهایی درباره نیاز به کنترل افکار و ۵) وقوف شناختی است (زمانزاده، ۱۳۹۲).
در تحقیقات ولز و همکاران (۲۰۰۴، به نقل از زمانزاده، ۱۳۹۲) دامنه ضریب آلفای کرونباخ برای خرده مقیاس ها از ۷۲/۰ تا ۹۳/۰ و پایایی آن به روش بازآزمایی برای نمره کل پس از دوره ۱۸ تا ۲۲ روزه ۷۵/۰ و برای خرده مقیاس ها ۵۹/۰ تا ۸۷/۰ گزارش شد. شیرین زاده دستگیری و همکاران (۱۳۸۷، به نقل از زمانزاده، ۱۳۹۲) ضریب همسانی درونی آن را با کمک ضریب آلفای کرونباخ برای کل مقیاس ۹۱/۰ و برای خرده مقیاس های آن در دامنه ۲۸/۰ تا ۶۸/۰ گزارش کرده است. همبستگی زیر مقیاس های آن با کل آزمون در دامنه ۵۸/۰ تا ۸۷/۰ و همبستگی آنها با یکدیگر بین ۲۶/۰ تا ۶۲/۰ بود.
در پژوهش زمانزاده (۱۳۹۲) نیز پایایی پرسشنامه با روش آلفای کرونباخ برای کل پرسشنامه ۸۱/۰ و برای زیر مقیاس های باورهای مثبت درباره نگرانی، کنترل ناپذیری و خطر، اطمینان شناختی، نیاز به کنترل افکار و خود آگاهی شناختی به ترتیب ۶۰/۰، ۷۴/۰، ۷۲/۰، ۷۱/۰ و ۷۷/۰ بدست آمد.
در تحقیق حاضر نیز ضریب پایایی پرسشنامه با روش آلفای کرونباخ برای باور مثبت درباره نگرانی ۸۰/۰، کنترل ناپذیری ۷۸/۰، اطمینان شناختی کم ۸۱/۰، نیاز به کنترل افکار ۸۰/۰ و برای وقوف شناختی ۷۹/۰ بدست آمد.

نحوه اجرای پژوهش

پس از مراجعه به مرکز ترک اعتیاد و نگهداری افراد مراجعه کننده مبتلا به سوء مصرف مواد و انجام هماهنگی های لازم با مسئولان مرکز خصوصی امید و کسب اجازه برای انجام پژوهش، و پس از هماهنگی های لازم با روانپزشک و روانشناس مرکز ترک، لیست بیماران مبتلا به سومصرف مواد مراجعه کننده طی ۶ ماه گذشته (از اول بهمن ماه تا اخر تیرماه ۱۳۹۳) تهیه شد. بعد از مشاوره با روانشناس مرکز، افراد مبتلا به سوء مصرف مواد که در طی فرایند درمان انگیزشی بودند و با توجه به مصاحبه تخصصی و پارامترهای درمان ۵ مرحله ای انگیزشی توسط روانپزشک و روانشناس مرکز، افراد وابسته به سوء مصرف موادی که در مرحله عمل و نگهداری بودند، شناسایی شدند. سپس با اجاز مرکز اتاقی جهت انجام جلسات درمانی برای دو ماه اجاره شد. پژوهشگر پس از اجازه افراد شرکت کننده در جلسات درمانی از مرکز تقاضای گرفتن فیلم از جلسات درمانی را نمود اما مسئول مرکز بنا به دلایل حقوقی موافقت نکرد. سپس با افراد مبتلا به سومصرف مواد، بصورت انفرادی مصاحبه به عمل آمد و سپس بصورت در دسترس و داوطلبانه ۳۰ نفر از بیمار مبتلا به سومصرف مواد که داوطلب حضور در جلسات و روند پژوهش بودند انتخاب شدند و در گام بعدی از میان نمونه پژوهش بطور داوطلبانه ۱۵ نفر از افرادی که توانایی حضور در جلسات درمانی در طی دو ماه مهر و آبان ماه را داشتند در گروه آزمایش و ۱۵ نفر را در گروه کنترل که تحت درمان متادون بودند، گماشته شدند. سپس قبل از اجرای مداخله درمانی (گروه درمانی مبتنی بر مراحل تغییر) در مورد گروه های آزمایش و کنترل، پیش آزمون انعطاف پذیری کنشی و باورهای فراشناختی اجرا شد. برنامه گروه درمانی مبتنی بر مراحل تغییر بر اساس راهنمای عملی گروه درمانی ماردن، کروچ و دیکمنته، ۲۰۰۱، ترجمه ضیاالدین، حسینی فر، نوکنی و طوفانی، ۱۳۹۲ طی ۱۵ جلسه ۶۰ دقیقه ایی روی گروه آزمایش صورت پذیرفت. برنامه درمانی، هر هفته دو جلسه برگزار شد. پس از پایان جلسات پس آزمونی نیز در پایان مداخله بر روی هر دو گروه آزمایش و کنترل اجرا گردید و مقرر شد تا جلسات گروه درمانی مبتنی بر مراحل تغییر در فرصت مناسبی برای گروه کنترل اجرا شود. سپس نتایج مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.

جلسات گروه درمانی مبتنی بر مراحل تغییر

در این تحقیق گروه درمانی مبتنی بر مراحل تغییر بر اساس راهنمای عملی گروه درمانی ماردن، کروچ و دیکمنته، ۲۰۰۱، ترجمه ضیاالدین، حسینی فر، نوکنی و طوفانی، ۱۳۹۲ طی ۱۵ جلسه ۶۰ دقیقه ایی بر روی گروه آزمایش افراد مبتلا به سوء مصرف مواد افیونی صورت پذیرفت. شرح جلسات به شکل زیر است:

جلسه اول: مراحل تغییر
هدف درمان: افزایش آگاهی: مفهوم رویکرد انگیزشی برای تغییر رفتار معرفی شد. این رویکرد به وسیله همه اعضاء بر پایه همدلی، پذیرش و احترام به تفاوت های فردی در نظر گرفته شد. در این رویکرد به طور واضح از رویارویی اجتناب شد و در خلال این جلسه قوانین گروهی مطرح و مدل مراحل تغییر بحث می شود.
جلسه دوم: شناسایی ماشه چکان ها
هدف درمان: کنترل محرک: در این جلسه درباره مفهوم ماشه چکان ها بحث شد. مراجعان، تمرینی جهت تعیین ماشه چکان ها انجام دادند. اعضاء گروه درباره شیوه هایی که آن ها می توانند به طور موفقیت آمیز از ماشه چکان ها اجتناب نمایند یا آن ها را تغییر دهند بحث کردند.
جلسه سوم: مدیریت استرس