۱۰۰

۱۲۰

کل پاسخگویان

جدول(۴-۱۰) جدول توصیفی متغیر مدرک تحصیلی والدین (پدر) مخاطبان
من ویتنی: ۸۷۶٫- سطح معنی داری:۰٫۰۳۶

نمودار(۴-۱۰) نمودار ستونی متغیر مدرک تحصیلی والدین (پدر) مخاطبان
برمبنای داده های جدول فوق می توان گفت سطح تحصیلات پدر در بین مخاطبین بازدید کننده از فرهنگسراها بدین صورت است: ۶۷/۴۶ درصد زیر دیپلم، ۳۵ درصد دیپلم، ۵/۱۲ درصد فوق دیپلم و لیسانس و ۸۳/۱۰ فوق لیسانس و بالاتر هستند. داده های مربوط به مخاطبان حاضر در مغازه-گالریها نیز بدین صورت است که ۳۳/۴۸ درصد زیر دیپلم، ۶۷/۴۶درصد دیپلم، ۱۷/۴ درصد فوق دیپلم و لیسانس و ۸۳/۰ دارای مدرک تحصیلی فوق لیسانس و بالاتر هستند. در میان مخاطبان گالری ها نیز ۵/۷ درصد زیر دیپلم، ۶۷/۳۱ درصد دیپلم، ۶۷/۴۱ درصد فوق دیپلم و لیسانس و ۱۷/۱۹ درصد دارای مدرک تحصیلی فوق لیسانس و بالاتر هستند. همانطور که مشخص است در مخاطبان حاضر در فرهنگسرا ها و مغازه-گالریها مخاطبان از حیث مدرک تحصیلی پدر بیشتر در گروه زیر دیپلم و دیپلم قرار دارند و به طور نمونه در میان مخاطبان مغازه-گالریها پدر مخاطبان با مدرک تحصیلی فوق لیانس و بالاتر زیر یک درصد است. اما در میان مخاطبان گالری ها می توان دید که سطح تحصیلی پدران این گروه بیشتر فوق دیپلم و لیسانس است.
بنابراین، باتوجه به نتایج بدست آمده می توان گفت که تفاوت معناداری بین مدرک تحصیلی مخاطبان گالری ها، مغازه-گالریها و فرهنگسراه وجود دارد. نتایج بدست آمده نشان می دهد که پیوستگی و تفاوت معناداری بین مدرک تحصیلی پدر مخاطبان با نوع مصرف و سلیقه هنری وجود دارد. بنابراین می توان گفت فرضیه تحقیق مبنی بر وجود رابطه بین سطح تحصیلات والدین با نوع مصرف هنری و ذائقه مخاطب ها قابل تایید است.

( اینجا فقط تکه ای از متن پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

۴-۲-۱۱- توصیف متغیر مدرک تحصیلی والدین (مادر) مخاطبان

جدول(۴-۱۱) جدول توصیفی متغیر مدرک تحصیلی والدین (مادر) مخاطبان

­گالری ها

مغازه-گالریها

فرهنگسرا

نوع مکان
میزان
تحصیلات

درصد تراکمی

درصد معتبر

درصد فراوانی

فراوانی

درصد تراکمی

درصد معتبر

درصد فراوانی

فراوانی

درصد تراکمی

درصد معتبر

درصد فراوانی

فراوانی

۱۲٫۵۰

۱۲٫۵۰

۱۲٫۵۰

۱۵

۸۸٫۳۱

۳۷٫۵۰

۳۷٫۵۰

۴۵

۴۳٫۳۳

شوری(دسی زیمنس بر متر) سطوح مختلف سولفات روی (میلی‌گرم در کیلوگرم خاک)
A1: 4 0 :B1
A2: 8 B2: 10
A3: 12 B3: 20
A4: 16 B4: 30
R: تکرار آزمایش
۳-۵ مراحل انجام آزمایش
در تاریخ ۲ آذرماه ۱۳۹۲ کاشت انجام شد. ابعاد هر گلدان پلاستیکی به قطر ۲۴ و ارتفاع ۲۶ سانتی‌متر بود. در ته هر گلدان به ارتفاع ۳ سانتی‌متر ماسه به‌عنوان زهکش ریخته شد سپس خاک مزرعه و کودهای توصیه شده بر حسب نتایج آزمون خاک به مقدار ۳۵۰ کیلوگرم در هکتار کود اوره به صورت دو بار تقسیط به صورت مساوی (که تقسیط اول، قبل از کاشت و تقسیط دوم در مرحله پنجه‌زنی) به گیاه داده شد. سوپر فسفات تریپل نیز به مقدار ۲۵۰ کیلوگرم در هکتار ، سولفات منگنز (۳۰ کیلوگرم در هکتار) و سولفات مس (۱۵ کیلوگرم در هکتار) محاسبه شد سپس با توجه به مساحت هر گلدان، مقدار مورد نیاز محاسبه و اعمال گردید (تمام کودهای استفاده شده قبل از کاشت به خاک اضافه شد فقط قسط دوم کود اوره، در مرحله پنجه‌زنی) به دلیل نیاز گیاه و نتایج آزمون خاک داده شد. کود دامی نیز به مقدار کم با سطح خاک مخلوط شد. برای ایجاد زهکشی مناسب و جلوگیری از تجمع نمک ۴ سوراخ به قطر ۱ سانتی‌متر ته هر گلدان تعبیه شد. پس از تهیه و آماده سازی هر گلدان نیز کود سولفات روی به خاک گلدان‌ها اضافه گردید، میزان کود سولفات روی مورد نیاز، بر مبنای روی خالص محاسبه شد. تعداد ۶ عدد بذر نیز در هر گلدان کاشته شد. در شکل (۳-۲) و (۳-۳) نمایی از نحوه اجرای آزمایش و واحدهای آزمایش نشان داده شده است.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

تیمارهای شوری در مراحل حساس رشدی (پنجه زنی، گلدهی ورسیدن) اعمال شد شکل (۳-۴). تیمارهای شوری با بهره گرفتن از نمک طعام و دستگاه EC سنج به EC مورد نظر رسانیده شدند. برای جلوگیری از ورود باران، گلدان‌ها در گلخانه و زیر پلاستیک قرار داده شدند.
در طول اجرای آزمایش نیز فقط آفت شته مشاهده گردید که برای مبارزه با آن از سم متاسیستوکس به نسبت دو در هزار استفاده شد.
 
شکل ۳-۲ نمایی از واحدهای آزمایش و اجرای طرح
 
 
شکل ۳-۳ نمایی از طرح و مراحل رشد گندم
 
 
شکل ۳-۴ اعمال تنش شوری در ۳ مرحله (پنجه‌زنی، گلدهی و رسیدن)
۳-۶ بررسی تأثیر سطوح مختلف شوری بر درصد جوانه‌زنی گندم در شرایط آزمایشگاه
به منظور بررسی تأثیر سطوح مختلف شوری بر درصد جوانه زنی بذر گندم آزمایشی در سال ۹۳-۱۳۹۲ در آزمایشگاه تکنولوژی بذر دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی رامین خوزستان اجرا شد. آزمایش به صورت طرح کاملأ تصادفی در چهار تکرار انجام شد .رقم مورد استفاده، گندم رقم چمران و با پتانسیل اسمزی شامل آب مقطر(شاهد) و ۵ سطح شوری شامل: ۱۰۰، ۲۰۰، ۳۰۰، ۴۰۰ و ۵۰۰ میلی‌مولار کلرید سدیم (NaCl) مورد ارزیابی قرارگرفت و۵۰ بذر روی کاغذ صافی واتمن شماره یک جهت این آزمون در پتری دیش پلاستیکی ۹ سانتیمتری قرار داده شد و میزان ۵ میلی‌لیتر از محلول موردنظر یا (آب مقطر) به آن اضافه گردید. آزمایش در اتاقک رشدی با دمای ۲۰ درجه سانتی‌گراد انجام شد. شمارش بذرها هر روز صبح انجام می‌شد و رسیدن طول ریشه‌چه به ۲ میلی‌متر به‌عنوان معیار جوانه‌زنی در نظر گرفته شد (شکل ۳-۵). از نرم افزار SigmaPlot 8 نیز برای تجزیه رگرسیون استفاده شد.
شکل ۳-۵ نمایی از جوانه‌زنی بذر گندم در شرایط آزمایشگاه
به‌‌منظور بررسی سطوح شوری بر جوانه زنی بذر گندم و تعیین حداکثر جوانه‌زنی بذور و زمان طی شده تا رسیدن به ۵۰% جوانه‌زنی در تیمارهای شوری با زمان‌های مختلف ازمعادله هیل (۱) استفاده گردید که با توجه به این معادله، Gmax حداکثر درصد جوانه‌زنی، X50 زمان تا رسیدن به ۵۰ درصد جوانه‌زنی نهایی، X متغیر مستقل و b یک پارامتر است.

معادله (۱):
از معادله لجستیک ۳ پارامتره (معادله ۲) نیز برای مشخص نمودن تأثیر سطوح شوری بر درصد جوانه‌زنی گندم استفاده شد.

معادله (۲):
که G، درصد جوانه‌زنی؛ G_max، حداکثر درصد جوانه‌زنی؛x₅₀ ، غلظتی از NaCl که باعث کاهش ۵۰ درصد جوانه‌زنی می‌شود و G_rate، شیب منحنی در نقطه x₅₀ را نشان می‌دهد.
۳-۷ اندازه گیری‌ها و محاسبات
۳-۷-۱ ارتفاع بوته
برای اندازه گیری ارتفاع بوته، تعداد ۳ بوته بطور تصادفی از هر گلدان انتخاب و بوسیله متر از سطح زمین تا انتهای سنبله بدون در نظرگرفتن طول ریشک بر حسب سانتی‌متر اندازه‌گیری شد و میانگین آن‌ها به‌عنوان ارتفاع بوته در هر گلدان تعیین شد.
۳-۷-۲ طول سنبله
از زیر محور سنبله تا انتهای سنبله ۳ ساقه اصلی از ۳ بوته در هر گلدان بدون درنظر گرفتن ریشک، بر حسب سانتی‌متر اندازه‌گیری شد و میانگین آن‌ها به‌عنوان طول سنبله در هر گلدان تعیین گردید.
۳-۷-۳ حجم ریشه
پس از جداسازی ریشه‌های گیاهان در هر گلدان، از اختلاف حجم ایجاد شده پس از قراردادن ریشه در حجم مشخصی از آب به‌دست آمد.
۳-۷-۴ وزن خشک ریشه:
پس از جدا کردن ریشه ها از ناحیه طوقه، نمونه‌ها به‌مدت ۴۸ ساعت در آون و در دمای ۷۰ درجه سلسیوس خشک شدند، سپس با ترازوی حساس وزن آن اندازه‌گیری شد.
۳-۷-۵ سطح برگ
با بهره گرفتن از متر یا خط کش طول و عرض برگ‌های هر گلدان اندازه‌گیری وسپس از طریق فرمول زیر محاسبه گردید:
۷۵/۰ xعرضx طول =سطح برگ
۳-۷-۶ اندازه‌گیری عملکرد و اجزاء عملکرد دانه
جهت محاسبه عملکرد دانه،۳ بوته برداشت، سنبله‌ها با دست جدا، توزین و شمارش و در نهایت دانه‌ها از سنبله جدا و تمیز شدند و میانگین عملکرد آن‌ها به‌عنوان عملکرد در گلدان محاسبه شد، سپس با توجه به مساحت هر گلدان به مترمربع تعمیم داده شد. وزن صد دانه نیز (پس از بوجاری نمودن دانه‌ها در رطوبت ۱۴ درصد) وزن آن با ترازوی دقیق به‌دست آورده شد.
۳-۷-۷ عملکرد بیولوژیک
در زمان رسیدگی کامل، با وزن کردن بوته‌های برداشت شده پس از خشک شدن در آون، عملکرد بیولوژیک تعیین گردید، سپس با توجه به مساحت هر گلدان و تراکم بوته، عملکرد بیولوژیک بر اساس گرم بر متر مربع محاسبه شد.
۳-۷-۸ صفات فیزیولوژیک

انگیزه و هدف: هدف افراد و میزان رغبت و علاقهی آن ها به روند یادگیری باعث بهبود روش تدریس میشود و در جریان تدریس عواملی ایجاد می کند تا میزان رغبت افزایش یابد.
تجربه های گذشته: دانستن میزان معلومات افراد سبب کامل شدن روند تدریس و جلوگیری از خستگی و عدم درک مفاهیم می گردد.
موقعیت یادگیری: هر چه امکانات و تجهیزات کاملتر باشد، یادگیری بهتر است.
روش تدریس معلم: روش تدریس باید خلاقانه باشد و متناسب با نیاز دانش آموزان باشد.
توجه به کل به جای جز: معلم باید در حد امکان ابتدا مطالب درسی را به صورت کلی مطرح کند و ارتباط افراد را با کل مشخص کند و پس از آن به بررسی اجزا بپردازد.
تمرین و تکرار: معلم باید در روند تدریس طوری عمل کند تا مطالب خوانده شده بیش تر تکرار و تمرین شوند. (مجله آزمون، ۱۳۸ـ۶، ص ۲۱ و شعبانی، ۱۳۸۴، ص۱۹)
۲-۳-۷ کنش های تدریس مناسب
در عمل تدریس، با توجه به وبژگی های یادگیرندگان،کنشهای معینی وجود دارد، بدین معنی که تدریس بر جریاناتی که در یادگیرندگان و یادگیری آن ها رخ می دهد، اثر می گذارد. از کنشهای تدریس می توان در انتخاب روش ها و شیوه های تدریس استفاده کرد (شعبانی،۱۳۸۴).
کنش تدریس برای برانگیختن مطالعه و تحقیقی که دارای آثار و پیامد های تعلیم و تربیت باشد، بسیار مفید است.اگر کنشهای تدریس را شرایط لازم و ضروری برای یادگیری به شمار آوریم،باید بپذیریم که بدون کنش های تدریس، امکان یادگیری در مدرسه وجود نخواهد داشت.شناخت کنش های تدریس نه تنها در نوع فعالیت معلمان موثر است،بلکه در به کارگیری مواد آموزشی،شرایط تدریس و نوع فعالیت شاگردان تاثیر خواهد داشت.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

کنش های تدریس در طراحی های آموزشی،کاربرد موثر دارد . شناخت پایهی علمی و رفتار ورودی شاگردان، شرایطی که کنشهای تدریس در آن موثرند و داده هایی که هدف نهایی تدریس تعیین می کند، همگی میتوانند در کیفیت طراحی آموزشی موثر باشند (شعبانی،۱۳۸۴).
مهمترین کنشهای تدریس که برای یادگیری ضروری هستند و یادگیری مطلوب از طریق آن به وقوع میپیوندد، عبارتاند از:
الف- انگیزش؛
ب-کسب اطلاعات از طربق گوش دادن،خواندن یا اکتشاف؛
ج-به جریان انداختن اطلاعات و تجزیه و تحلیل آن ها(پردازش اطلاعات)؛
د- ذخیره سازی اطلاعات جدید و اصلاح مجدد اطلاعات ناقص یا نادرست قبلی؛
ه-راهنمایی و هدایت عملکرد شاگردان (شعبانی،۱۳۸۴).
۲-۳-۸ شاخص های تدریس موثر
ریان و همکارانش^[۱۸] عوامل (نشانه های) موجود در تدریس را بر سه دسته تقسیم کرده اند:
-ارتباط گرم و صمیمی همراه با درک و فهم در مقابل ارتباط سرد و بی توجهی و بدفهمی؛
-فعالیت های سازمان دهی شده با برنامه در مقابل بی برنامگی؛
-برانگیختن (فعالیت برانگیزنده) و فعالیت تخیلی در مقابل افسردگی و عادی بودن.
فلاندر^[۱۹] نیز در روند تدریس دو سبک متفاوت را بازگو نمود:
-سبک مستقیم : روش متکی بر سخنرانی، انتقاد کردن و توجه کردن؛
-سبک غیرمستقیم: روش رسیدن سوالات پذیرفتن احساسات شاگردان، تمجید و تشویق. فلاندرنشان داد که روش غیرمستقیم تأثیر خوبی نسبت به روش مستقیم دارد. او معتقد بود که باید از هر دو روش استفاده شود.
جنبه های تدریس از نظر روزشین و فورست^[۲۰]: این دو محقق علاوه بر خصیصهی مستقیم و غیرمستقیم تدریس، پیرامون خصوصیات معلمان در جریان تدریس نیز مطالعاتی انجام دادند و پنج خصیصهی مهم معلمان که با موفقیت دانش آموزان رابطه تنگاتنگی دارد را چنین بر شمردند: با حرارت و صمیمی بودن؛ هدایت کار شاگردان؛ وضوح و روشنی بیان و انجام عمل؛ تنوع در تدریس؛ و فرصتهایی برای یادگیری شاگردان (سجادی، ۱۳۷۳، ص ۸۰).
روش تدریس زمانی موثر تلقی می شود که فرد را به تفکر خلاق و انتقادی بر انگیزد. به طوری که از این رفتار لذت ببرد و آن را لازمهی زندگی بداند. شاخصهای تدریس موثر به صورت زیر است:
ـ تأکید بیش تر و مداوم بر تفکر منطقی؛
ـ تأکید بیش تر و مداوم بر ضرورت تحقیق و کشف مسایل یا اموری که مستلزم تحقیقاند؛
ـ راهنمایی دانش آموزان برای چگونگی تحقیق موثر؛
ـ تأکید بر تسلط و مهارت مطلوب در آموختن؛
ـ هدایت محصلان بر چگونگی منبع یابی و استفاده موثر از منابع؛
ـ تمرین (شعاری نژاد، ۱۳۸۰، ص۴۸۱).
در تدریس موثر شاخصهایی مدنظر هستند که عبارتاند از:
- نظریه و فعالیت شخصی معلم و محصل را با هم به کار گیرد؛
- قانون های یادگیری را به کار برد؛
- بر دانش آموزان کمک کند تا هدفمند بیاموزند؛
- از معلومات یا تجربه های دانش آموزان آغاز کند نه مجهولات؛
- تفاوت های فردی را رعایت کند؛
- قدرتهای تفکر و استدلال را بر انگیزد؛
- شاخصها متناسب با پیشرفتهای هر محصل در مهارت ها و توانمندی ها و عادت ها، معلومات، افکار باشد؛
- دانش آموز را به فعالیت ها و تجربه های شخصی متعدد و متنوع وادار کند و موجب آمادگی همه جانبه آنان شود؛
- فعالیت هایی را در برداشته باشد که مستلزم مقایسه و تشخیص و تحلیل و ترکیب اند؛
- فرصت پرسش و پاسخ برای دانش آموزان ایجاد کند؛
- و همه تدابیر و شیوه ها و فعالیت های آموزشی مکمل یکدیگر باشند (شعاری نژاد، ۱۳۸۰، ص۴۶۳ و ایران اجتماعی، ۱۳۸۸، ص۱۹).
۲-۳-۹ ارتباط معلم و شاگرد و تاثیر آن در فرایند تدریس موثر
معلم در فرایند فعالیت های آموزشی باید سعی در شناخت یادگیرندگان خود داشته باشد، زیرا شناخت استعداد، توانایی، علایق و رغبت شاگردان می تواند او را در برقراری ارتباط و تدریس موفق تر کند معلم می تواند بر اساس گرایشها و زمینه های علمی شاگردان خود مفاهیم مورد نظر خود را سازماندهی کند و آن ها را با تاثیر بیش تری انتقال دهد(شعبانی،۱۳۸۴).
سه جنبه کلیدی ارتباط عبارتاند از:

• • مهارت های گفتاری؛

• مهارت های شنیداری؛

افراد مبتلا به اختلاف شخصیت پارانوئید دچار بیماری بدبینی و سوء‌ظن به افراد پیرامون خود هستند و این می‌تواند منجر به شکل‌گیری نقشه اقداماتی علیه دیگران شود که مورد سوء‌ظن مرضی هستند و در نهایت می‌تواند عملاً زمینه ساز جرم شود.
مردان دارنده کروموزوم مضاعف (۶) افرادی ذاتاً تهاجمی هستند و مستعد ارتکاب طیف وسیعی از جرم‌های مختلف و رفتارهای ستیزه جویانه هستند. یکی از اختلالاتی که در شخصیت‌های وسواسی ـ جبری، وجود دارد وجود تکانه حرکات ضد اجتماعی یا اعمالی مثل دزدی است. مثلاً، شخص تا این عمل را انجام ندهد آرام نمی‌شود. در واقع انجام عمل دزدی راهی برای کاهش استرس از شغل مبتلا به این نوع تکانه است. در اختلال شخصیت ضداجتماعی شخص، ذاتاً نمی‌تواند هنجارها و حریم و حدود اجتاعی را تحمل کند و به طور ناخودآگاه تمایل به شکستن هنجارهای اجتماعی و انجام رفتارهای ضداجتاعی دارد که بسیاری از آن‌ها جرم محسوب می‌شوند.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

در مبتلایان به اختلالات هذیانی، شخص به طور مرضی افکار و ادراکاتی دارد که اگر چه واقعیت ندارند نسبت به محیط، تصوری توهمی و هذیانی دارند و مستعد حرکات ضداجتماعی هستند که بسیاری از آنها زمینه ساز جرائم سنگین مثل قتل هستند در حالیکه این رفتارها چندان تحت اراده آگاهانه فرد نیست.
بسیاری از داروها اثراتی روی سیستم عصبی و شخصیتی فرد دارند که به جرائم مختلفی منتهی می‌شود. مثل داروهای روانگردان، مسمومیت با الکل می‌تواند به جرائمی چون تخلف مرگبار در رانندگی و حتی قتل منتهی شود. انحرافات جنسی نیز در بسیاری از موارد ریشه در اختلالات شخصیت دارد.
مثلاً همجنس بازی یا کودک آزاری جنسی یا دگرآزاری جنسی یا سادیسم جنسی و خودآزاری جنسی یا مازوخیسم، لذت بردن از مورد آزار جنسی قرار گرفتن و نیز عمل جنسی با حیوانات و این قبیل مسائل که در نظام‌های اجتماعی به عنوان جرم تلقی می‌شوند.
بسیاری از این موارد، مربوط به اختلالات شخصیت هستند و این اختلالات همانطور که گفته شد ریشه اصلی آنها سرشتی (ژنتیکی) می‌باشند و عوامل مختلف به صورت غیرارادی شخص را وادار به ارتکاب این جرم‌ها می‌کنند.
خلاصه این که عوامل ژنتیکی و شخصیتی و فاکتورهای مربوط به ضمیر ناخودآگاه در قرن بیستم شناخته شده‌اند و بسیاری از عوامل دارویی بر اراده آگاهانه مجرم اثر گذاشته و آنها را مرتکب جرم می‌کنند و توجه به کاربرد دانش پزشکی و روانشناسی و ژنتیک در دانش حقوق و جرم‌شناسی اقتضا می‌کند؛ فاکتورهای یاد شده در تعیین نوع و شدت مجازات مجرمین تحت تأثیر این عوامل لحاظ شوند و به عبارتی کشفیات قرون اخیر در پزشکی، روانشناسی، ژنتیک و انسان‌شناسی از پشتوانه‌های اصلی فردی کردن جرم و مجازات هستند.
گفتار سوم: اهداف اصل فردی کردن مجازات‌ها
اصل فردی کردن مجازات در حقوق ایران جایگاه و منبع خاصی دارد که از زمان اسلام و در قرآن نیز به بیان مجازاتها اشاره شده است و فردی کردن مجازاتها هم از هدف شخصی و هم از هدف اجتماعی که به بیان تاثیر جامعه در رفتار شخص را باعث می شود بررسی می کند.
یک- اهداف شخصی
الف ـ رعایت عدالت
جایگاه منبع عدالت و علاقه وافر انسان‌ها به استقراء آن بر هیچ کس پوشیده نیست. چنانکه می‌بینیم اثر نفیس حکیم و فیلسوف فرزانه یونان، افلاطون با این پرسش آغاز می‌شود که معنای عدالت و حق چیست؟ ( Plato / The Republic. TR. Byh. D. leeclondon, penguinbook 1953. 28) قرآن کریم نیز فلسفه ارسال رسل و انزال کتب را به قیام به قسط و اجرای عدالت دانسته(لقد ارسلنا رسلنا بالبینات و انزلنا معهد الکتاب و المیزان لیقوم الناس بالقسط.) و مفهوم واقعی دین را در عدالت جستجو نموده است با این فرض قوه قضائیه از دیرباز در تمام ممالک براساس آرزوهای عدالت خواهانه تأسیس شده است.
در طول تاریخ، بشر در همه نظام‌های جزائی جهان مدعی اجرای عدالت بوده است لکن اجرای عدالت را در این دیده است که همه مجرمین را به سزای اعمال شنیع خود رسانده و به طور مساوی مجازات کنند. زیرا معنی سنتی حق و عدالت از دیدگاه جزایی این بود که مجازات‌ها ثابـت و برای همـگان یکسان، اعمال شـود. اما با توجه به تفاوت غیـرقابل انکار در میان انسان‌ها از نظر زیستی، روانی و اجتماعی و ماهیت متفاوت جرائم و انگیزه‌های مختلف مجرمانه، اِعمال یک نوع مجازات برای همه افراد از نظر عقلی با عدالت سازگار نیست.
برخی از مولفین می‌گویند با کمال تأسف بین قوانین و عدالت گستری عصر حاضر گردابی ژرف وجود دارد. زیرا تنها قوانین تغییر کرده ولی در طرف قضاوت هیچ تحولی بوجود نیامده است ( علی‌آبادی،. ۱۳۵۳ ، ۵۷) و با وجود قوانین پیشرفته در زمینه‌های اجرای صحیح عدالت، قضات همچنان بر کارکردهای قدیمی مجازات بنیان حیات کشورها وقتی سست و لرزان می‌گردد که دستگاه داد و عدل آنها به شایستگی انجام وظیفه نکند. در این صورت وخامت و تباهی جانفرسا، این کشورها را فرا می‌گیرد و به پرتگاه نیستی سوق می‌دهد. ( علی‌آبادی ۱۳۵۳، ۶۶)
حال با این اعتقاد، اگر مجرم را تنها به عنوان موجودی که خارج از تأثیرپذیری عوامل ارثی و اکتسابی، دست به اعمال مجرمانه زده است؛ جدای از دیگران مورد مطالعه قرار نداده و در امور زندگی بزهکار در ماهیت جرم ارتکابی و انگیزه‌هایی که او را به سوی ارتکاب جرم سوق داده و نقش تحریکات منی علیه کنکاشی به عمل نیاوریم؛ هرگز نمی‌توانیم درباره او عدالت را اجرا کنیم.
چنانچه مذاهبی که در عدالت همیشه پیشرو بودند اختلاف ظروف عوامل نفسانی و موجبات عذر را موجب تغییر کیفر جرم دانسته‌اند. در حقوق جزای اسلام کسی که ازدواج نکرده و غریزه جنسی خود را ارضا ننموده است تا حدودی در ارتکاب زنا معذورتر است از کسی که ازدواج کرده و از راه حلال آتش شهوت را اطفا نموده است و کیفر زنای محصنه را شدیدتر از کیفرهای زنای غیر محصنه دانسته است. ( گرجی ۱۳۶۵ ،۶۲)
بنابراین یکی از اهداف مهم اصل فردی کردن مجازات‌ها اجرای عدالت به صورتی است که مجازات به شکلی اِعمال شود که مکافات هر کسی آئینه‌ای از میزان تقصیر و گناه وی در میزان مخالفتش با اواخر و نواهی قانونگذار باشد و هر کس به اندازه سهمی که در ایجاد پدیده مجرمانه داشته با عکس‌العمل جامعه روبرو شود و قوانین نیز همیشه باید در شدت و خفت، میزان انزجار و نفرت جامعه را از عمل ارتکاب منعکس نمایند.
ب ـ اصلاح و بهبود مجرم:
بی‌شک یکی از اصلی‌ترین اهداف فردی کردن مجازات‌ها اصلاح و بهبود مجرم می‌باشد. مجرم که بر اثر توطئه مشترک عوامل ناشی از جامعه و وراثت و یا هزاران عامل دیگر فریب خورده و مرتکب جرم بنابراین همانطور که اگر طبیبی درد بیمار را نتواند تشخیص دهد مسلماً از معالجه او هم عاجز خواهد ماند و با داروی عوضی گاهی ممکن است زندگی بیمار را به خطر بیندازد.
چنانکه اگر دارو را بیشتر یا کمتر از اندازه لازم و مفید تجویز کند نتیجه مثبت نخواهد گرفت اگر آمپولی را که باید در عضله تزریق کند در رگ ترزق کند یا برعکس، احتمال دارد که بیمار را فلج نماید. همانطور هم قاضی اگر مجازات را متناسب با شخصیت مجرم و اوضاع و احوال ارتکاب جرم منطبق ننماید این مجازات از نظر فردی و اجتماعی مفید و موثر نخواهد بود. اینجاست که اقتدار قاضی و آزادی او در مسیر بیان حداکثر و حداقل مجازات و انتخاب مجازات متناسب با جرم ارتکابی بزرگترین و حساس‌ترین و در عین حال فنی‌ترین و مشکل‌ترین قسمتهای کار قضاوت است که برخی از مؤلفین از این نقطه نظر علم حقوق را به علم طب و قاضی جزایی را به پزشک تشبیه کرده‌اند.( محمدی، ۱۳۴۹ ، ۵۱) مانند دکتر نوربها که در مولفات خود بیشتر تاکید خود براین می باشد که انتخاب مجازات متناسب از تخصص های فنی یک قاضی باهوش می باشد.
ج ـ جلوگیری از ضرر و زیان خانواده مجرم
یکی از اهداف اصلی عدالت کیفری این است که آثار ناشی از اِعمال مجازات‌ها دامن‌گیر کسانی که نقشی در پدیده مجرمانه نداشته‌اند نشود و براساس اصل شخصی بودن مجازات‌ها، مجازات‌ها باید به گونه‌ای باشند که فقط آثار آن دامنگیر شخص مجرمی که از ارتکاب آن سود برده و هنجارشکنی نموده است شود.
اما متأسفانه این اهداف هیچ زمانی تحقق پیدا نکرده و خانواده و اطرافیان مجرم در آتش خشم انتقام بیزه دیدگان و جامعه سوخته‌اند و مجازات هیچ زمانی نتوانسته است به رسالت خود دست یابد.ژ
اِعمال بسیاری از مجازات‌های سنتی در ظاهر شامل فرد مجرم می‌شود و مجرم برای تحمل آن یا رهسپار زندان می‌شود یا شلاق را تحمل نموده و یا جریمه مالی می‌شود. اما متأسفانه در تمام این موارد اعضای خانواده از اثار اعمال مجازات متضرر می‌شوند به عنوان مثال در مجازات حبس، محکم تمام کار و زندگی خود را از دست داده و خانواده تنها تکیه‌گاه خود را از دست می‌دهد و فرزندان از نعمت پدر محروم می‌شوند.
علاوه بر این خانواده حیثیت اجتماعی خود را از دست داده است این آثار جبران‌ناپذیری هستند که اِعمال این مجازات بر جای می‌گذارد و یا در مجازات شلاق در صورتی که در ملاء عام صورت گیرد آبرو و حیثیت خانواده در جامعه از بین می‌رود و متأسفانه قابل جبران نخواهد بود یا در مجازات جریمه نقدی، این دارائی کل خانواده است که به عنوان غرامت از مجرم دریافت می‌شود و آثار آن دامنگی همه می‌شود.
اجرای عدالت در امور قضایی نه تنها ممکن نیست بلکه می‌توان گفت عملی غیرممکن است اما فردی کردن مجازات‌ها که ناشی از تکامل مجازات در طول تاریخ است می‌تواند آثار اِعمال مجازات‌ها و سرایت آن را به سایرین به مقدار زیادی کاهش دهد. اصلاح مجرم، جلوگیری از عوامل جرم‌زا و جرم‌زدایی و … باعث کاهش جرم در جامعه خواهد شد. و اِعمال مجازات‌های جایگزین حبس در بسیاری از مواقع باعث می‌شود که محکوم کار و زندگی خود را حفظ نماید و باز اجتماعی شود.
یا اجرای بسیرای از جایگزین‌های مجازات‌های سنتی باعث اصلاح مجرم شده و مجدداً خود می‌تواند جایگا گذشته خود را بازیابید و از اثار اِعمال مجازات‌ها به اندازه زیادی کاسته شود. به طور کلی می‌تواند اظهار نظر کرد که فردی کردن مجازات‌ها باعث جلوگیری و کاهش بسیاری از ضرر و زیان‌هایی است که بر اثر اِعمال مجازات‌ها بر خانواده مجرم و وابستگان وی وارد می‌شود.
د ـ پیشگیری فردی:
یکی از اصلی‌ترین اهداف مجازات‌ها پیشگیری فردی می‌باشد به شکلی که مجرم بعد از تحمل کیفر تنبیه شده و دیگر سراغ تکرار جرم نرود. اما متأسفانه اِعمال کیفرها در طول تاریخ حقوق کیفری خلاف این کار کرد کیفر را نشان داده است. افزایش آمار تکرار کنندگان جرم در تحقیقات انجام شده در کشورهای مختلف این اِدعا را اثبات می کند. چون اکثر مجرمین پس از تحمل کیفر بعد از گذشت زمان کمی دست به ارتکاب جرم زده‌اند و افزایش آمار جرایم در جامعه نشان می‌دهد که مجازات هم در پیشگیری فردی و هم در پیشگیری کیفری ناکام مانده است.
مبنای سیاست کیفری اکثر جوامع در طول تاریخ در جلوگیری از تکرار جرم، شدت مجازات بوده که این سیاست با شکست روبرو شد است. اما رویکرد جدید سیاست کیفری که بنا را بر اصلاح مجرمین و فردی کردن مجازات‌ها گذاشته است. سعی می‌کند با شناسایی شخصیت مجرم و اعمال مجازات مناسب، مجرم باز اجتماعی شود و به جامعه برگردد و با بهره گرفتن از جایگزین‌های حبس مانع ورود مجرم به آموزشگاه جرم می‌شود و محکوم با این که حبس خود را تحمل می‌کند شغل و ارتباط خود را با جامعه حفظ می کند و با فرض این که مجرم انسانی بیمار است در صورت شناسایی بیماری و درمان آن، مسلماً، مجدداً دست به ارتکاب جرم نخواهد زد.
به طور خلاصه می‌توان گفت که با فردی کردن مجازات و اصلاح مجرمین از راه‌های مختلف رسالت فردی کردن که پیشگیری فردی یا همان جلوگیری از تکرار جرم است، جامه عمل خواهد پوشید و این عمل باعث کاهش تکرار جرم در جامعه خواهد شد. باید از تاریخ پند گرفت و از تجربه تلخ دهها قرن آدمیان و جوامع گوناگون درسی نو آموخت و آن این که مجازات در جلوگیری از انحرافات مؤثر نبوده و کیفر جامعه‌ای را اصلاح نکرده است. ترس از کیفر، خود، مانند ترس‌های دیگر جـرم‌زاست. بازار اتهام و افترا مظلوم‌کشـی را نیز در پی دارد.
به یاد داشته باشیم که با کشتن و نابود کردن بیمار، بیماری از بین نمی‌رود. انسانیت حکم می‌کند که در درمان بیماران بکوشیم. باید در گندزدایی محیط زیست پابرجا بود با میکروب و عوامل بیماری‌زا مبارزه کرد. تا کسی بیمار نشده باید پیشگیری کرد و علاج واقعه را قبل از وقوع باید کرد زیرا پیشگیری و اصلاح مطمئن‌تر و از نظر اقتصادی کم خرج‌تر، و از نظر کارکرد کارآمدتر می‌باشد. تا عوامل جرم‌زا از بین نروند.
از بین بردن یک عامل باعث رشد و گسترش هزاران میکروب عامل خواهد شد و جرائم نه تنها کاهش نمی‌یابد و نه تنها باعث عبرت دیگران نمی شود بلکه باعث افزایش جرایم شده و باعث افزایش تکرار جرم نیز خواهد شد اما، برعکس در صورت اصلاح و درمان بیماری مجرم و جرم زدایی و مبارزه با عوامل جرم‌زا، هم، آمار جرایم کاهش می‌یابد و هم باعث پیشگیری فردی و مانع تکرار جرم خواهد شد.
دو- اهداف اجتماعی
الف ـ نوگرائی و نوآوری:
در عصری که ما در آن زندگی می‌کنیم با گسترش شگفت انگیز دانش و تکنولوژی و دگرگون شدن زیربنای امور اجتماعی و اقتصادی جوامع، تغییرات اخلاقی و عقیدتی شئون مختلف زندگی ملت‌ها را دستخوش تغییرات و تحولات وسیعی قرار داده است. ارزشها و هنجارهای جدید آفریده و برخی از ارزشهای سنتی را از گردونه خارج نموده است.
پدیده شهرنشینی نسبت به گذشته تغییر زیاد یافته و رشد نرخ جمعیت و بسط محیط‌های جذب جمعیتی و … مشکلات نو و پیچیده‌ای را فراهم نموده است. این تغییرات در تحولات جرائم ارتکابی از لحاظ کمی و کیفی نیز تأثیر گذاشته و علاوه بر آنچه که در گذشته بوده است اَشکالی نو و تازه بدان افزوده است. به نحوی که به قول ژرژ پیکا می‌توان گفت عمل مجرمانه دیگر منحصر به افرادی نیست که با تصویر قالبی بزهکار مطابقت داشته باشد.
امروزه تقریباً فرقی بین بزهکار و بقیه مردم وجود ندارد. بزهکاران جدیدی پیدا شده‌اند که خشم، عدم گذشت، پرخـاشگری پنهان یا دفاع از منافع صنفی آنان را به خشونت فردی یا جمعی سوق داده است. ( ژرژ، ۱۳۷۰ ، ۱۷۰)
به این ترتیب شیوه‌ها و رویه‌هایی که سابقاً در مبارزه علیه جرائم به کار می‌رفت. امروزه مسلماً در به جنگ با پدیده بزهکاری نارسا و کم‌اثر شده‌اند به همین دلیل برخی از جرم‌شناسان جنس بزهکاری معاصر را ترک کیفر از طریق کیفرزدایی، اتهام‌زدایی و حتی‌الغای سیستم کیفری مطرح نموده‌اند. زیرا به زعم آنان، سیستم کیفری به جای انکه بزه کاران محکوم را دوباره با آغوش جامعه بازگرداند در اثر داغ باطله‌ای که به آنها می‌زند به نتیجه معکوس رسیده است.
از سوی دیگر خاطر نشان می‌کنند که سیستم هدایت کیفری در تحصیل کیفر به تمام موارد بزهکاری، به پدیده تورم تبهکاری توجه نکرده است زیرا روز به روز سطح جرایم فزونی می‌یابد.( ریموند، ۱۳۷۰ ، ۲۲)
بنابراین اگر اهداف حقوق کیفری از اِعمال مجازات‌ها، سنت‌گرایی و توجه به مفهوم مجرد قضایی جرم باشد در مبارزه با پدیده بهزکاری که به لحاظ وسعت و پیچیدگی موارد آن گویی امروزه جزئی از زندگی روزمره شده است. موفق نخواهد شد.
این جاست که از جمله اهداف اصلی فردی کردن مجازات‌ها اتخاذ یک سیاست کیفری معقول و مناسبی است که در پرتو اصول و قواعد مترقی و مبانی و مآخذ ارزشمند علوم جزایی و جرم شناسی بتواند با آفت اجتماعی جرم مبارزه کنند.
فردی کردن کیفرها ایجاب می‌کند برخلاف گذشته که مجازات‌ها خشن و غیر قابل تبعیض اعمال می‌شد. همگام با پیشرفت علم و تکنولوژی و آگاهی به ارزشهای والا و مکرمت‌های متعالی انسانی، در کلیه مراحل دادرسی با بزه کاران به صورت انسانی رفتار شد و مقرارت کیفری به موازات رشد و توسعه سریع جامعه متحول گردد. زیرا رفتار با مجرمان را به طوری که جسم و روحشان دستخوش آزار و احساس حقارت و انحطاط ننماید. حقوق جزا و جرم‌شناسی توصیه نموده است و آن را نموداری از یک سیاست کیفری مدبرانه می‌داند. ( صدری، ۱۳۸۹، ۴۲)
نوع نگاه به مسأله جرم و مجرم تغییرات اساسی یافته است. مجرم بیمار اجتماعی است و این جامعه است که در اکثر مواقع عامل بیماری را تولید نموده و او را مبتلا نموده و در واقع جامعه باید هزینه آنچه را که خود کرده است بپردازد. و در جهت بازپذیری مجرم نهایت تلاش خود را به کار بندد.
ب ـ شناخت بزهکار
یکی از اهداف اصلی فردی کردن مجازات‌ها شناخت بزهکار می‌باشد. شناخت بزهکار که در خط مقدم مراحل عملی فردی کردن مجازات‌ها قرار می‌گیرد از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. مسلماً تا زمانی که بزهکار شناخته نشود مابقی اقدامات بیهوده خواهد بود. قاضی پرونده با تشکیل پرونده شخصیت و استعلام از مراجع مختلف و نظریه کارشناسان مختلف اعم از پزشکی، روانشـناسی، مددکاری اجتماعی به شناخت شخصـیت واقعی جرم نائل خواهـد آمـد.
شناخت بزه کار و اینکه از چه شخصیتی برخوردار استع درصد سهم او در پدیده مجرمانه چقدر است؟ یا اینکه چه عواملی در شکل‌گیری شخصیت وی دخالت داشته‌اند؟
سهم اراده آزاد مرتکب در ارتکاب جرم چقدر است؟ یا اینکه آیا مرتکب در ارتکاب عمل ضد اجتماعی خود معذوریت داشته یا نه؟ یا شناخت وضعیت خانوادگی، شغلی، محیط مسکونی، تحصیلی یا ده‌ها عامل دیگر که هر کدام سهمی در پدیده مجرمانه اِعمال نموده‌اند دادرس را در بررسی پرونده کمک خواهند کرد تا با بررسی صحیح از شخصیت بزهکار بتواند مجازات را فردی نماید.
در واقع هدف از فردی کردن، شناخت شخصیت واقعی بزهکار است یا اینکه شناخت بزه کار و فردی کردن مجازات‌ها لازم و ملزوم همدیگر هستند. به این معنی که تا زمانی که شخصیت بزه کار شناخته نشود فردی کردن مجازات ممکن نیست. شناخت بزه کار در مسیر فردی کردن مجازات قرار گرفته است و هرگاه کسی درصدد فردی کردن مجازات برآید به ناچار ابتدا باید شخصیت واقعی بزهکار را بشناسد و بعد از شناخت بزهکار مراحل بعدی را ادامه دهد.
ج ـ تشخیص عوامل سازنده جرم

عامل دلپذیری و مطلوبیت، یعنی کوشش در حفظ عوامل طبیعی، مناظر، گشودگی فضاهای باز و سبز، چگونگی شکل گرفتن راه ­ها، ساختمان­ها و فضاهای شهری است. این عامل از نظر طراحی سیستم راه­های ارتباطی نیز اهمیت خاصی دارد. شبکه راه ­ها و جهت­گیری آنها می ­تواند طوری باشد که عابران پیاده و سواره بیشترین مناظر زیبا و فرح انگیز طبیعی درون شهری و پیرامون شهر را ببینند و از آن لذت ببرند.
خ: سلامتی (شهر سالم)
امروزه برای بهبود فضاها و ساختمان­ها و اماکن صنعتی، رعایت استانداردهای اجرایی بهداشت و محیط زیست نقش مهمی دارد. بدین ترتیب، با اعمال ضوابط محیطی و بهداشتی، عوامل مزاحم صنعتی و هر نوع عملکرد تولیدی یا خدماتی و حتی احداث بزرگراه­ها، ترمینال­ها و فرودگاه­ها به طور عملی تحت کنترل در می ­آید و این استانداردها روز به روز اهمیت بیشتری می­یابد، به طوری که معیارهای پاکیزگی و کنترل محیط، از عوامل اصلی و تعیین کننده در هر طرح استفاده از زمین به شمار می­روند.
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

و: ایمنی
عوامل امنیتی، استانداردهای خاصی را در تعیین محل فعالیت­های شهری پیشنهاد می­ دهند. استانداردهای امنیتی به طور کلی به حفاظت تأسیسات شهری و دفاع از شهر در مقابل حمله­های احتمالی جنگ بستگی دارد. تجمع تأسیسات صنعتی شهر در یک منطقه خاص صنعتی، عملاً با سیاست دفاعی شهر مغایرت دارد. زیرا هنگام حمله نظامی به شهر ها، تخریب مناطق صنعتی فرودگاه­ها و مراکز استراتژیک حمل و نقل و ارتباطات، از جمله هدف­های نظامی دشمن به شمار می­روند. بنابراین، همجواری این عملکردها با مناطق مسکونی خطرناک بوده باید از نواحی مسکونی فاصله داشته باشند.
پیش ­بینی شیوه تخلیه شهر در زمان بروز خطر، پیش ­بینی پناهگاه­ها و چگونگی توزیع آنها در شهر و همچنین شیوه هدایت جمعیت به سوی آنها اهمیت پدافندی بسیار دارد.
حفاظت و ایمنی شهر در مقابل سوانح طبیعی مانند سیل، طوفان و زلزله نیز که در معیارهای مکانی فعالیت­ها و کاربری­های متفاوت مؤثر است براساس این معیارها، به طور کلی حریم مسیل­ها، نهرها و رودخانه­ها در سطح شهر با انجام تحقیقات هیدرولوژی مشخص می­شوند و از احداث هر گونه ساختمان و فعالیت تثبیت شده در حریم آنها جلوگیری می­ شود. از حریم دریاها نیز هم از نظر حفاظت از محیط زیست و مناظر طبیعی، و هم از نظر ایمنی در برابر طوفان و طغیان دریا حراست می­ شود و اجازه احداث تأسیسات و فعالیت­ها در کنار دریا با در نظر گرفتن تناسب فرم و ساختار سواحل و بنابر ضوابطی خاص داده می­ شود. زلزله یکی از خطرات بزرگ در شهرها به ویژه در ایران است. هنگام وقوع زمین لرزه­ها، گسل­ها فعال می­شوند و سبب تخریب­های وسیع و بروز فاجعه­های بزرگ انسانی می­گردند. رعایت استانداردهای پهنه بندی زلزله پیرامون گسل­ها و همچنین به کارگیری ضوابط و مقررات ساختمانی از میزان خطر می­کاهد. اما با این حال، زلزله نیز مانند حملات هوایی در زمان جنگ، گذشته از نیروی تخریبی آن با خطر آتش سوزی، انفجار مواد سوختی، قطع لوله­های گاز و کابل­­های برق همراه است. برای پیشگیری از میزان تخریب در شهرها، هنگام وقوع سیل، طوفان، و زلزله، افزون بر ضوابط خاص ایمنی فنی و مقررات ساختمانی، باید ضوابط مکان­ یابی فعالیت­ها و استقرار عملکردهای شهری نیز رعایت شود و از قرارگیری کاربری­های ناسازگار، مزاحم و یا خطرناک در مجاور یکدیگر جلوگیری به عمل آید(سعیدنیا، ۱۳۸۳).
مشخصات مکانی کاربری زمین
بافت فیزیکی یک شهر براساس منشور آتن به طور کلی به چهار نوع کاربری عمده تقسیم می­ شود. که عبارتند از نواحی مسکونی، کار، اوقات فراغت و شبکه ارتباطی، مشخصات کارکردی هر یک از چهار کاربری عمده شهر چنین است:
-کاربری سکونتی: شامل محله­های مسکونی، واحدهای همسایگی، مجتمع­های مسکونی و کاربری­های مربوط به آنها(مانند مدارس، زمین­های بازی، مغازه­ها و پارک­ها).
-کاربری اشتغال: شامل مراکز صنعتی، نواحی تجاری و خدمات گوناگون اداری، نظامی، بهداشتی و آموزشی بزرگ، بازارها.
-کاربری اوقات فراغت: شامل مراکز تفریحی، ورزشی و فرهنگی(مانند موزه­ها، سالن­های تئاتر، سینماها، کتابخانه ­ها، مساجد، پارک­ها، ورزشگاه­ها و گردشگاه­ها).
-کاربری حمل و نقل: شامل راه­های اصلی، فرعی و دسترسی، پل­ها، پارکینگ­ها، ایستگاه­ها، فرودگاه­ها، ترمینال­ها یا پایانه ­ها، انبارها(سعیدنیا، ۱۳۸۳).
استانداردهای فضایی کاربری زمین
به میزان فضا یا سطح زمین مورد نیاز فعالیت­ها و عملکردهای شهری استانداردهای فضایی گفته می­ شود. به دیگر سخن، اقلامی که بر میزان رفاه و کارایی کاربری­ها می­افزاید، استاندارد فضایی می­گویند.
استانداردهای فضایی، مقیاس­هایی برای سنجش میزان کیفیت اجزای تشکیل دهنده بافت یا سازمان کالبدی شهر هستند. این استانداردها بین حداقل و یک حداکثری واقعند. استانداردهایی که قاعدتاً توسط قانونگذار (شهری یا کشوری) وضع می­شوند به حداقل کمیت و کیفیت قابل قبول توجه دارند. اما از لحاظ تئوری جنبه آرمانی داشته، به سمت حداکثر گرایش دارند آنها مانند ضوابطی که در مشخصات مکانی تشریح شد، جنبه هدایتی دارند و پس از مطالعه در الگوی اجتماعی و اقتصادی و میزان احتیاجات جامعه وعادات کلی مردم تعیین می­شوند. اگر یک جامعه شهری استانداردهای شهرسازی خود را از جامعه­ای دیگر به عاریت گیرد، آن استانداردها باید با شرایط اجتماعی، اقتصادی، محیط و فرهنگی خاص خود منطبق شوند. در غیر این صورت، هویت خود را از دست می­ دهند و از واقعیت­ها دور می­شوند(سعیدنیا، ۱۳۸۳).
عوامل مؤثر در تدوین استانداردهای فضایی کاربری زمین
الف: واقعیت محلی
تفاوت­های فرهنگی و اقتصادی – اجتماعی در شهرها و کشورها، عملاً در کیفیت و کمیت معیارهای انتخاب شده کاربری زمین اثر می­گذارند. در کشورهای پیشرفته صنعتی و ثروتمند، وجود امکانات فراوان اقتصادی و تکنولوژی، امکان انتخاب و به کارگیری استانداردهای بالاتری را برای تحقق معیارهای مکانی پدید می ­آورد، در حالی که کشورهای در حال رشد این استانداردها به حداقل میزان کاهش می­یابند. (سعیدنیا، ۱۳۸۳ ).
وضع اقلیمی و طبیعی نیز بر میزان فضاهای کافی برای فعالیت در شهر مؤثر است در شهرهای جلگه­ای با زمین کم شیب، میزان استفاده از زمین بیشتر از شهرهای کوهستانی است. زیرا به دشواری می­توان از طبیعت بهره برد. میزان بارندگی، میزان آب و قابلیت زراعی خاک در معیارهای فضای سبز و مناطق طبیعی شهری تأثیر بسیار دارد. ضوابط مربوط به آسایش و راحتی در جوامع نیز به روحیه مردم و فرهنگ قومی و اجتماعی هر شهر بستگی دارد و از شهری به شهر دیگر در یک کشور تفاوت می­ کند(سعیدنیا، ۱۳۸۳).
ب: ضوابط رسمی
افزون بر عوامل یاد شده برای بسیاری از کاربری­ها، ضوابط و استانداردهای تثبیت شده­ای وجود دارد. این معیارها معمولاً توسط سازمان­ها و نهادهای رسمی تهیه می­شوند، که از جمله آنها می­توان به کاربری ورزشی سازمان تربیت­بدنی، استانداردهای بهداشتی - درمانی وزارت بهداشت و درمان و استانداردهای آموزشی وزارت آموزش و پرورش اشاره کرد. برخی استانداردها مانند مراکز ورزشی جنبه ای جهانی دارند و برخی دیگر به تناسب شرایط مالی یا محلی تدوین شده ­اند.
میزان کاربری استانداردهای فضایی به وسیله دو عامل تعیین می­شوند:
یکی تعداد یا مقدار یک فعالیت
دیگری میزان زمین یا فضای مورد نیاز
برای نمونه، در تشخیص میزان فضای مورد نیاز مدرسه، ابتدا باید تعداد مدرسه مورد نیاز را مشخص کرد و سپس مقدار زمین مورد نیاز را تعیین نمود. تعداد مدارس را می­توان برحسب تعداد دانش آموزان لازم التعلیم برای حال و آینده شهر برآورد کرد اما تعیین مقدار زمین و فضای آموزش تا حدی پیچیده است، زیرا بیش از هر چیز به امکانات و سیاست­های کلی وزرات آموزش و پرورش درباره ساختمان مدارس، تعداد دانش آموزان هر مدرسه و میزان اهمیتی که به زمین بازی می­ دهند در شمار معیارهایی هستند که میزان فضای مورد نیاز مدارس را مشخص می کنند. مشابه این گونه مسائل در کاربری های دیگر همچون بهداشتی، ورزشی، اداری و مانند آن نیز وجود دارد(سعیدنیا، ۱۳۸۳).
ج:تجمع و پراکندگی کاربری­ها
عامل سومی که در برآورد میزان فضای کاربری مؤثر است، میزان تجمع یا پراکندگی فیزیکی واحدهای هر نوع کاربری است. تجمع واحدها به صرفه جویی در تخصیص زمین مورد نیاز برای قسمت­ های مشترک می­انجامد حال آنکه پراکندگی آنها زمین بیشتری مصرف می­ کنند. تجمع یا پراکندگی کاربری­ها، افزون بر آنکه در میزان استفاده از زمین اثر می گذارد، در میزان(استاندارد) دسترسی واحدها به همدیگر نیز مؤثر است. دسترسی، شامل دو معیار فاصله مکانی و زمانی است؛ تجمع بیش از حد کاربری­ها اغلب منجر به تراکم و گره ترافیکی (ازدحام کاربری) می­ شود و بافت شهر و ساختمان­ها را متراکم می­ کند.
د: تحول کاربری
محاسبه فضای لازم برای فعالیت صنعتی، تجاری، اداری و مکان­های خدماتی (به عنوان کاربری­های مراکز شهر) و همچنین محاسبه فضای لازم برای کاربری­های مسکونی، آموزشی و فضاهای باز عمومی، همگی با پیچیدگی خاص خود مواجهند. استانداردها یا معیارهای کاربری زمین در زمینه ­های گوناگون، به سبب تحول نیازها همواره در حال تغییرند. توسعه اجتماعی – اقتصادی، اختراعات و تکنولوژی جدید، روش­های نو در عرضه کالا و مایحتاج زندگی، نیازها و استانداردهای زندگی را متحول می­ کنند و آنها را افزایش می­ دهند. به سبب این تغییرات و تحولات، برنامه ریزی و طراحی شهری به طوری اجتناب ناپذیر در معرض خطا و آزمون، و نیازمند تجدید نظر در استانداردهاست. بنابراین همواره باید خود را با شرایط تازه تطبیق دهد. بدین دلیل است که امروزه درباره برنامه ریزی انعطاف پذیر بحث می­ شود تا نتایج مطلوبتری به دست آید(همان قبلی، ۱۳۸۳).
منطقه بندی کاربری زمین
منطقه بندی کاربری زمین، مشخصات اجرایی کاربری زمین و طرح جامع را تعیین می­ کند. به طور کلی هر شهر به چهار منطقه اصلی مسکونی، صنعتی، تجاری و تفریحی تقسیم می­ شود. اما اگر از انواع کاربری­های شهری فهرست تهیه کنیم بسیار متعدد و متنوع هستند. مقررات منطقه بندی، میزان همجواری و تداخل این کاربری­ها را در نواحی چهارگانه یاد شده مشخص می­ کنند(سعیدنیا، ۱۳۸۳).
در تدوین ضوابط و مقررات منطقه بندی کاربری زمین، اصول اساسی و معیارهای شهر سازی مورد نیاز قرار می­گیرد و همان طور که گفته شد، این معیارها مبتنی بر اهداف اصلی رفاه، آسایش، بهزیستی و حتی زیبایی در شهر و نواحی گوناگون آن است. براین اساس هر جا که ایجاب کند، استفاده از کاربری­های مختلط مجاز است و هر جا که احتمال زیان و ناسازگاری رود، کاربری­ها تعدیل شده، یا حتی ممنوع اعلام می­شوند.
مشخصه اصلی ضوابط منطقه بندی که آن را از بیشتر قوانین و مقررات دیگر، متمایز و متفاوت می­سازد، این است که ضوابط منطقه بندی برای شهرها و حتی بخش­های گوناگون یک شهر، متفاوت است. به عنوان مثال در یک منطقه از شهر ممکن است ساخت خانه­های تک واحدی یا ویلایی مجاز باشد، در حالی که در منطقه مجاور آن فقط جواز آپارتمان سازی داده شود. یا در یک منطقه، استفاده از کاربری تجاری و مسکونی به طور مختلط مجاز اعلام شود، در حالی که در ناحیه مسکونی مجاور اجاره ساخت کاربری تجاری داده نشود. مسلماً در این ضوابط، اصول و اهداف و معیارهای شهرسازی حاکم است، نه سلیقه و منافع اشخاص(منبع قبلی، ۱۳۸۳).
اهداف کاربری زمین
اهداف کاربری زمین را به شرح زیر می­توان ارائه داد:(سعیدنیا، ۱۳۸۳).
الف- اهداف محیطی
اهداف محیطی را در راستای جلوگیری از تخریب زمین، برقراری ارتباط و پیوند میان شهر و طبیعت، حفظ منابع پایدار و تجدید ناپذیر، حفظ مواریث تاریخی و فرهنگی، توسعه فضاهای سبز و درختی مکان­ یابی، بهینه خدمات می­توان مطرح نمود.
ب-اهداف اجتماعی
اهداف اجتماعی کاربری زمین در راستای افزایش تسهیلات و خدمات عمومی، نابرابری در بهره برداری زمین، بهسازی بافت­های تاریخی و قدیمی، تقویت هویت محله­ای، ارتقاء، کیفیت کاربری های مسکونی و اوقات فراغت، زیباسازی محیط محلی و ناحیه شهری و لبه شهری مطرح می­گردد.
پ-اهداف اقتصادی
اهداف اقتصادی کاربری زمین را در راستای جلوگیری از سوداگری زمین، بهره برداری بهینه اقتصادی از ایمنی، تعدیل حقوق مالکیت، بهره گیری از اضافه ارزش زمین در جهت منافع عمومی می­توان برشمرد.
ت-اهداف کالبدی
اهداف کالبدی زمین عبارت است از راستای جلوگیری از تداخل کاربری های ناسازگار، حفظ تناسب میان توسعه عمودی و افقی، تشویق به تنوع کاربریها، تدوین معیار و ضوابط و استانداردهای کاربری.
مکان­ یابی
فعالیتی است جهت انتخاب مکانی مناسب برای کاربرد خاص، که قابلیت­ها و توانایی­های یک منطقه را از لحاظ وجود زمین مناسب و کافی و نیز ارتباط آن کاربری خاص با کاربری­های شهری را مورد تجزیه و تحلیل قرار می­دهد .
پیشینه مکان­ یابی
انسان در جهت تحمل هزینه کمتر، حصول سود بیشتر و سهولت دسترسی به منابع، مکان فعالیت خود را انتخاب می­نماید. لیکن با پیچیده­تر شدن عوامل مؤثر در مکان­ یابی، به ناچار به استفاده از روش­های علمی و مدرن (خصوصاٌ بعداز جنگ جهانی دوم) روآورده است. دراین راستا تئوری­ها، نظریه ­ها و مدل­های مختلفی ارائه شده است که هرکدام دارای مزایا و معایبی بوده و برای کاربردهای خاصی در نظر گرفته شده است. اغلب این نظریه ­ها در کمی نمودن عوامل مؤثر بر فرایند مکان­ یابی تأکید دارد. از لحاظ نگرش و تحلیل مسائل، نظریه­ های مکان­ یابی به سه دسته تقسیم می شود:(سعیدنیا ،۱۳۸۳).
۱- نظریه­ های مبتنی بر روش حداقل کردن هزینه.