شکل ۲-۴ - مقایسه آموزش افزایشی و یکجا

۲-۱۳- شبکه های چند لایه^[۶۵]

بر خلاف پرسپترونها شبکه های چند لایه میتوانند برای یادگیری مسائل غیر خطی و همچنین مسائلی با تصمیم گیری های متعدد بکار روند. ]۲۹[

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

یک سلول واحد
برای اینکه بتوانیم فضای تصمیم گیری را بصورت غیر خطی از هم جدا بکنیم، لازم است تا هر سلول واحد را بصورت یک تابع غیر خطی تعریف نمائیم. مثالی از چنین سلولی میتواند یک واحد سیگموئید باشد:

تابع سیگموئید^[۶۶]
خروجی این سلول واحد را بصورت زیر میتوان بیان نمود:
(۱)
(۲)

تابع σ تابع سیگموئید یا لجستیک نامیده میشود. این تابع دارای خاصیت زیر است:

(۳)

۲-۱۴- الگوریتم Back propagation

برای یادگیری وزن های یک شبکه چند لایه از روش Back Propagation استفاده میشود. در این روش با بهره گرفتن از gradient descent سعی میشود تا مربع خطای بین خروجی های شبکه و تابع هدف مینیمم شود.
خطا بصورت زیر تعریف میشود:

(۱)
مراد ازoutputs خروجی های مجموعه واحد های لایه خروجی و t_kdو o_kd مقدار هدف و خروجی متناظر با k امین واحد خروجی و مثال آموزشی d است.
فضای فرضیه مورد جستجو در این روش عبارت است از فضای بزرگی که توسط همه مقادیر ممکن برای وزنها تعریف میشود. روش gradient descent سعی میکند تا با مینیمم کردن خطا به فرضیه مناسبی دست پیدا کند. اما تضمینی برای اینکه این الگوریتم به مینیمم مطلق برسد وجود ندارد.
انتشار به سمت جلو^[۶۷]
برای هر مثال X مقدار خروجی هر واحد را محاسبه کنید تا به گره های خروجی برسید.

انتشار به سمت عقب^[۶۸]
برای هر واحد خروجی جمله خطا را بصورت زیر محاسبه کنید: δ_k = O_k (۱-O_k)(t_k – O_k)
برای هر واحد مخفی جمله خطا را بصورت زیر محاسبه کنید: δ_h = O_h (۱-O_h) Σ_k W_kh δ_k
مقدارهر وزن را بصورت زیر تغییر دهید:
W_ji = W_ji + ΔW_ji
(۱)
که در آن :
ΔW_ji = η δ_j X_ji
(۲)
شرط خاتمه
معمولا الگوریتم BP پیش از خاتمه هزاران بار با استفاده همان داده های آموزشی تکرار میگردد شروط مختلفی را میتوان برای خاتمه الگوریتم بکار برد:

توقف بعد از تکرار به دفعات معین
توقف وقتی که خطا از یک مقدار تعیین شده کمتر شود.
توقف وقتی که خطا در مثالهای مجموعه تائید از قاعده خاصی پیروی نماید.
اگر دفعات تکرار کم باشد خطا خواهیم داشت و اگر زیاد باشد مسئله Overfitting رخ خواهد داد. ]۲۵[
محنی یادگیری

شکل ۲-۵- منحنی یادگیری
قدرت نمایش لایه پنهان^[۶۹]
یکی از خواص BP این است که میتواند در لایه های پنهان شبکه ویژگیهای نا آشکاری از داده ورودی نشان دهد.
برای مثال شبکه ۸x3x8 زیر طوری آموزش داده میشود که مقدارهرمثال ورودی را عینا در خروجی بوجو د آورد )تابع f(x)=x را یاد بگیرد(. ساختار خاص این شبکه باعث میشود تا واحد های لایه وسط ویژگی های مقادیر ورودی را به نحوی کد بندی کنند که لایه خروحی بتواند از آنان برای نمایش مجدد داده ها استفاده نماید. ]۱۴[

وسیله ای برای کسب منافع آینده هستند که موجودیت مالی یا فیزیکی ندارند.

( اینجا فقط تکه ای از متن پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

نامشهودها

لو^[94] 2001

منابع غیر مالی که منافع اقتصادی احتمالی را در آینده به همراه دارند ، دارای موجودیت فیزیکی نیستند و قابل مبادله می باشند.

نامشهودها

مریتوم^[95] 2002

2ـ 2ـ 4) مدیریت دانش^[96] :
مدیریت دانش فعالیت مربوط به استراتژی و تاکتیک هایی است که از طریق آن ها می توان دارایی های فکری که در انسان متمرکز شده است را مدیریت کرد.مدیریت دانش شامل فرایند ایجاد، سازماندهی و توزیع دانش در داخل سازمان های پیچیده می باشد.( رفیعی ، 1390،ص 20). مار^[97] ، فرآیندهای زیر را برای مدیریت دانش شناسایی کرده است: ( Mar,2004,p561 (
1-تولید دانش
2-کدگذاری ( تدوین ) دانش
3-کاربرد دانش
4-ذخیره دانش
5-نقشه برداری یا جایابی دانش
6-تسهیم دانش
7-انتقال دانش
موج اول مدیریت دانش ، یعنی ایجاد دانش توسط کارکنان نقش مهمی در مباحث سرمایه فکری ایفا می کند اما برخی تعاریف ، موج دوم مدیریت دانش یا سرمایه فکری را در مبحث مدیریت دانش معرفی می کنند.سرمایه فکری بر مبنای دانش ضمنی کارکنان بنا شده است و دانش ضمنی ، آن ها را بر مبنای تمام سرمایه های سازمانی به حساب می آورد.در موج دوم مدیریت دانش ، تغییر از سطح فردی مربوط به موج اول مدیریت دانش به سطح منابع دانش ، صورت می پذیرد ، یعنی اینکه در مدیریت دانش ، تمرکز بر دانش فردی کارکنان بود اما در مبحث سرمایه فکری ، تمام منابع مانند عرضه کنندگان ، سهامداران ، مشتریان و غیره مورد توجه قرار می گیرد.زمانی که شرکت ها اطلاعاتی در مورد سرمایع فکری فراهم می کنند ، توجه خود را به مفهوم مدیریت دانش نشان می دهند و این کار لزوم توجه به گزارش دهی در مورد دانش را ایجاب می کند. در فرایند ایجاد و استفاده از گزارشات سرمایه فکری ، شرکت ها به مجموعه ای از منابع دانشی ناهمگن ، مانند کارکنان ، فرایند ها ، مشتریان و فناوری ها توجه دارند که هر کدام از آن ها ابزاری برای تصمیم گیری است ( کهن ،1390،صص40-30).
در موج دوم، مدیریت دانش تنها به دانش به عنوان دارایی کارکنان نگریسته نمی­ شود، بلکه مدیریت دانش، مرتبط با ترکیب، اجرا و توسعه منابع دانشی شرکت در مقیاس عمده است. موج اول مدیریت دانش اینگونه می­پنداشت که کارکنان تمایل دارند چیزهایی که برای دانستن مناسب است را یاد بگیرند، اما موج دوم
می­گوید دغدغه سازمان این است که چیزی که باید توسط کارکنان سازمان دانسته شود را تشخیص دهد (رفیعی، 1390، ص40).
2ـ 2ـ 5) تشریح سرمایه فکری :
تعریف پذیرفته شده جامعی که همه محققان و نویسندگان در مورد آن ، توافق نظر داشته باشند در مورد سرمایه فکری وجود ندارد. مار و چاتزکل^[98] ( 2004) بر این باورند : ” درباره سرمایه فکری ، تعاریف زیادی وجود دارد".یکی از دلایل عدم توافق بر سر تعریف دقیق سرمایه فکری ، ماهیت میان رشته ای آن است که به طور عمده ریشه در رشته های مدیریت ، حسابداری ، اقتصاد و حقوق دارد.از منظر اقتصادی ، سرمایه فکری مانند نمایی از ارزش اقتصادی ، نقدینگی ، پتانسیل پول سازی و سرمایه گذاری است.سرمایه فکری از نگاه مدیریتی ، مجموع سرمایه انسانی و ساختاری نظیر دانش ، تجربه کاربردی ، فناوری سازمانی ، روابط و مهارت های تخصصی است که با خلق مزیت رقابتی ، حیات سازمان در بازار را به ارمغان می آورد. سرانجام بروکینگ از منظر حسابداری ، تفاوت میان ارزش دفتر و بازار شرکت ها را ناشی از سرمایه فکری می داند ( شهایی و خائف الهی ، 1389، ص75).از آغاز نخستین امواج در مورد تعریف دارایی های نامشهود در میانه دهه 1990، اغلب نویسندگان ، دارایی های نامشهود را مطابق معادله زیر که مربوط به سرمایه فکری است تعریف کرده اند که عبارتست از :
( ارزش دفتری شرکت – ارزش بازار شرکت = سرمایه فکری )
طبق گفته آپتون ، این تعریف دارای نقص است. چرا که این تفاوت ، به غیر از سرمایه فکری به فاکتورهای دیگر نیز وابسته است ، به طور مثال ، نوسان قیمت اجناس ممکن است به علت مسایلی باشد که اصلا ارتباطی به منابع نامشهود ندارد.واژه سرمایه فکری و سرمایه نامشهود به جای یکدیگر به کار می روند و هردوی آن ها نشان دهنده یک منبع بدون وجود فیزیکی هستند که منافعی را برای آینده فراهم می آورند. اقتصاددانان ، این سرمایه را سرمایه دانشی نامیده اند ، مدیران آن را سرمایه فکری می خوانند و حسابداران آن را سرمایه نامشهود یا سرمایه فکری می نامند.تعاریف مختلفی در مورد سرمایه فکری یا دارایی های نامشهود وجود دارد اما به طور کلی ، اغلب تعاریف بیانگر این است که سرمایه فکری یا دارایی نامشهود ، یک دارایی غیر مالی و بدون وجود فیزیکی اما دارای ارزش است و یا اینکه می تواند منافعی را در آینده فراهم آورد. ( رفیعی ، 1390، صص 44-43).سرمایه فکری یک دارایی نامشهود است که به عنوان یک منبع مزیت رقابتی به حساب می آید.اساس سرمایه فکری شامل تجریبات و مهارت های کارکنان ، قابلیت تیم های کاری کارکنان ، سیستم اطلاعات داخلی و جامع و دقیق شرکت ، عملیات داخلی اثربخش ، و روش های مدیریت اجرایی می باشد. ( Li et al,2011,p9241 ). سرمایه فکری عبارت است از مواد فکری از قبیل دانش و اطلاعات و مالکیت ( دارایی ) معنوی و تجربه که باعث ایجاد ثروت می شود ( آشنا و همکاران ، 1388 ، ص141 ).کمبود سرمایه فکری در ترازنامه های سنتی احساس می شود.(Ahmadi et al,2012,p896 ) امروزه در شرکت های مبتنی بر دانش سرمایه فکری بیشترین اهمیت را دارد و در تمامی جنبه ها بر عملکرد سازمان تاثیرگذار می باشد..گرچه روش های حسابداری سنتی نقش مهمی در اندازه گیری و گزارش دهی دارایی های ملموس دارد ، اما این روش در سازمان های مبتنی بر دانش که دانش بخش مهمی از دارایی های آن را تشکیل می دهد ، دانش موجود قابل اندازه گیری و گزارش دهی نیست ، بنابراین این سازمان ها به تغییرات چشم گیر نیاز دارند. سرمایه فکری مجموعه دارایی های ناملموس، دانش و قابلیت های یک شرکت که برای شرکت ایجاد ارزش یا مزیت رقابتی می کند در نتیجه شرکت به اهداف عالی خود دست می یابد (chen,2007,p273). استوارت^[99] ( 1994) سرمایه فکری را به عنوان مجموع ذخایر دانش ، اطلاعات ، فناوری ، حق مالکیت فکری ، تجربه ، شایستگی ها و یادگیری سازمانی ، سیستم ارتباطی تیم ها ، ارتباط با مشتریان و برندها می باشد که
قادر هستند برای شرکت ها ایجاد ارزش کنند.دو نوع مطالعه در مورد سرمایه فکری وجود دارد: مدیریت سرمایه فکری و اندازه گیری سرمایه فکری.مطالعات درباره مدیریت سرمایه فکری متمرکز هستند بر اینکه چگونه دارایی های ناملموس ، ذخایر دانش و شایستگی های یک شرکت که می توانند ایجاد ارزش یا مزیت رقابتی کنند اداره شوند.مطالعات مربوط به اندازه گیری سرمایه فکری بر جمع آوری ، تجزیه و تحلیل و ارزیابی اطلاعات غیر مالی به منظور اندازه گیری دارایی های ناملموس شرکت متمرکز شده اند. (roos and roos ,1997) سرمایه فکری انقلابی در سیستم حسابداری سنتی است.سرمایه فکری ماهیت فرار و سیال دارد و زمانی که کشف شود و توسط سازمان استفاده شود ، سازمان را در ورود به محیط رقابتی یاری می رساند.سرمایه فکری عبارتست از دانشی سازمانی وسیع که برای هر شرکت ، منحصر به فرد بوده و به شرکت اجازه می دهد تا به طور پیوسته خود را با شرایط در حال تغییر و تحول ، انطباق دهد. سرمایه فکری ماهیت نامشهودی دارد و به طور همه جانبه ( فراگیر)، به عنوان دارایی راهبردی در سازمان ها شناخته شده است .اثر وجودی سرمایه فکری در سازمان ها موجبات بهبود عملکرد مالی و مزیت رقابتی سازمان را در بر خواهد داشت.نایت سرمایه فکری را مجموع دارایی های نامشهود یک شرکت معرفی می کند. برنال و کانل^[100] بیان می کند که مدیریت سرمایه فکری ، نقش مهمی در موفقیت بلند مدت شرکت ها داشته اند .برخی دیگر سرمایه فکری را به صورت شایستگی های یک شرکت در نظر گرفته اند که این شایستگی ها عمدتا با تجربه و تخصص افراد داخل یک سازمان مرتبط است.دانش و تجربه افراد داخل شرکت است که می تواند ارزش ایجاد کند که این کار از طریق فرآیندهای مبادله دانش و خلق دانش جدید ایجاد می شود.باید توجه داشت که این شایستگی ها فقط به وسیله افراد و در داخل سازمان ایجاد نمی شود ، بلکه گاهی اوقات به واسطه محیطی که سازمان در آن قرار دارد ، خلق می شود .به عنوان نمونه ، می توان به شبکه همکاری بین شرکت ها در یک منطقه خاص اشاره کرد) رضایی و همکاران ، 1389، صص63-62 ) لیف ادوینسون^[101] که یک متفکر در زمینه سرمایه فکری و مدیر ارشد شبکه جهانی سرمایه فکری است سه جز برای سرمایه فکری ارائه کرده است که عبارتند از : سرمایه انسانی ، سرمایه سازمانی و سرمایه مشتری . با توجه به آن چه گفته شد ، تعاریف مختلفی در مورد سرمایه فکری گفته شده است که در ادامه به تعدادی از آنها اشاره می کنیم:
سرمایه فکری از دیدگاه استوارت- استوارت اعتقاد دارد ، سرمایه فکری مجموعه از دانش ، اطلاعات ، داراییهای فکری ، تجربه ، رقابت و یادگیری سازمانی است که می تواند برای ایجاد ثروت به کار گرفته شود. در واقع سرمایه فکری تمامی کارکنان ، دانش سازمانی و توانایی های آن را برای ایجاد ارزش افزوده دربرمی گیرد و باعث منافع رقابتی مستمر می شود ( قلیچ لی ، 1385، ص 128 ).
سرمایه فکری از دیدگاه بنتیس^[102]-بنتیس سرمایه فکری را به عنوان مجموعه ای از دارایی های نامشهود ( منابع ، توانایی ها ، رقابت ) تعریف می کند که از عملکرد سازمانی و ایجاد ارزش به دست می آیند ( قلیچ لی ، 1385، ص 127 ).
سرمایه فکری از دیدگاه ادوینسون و مالون^[103] -ادوینسون و مالون ، سرمایه فکری را ” اطلاعات و دانش به کار برده شده برای کار کردن ، جهت ایجاد ارزش ” تعریف می کند ( دستگیر ،1388، ص 29 ).
سرمایه فکری از دیدگاه بنتیس و هالند^[104]-بنتیس و هالند سرمایه فکری را اینگونه تعریف می کنند : سرمایه فکری ذخیره ای از دانش را که در نقطه از زمان در یک سازمان وجو دارد ، نشان می دهد. در این تعریف ارتباط بین سرمایه فکری و یادگیری سازمانی مورد توجه قرار گرفته است ( دستگیر ، 1388، ص 30 ).
سرمایه فکری از دیدگاه روس^[105] و همکاران -سرمایه فکری دارایی است که توانایی سازمان را برای ایجاد ثروت اندازه گیری می کند.این دارایی ماهیتی عینی و فیزیکی ندارد و یک دارایی نامشهود است که از طریق به کارگیری دارایی های مرتبط با منابع انسانی، عملکرد سازمانی و روابط خارج از سازمان به دست آمده است.همه این ویژگی ها باعث ایجاد ارزش در درون سازمان می شود و این ارزش به دست آمده به دلیل این که یک پدیده کاملا داخلی است ، قابلیت خرید و فروش ندارد ( دستگیر ، 1388، ص30 ).
2ـ 2ـ 6) مدل های مختلف سرمایه فکری
در انتهای سال 1990 ، نویسندگان متعددی مانند بروکینگ^[106] ( 1996 )، ادوینسون و مالون^[107] ( 1997 ) ، استیوارت^[108] ( 1997 ) ،اسویبی^[109] ( 1998 ) شروع به ارائه چهارچوب هایی کردند که به ما در درک سرمایه های فکری و به همان اندازه در اجرای آسانتر مباحث مربوط به سرمایه فکری ( مانند اندازه گیری ، افشا و گزارش دهی ) کمک می کرد. با آن که اختلاف کوچکی در میان چهارچوب ها مشاهده می شود ، اما همین نوسان باعث ایجاد انحراف های زیادی در زمینه مباحث سرمایه های فکری گردیده است. همین مطالعات صورت گرفته در رابطه با IC در سطوح مختلفی قرار می گیرد ( فردی ، درون سازمانی و برون سازمانی ) . در نتیجه IC تنها محدود به دانش در دسترس افراد نمی شود ، بلکه شامل دانش ذخیره شده در درون پایگاه داده های سازمانی ، فرآیندهای کسب و کار و ارتباطات نیز می گردد ( عالم تبریزی ، 1388، صص96-79).
مدل ادوینسون و مالون- این دو پژوهش گر اجزا متشکله سرمایه های فکری را اینگونه تعریف کرده اند(خیرخواه، 1390، صص70-69)
سرمایه انسانی : به میزان ارزش ، مهارت ها و تجاربی که افراد در سازمان ها دارا می باشند اطلاق می گردد.
سرمایه مشتری : در ارزش ارتباطات سازمان با مشتریانشان نمایانگر می شود.
سرمایه ساختاری : شامل فرهنگ ، توانمندیها ، سخت افزارها و نرم افزارهای حامی سرمایه انسانی می باشد.
سرمایه سازمانی : شامل فلسفه سازمانی و سیستم هایی برای بالا بردن قدرت نفوذ و توانمندی های سازمانی است.
سرمایه نوآوری : شامل دارایی های معنوی است که توسط قوانین حمایت از حقوق مالکیت معنوی شامل کپی رایت ، نام تجاری و دارایی های نامشهود مورد پشتیبانی قرار می گیرد.
سرمایه فرآیندی : شامل تکنیک ها ، شیوه ها و برنامه هایی است که مواردی مانند تحویل محصول یا خدمات را تسهیل می کند.
شکل(2-4) مدل سرمایه فکری ادوینسون و مالون را نشان می­دهد.
شکل (2-4) مدل سرمایه فکری ادوینسون و مالون ( خیرخواه ،1390،ص 59 )
مدل بروکینگ- بروکینگ تلاش ها و تحقیقات ادوینسون و مالون را برای تعریف سرمایه فکری در نظر گرفت و چهار بعد مجزا را در زمینه سرمایه فکری معرفی کرد ( خیرخواه ، 1390، ص70) :
دارایی بازار : به دارایی هایی اطلاق می شود که یک شرکت به خاطر نامشهودی های بازارگرایانه اش مانند تجاری ، مشتریان و کانال های توزیع دارا می باشد.
دارایی انسان محور : شامل میزان تخصص های گروهی ، خلاقیت و حل مسایل ، رهبری ، مهارت ها و توانمندی های موجود در کارکنان یک شرکت می باشد.
زیرساخت ها : شامل تکنولوژی ها ، متدولوژی ها و کلیه فرآیندهایی که باعث می شود صحت ، کیفیت و ایمنی در سازمان حفظ شود.

از جمله شواهد کبیره بودن اصرار بر گناه، آن است که خداوند ترک آن را شرط آمرزش گناهان و رسیدن به درجات بهشت قرار داده ودر سورۀ آل عمران مى‌فرماید:«و کسانى که هرگاه عمل زشتى انجام می دهند(یعنى گناه کبیره)یابه نفس خود ستم مى‌کنند،(یعنى گناهان صغیره رامرتکب مى‌شوند)خدارایادمى‌نمایندوبرای گناهان خودآمرزش می طلبندوجزخداچه کسی گناهان را می آمرزد و[کسانی که]دانسته برگناهى که کرده اند،پافشاری نمی کنند،پاداش آنان،آمرزشی ازپروردگارشان وبوستان هایی است که اززیردرختان شان جوی هاجاری است وجاودانه درآنندوپاداش اهل عمل چه نیکو است^[۶۸](دستغیب، ۱۳۸۸ج، ‏۲ :۲۵۹).

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

ایشان به نقل ازتفسیر المیزان علامه طباطبایی می فرماید:«فاحشه، به معنى عمل قبیح و زشت است و استعمال آن در زنا،شایع است.بنابراین، اگر مراداز آن دراین آیه شریفه، خصوص زنا باشد، ناچار مراد از کلمۀ ظلم،خصوص گناهان صغیره است واز جملۀ «ذَکَرُوا اللَّهَ» که در آیه شریفه است، استفاده مى‌گردد که شرط اساسى استغفارو توبه این است که انسان خداى رابه یاد آورد وازصمیم قلب بسوى او بازگشت نماید؛وگرنه صرف لقلقۀ زبان که از روى عادت ویابه جهات دیگر گفته شود، فایده ندارد.و جملۀ «وَ لَمْ یُصِرُّوا عَلى‏ ما فَعَلُوا» استغفار و توبه را به اصرار نداشتن بر گناه، مقید ساخته است، چه آنکه اصرار بر گناه وتکرار آن،حالتى درروح انسان به وجود مى‌آورد که با آن حالت، دیگر یاد خدا هم مفید فایده نخواهد بود و آن حالت،عبارت است از: سبک شمردن امر الهى و بى‌پروا بودن در هتک حرمت اوو خودرادر پیشگاه مقدسش بزرگ شمردن و بدیهى است که با پدید آمدن این حالت در انسان، دیگر روح بندگى باقى نمانده،در نتیجه یاد خدا هم داراى اثر و نتیجه‌اى نمى‌تواند باشدو باید دانست که این جریان در صورتى است که تکرار گناه و اصرار بر آن، از روى علم و عمد باشد و لذا فرمود:«وَ هُمْ یَعْلَمُونَ»( دستغیب، ۱۳۸۸ج،۲: ۲۶۰-۲۵۹).
دستغیب به روایت حضرت علی(ع)اشاره می کند که حضرت در آن مى‌فرماید:«بترس ودورى کن ازاصراربرگناه،زیرااصرار،ازبزرگترین گناهان کبیره و عظیم‌ترین جرائم است^[۶۹]».
وبزرگترین گناهان نزد خداوندگناهى است که بجا آورنده‌اش برآن اصرار داشته باشد^[۷۰]»ونیز مى‌فرمـاید:«الاصرار، اعظم حوبه^[۷۱]»( دستغیب، ۱۳۸۸ج،۲: ۲۶۰).
۲-۲-۴-۲- استصغار گناه
منظورازاستصغاراین است که هرگاه کسى گناه صغیره‌اى انجام دهد،سپس گناه خودرا کوچک و ناچیز بشماردوخود را سزاوار مجازات الهى نداند؛گناهش کبیره و مستحق قهر خدا می گردد،برای این که نهـى خدارا خواردانسته واز راه طاعت و بندگى بیرون رفته است که به تصریح روایات چنین گناهى آمرزیده‌شدنى نیست و مؤاخذه نشدن از گناهان صغیره پس از دورى کردن از تمام گناهان کبیره، بخاطر فضل و رحمت خداوند است وگرنه استحقاق عقوبت براى هریک از نواهى الهى کبیره و صغیره،عقلا ثابت شده است وکاملا مشخص است،فضل خداشامل کسی می شود که ازجادۀ بندگی بیرون نرود و کسى که اهل عجب ونازوخودرا به حقارت و خدارا به عظمت نشناخته باشد، گناه خود را هیچ مى‌پندارد.لذا ،چنین شخصـی مـورد فضـل خدا قـرار نمى‌گیردوسـزاوارخـذلان وانتقـام واقع می شود .
بنابراین،خدا ی تعالى به فضل خود گناه صغیرۀ کسى را(پس ازترک کبائر)مى‌بخشد که گناهش را کوچک و ناچیز نشمارد. حضرت امیر المؤمنین علیه السّلام مى‌فرماید: «سخت‌ترین گناه آن است که به جاآورنده‌اش آن راخوارشمارد^[۷۲].حضرت باقر(ع)مى‌فرماید:«ازگناهانى که آمرزیده نمى‌شود ،گفتن شخص است که کاش مؤاخذه نمى‌شدم،مگر به این گناهى که کرده‌ام^[۷۳]»؛یعنى، این گناه که چیزى نیست واز آن حضرت است که «بترسید،از گناهانى که کوچک وخوارگرفته شده.جز این نیست که از طرف خداونداز آنها سؤال خواهد شد و بر شخص جمع کرده مى‌شود تا اینکه او را هلاک مى‌کند^[۷۴].
حضرت صادق (ع)می فرماید:«بترسیدوپرهیز کنیداز گناهانى که حقیر و کوچک گرفته شده است. راوى پرسید: محقرات ذنوب کدام است؟ امام (ع) فرمود: شخص گناهى مى‌کند پس مى‌گوید خوشا به حال من اگر جز این گناهى نداشته باشم»( دستغیب، ۱۳۸۸ج، ‏۲: ۲۶۳-۲۶۲).
۲-۲-۴-۳- خوشحالى بر گناه
ازعواملی که گناه صغیره راکبیره مى‌کند،مسرت وخوشحالى ازگناهى است که انجام داده، زیرا لازمۀ ایمان به خدا و روز جزا، اندوهناک شدن و پشیمان گردیدن ازارتکاب گناه است؛هرچند صغیره بوده باشد.چنانچه پیغمبر اکرم (ص) مى‌فرماید:«کسى که کارهاى نیکش او را شاد و اعمال زشتش اورا اندوهناک سازد او مؤمن است^[۷۵]».زیراهمان‌طورى‌که خداوند بزرگ است، مخالفت امر و نهى او هم بزرگ است».حضرت علی (ع)می فرماید:«درموقع گناه، به گناهى که به نظر خودت کوچک است، منگر، بلکه به بزرگى خداوندى بنگر که مخالفت او را می کنى^[۷۶]».
بنابراین،همانطوری که پشیمانى ازگناه،آن راازبین مى‌برد وصاحبش راپاک مى‌نماید،خوشحالی بر گناه آن را بزرگ کرده و ثابت مى‌دارد.رسول خدا صلّى اللّه علیه و آله مى‌فرماید: «کسى که گناهى کنددرحالى‌که خندان باشد،داخل در آتش مى‌شود درحالى‌که گریان است^[۷۷]»ونیزمی فرماید: چهار چیز در گناه بدتر از خود گناه است؛کوچک شمردن گناه؛افتخارکردن به آن؛خوشحالى ازآن واصرار کردن به آن^[۷۸]»( دستغیب، ۱۳۸۸ج،۱: ۲۶۴-۲۶۳).
 ۲-۲-۴-۴- آشکار کردن گناه
«عامل دیگر،اظهار کردن و نقل نمودن گناه خود براى دیگران است که اظهار گناه،نشانگر هتک حرمات ا لهى است.حضرت رسول صلّى اللّه علیه و آله مى‌فرماید:«کسى که حسنه و کار خیرى بجا آوردوآن را از غیر خدا پنهان دارد، هفتاد برابر مى‌شود(نسبت به حسنه‌اى که آشکار باشد)و کسى که گناهى مرتکب مى‌شود،پس اگرآن را(ازروى بى‌حیائى و بى‌اعتنائى به شرع) فاش وآشکار نماید مورد خذلان خداواقع مى‌شود(یعنى موفق به توبه نمى‌شود و ازنظر لطف مى‌افتد)واگر آن را(از روى حیا،نه نفاق)پنهان داشت آمرزیده خواهد شد^[۷۹].
بنابراین، اظهارکردن گناه در دو مورد ضررى ندارد: یکى زمانی که غرض عقلائى بر آن باشد، مانند:اظهارآن نزدطبیب اگر براى معالجه اظهارآن لازم شودیانزدعالمى براى دانستن حکم آن ضرورت اقتضاکند؛دوم اظهار گناهکارى به‌طور عموم نه به ذکر گناه خاصى که این کاربلکه،هنگام اظهار عبودیت ومسکنت بسیار امرپسندیده ای است مثل اینکه بگویدمن به درگاه الهى گنه‌کارم، روسیاهم. گناهان بزرگى از من سر زده است که اقرار به گنه‌کارى نزد پروردگار، از بزرگترین اقسام مناجات و عبادات محسوب می شودودرپذیرفته شدن توبه ونورانیت قلب وارتقاء درجه اثرات بزرگى داردوضد عجب و طریقه پسندیده بزرگان دین بوده، به طوریکه در نامه‌ها و کتابها لقب خود را عاصى، مذنب، خاطى، اقل، احقر العباد و نظایر اینها مى‌نامیده اند »(دستغیب، ۱۳۸۸ج، ‏۲: ۲۶۵-۲۶۴).
۲-۲-۴-۵- موقعیت اجتماعى شخص و گناه
پنجمین عنوان کبیره شدن گناه صغیره در صورتى است که شخص در اجتماع، مقام ومنزلتی داشته باشد، به طورى که گفتارو کردارش درحالات مردم مؤثرباشد، مانند اهل علم ومشهورین به قدس وتقوا که رهبری معنوى مردم رادارند که اگر گناه صغیره‌اى ازایشان سر بزند،سبب جرأت مردم به انجام گناهان کبیره مى‌شود.بلکه گاهی سبب تزلزل اصل ایمان و عقیدۀ آنها مى‌گردد. مى‌توان گفت: گناه صغیره چنین شخصى، امربه منکر است؛یعنى،عمل ،علم ودانش او به حکم عقل وشرع، اهمیت گناهش را زیاد مى‌کندو صغیره‌اش را در حکم کبیره مى‌سازد.حضرت صادق علیه السّلام مى‌فرماید: «براى جاهل هفتاد گناه آمرزیده مى‌شود، پیش از آنکه یک گناه از عالم بخشیده شود^[۸۰]»(دستغیب، ۱۳۸۸ج، ‏۲: ۲۶۵).
۲-۲-۴-۶ - وقوع در مفاسد کثیره گناهان صغیره
ششمین موردازعنوان کبیره شدن گناه صغیره وقوع درمفاسدکثیره ای است که درگناهان صغیره وجودداردومحرومیت ازخیرات زیادی که برترک کردن صغائرمترتب است،زیراهرعملی راکه خداوند ازآن نهی فرموده،به سبب مفسده ای است که درارتکاب آن می باشد.بنابراین،هرگاه بنده ای مرتکب گناه صغیره گردد،هرچندگناهش به برکت دوری کردن ازکبائر بخشیده می شود،ولی دچار مفسده آن گناه شده وقلبش به همان اندازه نیز تیره گردیده است،مگر اینکه بعداًآن راجبران کند.پس معلـوم شد، مرتـکب گناه صغـیره هـم دچـارمفسده آن گنـاه وهم محـروم ازثـواب ترک آن می شود (دستغیب ، ۱۳۸۸c ،۱: ۳۶).
۲-۲-۵ - اصرار برگناه چیست؟
دستغیب کبیره بودن اصراربرگناه صغیره را،مورداتفاق فقهابلکه امری اجماعى می داند که فقها،تنها درمعنى اصرار، اختلاف نظر دارند و بر چند قولند. ومعتقد است،آنچه که به اتفاق، اصرار و کبیره است،آن است که شخص پس از گناه صغیره‌اى که انجام داده، از آن پشیمان نشود،بلکه باز هم انجام دهد و بر آن مداومت نماید؛ بعنوان مثال می گوید:« پوشیدن لباس حریر یا دردست کردن انگشترى طلا که بر مردان حرام است، کبیره بودنش اگر ثابت نشده باشد، در صورتى که شخص از پوشیدنش دست برنداردو برآن مداومت نماید،قطعا گناه کبیره مى‌شودو نیزمانند کسى که درنظر کردن به نامحرم یاداخل خانۀ مردم مداومت دارد،بدون اینکه پس ازهرنظرى پشیمان شودواستغفارنمایدالبته چنین مداومتى اصراروازگناهان کبیره است به اتفاق فقها»(دستغیب، ۱۳۸۸ج، ‏۲: ۲۶۱) و نیزدر صورتى که چنـدنوع گناه صغـیره مرتکب شود،بدون اینکه بین آنها پشیمان شودواستـغفار نمـاید؛مثل این که لباس حـریربپوشدوانگشترى طلا به دست کندوبه نامحرم بنگرد وبا اومصـافحه وملامـسه نماید (دستغیب، ۱۳۸۹الف:۱۰۰).
دستغیب به سخن شهید علیه الرحـمه^[۸۱]درکتاب قواعدوجمعى ازفقهای دیگراشاره می نمایدکه فرموده‌اند: این هم اصرار بر صغیره و در حکم کبیره است و بین مداومت بریک نوع ازگناهان صغیره یاچند نوع لغتا وعرفا فرقى نیست.بعضى از فقها فرموده‌اند: بجا آوردن گناه صغیره یک مرتبه با عزم به انجام دو مرتبۀ آن، نیزاصرار است؛یعنى، بایدحتی تصمیم به تکرارآن نیز نداشته باشد.شهید دستغیب صدق اصراردراین دوصورت اخیررا از حیث لغت وعرف دارای مشکل بلکه خلاف ظهورعرفی کلمه اصرارمی داندودو روایت رامدرک این دوصورت اخیرمی داند:یکى روایت جابر از حضرت باقر علیه السّلام است که درتفسیر«وَلَمْ یُصِرُّوا»ازآیه«وَالَّذِینَ إِذَا فَعَلُوا فَاحِشَهً أَوْ ظَلَمُوا أَنفُسَهُمْ ذَکَرُوااللَّـهَ فَاسْتَغْفَرُوا لِذُنُوبِهِمْ وَمَن یَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلَّا اللَّـهُ وَلَمْ یُصِرُّواعلی مَافَعَلُواوَهُمْ یَعْلَمُونَ^[۸۲]». مى‌فرماید:«اصرار آن است که شخص گناهى کند وازآن استغفار ننمایدوعزم برترک آن نداشته باشد». بنابراین به نظر ایشان احتمال دارد که منظور امام (ع)از اصرار ،آن اصرارى باشد که در آیۀ شریفه است نه اصرارى که از گناهان کبیره مى‌باشد.
روایت دیگر،روایت حسنۀ ابن ابى عمیر از حضرت باقر (ع) است که در قسمتى از آن که بعنوان گواه بر این بحث می باشد، این است که مى‌فرماید: «مؤمنى نیست که گناه کبیره از او سر زند، درحالى‌که مى‌داند به سبب آن عقاب خواهد شد، مگر این که اینکه از کردار خود پشیمان خواهد شدو هرگاه پشیمان شد، پس تائب و سزاوار شفاعت است و کسى که از گناه خود پشیمان نشود مصرّ است و مصرّ هم آمرزیده شدنی نیست،زیرا درحقیقت به آنچه وعده داده شده ایمان نداردواگر وعده های ا لهی باورش بودحتماً پشیمان می شد^[۸۳]»(دستغیب، ۱۳۸۸ج، ‏۲ :۲۶۱).
به نظر دستغیب در این حدیث مانند حدیث جابر، حضرت پشیمان نشدن و ترک توبه و استغفارازگناه مرتکب شده را،اصرار دانسته، هرچند آن گناه را تکرار نکرده وتصمیم بر تکرار هم نداشته باشد. ایشان در ادامه می فرماید:«اولا،مورد کلام امام (ع) گناه کبیره است و محتمل است که ترک توبه از گناه کبیره اصرار باشد، ولى در گناه صغیره تکرار عملى آن گناه اصرار باشدو ثانیا،کلام امام علیه السّلام در موردى است که ترک توبه از روى بى‌مبالاتى و بى‌اعتنائى به وعده‌هاى الهى و امن از قهرخدا باشد و ظاهر است که ترک توبه در چنین حالى خود امن از مکر خدا است که از گناهان کبیره است و ممکن است که چنین ترک ندامت و توبه‌اى را مجازا اصرار بنامند.چنانچه از حضرت باقر(ع)چنین رسیده:«اصراربرگناه امن ازمکرخدا است وازمکرخدا ایمن نمى‌شود،مگرگروه زیانکاران^[۸۴]» (دستغیب، ۱۳۸۸ج، ‏۲ :۲۶۲).
بنابراین به نظر دستغیب قدر مسلم ازمعنى اصرار،تکرار عملى گناه است،بدون پشیمانى و توبه پس ازآن گناه،به طورى که عرفا گفته شودکه برآن گناه مداومت داردویازیاد گناه مى‌کند.
۲-۲-۶- دروغ مصلحتی
از گناهانی که به کبیره‌ بودنش تصریح شده دروغ گفتن است.«این نفس انسانى پست است که از دروغ‏ خوشش مى‏آیـدوازراست ناراحت مى‏شود»(دستغیب، ۱۳۸۶ : ۱۱۹).شیـخ انصـاری رحمه الله علیه درمکاسب محرمه می فرماید:دروغ گفتن حرام است به حکم قطعی عقول بشری وجمیع ادیان آسمانی ودر شرع مقدس اسلام حرمت آن به ادله اربعه :کتاب ،اجماع ،سنت ،عقل ثابت است وکبیره بودنش از قرآن واحادیث استفاده می گردد.هرچند جمعى از فقهاء عظام مانند شهید ثانى علیه الرحمه دروغ‏ رابطور کلى واطلاق از گناهان کبیره دانسته‏اند، لیکن پس از مراجعه به اخبار و روایات وارده درمقام،دانسته مى‏شود که دروغ‏ داراى مراتبى است که بعضى ازآنها قطعا کبیره وبرخى اکبر کبائر ولى پاره‏اى کبیره بودنش مشکوک است »(دستغیب، ۱۳۸۸ج، ‏۱: ۲۷۴).
دروغ مراتب واقسامی دارد.«از اقسام دروغ، دروغهایی است که از روی هزل ومزاح وشوخی برای تفریح وخنده وغیره گفته می شود.مقتضای اخبارعامه ای که دلالت برحرمت مطلق کذب دارد،حرمت آن است وجمعی از فقها ءصریحاَ فتوی به حرمت آن داده اند وبعضی از فقهاء تفصیل داده اندوفرق گذارده اندبین جایی که قرینه ای برای نبودن قصد جدی درکلام است وجایی که قرینه ای نیست یا بودن نشانه برمزاح وشوخی،جایز وگرنه حرام خواهدبود،هرچند این قول بسیار متین است،لکن طریق احتیاط آن است که حتی بابودن قرینه برهزل هم ازاین قسم شوخی هایی که دروغ رادربردارد،خـودداری شود؛مخصوصاَکه ازاخبارمستفـیضه درمقام،حـرمت مطلقـاَفهمـیده می شود» (دستغیب ، ۱۳۸۸ج، ‏۱: ۲۸۵-۲۸۴).
۲-۲-۷-موارد جوازدروغ
آیات و اخبارفراوانی درمذمت و بزرگى گناه دروغ و شدت عقوبت و مفاسد و زیانهاى مترتبه بر آن آمده وازدروغ به قول زورتعبیر وبابت‏پرستى یکجا ذکر شده، بطوریکه خداونددر آیه ۳۰سوره ی حج می فرماید: «…فَاجْتَنِبُوا الرِّ‌جْسَ مِنَ الْأَوْثَانِ وَاجْتَنِبُوا قَوْلَ الزُّورِ‌^[۸۵]» وحضرت علی(ع) می فرماید:«مؤمن به آثار عظیمه ایمان نمى‏رسدتا اینکه دروغ را ترک کند؛چه از روى هزل باشدوچه ازروى جد^[۸۶]»(دستغیب، ۱۳۸۸ج، ‏۱: ۲۸۵-۲۸۴).ولی همین دروغ دربعضی مواقع به دلیل اهمیت موضوع جایزبلکه، مستحب ودر برخى موارد واجب مى‏شود که در اینجا به پاره ای از آنها از منظر دستغیب اشاره می کنیم:
۲-۲-۷-۱- دفع ضررمالی ،جانی یا عرضی
هرگاه ضررمالی یا یاجانی یا عرضی متوجه خـودش یا دیگری ازافـرادمسلمین شود که به سبب دروغ گفتن بشود،آن ضرررادفع نمود،جایزاست،انسان دروغ بگویدواگر لازم شد،حتی قسم بخورد،هم مانعی بلکه،دربعضی ازمواردکه ضررفاحش مانندضررجانی درکارباشدواجب می گردد ؛به عنوان مثال،هر گاه ظالمی بخواهد،مسلمانی رابگیرد،بکشدیا بزندوآبروی اورا بریزد،اگرازشمامحلش را بپرسد،شما بروز دهید،مرتکب حرام شده اید،لـذاواجب است انکارنماییدواگرلازم شد،قسم بخوریدکه جایش رانمی دانیدویا اینکه مال مسلمانی نزدشما امانت باشدوظالمی آن مال رامطالبه کندواجب است انکار نمائید وچنان که با قسم بشوددفع کنیدواجب است قسم یاد کنید»( دستغیب، ۱۳۸۸ج، ‏۱: ۲۹۱-۲۹۰).
۲-۲-۷-۲- اصلاح ذات البین
«دومین موردی که دروغ گفتن جایزمی گردد،مورداصلاح است؛یعنی، هرگاه بین دو نفر مسلمان مخاصمه ونزاع وجـدال باشدوراه اصـلاح بین ایشان منـحصربه دروغ گفتن باشد،دروغ گفتن جـایز می شود،یا این که به سبب دروغ از پیدا شدن کینه ودشمنی بین دونفرمسلمان جلوگیری کرد ؛ مثلا، اگربین زن وشوهری بی مهری پیدا شده باشدوامکان داشته باشد،بینشان جدایی بیفتدو به طلاق منجر شود،جایز است، به دروغ بگوید،زن تودر فراقت، سخت ناراحت است وشدت علاقه اش به تو طوری است که ممکن است مریض شودو به زن هم سخنانی به همین مضمون بگویدوبه سبب این دروغ بین ایشان را التیام داده و از جدایی جلوگیری کند»( دستغیب، ۱۳۸۸ج، ‏۱: ۲۹۲).
ازرسول خدا (ص) روایت شده: «بجا نیاورده شخص عملى را بعد از بجا آوردن واجبات که بهتر باشد،ازاصلاح دادن بین مردم؛بگوید گفتار خوبى و افزوده کندکردارنیکى را^[۸۷]»وامیرالمؤمنین (ع)در ضمن وصیت به حسن و حسین علیهما السّلام فرمود: بر شما باد اصلاح دادن ،زیرا خودم شنیدم ازجد شمارسول خدا (ص) که مى‏فرمود: به صلاح اندیشیدن و اصلاح دادن در میان مردم و قطع منازعات ایشان نمودن،از نمازوروزه، افضل است^[۸۸]‏.مرویست ازابو حنیفه سائق الحاج که گفت:بین من وشوهر دخترم بر سر میراثى نزاع بود ودر گفتگو بودیم که مفضل وکیل امام صادق (ع) برما گذشت وساعتى توقف نمود.سپس مارا بخانه‏اش بردو بین مارابه مبلغ چهار صددرهم اصلاح داد واز خودش این مبلغ رابمن دادو پس از اصلاح و تمام شدن نزاع گفت: بدانید این مبلغ را که به شما دادم از خودم نبود،بلکه مال مولایم امام صادق(ع)بودوآن حضرت به من امر فرموده که هرگاه بین دو نفراز اصحاب من نزاعى بود اصلاح ده بین آنها به مال من ( دستغیب، ۱۳۸۸ج، ‏۱: ۲۹۳).
ازآنچه که درمـوردجایز بودن دروغ به هنـگام اصلاح ذکـر شد،اهمیت این عبادت بزرگ تا اندازه‏اى آشکار مى‏شود،زیرادروغى که آن همه حرمت و شدت وعقوبت دارد،در این‏مورد جایز بلکه ، مستحب ودربرخى مواردواجب مى‏شودو سرمطلب آنست که سعادت دنیویه و اُخرویه وبرخوردارى از حیات مادیه وروحانیه موقوف به اجتماع واتحاد قلوب است.هرگاه عده‏اى از بشر بایکدیگر یکدل و یک جان شدند و هریک نفع دیگرى را نفع خود و ضرر دیگرى را ضرر خود بداند و هرچه براى خودخواست،براى دیگرى هم بخواهد.شکى نیست که هم حیات دنیویه ایشان به بهترین وجهى تأمین مى‏شودوهم به سعادت باقیه اخرویه وکمالات معنویه وروحانیه خواهند رسید،زیرااتحادواتصال قلوب براى خدا،سبب تقویت آنهادربرابرحملات ووسوسه‏هاى شیطانى می گرددوگاه مى‏شود که راه شیاطین بر قلوبشان بکلى بسته مى‏گردد(دستغیب، ۱۳۸۸ج، ‏۱: ۲۹۴-۲۹۳).
گاهی برای خلاصی ورهایی جان یا مال مسلمان از شر ظالمی،قسم دروغ نیزجایز است . روایات وارده دراین مقام،بسیار؛ازآن جمله،شیخ انصاری علیه الرحمه درمکاسب نقل نموده ازحضرت صادق علیه السلام از امیرالمؤمنین علیه السلام که رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم فرمود:« قسم دروغ به خداوند یادکن وبرادر مسلمانت را نجات ده^[۸۹]».
در صحیفه اسماعیل بن سعد از حضرت رضاعلیه السلام است که می گوید، از حضرت علیه السلام پرسیدم،راجع به کسی که برای نجات از شرسلطان قسم دروغ بخورد که فلان مال را ندارم ،حضرت فرمود: ضرری ندارد وپرسیدم آیا قسم دروغ برای حفظ مال دیگری از مسلمان چطور است ؟فرمود: ضرری ندارد^[۹۰].
حضرت صادق علیه السلام فرمود:«قسم دروغی که کفّاره ندارد بلکه برای صاحبش اجر وثواب ثبت می شود،قسمی است که برای خلاصی جان یامال مسلمانی ازشرّظالمی ماننددزدوغیره یاد شود^[۹۱] ».
دراین مقام دونکته رابایدمتذکرّبود:یکی،آنکه هرچندبرای دفع ضررمطلقاًدروغ جایزاست،لکن اگرضررمالی وقابل تحمّل باشدمستحب است،آن ضررراقبول کندودروغ نگویدچنان که ازامیرالمؤمنین علیه السلام است از نشانه ایمان،راست گفتن درموردی است که راستی ضررداشته باشد وترک کردن دروغ است،در جایی که منفعت داشته باشد^[۹۲].نکته دیگر این است که چون مشهور فقهاء دراین مقام توریه را لازم دانسته اند،احتیاط آن است که اگربتواندوحرجی نباشد،ضرررا به توریه دفع نماید،نه به دروغ صریح»( دستغیب، ۱۳۸۸ج، ‏۱: ۲۹۲-۲۹۱).
۲-۲-۷-۳- دروغ درجنگ
درپاره‏اى ازروایات دروغ رادرمورد جنگ باکفار که بسبب دروغ گفتن غلبه بر دشمن حاصل مى‏شود،تجویز نموده است( دستغیب، ۱۳۸۸ج، ‏۱: ۲۹۴).
۲-۲-۷-۴- وعده به اهل
«مورددیگردروغ،در مقام وعده به اهل وعیال است؛بعنوان مثال،هرگاه همسر شخص،از شوهر خودچیزى رامطالبه ‏کند،شوهر به او وعده دهد،اما قصد وفا کردن به آن رانداشته باشد. اما چون سند این قسم روایات ضعیف است،حکم بجوازآن مشکل می باشد مگراینکه اکراه واضطراردرمیان باشد؛ مثلا،اگروعده دروغى به اوندهد،مزاحمش مى‏شودواوراسخت ناراحت مى‏کندوخداى نکرده کار منجر به طلاق می گردد»( دستغیب، ۱۳۸۸ج، ‏۱: ۲۹۵-۲۹۴).
۲-۲-۸-مکروهات وآثارآن
«مکروه‏، کارى است که انجام ندادنش بهتر و ترک آن مطلوب شارع مقدّس است، ولى در فعل آن عقابى نیست»( دستغیب، ۱۳۹۰: ۱۵).

فرضیه دوم:
تحلیل داده های تحقیق فرضیه فوق را تائید نمودند. نتیجه بدست آمده هم راستا با تحقیقات آمابیل و همکاران (۲۰۰۴)، شالی و گیبسون (۲۰۰۴)، ترنی و فارمر^[۱۳۶] (۲۰۰۴،۲۰۰۲)، ژاو و گورگ^[۱۳۷] (۲۰۰۳)، مدجار (۲۰۰۲)، اولدهام و کامینگز (۱۹۹۶)، و آمابیل (۱۹۹۶) است که سبک حمایتی رهبر را موثر و سبک کنترلی رهبر را مانع خلاقیت افراد می دانند.
بنابراین، یک محیط حمایتی در کار باعث ایجاد خلاقیت خواهد شد (شالی و همکاران، ۲۰۰۰). در نتیجه، زمانی که سرپرستان حمایتی هستند، نگرانی های احساسی و نیازی کارکنان را درک کرده و آنها را برای بیان نگرانی های شخصی خود بویژه، بازخورد اطلاعات و تسهیل توسعه مهارت کارکنان تشویق می کنند. این اعمال سرپرست، انتظار می رود که احساس کارکنان از عزم خود و ابتکار شخصی در کار را ارتقا دهد که این باعث می شود سطح علاقه فعالیتهای کاری و دستیابی به خلاقیت افزایش یابد. برعکس زمانی که سرپرستان کنترلی هستند، تصمیماتی بدون مشارکت کارکنان می گیرند، بازخوردی در یک رفتار کنترلی فراهم می کنند و یا بطور معمول به کارکنان فشار می آورند که در مسیر خاص فکر، احساس یا رفتار کنند. سرپرستانی که در کنترل کردن باتجربه اند، انگیزه درونی کارکنان را تحلیل داده و تمرکز کارمند از مواردی به غیر کار را به نگرانی های بیرونی تغییر می دهند و این کاهش در انگیزه های درونی، انتظار می رود که سطح عملکرد خلاقیت را پایین بیاورد (مال امیری، ۱۳۸۶). به عقیده آمابیل (۱۹۸۸) کار خلاق عمدتا˝ مبهم، دارای ریسک و در معرض انتقاد است. در نتیجه انتظار می‌رود که از طریق سرپرستی حمایتی، خلاقیت تسهیل شود؛ در حالی که با کنترل بیشتر و سرپرستی انتقادی و دستوری، خلاقیت محدود می شود. یا به عبارتی خلاقیت ناشی از اعمال آزادانه در محیط های حمایتی بوده، نه ناشی از پیروی از کنترل ها و دستورات آمرانه. اولدهام و کامینگز (۱۹۹۶،۱۹۹۷) در مطالعات خود دریافتند که سبک حمایتی و غیرکنترلی مهم ترین عامل موثر بر خلاقیت و نوآوری می باشد. ویزبرگ (۱۹۹۲)، اسکات و بروس (۲۰۰۴) نیز نشان داده اند که رهبران از طریق ایجاد اعتماد به نفس در کارکنان می توانند روی خلاقیت تاثیر بگذارند.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

فرضیه سوم:
نتایج یافته ها، فرضیه فوق را تائید نمودند. این نتایج هم راستا با مطالعات کوالهو و همکاران (۲۰۱۱)، ژاو و گورگ (۲۰۰۱)، آمابیل و همکاران (۱۹۹۶) است که اشاره نمودند خلاقیت کارکنان از طریق حمایت، بازخورد و تشویق همکاران افزایش می یابد.
بازخورد مفید از همکاران کمک کننده و فراهم کننده اطلاعاتی ارزشمند برای کارمند است که وی را قادر می‌سازد تا در شغل خود پیشرفت داشته باشد. ممکن است که بازخورد مفید از جانب همکاران به ایجاد ارتباط میان رضایت شغلی و خلاقیت از طریق تاثیر بر ادراکات کارکنان از اثربخشی فعالیت های خلاق، کمک می نماید (ژاو و گورگ، ۲۰۰۱).
همکاران با رفتارهای کمکی و حمایتی نیز فراهم کننده زمینه ای تشویقی برای خلاقیت می باشند . برای مثال، همکاران می توانند دانش و مهارتشان را زمانی که کارمند با مشکل یا وظیفه جدیدی مواجه شده است به ویژه در صورتی که راه حل ها به آسانی در دسترس نیستند، با کارمند به اشتراک بگذارند (اسکات و بروس، ۱۹۹۴). زمانی که کارمندی توسط همکارانی که قادر و خواهان اشتراک مهارت ها و تشویق کردن هستند احاطه شده باشد به احتمال زیاد به اثربخشی خلاقیت پی می‌برد و با وجود دست های یاری دهنده همکاران شانس خوبی برای کشف، شنیدن و اجرای ایده های جدید وجود خواهد داشت (فارر و فورد، ۱۹۹۰).
فرضیه چهارم:
تحلیل داده ها صحت فرضیه فوق را تائید ننمودند. شاید یکی از دلایل به وجود آمدن چنین نتیجه ای در این تحقیق، روتین بودن کار کارکنان خط مقدم شعب بانک صادرات در پاسخ به نیازهای مشتریان باشد. همان گونه که واضح است، در امور بانکی تقاضای مشتریان مشخص و خدمات به آنها نیز از قبل تعریف شده و مشخص می‌باشد. از این رو، کارکنان با تقاضاهای جدید یا مبهم چندانی از سوی مشتریان مواجه نخواهند شد تا بتوانند با بهره گرفتن از خلاقیت خود به نیازهای آنان پاسخ گویند.
شاید دلیل دیگر برای چنین فرضیه ای، حجم بالای مشتریان و عدم توجه کارکنان به تمامی آنان برای رفع نیازها بدلیل عدم اعتماد به آنها باشد. از این رو، کارکنان تلاش خواهند کرد تا در حد امکان، تنها نیاز مشتریان را به منظور رفع تکلیف انجام داده و به ایجاد ارتباط مناسب به منظور شناخت نیازهای آنها مبادرت نورزند.
۵-۳) پیشنهادات کاربردی تحقیق:
در این قسمت به برخی پیشنهادات کاربردی کلی اشاره شده است.
۱- تدوین منشوری در سازمان با هدف ارتقای خلاقیت کارکنان.
۲- برگزاری کارگاه های آموزشی جهت بهبود خلاقیت کارکنان.
۳- توجیه و بسط فرهنگ خلاقیت در بانک.
۴- تهیه و توزیع بروشور و جزوات آموزشی در جهت بهبود خلاقیت کارکنان.
۵- آموزش ضمن خدمت برای مدیران بانک ها.
۷- افزایش بودجه تحقیقاتی سازمان در زمینه فوق از جمله راه کارهای ارتقاء خلاقیت کارمندان.
۸- تشویق کارمندانی که در تعاملات خود با مشتریان از خلاقیت بهره می گیرند.
۹- استفاده از ساختارهای ارگانیک به منظور وادار کردن کارکنان به استفاده از ایده های نو.
همچنین در زیر بر اساس نتایج فرضیه ها برخی پیشنهادات ارائه شد:
از آنجایی که در این تحقیق رابطه بین پیچیدگی شغل و خلاقیت کارکنان تائید شد، در زیر به چند مورد از پیشنهادات کاربردی اشاره شده است:
تنوع شغل و استفاده از ابزارهای مناسب در این خصوص مانند گردش شغلی در نظر گرفته شود.
شغل هر کارمند به گونه ای طراحی شود که احساس معناداری برای کارمند داشته باشد. کار با معنا احساس عمیق از معنا و هدف در کار یا فرد است.
شغل به گونه طراحی شود که فرد احساس بااهمیت بودن در زمان انجام آن داشته باشد.
شغلی که مناسب طراحی شده باشد به انجام دهنده آن بازخورد ارائه می دهد. بازخورد حاصل از شغل می تواند منجر به افزایش خلاقیت شود.
استقلال در کار نیز یکی از نکته های مهم در طراحی شغل است که می تواند در نهایت منجر به افزایش خلاقیت افراد گردد.
در این تحقیق رابطه با سرپرست و نقش آن در خلاقیت افراد تائید شد، به همین منظور، سرپرستان می‌‌بایست موارد زیر را به منظور افزایش خلاقیت در کارکنان رعایت کنند:
مشارکت دادن افراد در زمان مناسب و به میزان مناسب در انجام امور.
افزایش آگاهی کارکنان از مشکلات و ترغیب آنها به تفکر مجدد در مورد روش های قدیمی انجام کار.
ایجاد محیطی که از افکار و ایده های نو حمایت می کند.
تفویض اختیار.
شعله‌ور کردن انگیزه افراد به منظور بکارگیری حداکثر توان.
در نظر گرفتن پاداش مالی و غیر مالی برای افراد خلاق و نوآور.
استقبال از شکست در صورت عدم موفقیت اجرای ایده های خلاق.
تامین منابع مالی برای اجرای ایده هایی که خلاقانه به نظر می رسند.
در این تحقیق رابطه با همکار و نقش آن در خلاقیت افراد تائید شد، به همین منظور، افراد می‌بایست موارد زیر را به منظور افزایش خلاقیت در همکاران رعایت کنند:
ارائه بازخوردهای ارشادی به همکار.
تشویق کارکنان به تلاش بیشتر برای حل مشکلات کاری.
همکاری با همکاران برای حل مشکلات کاری و غیرکاری.
۵-۴) پیشنهادات به منظور تحقیقات آتی:
تحقیقات مختلف، عوامل گوناگونی را بر خلاقیت افراد موثر دانسته اند مانند: نقش ویژگی های شخصیتی، انگیزش درونی، ویژگی های محیط. از این رو، پیشنهاد می شود نقش عوامل فوق نیز بر خلاقیت افراد در نظر گرفته شوند. همچنین در این تحقیق به منظور سنجش خلاقیت کارکنان از خود آنان نظر خواهی شد در حالی که می توان از روش مقیاس های عینی (مثلا: اولدهام و کامینگز، ۱۹۹۶) یا روش های ارزیابی به وسیله سرپرست (مثلا: ترنی و فارمر^[۱۳۸]، ۲۰۰۴) استفاده نمود.
نتایج این تحقیق نشان دادند که رابطه با سرپرست بیشترین رابطه را با خلاقیت کارمندان خط مقدم داراست. از این رو بررسی چگونگی شکل گیری این رابطه و عوامل موثر بر افزایش این رابطه می تواند در تحقیقات آتی گنجانده شود.
همچنین متغیرهای میانجی مدل مطالعه کوالهو و همکاران (۲۰۱۱) شامل استرس نقش و انگیزش درونی با پیشنهاد اساتید راهنما به منظور استفاده در این تحقیق حذف شدند. به محققان محترم پیشنهاد می شود متغیرهای فوق در مطالعات آتی در نظر گرفته شوند.
۵-۵) محدودیت های تحقیق:
هر تحقیق علمی از محدودیت هایی برخوردار است. در زیر به برخی از محدودیت های تحقیق حاضر اشاره شده است:
در این تحقیق به منظور سنجش خلاقیت کارکنان از نظرات خود آنها استفاده شد، در حالی که امروزه آزمون های متنوعی برای سنجش خلاقیت افراد استفاده می شود.
در این تحقیق متغیرهای جمعیت شناختی مانند جنسیت، سن، تحصیلات و … به عنوان متغیرهای کنترل در نظر گرفته نشدند.
قلمرو محدود مکانی یکی دیگر از محدودیت های تحقیق حاضر است.
استفاده از ابزار پرسشنامه نیز به طور ذاتی دارای محدودیت هایی بصورت زیر است:

۵-۵-۲- پیشنهاداتی برای پژوهشهای آینده ۱۰۹
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

منابع و مآخذ لاتین ۱۱۱
منابع و مآخذ فارسی ۱۱۵
فهرست جداول
جدول ‏۱‑۱- ریسکهای زنجیره تأمین ۷
جدول ‏۲‑۱- تعاریف اولیه مدیریت زنجیره تأمین ۱۷
جدول ‏۲‑۲- مقالات منتشر شده در زمینه زنجیره تأمین در مجلات تا پایان سال ۲۰۰۸ ۱۹
جدول ‏۲‑۳- تحقیقات اولیه پیرامون دسته بندی ریسکهای زنجیره تأمین ۲۷
جدول ‏۲‑۴- تفکیک حیطه مقالات پیرامون SCRM تا سال ۲۰۰۷ ۳۰
جدول ‏۲‑۵- تفکیک حیطه مقالات پیرامون SCRM از سال ۲۰۰۷ تا ۲۰۱۰ ۳۱
جدول ‏۲‑۶- طبقه بندی ریسکهای زنجیره تأمین بر اساس مقاله مانوج و منتزر ۳۳
جدول ‏۲‑۷- ریسکهای شناسایی شده توسط محققان مختلف ۳۵
جدول ‏۲‑۸- تأثیر منابع عدم قطعیت بر روی تصمیمات سازمان ۳۶
جدول ‏۲‑۹- تحقیقات اولیه کاهش ریسک در زنجیره تأمین ۳۸
جدول ‏۲‑۱۰- استراتژی های کاهش ریسک در زنجیره تأمین ۴۴
جدول ‏۳‑۱- سهم بازار هولدینگ های مورد مطالعه ۵۷
جدول ‏۳‑۲- تقسیم بندی متغیرهای اصلی پژوهش ۶۳
جدول ‏۳‑۳- ضریب آلفای کرونباخ بین شاخصها ۶۴
جدول ‏۳‑۴- ضریب آلفای کرونباخ بین گروه ها ۶۴
جدول ‏۳‑۵-جدول تبدیل معیارهای کیفی به پارامترهای کمی ۶۶
جدول ‏۴‑۱- طبقه بندی از نظر تحصیلات ۷۴
جدول ‏۴‑۲- طبقه بندی از نظر تجربه کاری ۷۵
جدول ‏۴‑۳- طبقه بندی از نظر سمت سازمانی ۷۶
جدول ‏۴‑۴-آمار توصیفی مربوط به کیفیت ۷۷
جدول ‏۴‑۵- آمار توصیفی مربوط به زیست محیطی ۷۸
جدول ‏۴‑۶- آمار توصیفی مربوط به انعطاف پذیری ۷۸
جدول ‏۴‑۷- آمار توصیفی مربوط به تحویل ۷۹
جدول ‏۴‑۸- آمار توصیفی مربوط به تکنولوژی ۷۹
جدول ‏۴‑۹- آمار توصیفی مربوط به سیستمهای ارتباطی و فناوری اطلاعات ۸۰
جدول ‏۴‑۱۰- آمار توصیفی مربوط به هزینه ۸۱
جدول ‏۴‑۱۱- آمار توصیفی مربوط به سابقه ۸۲
جدول ‏۴‑۱۲- آمار توصیفی مربوط به ریسکهای محیطی ۸۳
جدول ‏۴‑۱۳- آرمون T بر روی گروه ها ۸۴
جدول ‏۴‑۱۴- آزمون پیرسون مربوط به گروه کیفیت ۸۵
جدول ‏۴‑۱۵- آزمون پیرسون مربوط به گروه زیست محیطی ۸۶
جدول ‏۴‑۱۶- آزمون پیرسون مربوط به گروه انعطاف پذیری ۸۶
جدول ‏۴‑۱۷- آزمون پیرسون مربوط به گروه تحویل ۸۶
جدول ‏۴‑۱۸- آزمون پیرسون مربوط به گروه تکنولوژی ۸۶
جدول ‏۴‑۱۹- آزمون پیرسون مربوط به گروه سیستمهای ارتباطی و IT 87
جدول ‏۴‑۲۰- آزمون پیرسون مربوط به گروه هزینه ۸۷
جدول ‏۴‑۲۱- آزمون پیرسون مربوط به گروه سابقه ۸۷
جدول ‏۴‑۲۲- متغیرهای زبانی ۸۸
جدول ‏۴‑۲۳- الویت بندی ریسکهای تأمین کننده بر اساس تکنیک تاپسیس فازی ۸۹
جدول ‏۴‑۲۴- الویت بندی ریسکهای محیطی بر اساس تکنیک تاپسیس فازی ۹۰
جدول ‏۴‑۲۵- آزمون فریدمن برای مؤلفه ها ۹۰
جدول ‏۴‑۲۶-الویت بندی ریسکهای تأمین کننده بر اساس فریدمن ۹۱
جدول ‏۴‑۲۷- الویت بندی ریسکهای محیطی بر اساس فریدمن ۹۲
جدول ‏۴‑۲۸- آزمون فریدمن برای گروه ها ۹۲
جدول ‏۴‑۲۹- الویت بندی گروه ها بر اساس فریدمن ۹۳