برای سیالات تراکم ناپذیر^[۳۵]:
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

(۱-۵)
۱-۶-۶ معادله مومنتوم^[۳۶]
اثرات جریان سیالات تنها با داشتن معادله پیوستگی مشخص نمی­ شود بلکه باید اصل بقاء اندازه حرکت یا قانون دوم نیوتن را درباره آن بیان کرد. یکی دیگر از معادلات حاکم بر رفتار کلی جریان سیال معادله مومنتوم نام دارد بر خلاف معادله پیوستگی که نیروهای وارد بر سیال نقشی نداشتند در معادله مومنتوم نیروهای وارد بر سیال در نظر گرفته شده و در حقیقت این معادله توازن یکی از نیروهای وارد بر سیال است.
اندازه حرکت، حاصلضرب جرم در سرعت است. قانون دوم نیوتن بیان می­ کند که برآیند نیروهایی که بر یک جسم اثر می­ کند برابر است با تغییرات خالص مومنتوم.
(۱-۶) ƩF = ma
با در نظر گرفتن جریان غیرقابل تراکم و ثابت فرض کردن ضریب ویسکوزیته^[۳۷]، شکل معادله ناویر-استوکس به صورت زیر می­باشد:
(۱-۷)
که در آن بردار سرعت، بیانگر فشار، نیروهای حجمی و ویسکوزیته می­باشد.
بیانگر مشتق مادی بوده و به صورت تعریف می­گردد.
۱-۶-۷ گروه های بدون بعد^[۳۸]

(۱-۸)
تعداد زیادی از گروه‌های بدون بعد در مکانیک سیالات با نام ویژه مشخص شده‌اند. مثلا گروه بالا عدد ویسکوز می‌باشد که در تحلیل ابعادی با آن سروکار خواهیم داشت. هرمعادله‌ای که معرف یک رابطه فیزیکی باشد بایستی از نظر ابعادی همگن بوده و عبارات آن در دو طرف معادله بر حسب ابعاد اصلی متجانس یا مشابه باشند که این موضوع به اصل معین بودن ابعاد مرسوم است. این اصل را می‌توان جهت موارد زیر به کار برد:

1. 1. برای معادلات از نظر ابعادی، بررسی جهت یک معادله فیزیکی

1. 1. ارتباط کمیت (متغیرها) و شکل معادله

1. 1. تحلیل نتایج تجربی

۱-۶-۸ قضیه باکینگهام^[۳۹]
باکینهگام نشان داد که اگر معادله‌ای از نظر فیزیکی دارای ابعاد همگن باشد می‌توان آن را در قالب بدون بعد بیان کرد که منظور از گروه‌های بدون بعد همان π می‌باشند. به عبارت دیگر:

او همچنین ثابت کرد که تعداد کمیت‌های متغیر  مثل فشار و سرعت و تعداد ابعاد اصلی ® مانند M و T‌ و L و تعداد گروه‌های بدون بعد (i) از رابطه زیر بدست می‌آید:
(۱-۹)

باید یادآور شد که اگر معادله‌ای دارای n کمیت باشد (کمیت هایی که در مسئله موثر هستند) این کمیت ها را می‌توان به وسیله تابعی به همدیگر مرتبط نمود.

۱-۶-۹ نیروی شناوری^[۴۰]
نیروی بر آیند اعمال شده بر یک جسم توسط سیال که جسم در آن غوطه ور یا روی آن شناور می باشد، نیروی شناوری نامیده می شود .از آنجایی که تصویر قائم جسم غوطه ور یا ناحیه غوطه ور جسم شناور در مایع همواره صفر است، نیروی شناوری همواره به سمت بالا بوده و مولفه افقی ندارد.
۱-۶-۱۰ نیروی پسا و نیروی برا
به طور کلی نیروی پسا یعنی نیروی مقاوم در مقابل حرکت جسم ناشی از اختلاف فشار بین جلو و عقب آن است ودر حالتی که همه چیز متقارن باشد نیروی پسا باید برابر صفر شود و نیروی برا عمود بر نیروی پسا خواهد بود و ناشی از اختلاف فشار بین پایین و بالای جسم است.
در حالتی که بین پایین و بالای جسم درون سیال اختلاف فشار وجود داشته باشد خطوط جریان در بالای جسم نسبت به پایین جسم به هم نزدیکترند و این باعث می شود که سرعت سیال در بالای جسم بیشتراز مقدار سرعت آن در پایین جسم شود از معادله برنولی می دانیم که فشار و سرعت نسبت عکس باهم دارند لذا در بالای جسم فشار کم و در پایین جسم فشار زیاد خواهد بود. همین اختلاف فشار باعث ایجاد نیروی برا(بالابر) می شود.
۱-۶-۱۱ نرم افزار فلوئنت
این نرم افزار دارای گستره وسیعی از مدل های ریاضی برای مسائل گوناگون سیالاتی چون انتقال حرارت، واکنش های شیمیایی و مسائل احتراق و سوخت و… یا هندسه های پیچیده است. مسائلی که فلوئنت توانایی حل آنها را دارد بسیار متنوع هستند که از جمله آنها می توان به تحلیل جریان های آرام غیرنیوتنی^[۴۱]، انتقال حرارت مغشوش در توربوماشین ها و اجزای موتوراتومبیل، مسائل سوخت و احتراق، جریان تراکم پذیر درون جت ها و آیرودینامیک^[۴۲] دو فازی اشاره کرد.
برای اینکه بتوان به شکل دقیق ومناسب تری مسائل جریان سیال را در تجهیزات صنعتی تحلیل نمود امکانات مفیدی در فلوئنت تعبیه شده است که از جمله آنها می توان محیط های متخلخل، پارامترهای توده ای (فن ها ومبدل های حرارتی)، جریان های تناوبی^[۴۳]، چرخشی^[۴۴] و مبداهای مختصات متحرک را نام برد. در مدل های با مبدا مختصات متحرک می توان از مبدا مختصات های چندگانه نیز استفاده نمود. از دیگر امکانات مفید در این نرم افزار، استفاده از روش شبکه بندی متحرک است که کاربرد بسیار زیادی در مدل های توربو ماشین های چند مرحله ای دارد.
یکی دیگر ازمدل های بسیار قدرتمند و پر کاربرد فلوئنت، مدل فاز گسسته^[۴۵] است. از این مدل می توان برای تحلیل مسائل اسپری و جریان های مملو از ذرات درتجهیزاتی مثل موتورهای هواپیما سود جست. مدل های مختلفی برای جریان های چند فازی در این نرم افزار وجود دارد که از آنها می توان به عنوان مثال در پیش بینی حرکت سیال پس از شکست سدها، کاویتاسیون^[۴۶]، ته نشینی و عملیات جداسازی استفاده نمود.
مدل های دقیق و قدرتمند اغتشاشی از اجزای اساسی نرم افزار فلوئنت به شمار می روند. مدل های اغتشاشی در نظرگرفته شده در این نرم افزار قابلیت تحلیل بسیاری از مسائل جریان مغشوش را به راحتی دارند و اثر سایر قوانین فیزیکی مثل شناوری وتراکم پذیری نیز در آنها پیش بینی شده است.
همچنین شکل های مختلف انتقال حرارت به راحتی در این نرم افزار مدل شده و جابجایی آزاد، اجباری و مختلط با یا بدون وجود شرایط پیچیده ای مثل محیط های متخلخل در هنگام جابجایی قابل حل هستند. مجموعه ای از مدل های تشعشعی و زیر مجموعه های آن توانایی حل مسائل تشعشع را به طور قابل ملاحظه ای در این نرم افزار بالا برده اند. یکی دیگر از توانایی های فلوئنت مدل احتراقی است که با دقت قابل ملاحظه ای مسائل سوخت و احتراق راحل می نمایند. در این مدل قابلیت های مفید دیگری از جمله تولید آلودگی نیز تعبیه شده است.
فصل دوم
ادبیات وپیشینه تحقیق
۲-۱ مقدمه
یک پیگ رانی موفق باعث می شود که عملیاتی چون پیشگیری از خرابی لوله، چربی زدایی در خطوط لوله نفت خام، بازرسی وخارج کردن مایعات بجا مانده از گاز بخوبی صورت پذیرد. با افزایش میزان خطوط لوله انتقال نفت و گاز، اهمیت این امر روز به روز بیشتر می شود. برای اطمینان از بدون مشکل بودن عملیات پیگ رانی، بسیاری از مسائل در هنگام طراحی خط لوله باید در نظر گرفته شوند. طول عمر پیگ بستگی به عواملی چون کیفیت ساختمان خط، سرعت پیگ، طراحی پیگ، شرایط داخلی خط و ماده ای که پیگ در آن رانده می شود دارد.
امروزه در دنیای صنعت، سازندگان بسیاری وجود دارند که انواع پیگ های عملیاتی مورد نیاز مخصوصا پیگ های تمیزکننده را تولید می کنند. این پایان نامه نیز به منظور ارائه مطالعه مقدماتی از تکنولوژی نوینی است که با توجه به منابع غنی نفت و گاز ایران، می تواند انگیزه ای برای کارشناسان و متخصصین کشور باشد تا درصدد ایجاد فناوری پیگ و کاربردهای متنوع آن در خطوط نفت و گاز قرار گرفته و بدین وسیله به راه کارهایی برای استقلال کشور از شرکت های خارجی درزمینه استفاده از این وسیله دقیق بازرسی دست یافت.
۲-۲ تاریخچه پژوهش
انتقال جسم جامد درون خطوط لوله در ابتدا توسط هاجسون^[۴۷] (۲۱) در سال ۱۹۶۳ مورد مطالعه قرار گرفت. این مساله به صورت تئوری و تجربی به مدت حدوداً ۱۵ سال موردتوجه بسیاری از محققان و پژوهشگران بود و نتایج مختلفی در این زمینه ارائه گردید. عمده مطالب در آن زمان برای بدست آوردن یک رابطه جامع میان پارامترهای مهم در انتقال جسم جامد در لوله ها بود. این پارامترها عبارتند از عدد رینولدز^[۴۸]، نسبت چگالی^[۴۹] جسم وسیال، نسبت طول جسم به قطر لوله، نسبت قطرها، ضرایب زبری^[۵۰]، گرادیان فشار وسرعت جسم.
ازسال ۱۹۷۴ در دانشگاه فنی تونت^[۵۱] یک برنامه تحقیقاتی اجرا گردید که درآن طراحی سیستم های انتقال هیدرولیکی^[۵۲] سیلندرها درخطوط لوله مورد مطالعه قرار گرفت. آنچه در آنجا و در آن زمان مورد نظر بود، بررسی عملکرد و کاربردی بود که سیلندرها در خطوط لوله عمودی داشتند. در آن هنگام از این سیستم های هیدرولیکی برای بیرون آوردن خرده های منگنز ازکف دریا به سطح آب استفاده می شد. پس از تحقیقات مفصلی در این زمینه ابتدا رابطه نسبتاً قابل قبولی میان سرعت و گرادیان فشار بدست آمد ومعادلاتی نیز برای طراحی سیستم های انتقال در خطوط لوله ارائه گردید. نتایج بدست آمده معمولاً برای یکی از حالت های افقی و یا عمودی بود و برای سایر حالت ها غالباً پیشنهاداتی ارائه می شد که با تصحیحاتی بتوان نتایج را برای آنها تعمیم داد که البته این امر چندان صحیح نبود. درطی سال های دهه ۸۰ تحقیقات جامع تری بر روی خطوط لوله عمودی در دانشکده مهندسی مکانیک دانشگاه مک مستر^[۵۳] انجام شد. لاتو^[۵۴] نیز در یک سری آزمایشات تجربی با بهره گرفتن از یک لوله عمودی، غوطه وری کره های فولادی را با نسبت قطرهای ۲۵/۰ تا ۹۵/۰ بررسی کرد (۶). پس ازآن لاتو و لی^[۵۵] این مطالعات را برای مشاهده اثرات جنس مواد و شکل انتهایی سیلندرها بر روی ضریب پسا ادامه دادند. البته نتایج حاصل از این روش بسیار محدود بود و دامنه تغییرات کمی را شامل می شد. مطالعه تئوری نیز که فقط لوله های افقی را درنظر گرفته بود توسط گرگ^[۵۶] (۵۵) صورت پذیرفت. معادلات بدست آمده، نیمه تجربی وتوابعی از نسبت قطر، نسبت طول جسم به قطر لوله برای سرعت و گرادیان فشار بودند.
در اواخر دهه ۸۰ لاتو و چاو^[۵۷] مطالعات دقیق تری بر روی لوله عمودی۶/۷ سانتیمتری انجام دادند اما علاوه بر سیلندر استوانه ای، کره هم آزمایش شد. نسبت قطرها در این آزمایشات از ۴۹/۰ تا ۸۲/۰ متغیر بود (۴۱ و ۸).
با توجه به کلیه کارهای انجام شده در این زمینه، بازهم اطلاعات و نتایج بدست آمده بسیارکم و ناچیز است. اکثر مطالعات صورت گرفته با فرض شناور بودن جسم درسیال و نادیده گرفتن نیروی برا بوده و نتایج بدست آمده حتی آنهایی که فرض شناوری راحذف کرده اند درصورتی قابل استفاده است که موقعیت سیلندر درلوله وسرعت آن معلوم باشد (۵۹ و ۵۸). به همین دلیل مدل های ارائه شده برای انجام طراحی عملی مناسب نیستند.
۲-۳ چارچوب نظری تحقیق
حرکت جسم جامد در یک محیط استوانه ای (معمولا لوله ها) مساله ای است که در گستره وسیعی ازطراحی های مهندسی وحتی پزشکی کاربرد دارد. به خصوص هنگامی که ابعاد جسم نسبت به لوله یا تیوپ محل حرکت قابل قیاس باشد.

جدول ۴-۶ نتایج شمارش افتراقی گلبول‌های سفید خون(میانگین ± خطای استاندارد) ۳۶
یازده
فهرست اشکال
شکل ۲-۱ مسیر سنتز طبیعی کافئیک اسید، دهیدروکسی فنیل‌لاکتیک اسید و رزمارینیک اسید در برخی گیاهان ۱۴
شکل ۲-۱ ساختار شیمیایی کافئیک اسید، دهیدروکسی فنیل لاکتیک اسید و رزمارینیک اسید ۱۴
شکل ۶-۱ شمارش تفریقی درصد گلبول‌های سفید خون فیل‌ماهیان جوان تغذیه شده با عصاره روغنی رزماری در سطوح ۰، ۱/۰، ۱، ۱۰ و ۲۰ گرم بر کیلوگرم (به ترتیب جیره‌های شماره ۱ تا ۶)، (الف)درصد لنفوسیت، (ب) درصد مونوسیت، (ج) درصد ائوزینوفیل و (د) درصد نوتروفیل (میانگین ± خطای استاندارد) ۴۱
شکل ۶-۲ ترکیب لاشه فیل‌ماهیان جوان تغذیه شده با عصاره روغنی رزماری در سطوح ۰، ۱/۰، ۱، ۱۰ و ۲۰ گرم بر کیلوگرم (به ترتیب جیره‌های شماره ۱ تا ۶)، (الف) درصد رطوبت، (ب) درصد پروتئین در وزن تر، (ج) درصد چربی در وزن تر، (د) درصد خاکستر و (ه) درصد چربی کبد(میانگین ± خطای استاندارد) ۴۲
شکل ۶-۳ شاخص‌های وزن فیل‌ماهیان جوان تغذیه شده با عصاره روغنی رزماری در سطوح ۰، ۱/۰، ۱، ۱۰ و ۲۰ گرم بر کیلوگرم (به ترتیب جیره‌های شماره ۱ تا ۶)، (الف) وزن نهایی (گرم)،‌ (ب) شاخص وضعیت، (ج) درصد افزایش وزن بدن و (د) ضریب رشد ویژه(میانگین ± خطای استاندارد) ۴۳
شکل ۶-۴ شاخص‌های وزن فیل‌ماهیان جوان تغذیه شده با عصاره روغنی رزماری در سطوح ۰، ۱/۰، ۱، ۱۰ و ۲۰ گرم بر کیلوگرم (به ترتیب جیره‌های شماره ۱ تا ۶)، (الف) ضریب تبدیل غذا،‌ (ب) کارایی غذا، (ج) ضریب تبدیل پروتئین و (د) شاخص کبدی(میانگین ± خطای استاندارد) ۴۴
شکل ۶-۵ پارامترهاى بیوشیمیایی فیل‌ماهیان جوان تغذیه شده با عصاره روغنی رزماری در سطوح ۰، ۱/۰، ۱، ۱۰ و ۲۰ گرم بر کیلوگرم (به ترتیب جیره‌های شماره ۱ تا ۶)، (الف) پروتئین کل،‌ (ب) آلبومین، (ج) گلوبولین، (د) گلوکز، (ه)هماتوکریت و (ز) هموگلوبین(میانگین ± خطای استاندارد) ۴۵
شکل ۶-۶ شاخص های مرتبط با چربی کل در سرم خون فیل ماهیان جوان تغذیه شده با سطوح مختلف عصاره رزماری. (الف) کلسترول، (ب) تری گلیسیرید(میانگین ± خطای استاندارد) ۴۶
شکل ۶-۷ آنزیم های شاخص کبدی در سرم خون فیل ماهیان جوان تغذیه شده با سطوح مختلف عصاره رزماری. (الف) GOT، (ب) GPT 46
دوازده
چکیده
پرورش ماهی نمونه‌ای از فعالیت­های آبزی‌پروری است که امروزه به یکی از مهم‌ترین صنایع دارای رشد سریع تبدیل شده است. به دلیل پرورش متراکم آبزیان، توسعه بیماری‌های عفونی به عنوان یک مشکل اساسی در صنعت آبزی‌پروری محسوب شده و زیان­های اقتصادی فراوانی را به همراه داشته است. حساسیت بالای ماهیان به استرس و گسترش سریع بیماری‌ها در آب، پرورش‌دهندگان آبزیان را ملزم به متمرکزکردن فعالیت‌هایشان به منظور ایمن‌کردن ماهیان در برابر بیماری‌های عفونی کرده است. تلاش‌هایی نظیر پیشگیری‌های بهداشتی، ضدعفونی و دارودرمانی (با تاکید بر آنتی‌بیوتیک‌ها) برای کنترل بیماری‌ها انجام شده است. استفاده تجاری از آنتی‌بیوتیک‌ها و دیگر داروهای شیمیایی در پرورش ماهی به دلیل ایجاد مقاومت باکتریایی، آلودگی محیط زیست و تجمع مواد آلاینده در بدن ماهی بشدت مورد انتقاد قرار گرفته است. در سال‌های اخیر توجه بسیاری به مواد محرک سیستم ایمنی معطوف شده است. مواد محرک سیستم ایمنی، عصاره‌های زیستی و یا ساختگی هستند که رشد موجود و هم‌چنین پاسخ‌های ایمنی بدن را تحریک می‌کنند. رزماری یکی از ادویه‌هایی است که دارای خاصیت آنتی‌اکسیدانی بالا می‌باشد. از روغن رزماری بعنوان ماده‌ای با خاصیت آنتی‌باکتریایی و ضدقارچی، آنتی‌اکسیدانی، آنتی‌میکروبی و ضدسرطانی استفاده می‌شود. بر این اساس در تحقیق حاضر خواص عصاره روغنی گیاه رزماری به عنوان یک ماده محرک سیستم ایمنی بر پارامترهای رشد و تغذیه (شامل وزن نهایی، ضریب رشد ویژه، شاخص وضعیت، درصد افزایش وزن بدن، ضریب تبدیل غذا، شاخص کبدی و بازده مصرف پروتئین)، فاکتورهای بیوشیمیایی و ایمنی سلولی (شامل پروتئین کل، آلبومین، گلوبولین، گلوکز، کلسترول، تری‌گلیسیرید و آنزیم‌های کبدی) و ترکیب شیمیایی لاشه (شامل پروتئین، رطوبت و چربی) فیل‌ماهیان جوان پرورشی مورد بررسی قرار گرفت. بدین منظور بچه فیل‌ماهیان جوان پرورشی با متوسط وزن ۲۸/۵ ± ۹۴/۱۳۰ (میانگین ± خطای استاندارد) گرم به شش گروه (تیمارها) و هر گروه به سه زیرگروه (تکرارها) تقسیم شدند. گروه اول به عنوان شاهد با جیره پایه و فاقد عصاره رزماری و گروه‌های دوم، سوم،‌چهارم و ‌پنجم به ترتیب با جیره‌های حاوی ۱/۰، ۱، ۱۰ و ۲۰ گرم عصاره روغنی رزماری به ازاء هر کیلوگرم جیره غذایی و گروه ششم با جیره حاوی ۰۳/۰ گرم آنتی‌بیوتیک اکسی‌تتراسایکلین به ازاء هر کیلوگرم جیره غذایی به مدت ۵۶ روز تغذیه شدند. نتایج حاصل نشان‌دهنده عدم وجود اختلاف معنی‌داری در پارامترهای رشد بین تیمارهای مختلف بود. میزان بقا در انتهای دوره اختلاف معنی‌داری را بین تیمارهای مختلف نشان نداد (۰۵/۰ >p ). محتوای پروتئین لاشه تیمار g/kg1/0 عصاره رزماری به طور معنی‌داری نسبت به تیمار شاهد افزایش داشت(۰۵/۰ >p ). در مقابل میزان چربی کبد در تیمار مذکور و تیمار g/kg03/0 اکسی‌تتراسایکلین به طور معنی‌داری نسبت به دیگر تیمارها کاهش نشان داد (۰۵/۰ >p ). در عین حال اختلاف معنی‌داری در محتوای چربی و رطوبت لاشه بین تیمارهای مختلف مشاهده نشد. محتوای پروتئین کل سرم و آلبومین در تیمارهای حاوی عصاره رزماری به طور معنی‌داری نسبت به تیمار شاهد افزایش نشان داد به طوری که کم‌ترین میزان پروتئین کل در تیمار شاهد و بیشترین آن در تیمار g/kg1 عصاره رزماری بدست آمد(۰۵/۰ >p ). محتوای آلبومین نیز در تیمار g/kg1/0 عصاره رزماری به طور معنی‌داری نسبت به تیمار شاهد افزایش نشان داد(۰۵/۰ >p ). آنزیم‌های کبدی به طور معنی‌داری در تیمارهای حاوی عصاره رزماری نسبت به تیمار شاهد کاهش یافت(۰۵/۰ >p ). محتوای گلوکز سرم خون در تیمار شاهد بطور معنی‌داری بیشتر از سایر تیمارها بود(۰۵/۰ >p ) در حالی‌که میزان کلسترول و تری‌گلیسیرید تغییر معنی‌داری را بین تیمارهای آزمایشی نشان نداد. میزان هموگلوبین خون در تیمار شاهد به طور معنی‌داری نسبت به تیمارهای حاوی عصاره رزماری افزایش یافت (۰۵/۰ >p ) اما تغییری در میزان هماتوکریت خون بین تیمارهای مختلف مشاهده نشد. شمارش افتراقی گلبول‌های سفید خون، نشان‌دهنده وجود اختلاف معنی‌داری در میزان لنفوسیت،‌ ائوزینوفیل و نوتروفیل خون است به طوری که میزان لنفوسیت در تیمارهای حاوی عصاره رزماری بطور معنی‌داری بالاتر از تیمار شاهد بود (۰۵/۰ >p ). در مقابل میزان ائوزینوفیل و نوتروفیل خون در تیمار شاهد به طوری معنی‌داری بالاتر از دیگر تیمارها بود(۰۵/۰ >p ). در مجموع نتایج این تحقیق نشان داد که سطوح مختلف عصاره رزماری مورد استفاده، تاثیر مثبت معنی‌داری بر پارامترهای رشد نداشته است اما سطح g/kg1/0 و g/kg1 آن در جیره غذایی باعث می‌شود تا پارامترهای بیوشیمیایی خون و کیفیت لاشه را بهبود بخشیده و باعث تقویت سیستم ایمنی گردد.
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

لغات کلیدی: رزماری (Rosmarinus officinalis)، فیل‌ماهی (Huso huso)، شاخص‌های رشد، سیستم ایمنی، کیفیت لاشه، فاکتورهای بیوشیمیایی سرم
فصل اول
مقدمه
پرورش ماهی نمونه‌ای از فعالیت­های آبزی‌پروری است که به یکی از مهم‌ترین صنایع دارای رشد بسیار سریع تبدیل شده است [۲۲]. از میان موجودات مختلف پرورشی، تعداد زیادی از ماهیان آب­های شیرین و شور بخش مهمی از صنعت آبزی‌پروری را شامل می‌شوند که هر ساله بر تعداد آن‌ها افزوده می‌شود. تراکم نگهداری یک عامل کلیدی در ارزیابی میزان تولید و سوددهی یک مزرعه تجاری پرورش ماهیان است. مزارع تجاری از ترکیبی از مشاهدات و تجارب به منظور تصمیم‌گیری در مورد تراکم مناسب نگهداری بهره می‌برند. حال آن‌که گونه‌های مختلف، واکنش‌های متفاوتی را نسبت به تراکم محیط از خود نشان می‌دهند [۳۳]. پرورش متراکم ماهی محیط فیزیکی استرس‌زایی را به وجود می‌آورد که منجر به کاهش عملکرد سیستم ایمنی و حساسیت به بیماری‌های عفونی می‌شود [۲۲]. حساسیت بالای ماهیان به استرس و گسترش سریع بیماری‌ها در آب، پرورش‌دهندگان آبزیان را ملزم به متمرکزکردن فعالیت‌هایشان به منظور ایمن‌کردن ماهیان در برابر بیماری‌های عفونی کرده است [۶۱]. علاوه‌ براین، وجود مواد شیمیایی مضر در محیط باعث ایجاد بیماری‌های مختلف و اثرات نامطلوب در محیط آب می‌شود [۲۲].
در حال حاضر، بیماری یکی از عوامل محدودکننده پرورش بسیاری از گونه‌های ماهیان است که مانع از رشد اقتصادی و توسعه اجتماعی در برخی از کشورها شده است[۲۲]. تلاش‌هایی نظیر پیشگیری‌های بهداشتی، ضد عفونی و دارودرمانی (با تاکید بر آنتی‌بیوتیک‌ها) برای کنترل بیماری‌ها انجام شده است [۳۳].
استفاده تجاری از آنتی‌بیوتیک‌ها و دیگر داروهای شیمیایی در پرورش ماهی به دلیل ایجاد مقاومت باکتریایی، آلودگی محیط زیست و تجمع مواد آلاینده در بدن ماهی به شدت مورد انتقاد قرار گرفته است. بر همین اساس اتحادیه اروپا قانونی را مبنی بر منع استفاده از آنتی‌بیوتیک‌های مصنوعی^[۱] در سال ۲۰۰۶ مصوب کرد (آیین نامه ۱۸۳۱/۲۰۰۳/EC) [22]. از سوی دیگر سازمان سلامت جهانی (WHO^[2]) به‌منظور کاهش استفاده از مواد شیمیایی و جایگزینی آن‌‌ها، استفاده از گیاهان دارویی را توصیه می‌کند. تلاش‌های زیادی برای استفاده از مواد طبیعی نظیر گیاهان دارویی بعنوان افزودنی مواد غذایی برای افزایش کارایی غذا، افزایش تولید جانوران پرورشی و سلامت محصول تولید شده انجام شده است [۲۱].
افزایش نگرانی‌های عمومی در مورد اثرات سوء ایجاد شده به علت تجمع بیش از حد مواد شیمیایی مصنوعی در محیط باعث توجه بیشتر به ترکیبات سبز^[۳] نظیر مواد آلی و محصولات غذایی فاقد مواد مصنوعی شد. یک امر ضروری برای اجرایی شدن تولید ماهیان ارگانیک، توسعه درمان‌های آنتی‌بیوتیکی بر پایه ترکیبات حاصله از منابع طبیعی است [۱۶]. استفاده از آنتی‌اکسیدان‌های مصنوعی در صنایع غذایی حتی در مقادیر بسیار اندک به شدت محدود شده است [۳۰].
بر همین اساس در سال‌های اخیر توجه بسیاری به مواد محرک سیستم ایمنی معطوف شده است. مواد محرک سیستم ایمنی، عصاره‌های زیستی و یا ساختگی هستند که رشد موجود و هم چنین پاسخ‌های ایمنی بدن را تحریک می‌کنند. مواد متنوعی وجود دارند که به عنوان ماده محرک سیستم ایمنی شناخته شده‌اند، اما تعداد کمی از آن‌ها برای استفاده در آبزی‌پروری مناسب هستند [۳۹]. مواد محرک سیستم ایمنی به طور عمده عملکرد سلول‌های فاگوسیت را بهبود بخشیده و میزان فعالیت آنتی‌باکتریایی، فعالیت سلول‌های مهاجم بدن، فعالیت لیزوزیمی و پاسخ آنتی‌بادی را در ماهیان افزایش می‌دهند [۳۳]. بدین‌ترتیب مکانیسم دفاعی سیستم ایمنی افزایش یافته و میزان مقاومت در برابر بیماری‌های عفونی با افزایش مکانیسم‌های دفاعی بدن بالا می‌رود. در نتیجه به طور غیرمستقیم باعث افزایش میزان رشد در ماهیان می‌شوند [۶۱]. امروزه افزایش تقاضای مصرف‌کنندگان برای بهبود اوضاع بهداشتی در مزارع پرورش ماهی، ابعاد جدیدی را در مورد کیفیت و سلامت محصول، حذف آنتی‌بیوتیک‌ها و مواد سرطان‌زا از فرایند تولید مطرح کرده است [۳۳].
طبیعت شیمیدان ماهری است که توانایی خود را در تولید کربوهیدرات‌ها، پروتئین‌ها، چربی‌ها، ویتامین‌ها و تعداد بیشماری از متابولیت‌های ثانویه با بهره گرفتن از آب، کربن‌دی‌اکسید و مواد معدنی نشان داده است. استفاده از گیاهان که محصولاتی ارزان و مطمئن هستند قدمتی به اندازه خلقت بشریت دارد [۱۸].
داروهای گیاهی گروه عمده‌ای از ترکیبات بدست‌آمده از گیاهان هستند که عموما در میوه‌ها، سبزیجات، دانه‌ها و غلات و نوشیدنی‌ها گیاهی یافت می‌شوند. ترکیب شیمیایی مربوط به ترکیبات فعال گیاهی را بر اساس ساختار آن‌ها می‌توان به آلکالوئیدها^[۴]، فلاونوئیدها^[۵]، رنگدانه‌ها، فنول‌ها^[۶]، ترپن‌ها^[۷]، استروئیدها^[۸] و روغن‌های ضروری طبقه‌بندی کرد. ترکیبات گیاهی همچنین دارای خواص ضد استرس، محرک رشد، محرک سیستم ایمنی و ضد میکروبی هستند. استفاده از مواد گیاهی به عنوان دارو، در کشورهای آسیایی تاریخچه طولانی دارد و ممکن است منبع مفیدی از داروهای جدید و ترکیبات فعال زیستی برای درمان موثر بیماری‌های عفونی را در ماهیان فراهم آورند و باعث افزایش میزان سلامتی ماهیان و فرآورده‌های آن‌ها و حفظ محیط زیست شوند [۲۲].
در آبزی‌پروری از گیاهان دارویی به منظور جلوگیری از فعالیت میکروبی، تسهیل رشد و بلوغ گونه‌های پرورشی استفاده می‌شود. استفاده از عصاره‌های گیاهی و دیگر فرآورده‌های آن‌ها با غلظت‌های مختلف بصورت خوراکی و یا تزریق باعث افزایش ایمنی ماهیان مختلف آب شیرین و آب شور و نرم‌تنان علیه باکتری‌ها، ویرو‌س‌ها و انگل‌ها شده است. افزایش بیش از حد غلظت مواد محرک سیستم ایمنی، فاقد اثرات جانبی مضر بوده و به افزایش ایمنی کمک می‌کند [۳۳].
قابلیت آنتی‌اکسیدانی و ضد‌میکروبی گیاهان، باعث شده که آن‌ها به عنوان یک منبع مهم از داروها در پرورش ماهیان به شمار روند [۲۲]. مطالعات نشان داده است که تمایل به استفاده از گیاهان دارویی به عنوان منبع جدیدی از عوامل آنتی‌اکسیدانی و ضد‌میکروبی رو به فزونی است [۳۰]. به عنوان مثال، متابولیت‌های ثانویه گیاهی نظیر روغن‌های ضروری و فلاونوئیدها به طور گسترده‌ای بخاطر فعالیت‌های ضد میکروبی، حشره‌کشی، ضد قارچی، ضد باکتریایی و فعالیت‌های ضد مسمومیت مورد مطالعه قرار گرفته‌اند [۷۸]. ترکیبات فنولی که به طور گسترده‌ای در گیاهان وجود دارند، نقش مهم آنتی‌اکسیدانی را علیه فعالیت‌های مخرب اکسیداسیونی در ارگانیزم‌های زنده ایفا می‌کنند و می‌توانند آن‌ها را در برابر سرطان، تصلب شرائین و پیرشدن سلول‌ها محافظت کنند [۷۹].
گیاه رزماری (Rosmarinus officinalis) ادویه‌ای بسیار مشهور و گیاهی خانگی است که در اکثر نقاط جهان کشت می‌شود. این گیاه در ساخت مواد طعم‌دهنده غذا، مواد آرایشی و داروهای تجاری برای محافظت از کبد و فعالیت‌های ضد سرطانی استفاده می‌شود. عصاره رزماری در صنعت غذا به عنوان یک ترکیب فعال و در داروسازی به عنوان منبع مهمی از داروها مطرح است. روغن رزماری بطور گسترده‌ای مورد مطالعه قرار گرفته است [۴۰]. رزماری یکی از ادویه‌هایی است که دارای خاصیت آنتی‌اکسیدانی بالا می‌باشد. از روغن رزماری به عنوان ماده‌ای با خاصیت آنتی‌باکتریایی و ضدقارچی، آنتی‌اکسیدانی، آنتی‌میکروبی و ضدسرطانی استفاده می‌شود. ترکیبات بسیاری نظیر فلاونوئیدها، دی‌ترپن‌ها^[۹]، استروئیدها و تری‌ترپن‌ها^[۱۰] از رزماری استخراج شده است [۳۰،۴۰].
ماهیان خاویاری که از مهم‌ترین ماهیان دریای خزر محسوب می‌شوند، به عنوان فسیل‌های زنده ماهیان شناخته شده‌اند [۳۷]. متاسفانه ساخت سدها، صید بی‌رویه، تخریب زیستگاه‌ها و مناطق تخمریزی این ماهیان بدلیل احداث کارخانه‌های صنعتی و آلودگی‌های کشاورزی، این گونه‌ها را در لیست قرمز گونه‌های در معرض خطر انقراض سازمان جهانی حفاظت از محیط زیست (IUCN^[11]) قرار داده است. بطوری‌که در سال ۱۹۹۷، تمامی ماهیان خاویاری در ضمیمه انجمن جهانی تجارت گونه‌های در معرض خطر انقراض (CITES^[12]) قرار گرفتند [۳۹].
جدول ۱-۱ جایگاه سیستماتیک فیل‌ماهی

گام سوّم: تشکیل سوپرماتریس
در تکنیک ANP برای نشان دادن تعاملات و وابستگیهای بین سطوح تصمیم گیری و تعیین اهمّیت نسبی معیارها و اولویت بندی آلترناتیوهای مسئله، از سوپر ماتریس استفاده میشود. برای پر نمودن ماتریسهای مختلف موجود در سوپرماتریس، بردارهای اولویت مربوط به هر ماتریس مقایسه زوجی باید محاسبه گردد. هنگامی که از سازگاری مقایسات زوجی اطمینان حاصل شد وزنهای مربوط به اهمّیت نسبی هر ماتریس مقایسه زوجی محاسبه میشود. لازم به ذکر است که روش های زیادی مانند لگاریتم حداقل مجذورات و روش تحلیل توسعهای چانگ برای محاسبه بردارهای اولویت وجود دارد که یکی به تناسب موقعیت انتخاب میگردد تا اولویتهای کلی در یک سیستم با تأثیرات وابسته حاصل گردد. بردارهای اولویت محاسبه شده، در ستون مربوطه در سوپرماتریس جای میگیرد. شکل (۳) فرم کلی یک سوپر ماتریس با ساختار شبکهای را نشان میدهد.

( اینجا فقط تکه ای از متن پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

شکل ۳-۳- سوپرماتریس با ساختار شبکهای
یک سوپر ماتریس در حقیقت یک ماتریس جزء بندی شده است که در آن هر بخش از ماتریس، رابطه میان دو گره و یا سطح تصمیم را در کل مسئله تصمیم گیری نشان میدهد که C بیانگر گرهها و e بیانگر عناصر درون گرههاست. بردارهای W درون ماتریس نیز، بردارهای وزنی حاصله از مقایسات زوجی عناصر گرهها با یکدیگر است.
گام چهارم- حل سوپرماتریس و انتخاب بهترین گزینه
در سوپرماتریس اوّلیه ممکن است بعضی از ستونها به صورت ستونهای احتمالی نبوده یا به عبارت سادهتر حاصل جمع عناصرستونها برابر یک نباشد. در این حالت نمیتوان گفت که تأثیر نهایی ملاک کنترلی مورد نظر بر تمامی عناصر به درستی نشان داده شدهاند. برای جلوگیری از این حالت هر یک از عناصر ستونها بر مجموع عناصرستون مربوطه تقسیم میگردد. ماتریس حاصله سوپرماتریس موزون یا تصادفی^[۷۸] نامیده میشود که در واقع از نرمالسازی سوپرماتریس اوّلیه بهدست میآید. با استفاده ازسوپرماتریس تصادفی به دست آمده، میتوان سوپرماتریس نهایی^[۷۹] را محاسبه کرد و اولویتهای نهایی هرگزینه را به دست آورد. برای محاسبه سوپرماتریس نهایی، کافی است سوپرماتریس تصادفی را به توان بینهایت (یا عدد خیلی بزرگی) رساند. ساعتی با بهره گرفتن از ماتریسهای احتمالی و زنجیره های مارکف اثبات میکند که وزن نهایی عناصر، از رابطه زیر به دست میآید:
رابطه (۱)
K ازمجموعه اعداد طبیعی بوده و مقدارآن می‌تواند به طوردلخواه افزایش یابد تا اینکه همگرایی حاصل شود یعنی کلیه عناصر موجود در یک سطر (یا ستون) یکسان شوند.
بردار اولویت گزینه ها در سطر سوپرماتریس نهایی یافت میشود. گزینهای که بیشترین وزن را کسب کرده است به عنوان گزینه مطلوب انتخاب میشود.
۳-۵-۲- ماتریس SWOT انجمن سرمایه گذاری و کارآفرینی کیش
با مرور بر چشم انداز، اهداف و استراتژی های انجمن سرمایه گذاری و کارآفرینی کیش، نقاط قوت و ضعف، فرصتها و تهدیدات انجمن بصورت زیر طراحی گردید:
چشم انداز انجمن سرمایه گذاری و کارآفرینی کیش
جلب اعتماد اعضا نسبت به اهمیت و جایگاه انجمن سرمایه گذاران و کارآفرینان کیش
عضوگیری منظم و نظم بخشی به امور اعضا
سروسامان دادن به بودجه انجمن سرمایه گزاران
مأموریت انجمن سرمایه گذاری و کارآفرینی کیش
هماهنگی و ارتباط میان اعضا و هماهنگی و تعامل میان سرمایه گذاران و کارآفرینان کیش
تشویق عوامل بخش سرمایه گذاری و کارآفرینان در جزیره کیش
جدول ۳-۱

۱ـ مقدمه ۲ـ تاریخچه‌ای مختصر ۳ـ کتاب‌های جدید درسی ۴ـ تجدید کتاب‌های درسی ۵ـ نقص تقسیمات ۶ـ طرح پیشنهادی برای تقسیم واژه‌ها.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

ــــــ . “نظری به اجمال از لحاظ سبک و دستور زبان در دیوان استاد جمال‌الدین اصفهانی". ارمغان. دوره ۴۴. س ۵۷. ش۱۱ـ۱۲. بهمن ـ اسفند ۱۳۵۴، ص ۶۴۴ـ۶۵۴؛ دوره ۴۵. س۵۸. ش۱. فروردین۱۳۵۵، ص۳۸ـ۴۸؛ ش۲. اردیبهشت ۱۳۵۵، ص۸۸ـ۹۶؛ ش۳. خرداد۱۳۵۵، ص ۱۷۱ـ۱۷۸؛ ش ۴. تیر ۱۳۵۵، ص ۲۱۴ـ۲۲۰؛ ش ۵ـ۶. مرداد ـ شهریور ۱۳۵۵، ص ۳۱۶ـ۳۲۲.
الف ـ نکته‌های دستوری: ۲۶ نکته دستوری/ ۲۷ـ۶۵ نکته دستوری/ ۶۶ـ۹۳ نکته دستوری؛ ب ـ برخی کلمه‌ها: ۱۲ مورد/ ۱۳ـ۵۰کلمه/ ۵۱ـ۶۲ کلمه؛ ج ـ پاره‌ای ترکیب‌ها: ۳۰ ترکیب/۳۱ـ۷۱ ترکیب/
شقاقی، ویدا. “انضمام در زبان فارسی"، ارائه شده در نخستین هم‌اندیشی دستور زبان فارسی (تهران، ۲۸ـ۲۹ بهمن‌ماه ۱۳۸۲).*
ــــــ . ” بررسی التقای مصوت‌ها در زبان فارسی؛ تکواژ میانجی یا واج میانجی؟". زبان و ادب، مجله دانشکده ادبیات فارسی و زبان‌های خارجی دانشگاه علامه طباطبایی، س۲. ش ۹ـ۱۰. پاییزـ زمستان ۱۳۷۸، ص ۱ـ۱۴.
پیشینه مطالعات؛ واج؛ تحلیل واجی؛ تکواژ؛ تحلیل تکواژی.
ــــــ . “پیشوند نفی در زبان فارسی". نامه فرهنگ. دوره ۵. ش۴. پیاپی۲۰. آذر ۱۳۸۱، ص ۸۵ـ۹۵.
پیشینه مطالعات؛ نفی در زبان فارسی؛ پنج پیشوند نفی.
ــــــ ."فرایند تکرار در زبان فارسی"، در کنفرانس زبان شناسی نظری و کاربردی (تهران، ۲۳ـ ۲۵ اسفند ماه ۱۳۷۵)، مجموعه مقالات چهارمین کنفرانس زبان شناسی کاربردی. به کوشش علی میرعمادی، زیرنظر معاونت پژوهش. تهران: دانشگاه علامه طباطبایی، ج ۱، ص ۵۱۹ـ۵۳۳.
۱ـ مقدمه ۲ـ صرف ۳ـ فرایند تکرار ۴ـ فرایند تکرار در زبان فارسی
ــــــ . “قیاس و واژه"، درهم‌اندیشی مسایل واژه‌گزینی و اصطلاح‌شناسی (تهران، اسفند ماه ۱۳۷۸)، مجموعه مقالات نخستین هم‌اندیشی مسایل واژه‌گزینی و اصطلاح‌شناسی. تهران: مرکز نشر دانشگاهی، فرهنگستان زبان و ادب فارسی، ۱۳۸۰، ص ۲۸۳ـ۲۹۶.
۱ـ مقدمه ۲ـ پیشینه مطالعات ۳ـ پدیده قیاس ۴ـ تأثیر قیاس بر فارسی.
ــــــ . “کم‍ّی نماهای زبان فارسی". مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشکده فردوسی مشهد. س ۳۵. ش ۳۴. پاییزـ زمستان ۱۳۸۱، ص ۶۲۱ـ۶۵۰.
۱ـ ساختار گروه اسمی ۲ـ ساخت گروه اسمی در زبان فارسی ۳ـ کم‍ّی نماها ۴ـ کم‍ّی نماها در زبان فارسی.
ــــــ . “واژه بست چیست؟ آیا در زبان فارسی چنین مفهومی کاربرد دارد؟"، در کنفرانس زبان شناسی (تهران، ۵ـ۶ اسفندماه ۱۳۷۴)، مجموعه مقاله‌های سومین کنفرانس زبان شناسی. به کوشش یحیی مدرسی، محمد دبیرمقدم. تهران: دانشگاه علامه طباطبایی، ۱۳۷۶، ص ۱۴۱ـ۱۵۷.
۱ـ پیشینه ۲ـ واژه بست ۳ـ آزمون آوایی ۴ـ آزمون صرفی ۵ـ آزمون نحوی ۶ـ واژه بست‌های زبان فارسی.
شکرانی، رضا. “پژوهشی پیرامون پدیده اعراب در مقایسه با نقش و وجه دستور زبان فارسی". مجله پژوهشی دانشگاه اصفهان. س ۷. ش ۱ـ۲. زمستان ۱۳۷۴، ص ۴۹ـ۶۶.*
شکری، گیتی. “بررسی برخی ستاک‌های گذشته و حال در افعال گویش کرانه خزر"، در هم‌اندیشی گویش‌شناسی ایرانی (مکان و زمان؟)، نخستین هم‌اندیشی گویش‌شناسی ایران. [بی‌جا: بی‌نا]، ۱۳۸۰، ص ۲۷.*
ــــــ .” ساخت فعل در گویش مازندرانی ساری". فرهنگ (نشریه مؤسسات مطالعات و تحقیقات فرهنگی علوم و آموزش عالی). کتاب ۶. ۱۳۶۹، ص ۲۱۷ـ۲۳۱.
۱ـ نشانه مصدر ۲ـ پیشوند مصدری ۳ـ ستاک‌ فعل ۴ـ اسم مفعول ۵ـ وندهای وجه ۶ـ نفی ۷ـ شناسه ۸ـ زمان‌های افعال ۹ـ زمان‌های مرکب.
ــــــ . “مازندرانی” [ نقد کتاب Mazandarani. By Nawata] . فرهنگ (ویژه زبان شناسی)، فصلنامه مؤ سسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی (پژوهشگاه). کتاب ۱۳. ش ۶۹۵. زمستان ۱۳۷۱، ص ۲۶۳ـ۲۷۳.
ــــــ .” ماضی نقلی در گویش‌های مازندران و گیلان". نامه فرهنگستان. س۴. ش۴. پیاپی ۱۶. زمستان ۱۳۷۷( تاریخ انتشار، آذرماه ۱۳۷۹)، ص ۵۹ـ۶۹.
ساختمان فعل ماضی در گویش‌های مازندران و گیلان؛ بررسی نمونه‌هایی از نوشته‌های موجود از گویش مازندرانی.
شکورزاده بلوری، ابراهیم. “ترجمه‌های غریب و نامفهوم در زبان فارسی". نشردانش. س ۱۱. ش۲. بهمن ـ اسفند ۱۳۶۹، ص ۲۳ـ۲۷.
…. ؛ غلط دستوری.
شمیسا، سیروس. “ابتدا به ساکن در گیلکی". چیستا. س۳. ۱۳۶۴، ص ۴۵ـ۵۰*؛ نیز در: یادگارنامه، مجموعه مقالات تقدیم شده به استاد ابراهیم فخرایی. زیرنظر رضا رضازاده لنگرودی. تهران: نشر نو، ۱۳۶۳، ص ۶۱۱ـ۶۱۸.
ابتدا به ساکن چیست؟؛ هجاهای گیلکی؛ هجاهای بدون مصوت؛ از بین رفتن ابتدا به ساکن در فارسی؛ حرکت بین بین.
شهاب فردوس، هدایت الله. “آینده زبان فارسی” [ نقد سخنرانی دکتر مقدم] . فرهنگ خراسان. س۴. ش ۹ـ۱۰. مرداد ۱۳۴۲، ص ۱۸ـ۲۳.
ــــــ . “دستور زبان فارسی” [درباره آواشناسی]. آموزش و پرورش. س ۲۳. ش ۹. خرداد ۱۳۲۸، ص ۳۶ـ۳۸.
الفبای فارسی؛ القاب جعلی برای اَشکال حروف؛ اواخر کلمات.
شهابی، عیسی. “تحلیلی از استعمال «باید»” [نقد مقاله “استعمال باید در فارسی امروز"، نوشته محمدرضا باطنی]. مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران. س۲۱. ش ۴. پیاپی ۸۸ . زمستان ۱۳۵۳، ص ۱۴۷ـ۱۵۲.
ــــــ . “مترادف در زبان فارسی” [ نقد مقاله ابوذر صداقت]. راهنمای کتاب. س ۱۳. ش ۵ـ۷ . مرداد ـ مهر ۱۳۴۹، ص ۳۸۵ـ۳۸۷.
شهبازی، علی‌رضا شاپور [شاپور شهبازی، علی‌رضا]. “گزیده‌های ایرانشناسی: ۳) پسوندهای چ، ز، چی، زی” [ترجمه بخشی از مقاله ژوزف مارکوارت]. آینده. س۱۳. ش ۴ـ۵ . تیرـ مرداد ۱۳۶۶، ص ۳۵۶ـ۳۵۹.
پسوند (ـ زی) و ریشه‌های آن؛ مطالعه هماهنگ پسوند “زی” یا “جی” با پسوند “ئیچ” یا “ییز"؛ چند مثال از “‌ـ چ” و “چی” به ترکیب پسوند “ـ چیک‌"/ “ـ زیک‌".
شهرانی، عنایت‌الله. “لغات مستعمل در لهجه دری بدخشان". ادب. کابل. س۱۸. ش ۱ـ۲. سرطان ۱۳۴۹، ص ۱۲۳ـ۱۶۲؛ ش۳ـ۴. عقرب ۱۳۴۹، ص ۱۴۳ـ۱۷۵؛ ش۵ـ۶. حوت ۱۳۴۹، ص ۹۸ـ۱۲۸؛ س۱۹. ش۳ـ۴. عقرب ۱۳۵۰، ص ۷۴ـ۹۰؛ ش ۱ـ۲. سرطان ۱۳۵۰، ص ۶۷ـ۸۰؛ ش ۵ـ۶. حوت ۱۳۵۰، ص ۱۵۳ـ۱۷۳؛ س۲۰. ش۱ـ۲. سرطان ۱۳۵۱، ص۱۰۷ـ۱۳۲ ؛ س۲۱. ش۱. ثور ۱۳۵۲، ص ۱۱۸ـ۱۳۳. ش ۲. ۱۳۵۲، ص ۱۱۶ـ۱۲۸؛ ش ۵ـ۶. حوت ۱۳۵۲، ص ۹۵ـ۱۲۰.
صدو پنجاه لغت و اصطلاح همراه با تلفظ، معنی و نکات دستوری آن.
شهشهانی، نیسان. “دال و ذال‌ـ و ـ یا". ارمغان. دوره ۹. ش۱۰. دی ۱۳۰۷، ص ۵۹۶ـ۶۰۰.*
شهیدی، جعفر. “[اعلامیه، کاظمیه، خواهد شد]” [پرسش و پاسخ]. یغما. س۱۳. ش۷. پیاپی ۱۴۷. مهر ۱۳۳۹، ص ۳۶۵ـ۳۶۶.
نوع و مفهوم “ ‍‌ـیه‍” در اعلامیه و کاظمیه؛ کلمه “خواهد” در “خواهد شد".
ــــــ . “تدریس فارسی در دوره دبیرستان"، در: همایی‌نامه، مجموعه مقالات علمی و ادبی تقدیم شده به استاد جلال‌الدین همایی. زیرنظر مهدی محقق. تهران: انجمن استادان زبان و ادب فارسی، ۱۳۵۵، ص ۳۰۷ـ۳۱۱.
“بر” تأکید؛ جمع عربی در فارسی.
ــــــ . “را” [ پرسش و پاسخ]. راهنمای کتاب. س ۴. ش ۱۱ـ۱۲. بهمن ـ اسفند ۱۳۴۰، ص ۱۱۳۸ـ۱۱۳۹.
“را” زاید و چند مثال.
ــــــ . “زبان و ادبیات عربی و اهمیت آن برای زبان فارسی". یغما. س۲۳. ش ۴. پیاپی ۲۶۲. تیر ۱۳۴۹، ص ۲۰۴ـ۲۰۹.
(این مقاله به صورت خطابه در دانشکده ادبیات دانشگاه تهران ایراد شده است.)
عوامل داخل شدن مفردات و ترکیبات عربی در زبان فارسی؛ دلایل حفظ و ترجمه نمودن به زبان عربی.
ــــــ . از دیروز تا امروز، مجموعه مقالات و سفرنامه‌ها: “سبک آثار فارسی خواجه رشیدالدین". تهران: نشر قطره، ۱۳۷۲، ص ۳۱۹ـ۳۳۳.
برخی ویژگی‌های سبکی و دستوری آثار خواجه رشیدالدین فضل‌الله.
ــــــ . “صفت مفعولی مصدر خواستن” [پرسش و پاسخ]. یغما. س۲۱. ش۱. پیاپی ۲۳۷. فروردین ۱۳۴۷، ص ۵۰ـ۵۳.
“خواسته” به معنی ثروت یا به معنی صفت مفعولی.
ــــــ . “قواعد دستوری در کعب‌الاحبار” [پرسش و پاسخ]. یغما. س۱۳. ش ۷. پیاپی ۱۴۷. مهر ۱۳۳۹، ص ۳۶۵ـ۳۶۸.
پاسخ به چند پرسش دستوری در این کتاب.

۱) تعداد سهام دادوستد شده
۲) ارزش سهام دادوستد شده
ب) تناوب دادوستد در تالار معاملات شامل:
۱) تعداد روزهای دادوستد
۲) دفعات دادوستد انجام شده
پ) متغیرهای مقیاس نماگر میزان تأثیر گذاری بر بازار شامل:
۱) میانگین تعداد سهام منتشره
۲) میانگین ارزش جاری سهام شرکت در دوره بررسی
که در نهایت هم سنجی و رتبه بندی فعالیت شرکت پذیرفته شده در بورس بر پایه نماگرهای شمرده و به کمک روش میانگین همسازه ها صورت می‌گیرد.
۲-۱۱-پیشینه تحقیق:
۲-۱۱-۱-پژوهش‌های انجام شده در خارج از کشور:
کلارک، سینگ و ویتینگ^[۶۷](۲۰۱۱) در مطالعه ای با عنوان “سرمایه فکری و عملکرد شرکت ها در کشور استرالیا"، به بررسی اثرات سرمایه فکری^[۶۸] بر عملکرد شرکت ها در کشور استرالیا پرداخته اند. در همین راستا، از داده های مربوط به شرکت های منتخب کشور استرالیا طی دوره زمانی ۲۰۰۸-۲۰۰۴ و مدل اقتصاد سنجی حداقل مربعات معمولی بهر گیری شده است. متغیر سرمایه فکری با بهره گرفتن از ضریب ارزش افزوده فکری^[۶۹] و اجزای آن شامل بازده سرمایه انسانی^[۷۰]، بازده سرمایه ساختاری^[۷۱] و بازده سرمایه به کار گرفته شده^[۷۲] اندازه گیری شده است. یافته های این مطالعه نشان می دهد که یک رابطه مستقیم بین ارزش افزوده فکری شرکت های منتخب در کشور استرالیا وجود داشته است. به طوری که یک رابطه قوی تر با بازده سرمایه به کار گرفته شده و یک رابطه ضعیف تر با بازده سرمایه انسانی داشته است. همچنین یافته ها نشان می دهد که یک رابطه مثبت بین بازده سرمایه انسانی و بازده سرمایه ساختاری در سال های قبل و عملکرد سال های جاری مشاهده شده است. با این حال شواهد نشان می دهد که امکان جایگزینی و تعدیل بین اجزای تشکیل دهنده سرمایه فکری اعم از بازده سرمایه انسانی و بازده سرمایه ساختاری با سرمایه فیزیکی و مالی؛ که بر عملکرد شرکت اثر می گذارند، وجود دارد.
سیلدر، هفلیگر و پروکسا^[۷۳](۲۰۱۳)، در مطالعه ای با عنوان “اندازه گیری سرمایه فکری با بهره گرفتن از اشکال مختلف مالی : آیا می توان سودآوری شرکت را پیش بینی کرد؟"، یک روش برای اندازه گیری سرمایه فکری^[۷۴] معرفی کرده و بررسی می کند که آیا سرمایه فکری تفاوت های طولانی مدت در سودآوری شرکت را توضیح می دهد یا خیر. به همین منظور از مدل اقتصاد سنجی داده های تابلویی و داده های مربوط به ۶۹ شرکت داروسازی و بیوتکنولوژی طی سال های ۲۰۰۹-۲۰۰۲ بهره گیری شده است. یافته های اصلی پژوهش نشان می دهد که هزینه های انجام شده مرتبط با سرمایه فکری در سال های پس از آنمنجر به افزایش بازده دارایی ها در زمان های بعدی شده است.
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

آبیسکرا^[۷۵](۲۰۱۱) در مطالعه ای با عنوان “جنگ داخلی، بازده سهام و اطلاع رسانی همگانی در رابطه با سرمایه فکری در کشور سریلانکا"، به بررسی اثر جریانات دوره ای افشای سرمایه فکری بر بازده سالانه سهام در طول دوره یک جنگ داخلی در کشور سریلانکا پرداخته است. به همین منظور از داده های مربوط به ۳۰ شرکت منتخب بازار بورس کشور سریلانکا در طول شش سال، ۲۰۰۳-۱۹۹۸، استفاده شده است. یافته های اصلی این مطالعه نشان می دهد که افشای سرمایه فکری توسط شرکت ها در دوره جاری، بر بازده سهام همان دوره اثری ندارد و بنابراین افشای اطلاعات مربوط به سرمایه فکری هیچ تأثیری بر درآمد و بازده سهام شرکت در دوره جاری نخواهد داشت.
گارسیا مسا و مارتینز^[۷۶](۲۰۰۷)، در مطالعه ای با عنوان “استفاده از اطلاعات مربوط به سرمایه فکری در تصمیمات سرمایه گذاری"، بررسی می کنند که آیا تحلیل گران مالی اطلاعات مربوط به سرمایه فکری را در توصیه های خود انتقال می دهند یا خیر. بدین منظور از داده های مربوط به شرکت های منتخب در کشور اسپانیا بهره گیری شده است. یافته های اصلی پژوهش نشان می دهد اطلاعات مربوط به استراتژی های شرکت، داده های کمی در مورد تحقیق، توسعه و نوآوری های مربوطه را فراهم می کند. یافته ها نشان می دهد که اطلاعات مربوط به سرمایه فکری بر عملکرد شرکت ها تأثیر گذار بوده و تحلیل گران با بهره گرفتن از این نوع اطلاعات، می توانند فرصت های قابل توجه رشد اقتصادی را شناسایی کنند و انتقال دهند.
۲-۱۱-۲- پژوهش‌های داخلی
کریمی و همکاران(۱۳۸۹) طی مقاله ای با عنوان ” بررسی تاثیر اهرم مالی و فرصت رشد شرکت بر تصمیمات سرمایه گذاری در شرکت های پذیرفته شده بورس اوراق بهادار تهران” بیان داشتند، در این پژوهش تاثیر اهرم مالی و فرصت رشد بر تصمیمات سرمایه گذاری برای شرکت های پذیرفته شده در بورس تهران مورد بررسی قرار گرفته است. بدین منظور دو فرضیه تدوین گردیده؛ در فرضیه اول تاثیر اهرم مالی بر تصمیمات سرمایه گذاری و در فرضیه دوم تاثیر فرصت رشد بر تصمیمات سرمایه گذاری مورد آزمون قرار گرفته است. با توجه به مبانی نظری و ادبیات موضوع برای تجزیه و تحلیل داده ها، یک مدل رگرسیون تدوین و مورد استفاده قرار گرفت. جامعه آماری، شرکت های تولیدی پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران طی دوره زمانی ۱۳۷۸ الی ۱۳۸۰ می باشد. برای تعیین نمونه آماری، از روش حذف سیستماتیک استفاده شده است که در نهایت ۱۰۴ شرکت مورد بررسی قرار گرفت. نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل داده ها بیانگر تایید فرضیه اول و رد فرضیه دوم با بهره گرفتن از داده های تابلویی می باشد. علاوه بر این یافته های پژوهش نشان داد رابطه منفی و معنی دار بین اهرم مالی و تصمیمات سرمایه گذاری وجود دارد.
پورزمانی و همکاران(۱۳۹۱) طی مقاله ای تحت عنوان “سرمایه فکری بر ارزش بازار و عملکرد مالی” به بررسی رابطه بین سرمایه فکری و ارزش بازار و عملکرد مالی شرکت هاپرداخته اند. برای بررسی سرمایه فکری از روش ضریب ارزش افزوده سرمایه فکری که توسط پالیک در سال ۲۰۰۰ پیشنهاد شد، استفاده شده است. ضریب ارزش افزوده سرمایه فکری کارایی سه نوع از داده ها را اندازه گیری می کند: سرمایه بکار گرفته شده(مالی و فیزیکی)، سرمایه انسانی و سرمایه ساختاری. این مطالعه بصورت تحلیلی اثرات جداگانه از کارایی سرمایه شامل کارایی سرمایه انسانی و کارایی سرمایه ساختاری و کارایی سرمایه بکار گرفته شده(فیزیکی) بر ارزش بازار و عملکرد مالی را برای ۹۰ شرکت طی سال های ۱۳۸۹-۱۳۸۵ به روش رگرسیون مورد آزمون قرار می دهد. نتایج تحقیق نشان می دهد رابطه معنی دار بین ضریب کارایی سرمایه فکری و ارزش بازار(نسبت ارزش بازار به ارزش دفتری) وجود ندارد. این یافته تحقیق وجود شکاف فزاینده بین ارزش بازار و ارزش دفتری شرکت ها را تأیید می کند. همچنین نتایج حاصل از آزمون های به دست آمده بیانگر این است که ضریب کارایی سرمایه فکری تأثیر مثبت و معناداری بر عملکرد مالی(نرخ بازده دارایی ها) شرکت دارد.
غیوری مقدم و همکاران(۱۳۹۱) طی مقاله ای تحت عنوان “بررسی تأثیر سرمایه فکری بر کارایی به عنوان معیار عملکرد واحد تجاری” به سنجش سرمایه فکری و بررسی تأثیر آن بر کارایی به عنوان معیار ارزیابی عملکرد در سطح سه صنعت مواد و محصولات دارویی، مواد و محصولات شیمیایی و خودرو و
ساخت قطعات در بازه زمانی ۱۳۸۸-۱۳۸۵ پرداختند. در پژوهش حاضر، ابتدا با بهره گرفتن از تکنیک تحلیل پوششی داده ها کارایی واحدهای مورد بررسی به عنوان یک معیار واحد و یکپارچه از عملکرد محاسبه و سپس تأثیر سرمایه فکری و اجزای آن شامل سرمایه انسانی)مهارت و خلاقیت و توانایی انفرادی کارکنان واحد تجاری(، سرمایه ساختاری) ساختار داخلی واحد تجاری(و سرمایه به کارگرفته شده) همه منابع پیوند یافته با روابط خارجی) بر عملکرد(کارایی) ارزیابی شد و صرف نظر از تأثیر اهرم مالی و قیمت سهام بر عملکرد نتیجه های زیر حاصل شد:. سرمایه انسانی در سطح هر سه صنعت مورد بررسی دارای تأثیر منفی بر عملکرد)کارایی) است؛ البته، با در نظر گرفتن این موضوع که تأثیر سرمایه انسانی فقط در سطح صنعت مواد و محصولات دارویی معنادار نیست. علی رغم معنادار نبودن، تأثیر سرمایه ساختاری بر عملکرد واحدهای مورد بررسی به استثنای تأثیر آن در صنعت مواد و محصولات دارویی که به صورت منفی است در سطح دو صنعت دیگر به صورت مثبت است. سرمایه به کارگرفته شده در سطح هر سه صنعت مورد بررسی دارای تأثیر مثبت است و تأثیر آن فقط در سطح دو صنعت مواد و محصولات شیمیایی و خودرو و ساخت قطعات معنادار است. سرمایه فکری نیز در همه صنایع مورد بررسی دارای تأثیر منفی بر عملکرد بود که این تأثیر فقط در صنعت خودرو و ساخت قطعات معنادار است. با توجه به نتایج به دست آمده در صنایع مختلف می توان چنین نتیجه گرفت که نوع صنعت، زیاد نمی تواند در تأثیر سرمایه فکری بر عملکرد(کارایی) مؤثر واقع شود.
رحیمیان و همکاران(۱۳۹۱) طی مقاله ای تحت عنوان “بررسی تاثیر سرمایه فکری بر عملکرد مالی شرکتهای صنایع خودرو و ساخت قطعات پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران"، برای سنجش سرمایه فکری از مدل پالیک استفاده کردند. دوره زمانی مورد مطالعه سال های ۱۳۸۴ تا ۱۳۸۸ و نمونه
انتخابی شامل ۲۴ شرکت می باشد. نتایج حاصل از آزمون این پژوهش با بهره گرفتن از روش رگرسیون پانل دیتا حاکی از این است که بین سرمایه فکری و عملکرد مالی شرکت های فعال در صنایع خودرو سازی ارتباط معنی داری وجود دارد. همچنین نتایج تحقیق نشان می دهد که در میان عناصر تشکیل دهنده سرمایه فکری، کارایی سرمایه ساختاری و کارایی سرمایه بکارگرفته شده، دارای بیشترین تاثیر بر عملکرد مالی شرکت های نمونه می باشند و میان سرمایه انسانی و عملکرد مالی شرکت های نمونه ارتباط معنی داری وجود ندارد.
شهائی و خائف الهی(۱۳۸۹) طی مقاله ای تحت عنوان “بررسی تأثیر سرمایه فکری بر عملکرد شعب بانک سپه در تهران” به بررسی تأثیر اجزای سرمایه فکری(متشکل از سرمایه های انسانی، ساختاری، و مشتری) بر عملکرد یک بانک دولتی قدیمی پرداختند. نتایج پژوهش از تأثیر مثبت اجزای سرمایه فکری بر عملکرد شعب بانک مزبور حمایت کرده و در این میان، بیشترین تأثیرگذاری به سرمایه مشتری اختصاص دارد و سرمایه های ساختاری و انسانی در جایگاه های بعدی قرار دارند. به علاوه، به عنوان مهم ترین سهم علمی پژوهش حاضر، مشخص شده است که سرمایه مشتری، نقش میانجی در رابطه سرمایه های ساختاری و انسانی با عملکرد سازمانی ایفا می کند.
عباسی و صدقی(۱۳۸۹) به بررسی تأثیر کارایی عناصر سرمایه ی فکری بر عملکرد مالی در بورس تهران(۱۳۷۹-۱۳۸۲) پرداختند. سرمایه ی فکری با مدل پالیک محاسبه شده و نتایج پژوهش نشان داد که ضریب کارایی هر یک از عناصر سرمایه فکری بر نرخ بازده حقوق صاحبان سهام تأثیر مثبت و معناداری دارد. تأثیر ضریب کارایی سرمایه فیزیکی و انسانی بر سود هر سهم مثبت اما تأثیر ضریب کارایی سرمایه ساختاری منفی و معنادار است. ضریب کارایی سرمایه انسانی بر نرخ بازده سالانه تأثیر منفی و معناداری می گذارد، اما ضریب کارایی سرمایه فیزیکی و ساختاری بر آن تأثیر مثبت و معنادار می گذارد. همچنین شرکت هایی که سرمایه فکری بالاتری دارند، عملکرد مالی بهتری دارند و میانگین ضریب سرمایه فکری بین هفت صنعت تفاوت معناداری دارد.
نمازی و ابراهیمی(۱۳۸۸) طی مقاله ای تحت عنوان “بررسی تاثیر سرمایه فکری بر عملکرد مالی جاری و آینده شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران"به بررسی تاثیر سرمایه فکری بر عملکرد مالی شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران پرداختند. دوره زمانی مورد مطالعه سال های ۱۳۸۳ تا ۱۳۸۵ و نمونه انتخابی شامل ۱۲۰ شرکت است. نتایج حاصل از آزمون فرضیه های این پژوهش با بهره گرفتن از “روش رگرسیون حداقل مربعات تعمیم یافته” حاکی از این است که صرف نظر از اندازه شرکت، ساختار بدهی و عملکرد مالی گذشته، بین سرمایه فکری و عملکرد مالی جاری و آینده شرکت، هم در سطح کلیه شرکت ها و هم در سطح صنایع، رابطه مثبت معنی داری وجود دارد. افزون بر این، به طور کلی، هم در سطح کلیه شرکت ها و هم در سطح صنایع، بین اندازه شرکت و عملکرد جاری و آتی رابطه منفی معنی دار، و بین عملکرد گذشته و عملکرد جاری، و عملکرد گذشته و عملکرد آتی رابطه مثبت معنی داری وجود دارد. اما رابطه بین ساختار بدهی و عملکرد جاری و آتی در سطح کلیه شرکت ها مثبت و معنی دار و در سطح صنایع، در صنعت شیمیایی و دارویی مثبت و معنی دار و در صنعت خودرو و فلزات و کانی غیرفلزی مشخص نمی باشد.
مزده و کمیجانی(۱۳۹۰) در پژوهشی سه شاخص پیاده سازی استراتژی، کیفیت برنامه های اجرایی و شناسایی وضع موجود را مهمترین شاخص های عملکرد بازاریابی برشمردند. از نظر آنها پیاده سازی استراتژی های اتخاذ شده برای واحد بازاریابی مهمترین گام محسوب می شود و موفقیت سازمان در این گام، بر سایر گام های کلیدی یک سازمان تاثیر گذار می باشد. در این زمینه رابطه معنی داری که میان پیاده سازی استراتژی و سایر عوامل موفقیت یک سازمان موجود است، نشان دهنده توجه شرکت ها به هم راستایی استراتژی های سازمان و سنجه های ارزیاب عملکردآن ها می باشد.
جعفرنژاد و مختارزاده(۱۳۸۶) تحقیقی مدلی کمی برای ممیزی انطباق استراتژی های تولید و بازاریابی برای شرکتهای تولیدی و صنعتی ارائه داده اند. ایشان بر این باورند که واحدهای بازاریابی و تولید جزو مهترین بخش های هر شرکت بوده و انطباق میان استراتژی های تولید و بازاریابی در شرکتها به ادامه حیات سودآور و پر بازده آنها منجر خواهد شد.
شهانی و خائف الهی(۱۳۸۸) تحقیقی را تحت عنوان بررسی تاثیر سرمایه فکری بر عملکرد شعب بانک سپه در تهران انجام دادند که نتایج آن از تاثیر مثبت اجزای سرمایه فکری بر عملکرد شعب بانک مزبور خبر داده است.و در اینمیان، بیشترین تاثیرگذاری به سرمایه مشتری اختصاص دا رد و سرمایه های ساختاری و انسانی در جایگاه های بعدی قرار دارند. به علاوه، به عنوان مهم ترین سهم علم پژوهش، مشخص شده است که سرمایه مشتری، نقش میانجی در رابطه سرمایه های ساختاری و انسانی با عملکرد سازمانی ایفا می کنند.
مدهوشی و اصغر نژاد امیری(۱۳۸۷) در تحقیقی تحت عنوان سنجش سرمایه فکری بررسی رابطه آن با بازده مالی شرکت ها به این نتیجه رسید که رابطه معنادار مثبتی بین سرمایه فکری و بازد مالی، سرمایه فکری و بازده مالی آتی، نرخ رشد سرمایه فکری و نرخ رشد بازده مالی آتی شرکت ها سرمایه گذاری در بورس اوراق بهادار تهرانمی باشد.
مجتهدزاده و همکاران(۱۳۸۸) تحقیقی را تحت عنوان رابطه سرمایه فکری و عملکرد صنعت بیمه انجام دادند که نتایج آن حاکی از آن است که سرمایه های فکری، انسانی، مشتری و ساختاری در بررسی جداگانه و مستقل از یکدیگر، با عملکرد رابطه معناداری دارند؛ در حالی که در بررسی هم زمانصرفا رابطه سرمایه ساختاری و انسانی با عملکرد معنادار بوده است. مصطفی آشنا، حمیدرضا یوسفی و فرزانه صادقی(۱۳۸۸) در تحقیق خود تحت عنوان سرمایه فکری، سرمایه ای ارزشمند برای سازمان امور مالیاتی کشور به این نتیجه رسیدند که موفقیت سازمان ها به توانایی مدیریت دارایی های نامشهود بستگی دارد و سرمایه فکری را سرمایه ای ارزشمند برای سازمان ها می دانند.
خلاصه فصل
سرمایه فکری زاده عرصه علم و دانش است. هنوز این واژه در دوران تکوین خود بسرمی برد. علی رغم این که، سیستم های بیشتری در حال استفاده از سرمایه فکری هستند، اما هنوز هم بسیاری از افراد شاغل در سازمان ها و بنگاه های اقتصادی اطلاعی از این مفهوم ندارند(زنجیردار و همکاران، ۱۳۸۷). مفهوم سرمایه فکری اغلب مورد بحث بوده است، اما همیشه به خوبی تعریف نشده است و کلمات مختلفی برای تفسیر این مفهوم مورد استفاده قرار گرفته است. مردم تمایل دارند از اصطلاحاتی مانند دارایی ها، منابع یا محرک های عملکرد به جای کلمهی “سرمایه” استفاده کنند. آنان “واژه ی فکری” را با کلماتی مانند نامشهود، بر مبنای دانش مالی یا غیرمالی جایگزین می کنند. بعضی ازحرفه ها(مانند حسابداری مالی، حسابرسی و…) نیز تعاریف کاملا متفاوتی مانند دارایی های ثابت غیرمالی که موجودیت عینی و فیزیکی ندارند اما، توسط بنگاه اقتصادی نگهداری و از طریق حقوق قانونی قابل شناسایی و کنترل هستند، ارائه کرده اند( مار، ۲۰۰۸). استوارت معتقد است سرمایه فکری مجموعه ای از دانش، اطلاعات، اموال فکری۳، تجربه، رقابت و یادگیری سازمانی است که می تواند برای ایجاد ثروت به کارگرفته شود. در واقع، سرمایه فکری کلیه کارکنان، دانش سازمانی و توانایی های آنان را برای ایجاد ارزش افزوده در بر می گیرد و باعث ایجاد منافع رقابتی مستمر می شود(قلیچ لی و مشبکی،۱۳۸۶). به اعتقاد بنتیس (۱۹۹۸) سرمایه فکری می تواند به عنوان مجموعه ای از دارایی های نامشهود(منابع، توانایی ها، رقابت) تعریف شود که از عملکرد سازمانی و ایجاد ارزش به دست می آیند. ادوینسون و مالون می گویند سرمایه فکری اطلاعات و دانش مورد استفاده برای کارکردن، برای ایجاد ارزش است(واسیل، ۲۰۰۸). سبای(۱۹۹۷) نیز سرمایه فکری را سه جزء سرمایه انسانی(ظرفیتی برای انجام امور در موقعیت های مختلف، برای ایجاد دارایی های مشهود و دارایی های نامشهود، سرمایه ساختاری(حق الاختراع، مفاهیم، مدل ها و سیستم های اداری وکامپیوتری) و سرمایه رابطه ای(روابط با تامین کنندگان مواد اولیه و مشتریان) تعریف کرده است. واسیل معتقد است دانش یک ارزش اقتصادی است و این ارزش به طور فزاینده درحال افزایش است و بیشتر در شرکت هایی قابل رویت است که، ارزش های مشهودکمتری داشته باشند(رس و بارونس، ۲۰۰۵). بنتیس و هالند(۲۰۰۲) اعتقاد دارند سرمایه فکری ذخیره ای از دانش است که در نقطه خاصی از زمان در یک سازمان یا بنگاه اقتصادی وجود دارد. در این تعریف ارتباط بین سرمایه فکری و یادگیری سازمانی مورد توجه قرار گرفته است(واسیل، ۲۰۰۸).
به تازگی، محققان تعریف جامعی درباره ی سرمایه فکری ارائه کرده اند در این تعریف شرایط لازم برای شناسایی این دارایی نیز بیان شده است. “سرمایه فکری یک نوع دارایی است که، توانایی بنگاه اقتصادی را برای ایجاد ثروت اندازه گیری می کند. این دارایی ماهیت عینی و فیزیکی ندارد و یک دارایی نامرئی است که ازطریق به کارگیری دارایی های مرتبط با منابع انسانی، عملکرد سازمانی و روابط خارج از بنگاه اقتصادی به دست می آید. همه این ویژگی ها باعث ایجاد ارزش در درون سازمان می شود و ارزش به دست آمده به دلیل این که یک پدیده کاملا درون سازمانی است، قابلیت خرید و فروش ندارد"(رس و بارونس، ۲۰۰۵).
به طور کلی، محقققان و دست اندرکاران رشته سرمایه فکری، بر روی این موضوع اتفاق نظردارند که، سرمایه فکری از سه سرمایه انسانی، سرمایه ساختاری و سرمایه رابطه ای تشکیل شده است که به شرح زیر توضیح داده می شوند:
الف) سرمایه انسانی: رس و همکارانش(۱۹۹۷) معتقدند کارکنان، سرمایه فکری را از طریق شایستگی، نگرش و چالاکی فکری خود ایجاد می کنند. مهم ترین عناصرتشکیل دهنده سرمایه انسانی بنگاه اقتصادی مجموعه ی مهارت های نیروی کار، عمق و وسعت تجربه ی آنان است. منابع انسانی می تواند به منزله روح و فکر منابع سرمایه فکری باشد. این سرمایه در شب با ترک سازمان از سوی کارکنان از شرکت خارج می شود اما، سرمایه ساختاری و سرمایه رابطه ای حتی با ترک سازمان در شب هم، بدون تغییر باقی می ماند. سرمایه انسانی شامل : الف) مهارت ها و شایستگی های نیروی کار ب) دانش آنان در زمینه هایی که برای موفقیت بنگاه اقتصادی مهم و ضروری هستند و ج) استعدادها، اخلاق و رفتارآنان است(مار، ۲۰۰۸).
بروکینگ(۱۹۹۶) معتقد است دارایی انسانی یک بنگاه اقتصادی شامل مهارت ها، تخصص ها، توانایی حل مساله و سبک های رهبری است. اگر در یک بنگاه اقتصادی سطح گردش کارکنان بالا باشد، این موضوع ممکن است به این معنی باشد که سازمان این جزء مهم از سرمایه فکری خود را از دست داده است.
ب) سرمایه رابطه ای : سرمایه رابطه ای شامل همه روابطی است که بین بنگاه اقتصادی با هر فرد یا بنگاه اقتصادی دیگری وجود دارد. این روابط شامل مشتریان، واسطه ها، کارکنان، تامین کنندگان مواد اولیه، مقامات قانونی، اعتباردهندگان و سرمایه گذاران است. روابط مزبور به دوگروه کلی تقسیم می شوند : گروه اول روابطی هستندکه از طریق قرارداد با مشتریان و تامین کنندگان مواد اولیه یا شرکای اصلی، رسمیت می یابند. گروه دوم بیشتر شامل روابط غیررسمی هستند. سرمایه رابطه ای به عنوان یک پل و سازمان دهنده عملیات سرمایه فکری تلقی و عامل تعیین کننده درتبدیل سرمایه فکری به ارزش بازار است. این سرمایه شامل استحکام و وفاداری مناسبات و روابط با مشتری است. رضایت مشتری، سلامت مالی و حساسیت قیمت ممکن است، به عنوان شاخص های این نوع سرمایه به کار روند. تفکیک سرمایه رابطه ای از سرمایه انسانی و ساختاری گویای اهمیت آن درارزش بنگاه اقتصادی است. علائم تجاری، شهرت و آوازه شرکت یا کالاها و خدمات آن، که منعکس کننده ی روابط بین شرکت ها و مشتریان(بالقوه یا بالفعل) آنها هستند، نیزدراین گروه از دارایی ها قرار می گیرند (مار، ۲۰۰۸).
ج) سرمایه ساختاری: رس و همکاران(۲۰۰۵) معتقدند سرمایه ساختاری شامل ذخایر غیرانسانی دانش از جمله، پایگاه های داده، نمودارهای سازمانی، دستورالعمل های اجرای فرآیندها، استراتژی ها و برنامه های اجرایی است. سرمایه ساختاری دامنه ی گسترده ای از عناصرضروری را پوشش می دهد. مهم ترین آنها معمولا شامل : ۱) فرآیندهای مهم اجرایی بنگاه اقتصادی ۲) چگونگی ساختاربندی آنها ۳) سیاست ها، جریان های اطلاعاتی و عناصرپایگاه های داده ۴) رهبری و سبک مدیریت ۵) فرهنگ سازمان و ۶) طرح های پاداش کارکنان است.
فصل‌سوم:
روش‌شناسی
۳-۱- مقدمه
پژوهش عبارت است از فرایند جستجوی منظم برای مشخص کردن یک موقعیت. بنابراین، این پژوهش فرآیندی است که از طریق آن می‌توان درباره ناشناخته‌ها به جستجو پرداخت و نسبت به آنها شناخت لازم را کسب کرد. در این فرایند، از چگونگی گردآوری شواهد و تبدیل آنها به یافته‌ها تحت عنوان «روش‌شناسی» یاد می‌شود. روش تحقیق مجموعه‌ای از قواعد، ابزارها و راه‌های معتبر(قابل اطمینان) و نظام یافته برای بررسی واقعیتها، کشف مجهولات ودستیابی به راه حل مشکلات است. در این فصل در ارتباط با فرضیه‌های تحقیق، جامعه و نمونه آماری، قلمرو زمانی و مکانی تحقیق، روش تحقیق، روش‌های جمع آوری اطلاعات و داده‌ها، متغیرهای تحقیق و نحوه محاسبه آنها و معرفی مدل‌های تحقیق و روش های آزمون فرضیه‌ها بحث خواهد شد.
۳-۲- فرضیه‌های تحقیق
بیان مسئله تنها به صورت کلی پژوهش را هدایت می کند و تمام اطلاعات ویژه پژوهشی را دربر ندارد، از طرفی دیگر درصورتی که کلیه اطلاعات پژوهشی را در مسأله مطرح کنیم مسأله به گونهای بزرگ می‌شود که تدبیر و هدایت آن امکان پذیر نیست، بنابراین مسأله هرگز به صورت عملی حل نخواهد شد مگر اینکه به فرضیه یا فرضیه‌هایی تبدیل شود.رابطه فرضیه با تحقیق مثل رابطه راه با مسافرت است.
فرضیه ها از نظریات گذشته استنتاج میشود و چراغ راه مطالعات جدید هستند متغیرها، فرضیه ها را به صورتی نشان می دهند که محققان رفتاری و مدیریتی بتواند آنها را مشاهده و اندازه گیری کنند. فرضیه حدس بخردانهای درباره رابطه دو یا چند متغیر است که به صورت جملهی خبری بیان شده ونشانگر نتایج مورد انتظار می‌باشد. این تحقیق دارای یک فرضیه اصلی و چهار فرضیه فرعی میباشد. به این صورت که در فرضیه اصلی عوامل موثر بر تمایل به دریافت سو د نقدی سرمایه گذاران از لحاظ میزان اهمیت مطرح می‌شود و در فرضیه های فرعی روابط در هزینه ها به صورت جدیتر بحث می‌گردد.
۳-۳- تبدیل فرضیه های پژوهشی به آماری
هدف از تبدیل فرضیه پژوهشی به فرضیه آماری، توانمند کردن محقق در آزمون کردن فرضیه است. به طورکلی هدف از آزمون فرضهای آماری، تعیین این موضوع است که با توجه به اطلاعات به دست آمده از نمونه، حدسی که درباره خصوصیتی از جامعه زده‌ایم، قویاً قابل تأیید است یا خیر؟ فرضیه های آماری، جمله ها یا عبارتهایی هستند که با بهره گرفتن از نمادهای آماری و به صورت پارامتر نوشته می‌ شوند و نقش آنها هدایت پژوهشگر در انتخاب آزمون آماری است. فرضیه های آماری به دو دسته تقسیم می‌شوند.
۱- فرض صفر^۱[۷۷]H₀
این فرض به صورتی است که به نداشتن تفاوت، رابطه یا اثر اشاره می‌کند این نوع فرضیه ها را گاهاً فرضیه پوچ یا آماری نیز می نامند.
۲- فرضیه خلاف^۲
این فرضیه به صورتی است که به احتمال وجود تفاوت، رابطه یا اثر اشاره می‌کند، این نوع فرضیه‌ها را گاهاً فرضیه تحقیق یا جانشین نیز می‌نامند. فرضیه خلاف یا تحقیق در واقع پیش‌بینی محقق از نتایج است.